وتكەن جىلدىڭ كۇزىندە دۇنيە ديدارىنداعى دۋبايعا جولىمىز ءتۇستى. پاندەمياعا بايلانىستى وتەتىن مەرزىمى ءبىر جىلعا شەگەرىلگەن حالىقارالىق ەكسپو-2020 كورمەسىنىڭ اشىلۋ راسىمىنە قاتىستىق. قازاقستاننىڭ ۇلتتىق پاۆيلونىن ارمانسىز ارالادىق. جارقىل-جۇرقىل دۇنيەنى كۇندە كورىپ جۇرگەن سوڭ, ادەمى بەزەندىرىلگەن پاۆيلون اسا ءبىر تاڭدانىس تۋدىرا قويعان جوق. «اتتەڭ, ۇلتتىڭ ءيىسىن اڭقىتاتىن ەرەكشە ءبىر دۇنيە بولعاندا عوي» دەپ ىشتەي قىنجىلعانىمىز دا راس. سويتسەك, جانعا جايلىلىق سىيلايتىن, قازاقتىعىمىزدى, عاجاپتىعىمىزدى جاھان جۇرتىنا جايىپ سالاتىن مۇنداي ورىن بار ەكەن. ول – پاۆيلوننىڭ ءبىر بۇرىشىنان اشىلعان قازاق مەيرامحاناسى. ۇلتتىق ناقىشتاعى مەيرامحانا ءىشىن تامسانا شولىپ شىقتىق تا, سانامىزدىڭ ءبىر تۇكپىرىندە جىلت ەتكەن «قاي ديزاينەردىڭ جۇمىسى بولدى ەكەن؟» دەگەن سۇراققا جاۋاپ ىزدەۋگە كوشتىك.
سويتسەك, مەيرامحانا ءىشىن بەزەندىرگەن ايدانا ەرىمبەت ەسىمدى جاس ديزاينەر ەكەن. ەلگە ورالعان سوڭ ايدانانىڭ وزىمەن دە, ونىڭ ءبىزدى ەرەكشە تاڭعالدىرعان تۋىندىسى «لاشىنمەن» دە تانىستىق.
«لاشىن» دەپ وتىرعانىمىز – كرەسلو. ديزاينەرلىك تىلمەن ايتساق, ارت-كرەسلو. ەرەكشە تۋىندى. ەرەكشە بولاتىنى – كرەسلونىڭ ارقالىعىندا قازاقتىڭ تازىسى بەدەرلەنگەن. نازىك دەنەسىمەن يەسىن جاناي ءوتىپ, ەركەلەي ءجۇرىپ اياققا وراتىلاتىن كادىمگى قازاق تازىسى. ارت-كرەسلونى كورىپ, اۋىلدا قوي باعىپ ءجۇرىپ, سوڭىمىزدان ءبىر ەلى قالمايتىن سەنىمدى سەرىگىمىز تازىعا سۇيەنىپ ارمان-قيالعا شوماتىن الىستاعى كۇندەر ويعا ورالدى.
– تازى قازاق ءۇشىن كيەلى. ونى جەتى قازىناعا جاتقىزاتىنى دا سوندىقتان. ستۋدەنت كۇنىمدە جازۋشى مۇحتار ماعاۋيننىڭ «تازىنىڭ ءولىمى» دەگەن حيكاياتىن وقىدىم. ەرەكشە تولقىدىم. تازىنىڭ, ياعني لاشىننىڭ ءولىمى جىلاتتى مەنى. حيكاياتتاعى لاشىننىڭ تەكتىلىگى – قازاقتىڭ تەكتىلىگى, تازىنىڭ رۋحتىلىعى – قازاقتىڭ رۋحتىلىعى بوپ كورىندى. تەك پەن رۋح بىزگە قازىر اۋاداي قاجەت. تازىنىڭ ءولىمى – كوپ ءيتتىڭ ءولىمى ەمەس, ول – ۇلتتىق ءداستۇر مەن مادەنيەتتىڭ, قازاقىلىقتىڭ جويىلۋىنا دەگەن قارسىلىق. حيكاياتتىڭ ەرەكشە تولقىتقانى سونشالىق, تازىنىڭ وبرازى ۇزاق ۋاقىت بويى ءتۇرلى ەسكيز رەتىندە ويىمدا ءجۇردى. تالماي ىزدەنۋگە تۋرا كەلدى. اقىرى تازى سكۋلپتۋراسى ءوز فورماسىن تاپتى. مەن بۇل تۋىندىنى مۇحتار ماعاۋيننىڭ شىعارماسىنداعى تازىنىڭ قۇرمەتىنە «لاشىن» دەپ اتادىم. وسىلاي دۇنيەگە كەلگەن ارت-كرەسلو زەرەندىنىڭ قايىڭىنان جاسالعان. قاعازعا تۇسكەن ەكسيزدەردى اعاش شەبەرلەرى ادەمى قالىپقا ءتۇسىردى. «لاشىن» قۇماي تازى قازاقتى قورعاپ, قۋانىشقا بولەپ, ۇلكەن ولجاعا كەنەلدىرە بەرسىن دەگەن نيەتتەن تۋدى, – دەيدى ايدانا.
وتكەن جىلدىڭ قاراشاسىندا كەيىپكەرىمىز دۋبايدا وتكەن حالىقارالىق كورمەگە قاتىسىپ, «لاشىنىمەن» كوپشىلىكتى ءتانتى ەتتى. ءتىپتى سول جەردە تاماشا تۋىندىعا قۇدا تۇسكەندەر دە تابىلعان. ارينە, كورمە كەزىندە جۇرتشىلىق نازارىنا ۇسىنىلعان دۇنيەنى ساتۋعا بولمايدى.
– كورمەدەن كەيىن تەلەفونىما حابارلاما كەلدى. يتاليالىق ريكاردو باردەللي ەسىمدى ازامات ەكەن. كورمەدەن كورگەن «لاشىندى» ساتىپ العىسى كەلەتىنىن ايتتى. ءسويتىپ, تازى بەينەسىندەگى العاشقى ارت-كرەسلوم قيانداعى يتالياداعى توسكانا ءوڭىرىنىڭ ورتالىعى ليۆورنو قالاسىنا اتتاندى. كەيىن ريكاردو ءۇيىنىڭ كوركىنە اينالعان «لاشىندى» سۋرەتكە ءتۇسىرىپ جىبەردى. ء«بىز «لاشىنعا» كرەسلو دەپ ەمەس, ءۇي جانۋارى دەپ قارايمىز. وعان ءبىزدىڭ ءۇي ۇنايدى دەپ سەنەمىن. قالاي بولعاندا دا, مۇندا «لاشىندى» ءبارى جاقسى كورەدى» دەدى ول. قۋانىشىمدا شەك بولمادى. قازاق ديزاينەرى جاساعان جيھازدى دۋبايداعى كورمەدەن سوڭ يتاليا ازاماتى اتتاي قالاپ ساتىپ الادى, ونى ءۇيىنىڭ تورىنە اسپەتتەپ اپارىپ قويادى دەگەن وي مۇلدەم بولعان ەمەس. ونەردە شەكارا جوق دەگەن وسى ەكەن, – دەيدى ديزاينەر.
ايدانا – وڭتۇستىك ءوڭىرىنىڭ تۋماسى. كەيىن وتباسىمەن بىرگە كوكشەتاۋعا قونىس اۋدارعان. وسى قالاداعى سۋرەت مەكتەبىندە وقىپتى. ەلورداداعى پوليتەحنيكالىق كوللەدجدى «ينتەرەر ديزاينەرى» ماماندىعى بويىنشا تامامداعان. جوعارى ءبىلىمدى الماتىدا العان. بۇگىندە ەلوردادا ءوزىنىڭ جەكە ديزاين ستۋدياسى بار. ەتنو جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا جاقسى ماشىقتانعان. كومانداسىمەن بىرگە تۇرعىن ۇيلەردى, قوناقۇيلەردى, مەيرامحانالاردى بەزەندىرۋمەن اينالىسادى. ونىڭ Lunagrosh دەگەن ارت-جوباسى قازاقستان مەن شەتەلدە ۇلكەن تانىمالدىلىققا يە. اتالعان جوبا اياسىندا ديزاينەر ەتنو ستيلدەگى جيھاز بەن ۇيگە ارنالعان دەكورلار جاسايدى. كوللەكتسيالىق جيھازعا قىزىعۋشىلىق تانىتاتىن ەۋروپالىقتار ايدانانىڭ قولىنان شىققان تۋىندىلاردى قالت جىبەرمەۋگە تىرىسادى.
بۇگىندە ايدانانىڭ «لاشىنى» قازىرگى زامان تالابىنا ساي كەلەتىن ءۇي جيھازىنىڭ بىرىنە اينالدى. بىزدىڭشە, مۇنداي «لاشىن» ءار قازاقتىڭ تورىندە تۇرۋعا ءتيىس.
ايدانانىڭ ەندىگى ارمانى – ديزاينەرلىك قابىلەتىن جاڭا قىرىنان تانىتۋعا ەرەكشە شابىت سىيلاعان «تازىنىڭ ءولىمى» حيكاياسىنىڭ اۆتورى, جازۋشى مۇحتار ماعاۋينمەن كەزدەسۋ.
كوركەم شىعارما كينوعا عانا ەمەس, كوزدىڭ جاۋىن الار كورىكتى جيھازعا دا اينالادى ەكەن. «ونەر – قۇدىرەت» دەگەن وسى ەمەس پە؟!
