ايەل – وتباسىنىڭ ۇيىتقىسى, وتباسىنىڭ عانا ەمەس, جالپى قوعامدا بەيبىتشىلىك پەن تىنىشتىقتىڭ شىراقشىسى. ياعني ايەل ەڭ الدىمەن – انا. وسى ورايدا مەرەكە قارساڭىندا ارىس قالاسىنىڭ اكىمى گۇلجان قۇرمانبەكوۆاعا جولىعىپ, الدىمەن ءۇيدىڭ شارۋاسى مەن ءتۇزدىڭ تىرلىگى جونىندە سۇراعان ەدىك.
– مەرەكەڭىزبەن, گۇلجان مامىتقىزى! قالا اكىمى رەتىندەگى ءاربىر ارەكەتىڭىز جۇرتقا ءمالىم, كوپتىڭ الدىندا ەلمەن بىرگەسىز, ال وتباسى تىرلىگىنە قانشالىقتى ۋاقىت بولەسىز؟ ءۇي شارۋاسىن جۇمىسپەن قالاي ۇيلەستىرەسىز؟
– قازىرگى كەزدە كوپ ادامنىڭ كوكەيىندە «مەملەكەتتىك قىزمەت – دەمالىستا دا جۇمىس ىستەۋدى, جۇمىس كەستەسىنەن تىس ۋاقىتتا كابينەتتە قالىپ, وعان تولىقتاي ءوزىن ارناۋدى قاجەت ەتەدى» دەگەن وي باسىم. دەگەنمەن ءار ءىستى جوسپارلى تۇردە جاساسا, بارلىعىنا ۇلگەرۋگە بولادى. ارينە, جاقىندارىڭنان بولەك, ەلىڭە, جەرىڭە قاجەت ەكەنىڭدى سەزىنۋ – زور مارتەبە. قازىرگى تاڭدا مەملەكەتتىك قىزمەتتى دە, وتباسىن دا قاتار الىپ جۇرگەن ايەل-انالار از ەمەس. ءوزىم بوس ۋاقىت تابىلا قالسا وتباسىما اسىعىپ تۇرامىن. قىزمەتتى دە, ءۇي شارۋاسىن دا قاتار الىپ جۇرۋگە تىرىسامىن. بىرىڭعاي جۇمىس سوڭىندا كەتۋگە بولمايدى. شاڭىراقتا مامىراجاي تىرلىك پەن بەرەكە بولعانىنا اسا ءمان بەرەمىن. جۇمىستا تالاپشىل بولعانىممەن, وتباسى بەرەكەسى مەن بالا تاربيەسىنە, ءۇي شارۋاسىنا كوپ كوڭىل بولۋگە ۇمتىلامىز. مەملەكەتتىك قىزمەتشىنىڭ جۇمىسى ادامنان بىلىمدىلىكتى, جان-جاقتىلىقتى, جاۋاپكەرشىلىك پەن توزىمدىلىكتى قاجەت ەتەدى.
ءوزىم كوپبالالى وتباسىندا ءوستىم. اكەم مەن انام ەڭبەكقور ەتىپ ءوسىردى. جالپى, كوشەدە, جيىن ءىس-شارالاردا, قوعامدىق قابىلداۋلاردا تۇرعىندارمەن ءجيى كەزدەسىپ, ولاردىڭ ءوتىنىش-پىكىرلەرىن تىڭدايمىن عوي. سوندا كوتەرىلگەن ماسەلەلەر شەشىمى تابىلىپ جاتسا, ولاردىڭ شىن ريزاشىلىعىن ەستىپ جاتسام, ماعان وسى سارقىلماس كۇش-قۋات بەرەدى. سوندىقتان بولار, جۇمىستان ۇيگە قايتقانىمدا شارشاعانىمدى ۇمىتىپ كەتەمىن. كەيدە ينستينكت بويىنشا اسحاناداعى جۇمىستى ساعىنىپ تۇرامىن. بوس ۋاقىت تابىلعان بويدا بەينەبايلانىس ارقىلى ەلورداداعى نەمەرەلەرىممەن ءجيى سويلەسەمىن. سول ارقىلى دا جاڭا كۇنگە جاڭا ەنەرگيا الامىن دەسەم ارتىق ايتقاندىق ەمەس. ودان بولەك وتاعاسىنىڭ كەڭەس-پىكىرىن تىڭدايمىن. ونىڭ تۇسىنىگى ماعان زور قولداۋ بولىپ تابىلادى.
– جالپى, ايەلدەردىڭ انا رەتىندە, جاقسى قىزمەتكەر رەتىندە قالىپتاسىپ, ءوز قابىلەتىن تولىققاندى ىسكە قوسۋى ءۇشىن نە ىستەۋ قاجەت؟
– ايەل ادامنىڭ قابىلەت-قارىمى تولىققاندى اشىلۋى ءۇشىن ونىڭ اينالاسىندا جايلى ورتا قالىپتاسۋى قاجەت دەپ ويلايمىن. ءوزىم جايلى ايتار بولسام, بۇل باعىتتا جولىم بولدى دەپ ەسەپتەيمىن. اللاعا سانسىز شۇكىر! ويتكەنى مەن ءومىر بويى ەلىنە قىزمەت ەتىپ, اق ادال ماڭداي تەرىمەن ۇل-قىزىن اسىراعان اۋلەتتە تۋىپ-ءوستىم. اتام – داۋرەنبەكتىڭ «حالىق جاۋى» اتانىپ, كەيىننەن اقتالعانىن جارىقتىق اكەم – مامىت ءبىزدىڭ قۇلاعىمىزعا جىر قىپ ايتىپ وتىراتىن. عۇمىر بويى ۇستازدىق ەتىپ, ون بالانى ماپەلەپ وسىرگەن انامىزدىڭ دا قىز وسىرۋدەگى اقىل-كەڭەسى مەن ءتالىم-تاربيەسىن قالاي عانا ۇمىتايىن. «وتەمىستەن تۋعان ون ەدىك» دەپ ماحامبەت اقىن جىرلاماقشى, بۇل كۇندە باۋىرلارىم دا مەنىڭ تىلەۋىمدى تىلەپ, قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى.
زاتىمىز ايەل بولعان سوڭ, ۇرپاق ءسۇيۋ – ءبىزدىڭ باستى بايلىعىمىز ءھام باقىتىمىز دەپ ويلايمىن. ولاي بولسا, قابىلەتىڭ بارىنشا اشىلا ءتۇسۋى ءۇشىن كەرەك قولداۋدىڭ كەلەسىسى – ارقا سۇيەر ازاماتىڭنىڭ كومەگى دەر ەدىم. جولداسىڭنىڭ كومەك-قولداۋىنىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەندىگىن اشىپ ايتپاسام دا, كوزىقاراقتى وقىرماندار سەزىپ, ءتۇسىنىپ وتىرعان شىعار. سودان كەيىنگى تىرەۋدىڭ تاعى ءبىرى – ۇل-قىزىڭنىڭ ءوسىپ, جەتىلىپ قىزمەتكە ارالاسۋى, ۇلكەن ومىرگە قادام باسۋى جانە ولاردان تاراعان ۇرپاعىڭ – نەمەرەلەرىڭنىڭ سامايىنان يىسكەۋمەن كەلەتىن دۇنيەدەگى ۇلكەن دەمەۋدىڭ ءبىرى ەكەن. سولاردىڭ قىلىعىن كورىپ – شارشاعانىڭ باسىلىپ, كوڭىلىڭ مارقايادى.
– بۇگىندە ارىس قالاسىندا 6 953 كوپبالالى جانە باتىر انا بار ەكەن. انالار ءسىزدى ايەل رەتىندە جاقىن تۇتىپ, ۇسىنىس-تىلەگى مەن مۇڭ-مۇقتاجىن اشىق ايتاتىن بولار. جالپى, قالاداعى انالاردى قانداي ماسەلەلەر الاڭداتادى؟
– ءيا, قالامىزداعى قىز-كەلىنشەكتەر مەن ايەل, انالاردىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن نازاردان تىس قالدىرماۋعا تىرىسامىن. ويتكەنى قازىر الەۋمەتتىك جەلى – ءبىزدىڭ قوعامنىڭ بارومەترىنە اينالىپ كەتكەنى قاشان. سوندىقتان دا جەكە ءوزىم فەيسبۋك پەن ينستاگرام جەلىسىن مۇقيات باقىلاپ, قاداعالاپ, سۇراق-ساۋالدارعا ەدەل-جەدەل جاۋاپ بەرۋگە تىرىسامىن. سول جەلىدەن بايقاعانىم, مەن اكىم بولىپ تاعايىندالعاندا قالىڭ بۇقارانىڭ اراسىندا كۇمانمەن قاراپ, سىن تەزىنە العاندار دا, قۋانىپ, قولداعاندار دا بولدى. بىراق ەل اراسىنان ەڭ كوپ ەستيتىنىم: «ايەل اكىم كەلدى, ءبىزدىڭ جاي كۇيىمىزدى جۇرەگىمەن سەزىپ, جان-دۇنيەسىمەن تۇسىنەر دەپ ۇمىتتەنەمىز» دەگەن ءسوز بولدى. سول ءۇمىتتى اقتاۋعا تىرىسىپ كەلەمىن. اكىم بولىپ كەلگەنىمە كەلەر ايدا جىل تولادى. بۇگىنگە دەيىن 466 ازاماتتى ءوز وتىنىشتەرى بويىنشا جەكە قابىلداۋ وتكىزگەن بولسام, سونىڭ ىشىندە 256-سى ايەل ەكەن. ولاردىڭ باسىم كوپشىلىگى باسپانا ماسەلەسى مەن اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك, قۇرىلىس جۇمىستارىنا بايلانىستى تۇيتكىلدەردى شەشۋگە كومەك سۇراپ كەلەدى. ارينە, جۇمىسپەن قامتۋ جايى دا كۇن تارتىبىنەن تىس قالمايدى. شاما-شارقىمىز بەن ءوز قۇزىرەتىمىزدىڭ اياسىندا ولاردىڭ ماسەلەسىن شەشىپ كەلەمىز. مىسالى, ارىستا قۇرىلعان «قولعابىس» قوعامدىق قورىنىڭ قولداۋىمەن جاقىندا عانا كوپبالالى جانە جالعىزباستى ەكى اناعا تەگىن باسپانانى سىيعا تارتتىق. بۇل جەردە ءبىز اكىمدىك رەتىندە ءىستىڭ جۇزەگە اسۋىنا باستاما كوتەرگەنىمىز بولماسا, نەگىزگى قارجىلاندىرۋ مەن ىسكە اسىرۋدى ەلدىڭ جاناشىر ازاماتتارى, ياعني ارىستىقتار مەن وتانداستارىمىز ۇلكەن ۇلەس قوستى.
سونداي-اق پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا وراي, جىل باسىنان بەرى جەرگىلىكتى تۇرعىندارمەن اشىق ديالوگ قۇرىپ, پىكىر الماسىپ, ولاردىڭ مۇڭ-مۇقتاجىنا قۇلاق اسىپ, ماسەلەسىن شەشۋ جولىندا اكىمدىك وكىلدەرى اپتا سايىن ءار اۋىلدى ارالاپ, جۇرتپەن كەزدەسۋ ءۇردىسىن جالعاستىرۋدا. مۇمكىندىگىمىزگە قاراي, تۇرعىندار ماسەلەسىن ماماندارىمىزبەن كەڭەسە وتىرىپ, سول مەزەتتە-اق شەشۋگە تىرىسىپ جاتامىز.
– وبلىس اكىمى ءسىزدى تاعايىنداعان كەزدە شاعىن جانە ورتا بيزنەستى, اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ, كاسىپكەرلىكتى جانداندىرۋ جانە ينۆەستيتسيا تارتۋ بويىنشا بىرقاتار مىندەت قويعان بولاتىن. بۇل باعىتتا قانداي جۇمىستار اتقارىلدى؟
– ارىس ءوڭىرىن دامىتۋدا پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت توقاەۆ ايقىنداپ بەرگەن مەملەكەتتىك باعدارلامالار اياسىندا اۋقىمدى جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي جەتىستىكتەرىمىز دە از ەمەس. جولداۋدا ناقتىلانعان باعىت-باعدارلار بويىنشا وتكەن جىلى ارىس قالاسىنىڭ ىرگەسىندەگى ونتام اۋىلىندا ينۆەستورلار ەسەبىنەن 150 ورىندىق جەكەمەنشىك مەكتەپتىڭ ىرگەتاسىن قالادىق. ءساتىن سالسا, ول مەكتەپ ءبىلىم كۇنى قارساڭىندا ەسىگىن ايقارا اشادى دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز. سونداي-اق قالامىزداعى ورتالىق ەمحانا جانىنان گەمودياليز ورتالىعى ىسكە قوسىلىپ, سىرقات جانداردىڭ دەرتىنە شيپا دارىتا باستادى. سانالى اۋىلىندا سالىناتىن زاماناۋي ۇلگىدەگى مەديتسينالىق كلينيكا مەن سپورت جانە ونەر مەكتەبى, قاراجانتاقتا كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتىپ ىسكە قوسىلاتىن بالاباقشا, اۋىلارالىق قوعامدىق كولىك, مۇنىڭ ءبارى دە ارىس وڭىرىنە تارتىلىپ جاتقان قىرۋار ينۆەستيتسيا. قازىرگى كەزدە قالا ىرگەسىندەگى اقدالا اۋىلىندا دا بۇرىنعى تويحانالار سپورت پەن ونەر مەكتەبىنە اينالا باستادى. مۇنىڭ ارتىندا مەملەكەتتىڭ وسىنداي ۇيىرمەلەردى سۋبسيديالاپ, قارجىلاندىرىلىپ جاتقاندىعىن اتاپ ءوتۋ كەرەك.
ال ەندى اۋىل شارۋاشىلىعى باعىتى بويىنشا ايتار بولساق, جۋىردا عانا «مۋباراك اگرو» دەپ اتالاتىن 400 باس قيسارى اسىل تۇقىمدى قوي وسىرەتىن شارۋا قوجالىعى اشىلدى. اتاكاسىپتى قايتا جانداندىرۋدى قولعا العان سەرىكتەستىككە قازىردىڭ وزىندە 200 ملن تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلدى. الداعى ۋاقىتتا 500 باسقا ارنالعان مال بورداقىلاۋ الاڭىن اشۋ جوسپارلانعان. بۇدان بولەك قوجالىق يەسى 8 گەكتار اۋماققا باۋ-باقشا ءوسىرۋدى قولعا العان. ونىڭ جانىندا قۇس فابريكاسى ىسكە قوسىلىپ, بالىق وسىرەتىن توعان سالىنادى. ارىس قالاسىنا قاراستى قوجاتوعاي اۋىلدىق وكرۋگىندەگى KAZ PLEMZAVOD جشس-نا 8 مىڭ باس مال الىپ كەلۋ باعىتىندا جۇمىس جالعاسۋدا. SPK QAMQOR اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ كووپەراتيۆى بيىل 100 گەكتار جەرگە جاڭبىرلاتىپ سۋارۋ تەحنولوگياسى ارقىلى سوڭعى ۇلگىدەگى سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسىنىڭ كومەگىمەن قۇنارلى مال ازىعىن دايىنداۋدى جوسپارلاپ وتىر. «تۇركىستان اگرو» جشس
5 مىڭ گەكتار اۋماققا مال ازىعى ونىمدەرىن ءوندىرۋ جوباسىن ىسكە اسىرماق. اللا ءساتىن سالسا, ساناۋلى كۇننەن سوڭ قالامىزدا تۇيە ءسۇتىن وڭدەيتىن كing milk زاۋىتى ىسكە قوسىلۋعا دايىن تۇر. تىزە بەرسەك, اتقارىلعان, قولعا الىنعان, جوسپارلانعان شارۋا كوپ.
– جوعارىدا ءوزىڭىز ايتقانداي, ءار ءىسىڭىز جوسپارلانعان. شىنىڭىزدى ايتىڭىزشى, كىتاپ وقۋعا ۋاقىت تاباسىز با؟ جۇمىس كەستەڭىزگە سايكەس كەلە مە؟
– اقىن قادىر اقىن مىرزا ءالى ايتپاقشى: «كىتاپ – اقىلىنا اقى سۇرامايتىن» قازىنا. ادامنىڭ ادام بولىپ قالىپتاسۋىنا, سانا, تۇيسىگىنىڭ, جان الەمىنىڭ دامۋىندا كىتاپتىڭ الار ءجونى بولەك, ورنى ەرەك. ەندەشە, ءبىز قالاساق تا, قالاماساق تا كىتاپ وقۋعا داعدىلانىپ, ۇنەمى ءوز-ءوزىمىزدى جەتىلدىرىپ وتىرۋىمىز كەرەك. بۇل جاعدايعا بايلانىستى مەنىڭ ويىم وسى. سوندىقتان دا قىزمەت بابى, جۇمىس ىڭعايىنا قاراي كىتاپ وقۋعا ۋاقىت تابامىن. ماسەلەن, مەنىڭ سوڭعى وقىپ جۇرگەن «قازىنام» – قايرات جولدىباي ۇلىنىڭ «كەمەل ادام» كىتابى. راسىمەن دە, بۇل ءوزى ءاربىر قازاق وقۋى ءتيىس باعا جەتپەس دۇنيە دەپ نىق سەنىممەن ايتا الامىن. بۇل تۇرمىس-تىرشىلىكتەگى قۇندىلىقتاردى دارىپتەيتىن كەمەل ادام بولىپ قالىپتاسۋ جولىندا ءار قازاققا دۇرىس ءجون سىلتەپ, جول كورسەتەتىن كىتاپ. سوندىقتان مەن دە وقىرماندارعا وسى كىتاپتى وقۋعا كەڭەس بەرەر ەدىم.
اڭگىمەلەسكەن
عالىمجان ەلشىباي,
«Egemen Qazaqstan»
تۇركىستان وبلىسى
