كەزدەسۋ بارىسىندا س.س. قوجانيازوۆ اعىننىڭ 80% - دان استامى رەسەي اۋماعىنان كەلەتىنىن اتاپ ءوتتى. جايىق وزەنىنىڭ گيدرولوگيالىق ەرەكشەلىگى – وزەننىڭ جىلدىق اعىنىنىڭ 70% - دان استامى سۋ تاسقىنى كەزەڭىندە قالىپتاسادى. وسىعان بايلانىستى, جايىق وزەنىنىڭ ەكولوگيالىق جاعدايى ءۇشىن تاسقىن سۋلارىنىڭ كولەمى ماڭىزدى مانگە يە.
جايىق وزەنى باسسەينىندە 2018 جىلدان باستاپ سۋدىڭ ازايۋ كەزەڭى باستالدى. 2001-2020 جىلدار كەزەڭىندە ورتاشا ۇزاقمەرزىمدى اعىندى سۋ مولشەرى 9,58 ملرد. م3 بولعان كەزدە اعىن سۋ ورتا ەسەپپەن 8,14 ملرد. م3 قۇرادى, 2019 جىلى تاريحي مينيمۋمعا – 3,5 ملرد.م3, 2020 جىلى 4,3 ملرد. م3, 2021 جىلى 3,6 ملرد. م3 جەتتى. سۋدىڭ از بولۋىنىڭ سەبەبى كليماتتىڭ وزگەرۋى جانە انتروپوگەندىك فاكتورلارعا بايلانىستى.
سوندىقتان, جايىقتىڭ تۇيىتكىلدى ماسەلەلەرى ەل باسشىلىعىنىڭ تۇراقتى باقىلاۋىندا.
جايىق ماسەلەسى قازاقستان مەن رەسەي پرەزيدەنتتەرىنىڭ كەزدەسۋلەرىندە ۇنەمى تالقىلانىپ كەلەدى. پرەزيدەنتتەر دەڭگەيىندەگى سوڭعى تالقىلاۋلار 2021 جىلعى قىركۇيەكتە وتكەن قازاقستان مەن رەسەي وڭىرارالىق ىنتىماقتاستىعىنىڭ 17-فورۋمىندا, سونداي-اق پرەزيدەنىمىزدىڭ 2021 جىلعى جەلتوقسانداعى ماسكەۋگە مەملەكەتتىك ساپارى بارىسىندا جۇرگىزىلدى.
ەكى ەلدىڭ پرەمەر-مينيسترلەرى 2021 جىلعى جەلتوقساندا ماسكەۋ قالاسىندا جانە جاقىن ارادا وتكەن ەۋرازيالىق ۇكىمەتارالىق كەڭەس وتىرىسى شەڭبەرىندە جايىق ترانسشەكارالىق وزەنىنىڭ باسسەينى بويىنشا بىرلەسكەن جۇمىستاردى جالعاستىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
جايىقتىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى تاراپتاردىڭ ءتيىستى مينيسترلىكتەرى مينيسترلەرىنىڭ تۇراقتى باقىلاۋىندا.
تاراپتاردىڭ تەڭ توراعالارى مەن ساراپشىلار دەڭگەيىندە بىرلەسكەن كوميسسيا اياسىندا تۇراقتى جۇمىس جۇرگىزىلۋدە.
وكىنىشكە قاراي, الدىن الا گيدرولوگيالىق بولجام بويىنشا سۋدىڭ از اينالىمى بيىل دا جالعاسۋى ىقتيمال.
سۋ از بولعان كەزەڭدە سۋ تاسقىنىنىڭ 85%-ى رەسەي مەن قازاقستان اۋماعىنداعى سۋ قويمالارىندا ۇستالىپ, انتروپوگەندىك فاكتوردىڭ اسەرىن كۇشەيتەدى.
وسىعان بايلانىستى, سۋ از بولعان جىلدارى جايىق وزەنى باسسەينىندەگى سۋ شارۋاشىلىعى جاعدايىن جاقسارتۋ ماقساتىندا 2020 جىلعى قازاندا جايىق وزەنىنىڭ گيدرولوگيالىق رەجيمىنە بىرلەسكەن زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ تۋرالى بىرىڭعاي جول كارتاسىنا قول قويىلدى جانە ول 2021 جىلدان باستاپ ىسكە اسىرىلۋدا.
بىرلەسكەن زەرتتەۋلەردىڭ نەگىزگى ماقساتى – سۋ از جىلدارى بارىنشا اعىنعا جاقىن سۋ تاسقىنىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قازاقستان مەن رەسەي اۋماقتارىندا ورنالاسقان سۋ قويمالارىنىڭ جۇمىس رەجيمىن سينحرونداۋ بويىنشا ۇسىنىستار ازىرلەۋ.
سونداي-اق, تاراپتار 2021-2024 جىلدارعا ارنالعان جايىق ترانسشەكارالىق وزەنى باسسەينىنىڭ ەكوجۇيەسىن ساقتاۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋ جونىندەگى قازاقستان-رەسەي ىنتىماقتاستىعىنىڭ باعدارلاماسىن بەكىتتى جانە ىسكە اسىرۋدا.
بۇدان باسقا, پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ ءۇشىن ۇكىمەت پەن وڭىرلەردىڭ اكىمدىكتەرى جايىق-كاسپي باسسەينىندەگى سۋ شارۋاشىلىعى جاعدايىن جاقسارتۋ بويىنشا, ونىڭ ىشىندە اقتوبە, اتىراۋ جانە باتىس قازاقستان وبلىستارىنىڭ 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ كەشەندى جوسپارلارى شەڭبەرىندە شارالار قابىلداۋدا (سۋ ءتۇبىن تەرەڭدەتۋ جانە جاعالاۋدى نىعايتۋ جۇمىستارى, جۇمىس ىستەپ تۇرعان سۋ قويمالارىن قايتا جاڭارتۋ جانە جاڭا سۋ قويمالارىن سالۋ, كانالداردى تازارتۋ, وزەن باسسەينىندەگى سۋ جيناۋ الاڭدارىن ۇلعايتۋ, رۇقسات ەتىلمەگەن ۇيىندىلەرىن جويۋ جانە وزەننىڭ ەكولوگيالىق جاعدايىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان باسقا دا ءىس-شارالار).
2020 جىلدان باستاپ 2025 جىلعا دەيىنگى كەزەڭدە 98 ملرد.تەڭگەدەن استام سوماعا جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. قارجىلىق مۇمكىندىكتەر مەن جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتامانىڭ دايىندىعىنا قاراي سومالار تۇزەتىلۋى مۇمكىن. مۇنداي شارالار رەسەي تاراپىنان دا قولعا الىنۋدا.
الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋدىڭ كەشەندى جوسپارلارى اياسىندا اقتوبە وبلىسىنىڭ اۋماعىندا ەلەك وزەنىنىڭ (جايىق وزەنىنىڭ سالاسى) اعىسىن بەرەتىن قارعالى جانە اقتوبە سۋ قويمالارىن قايتا جاڭارتۋ جۇرگىزىلۋدە.
باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اۋماعىندا كيروۆ سۋ قويماسىن قايتا جاڭارتۋ باستالدى جانە 2 جاڭا سۋ قويماسىن سالۋ, سۋارۋ-سۋلاندىرۋ جۇيەلەرىن تازارتۋ جانە كۇردەلى جوندەۋ, كامەن توپتىق سۋ قۇبىرىن قايتا جاڭارتۋ جوسپارلانۋدا.
اتىراۋ وبلىسىنىڭ اۋماعىندا جايىق جانە قيعاش وزەندەرىنىڭ گيدرولوگيالىق رەجيمىن جاقسارتۋ ءۇشىن ءتۇبىن تەرەڭدەتۋ جۇمىستارى, سۋعا باتقان كەمەلەردى جانە باسقا دا ءىرى كولەمدى زاتتاردى الۋ, سۋارۋ-سۋلاندىرۋ جۇيەلەرىن كۇردەلى جوندەۋ, ماگيسترالدىق سۋ قۇبىرلارى مەن توپتىق سۋ قۇبىرلارىن سالۋ جانە رەكونسترۋكتسيالاۋ جۇرگىزىلۋدە.
قاراوزەن جانە سارىوزەن وزەندەرى باسسەيندەرىنىڭ قازاقستاندىق بولىگىنە سۋ بەرۋدى جاقسارتۋ ماقساتىندا ەدىل سۋىن جەتكىزۋ شىعىندارىن وتەۋگە 2020 جىلى 2 ملرد. 96 ملن. تەڭگە, 2021 جىلى 4 ملرد. 16 ملن. تەڭگە ءبولىندى. بيىلعى جىلى 5 ملرد.164 ملن. تەڭگە ءبولۋ جوسپارلانۋدا.
