قازاقستان • 17 اقپان, 2022

وتاندىق بايلانىس: تابىس ارتسا دا ساپا جاقسارعان جوق

623 رەت
كورسەتىلدى
11 مين
وقۋ ءۇشىن

بىلتىر وتاندىق بايلانىس وپەراتورلارىنىڭ تابىسى العاش رەت 1 ترلن تەڭگەدەن استى. بىراق تابىستىڭ ارتقانى ساپانىڭ جاقسارعانىن كورسەتپەيدى. ويتكەنى كەي ءوڭىر تۇرعىندارى ساپالى قىزمەتكە ءالى دە بولسا قول جەتكىزە الماي وتىر.

وتاندىق بايلانىس:  تابىس ارتسا دا ساپا جاقسارعان جوق

ينفوگرافيكانى جاساعان امانگەلدى قياس, «EQ»

ۇلتتىق كوممۋنيكاتسيالار جانە تسيفر­لاندىرۋ قاۋىمداستىعى ۇسىنعان مالىمەتكە سۇيەنسەك, وتكەن جىلى وتاندىق بايلانىس وپەراتورلارى 1,12 ترلن تەڭ­گەدەن استام تابىس تاپقان. نارىق العاش رەت تريلليوندىق مەجەنى باعىندىردى. كورسەتكىش 2020 جىلمەن سالىستىرعاندا 12,9 پايىزعا وسكەن. 2020 جىلى بايلانىس وپەراتورلارىنىڭ تابىسى 884,5 ملرد تەڭگەنى قۇراعان بولاتىن.

بۇل رەتتە وپەراتورلار ينتەرنەت جەلى­سىنە قاتىستى قىزمەتتەر كورسەتۋ ارقىلى 405,1 ملرد تەڭگە تۇسىرگەن. ءوسىم 2020 جىلعى دەڭگەيدەن 20,1 پايىزعا جوعارى. ودان كەيىنگى تابىستىڭ كوپ كولەمى ۇيالى بايلانىس قىزمەتتەرىنە تيەسىلى – 251,1 ملرد تەڭگە. كورسەتكىش 2020 جىلمەن سا­لىس­تىرعاندا 7,2 پايىزعا جاقسارعان.

ادەتتەگىدەي بايلانىس قىزمەتتەرىنىڭ جالپى كولەمىندەگى قوماقتى ۇلەستى ينتەرنەت (40,1 پايىز) پەن ءموبيلدى بايلانىس (25 پايىز) يەلەنىپ وتىر. ۇش­تىكتى وزگە دە تەلەكوممۋنيكاتسيالىق قىز­مەتتەر (20,3 پايىز) تۇيىندەگەن. بايقاپ وتىر­عاندارىڭىزداي, ەلدەگى تەلەكوممۋنيكاتسيا نارىعىنىڭ 85 پايىزدان استامى ءبىز اتاعان ۇلكەن ۇشتىكتىڭ يەلىگىندە. ال قالعان باعىتتاردىڭ ۇلەسى شامالى.

ايتالىق, تەلەكوممۋنيكاتسيالىق سىمدى جانە سىمسىز جەلىلەر ارقىلى دەرەك­تەردى بەرۋ قىزمەتتەرىنىڭ ۇلەسى – 5 پايىز. كابەلدىك ينفراقۇرىلىم, سىم­سىز جەلىلەر جانە سپۋتنيك ارقىلى باعدارلامالاردى تاراتۋ قىزمەتتەرىنىڭ ۇلەسى 4,3 پايىزعا تەڭ. جەرگىلىكتى تەلەفون بايلانىسىنىڭ ۇلەسى 3,4 پايىزدى, ال قالاارالىق جانە حالىقارالىق تەلەفون بايلانىسى قىزمەتتەرىنىڭ ۇلەسى 1,9 پايىزدى قۇراعان.

سوڭعى ەكى قىزمەتتىڭ, ياعني قالاارالىق جانە حالىقارالىق تەلەفون بايلانىسىنىڭ كولەمى جىل وتكەن سايىن ازايىپ كەلەدى. بىلتىر ولاردىڭ قۇنى 18,7 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. كورسەتكىش 2020 جىلعى دەڭگەيدەن 12,2 پايىزعا تومەن.

2021 جىلعى جەلتوقسانداعى جاعداي بويىنشا تەلەكوممۋنيكاتسيالىق سەر­ۆيس­تەردىڭ دەڭگەيى كەلەسىدەي كارتينانى كوز الدىمىزعا ۇسىنىپ وتىر: قازاق­ستانداعى تىركەلگەن تەلەفون جەلىلەرىنىڭ سانى – 2,997 ملن بىرلىك, ۇيالى بايلانىس ابو­نەنتتەرى – 24,32 ملن بىرلىك, ينتەرنەتكە قولجەتىمدىلىگى بار ۇيالى بايلانىس ابو­نەنتتەرى – 16,87 ملن بىرلىك, تىركەلگەن ينتەرنەت ابونەنتتەرى – 2,76 ملن بىرلىك.

وبلىستار تۇرعىسىنان قاراساق, بارلىق وڭىردە بايلانىس وپەراتورلارىنىڭ تابىس كولەمى مەن پايىزدىق كورسەتكىشتەرىندە وڭ ديناميكا بايقالادى. ماسەلەن, بايلانىس وپەراتورلارى الماتى (595,4 ملرد تەڭگە) جانە نۇر-سۇلتان (221,6 ملرد تەڭگە) قالالارىندا, سونداي-اق قاراعاندى وبلىسىندا (23,1 ملرد تەڭگە) جاقسى تابىس تاپقان. وپەراتورلار قىزمەتى از كورسەتىلگەن ءۇش ءوڭىردىڭ قاتارىندا شىم­كەنت قالاسى (7,7 ملرد تەڭگە), قىزىلوردا (7 ملرد تەڭگە) جانە تۇركىستان (6,9 ملرد تەڭگە) وبلىستارى بار.

بىراق كوپ-كورىم كورسەتكىشتەر وڭىر­لەردەگى جاعدايدىڭ جاقسى ەكەنىن بىل­دىرمەيدى. ويتكەنى ەل حالقى ءالى دە بولسا ساپالى ءارى جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەتكە قول جەتكىزۋدە قيىندىقتار مەن كەدەرگىلەرگە تاپ بولىپ وتىر. ءتىپتى كەيبىر ەلدى مەكەندەر مۇنداي يگىلىكتەن جۇرداي. راس, قازاقستانداعى ۇيالى بايلانىس ابونەنتتەرىنىڭ سانى از كولەمدە بولسا دا ءوسىپ وتىر. الايدا ۇيالى بايلانىس ابونەنتتەرىنىڭ 100 ادامعا شاققانداعى تىعىزدىعى 129-دان 128-گە تومەندەگەن.

سول سەكىلدى تىركەلگەن ينتەرنەت ابونەنت­تەرىنىڭ تىعىزدىعى بويىنشا پروگرەسس بايقالماي وتىر. جوعارى جىلدامدىقتى كەڭ جولاقتى ينتەرنەتتى پايدالانۋ كورسەتكىشى دە تومەن. قازاقستان بويىنشا 100 ادامنىڭ 15-ىندە عانا تىركەلگەن ينتەرنەت بار. ال ينتەرنەتكە قولجەتىمدىلىگى بار ۇيالى بايلانىس ابونەنتتەرىنىڭ تىعىزدىعى 4,7 پايىزعا وسكەن. بىراق مۇنى وتاندىق وپەراتورلاردىڭ ابونەنتتەردەن تۇسىرگەن تابىسىمەن سالىستىرۋعا كەلمەيدى. اۋىلدىق جەرلەردەگى جاعداي ءتىپتى ناشار. تىركەلگەن ينتەرنەت ابونەنتتەرىنىڭ تىعىزدىعى بويىنشا 100 ادامنىڭ تەك 8-ءى عانا ساپالى قىزمەتكە قول جەتكىزىپ وتىر. دەمەك, بۇل ماسەلەنى شەشۋگە مەملەكەتتىك مەكەمەلەر مەن جەكە قۇرىلىمدار ءالى دە بولسا جەتە ءمان بەرمەي وتىر.

ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دە­رەك­­تەرىنە سۇيەنسەك, بۇگىندە 627,9 مىڭ اۋىل تۇرعىنى تىركەلگەن ينتەرنەتكە يە, ال 557,3 مىڭ اۋىل تۇرعىنى تىركەلگەن سىم­­دى ينتەرنەتكە قول جەتكىزگەن. بۇل كور­­سەت­كىشتەر بويىن­شا الماتى (146,6 مىڭ اۋىل تۇرعىنىنىڭ 130,5 مىڭى قول جەت­كىزگەن) شى­عىس قازاقستان (55,2 مىڭ اۋىل تۇر­عى­نىنىڭ 45,3 مىڭى) جانە اقمولا (55,1 مىڭ اۋىل تۇرعىنىنىڭ 51,3 مىڭى) وبلىستارى كوش باستاپ تۇر. اۋت­سايدەرلەر قاتارىندا اق­توبە (28,5 مىڭ اۋىل تۇرعىنىنىڭ 24,2 مىڭى قول جەت­كىزگەن), باتىس قازاقستان (20,5 مىڭ اۋىل تۇرعىنىنىڭ 17,1 مىڭى) جانە ماڭ­عىستاۋ (14,8 مىڭ اۋىل تۇرعىنىنىڭ 13,6 مىڭى) وبلىستارى بار.

«سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا تىركەلگەن سىمدى ينتەرنەت بويىنشا دەرەك مۇلدەم جوق. جەرۇستىنە تىركەلگەن سىمسىز بايلانىس جەلىلەرىن پايدالانا وتىرىپ, سىمسىز كەڭ جولاقتى ينتەرنەت جەلىسىنە دەگەن قولجەتىمدىلىكتىڭ جاعدايى ءتىپتى ناشار. مۇنداي بايلانىس تىركەلگەن وڭىرلەردەگى تسيفرلار كوڭىل كونشىتپەي وتىر. ال اقمولا, باتىس قازاقستان, جامبىل, قىزىلوردا, ماڭعىستاۋ جانە تۇركىستان وبلىستارىندا ستاتيستيكا ورگاندارى مۇنداي ينتەرنەتتىڭ بار-جوعىن مۇلدەم تىركەمەگەن. اۋىلدىق جەرلەردە 100 ادامعا شاققانداعى تىركەلگەن ينتەرنەت ابونەنتتەرىنىڭ تىعىزدىعى بويىنشا كورسەتكىش تومەن. جوعارى جىلدامدىقتى كەڭ جولاقتى ينتەرنەتكە دەگەن قولجەتىمدىلىك تە وسى قاتاردا. تۇ­تاستاي العاندا, بارلىق وبلىس بويىنشا تىعىزدىق 100 ادامعا شاققاندا 3-تەن 16-عا دەيىنگى ارالىقتى عانا قۇرايدى. بۇل اۋىل حالقى ساپالى ينتەرنەت قىزمەتتەرىن الۋدا ايتارلىقتاي قيىندىقتارعا تاپ بولىپ وتىرعانىن, رەسپۋبليكاداعى قالا مەن اۋىل حالقىنا جاسالعان جاعدايدىڭ تەڭ ەمەستىگىن كورسەتەدى», دەلىنگەن ۇلتتىق كوممۋنيكاتسيالار جانە تسيفرلاندىرۋ قاۋىمداستىعىنىڭ مالىمدەمەسىندە.

اۋىلدىق جەرلەردەگى دەرەكتەردى تەلە­كوممۋنيكاتسيالىق قىزمەتتەردى پايدا­لانۋدىڭ ناقتى كورىنىسىنە سايكەس كەلەتىنىن ياكي سايكەس كەلمەيتىنىن ءدوپ باسىپ ايتۋ قيىن. جالپى, اۋىلداعى جاعدايعا حالىق تىعىزدىعىنىڭ تومەندىگى, تيىسىنشە تولەم قابىلەتتىلىگىنىڭ ناشارلىعى مەن 4G/LTE بايلانىس قىزمەتتەرىن دامىتۋ ءۇشىن ەكونوميكالىق نەگىزدەمەنىڭ بولماۋى سەبەپ. ماسەلەن, بىزدەگى 6 341 اۋىلدىڭ 5 163-ىندە ينتەرنەت بار. 768 اۋىلداعى ينتەرنەتتىڭ ساپاسى تومەن. 1 178 اۋىلدا مۇلدەم ينتەرنەت جوق.

قازاقستاندىقتاردى ساپالى ينتەرنەتپەن قامتۋعا تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى جاۋاپتى. مينيسترلىك  2018-2020 جىلدارى ەكى جوبانى جۇزەگە اسىردى.

ءبىرىنشىسى – تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىلەرى تەحنولوگياسى بويىنشا قازاقستاننىڭ اۋىلدىق ەلدى مەكەندەرىن كەڭجولاقتى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ جوباسى. مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى اياسىنداعى جوبا بويىنشا 20 مىڭ شاقىرىمنان استام تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىسى سالىندى. ول 1 257 اۋىلداعى 3 718 مەملەكەتتىك ورگان مەن بيۋدجەتتىك ۇيىمدى قامتىدى.

ەكىنشىسى – حالقىنىڭ سانى 250 تۇر­عىندى نەمەسە ودان كوپ ادامدى قۇراي­تىن اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى ۇتقىر كەڭ جولاقتى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ جوباسى. بۇل جوبا اياسىندا 2020 جىلى 928 اۋىلدىق ەلدى مەكەن قامتىلدى. جوبا شەڭبەرىندە بايلانىس وپەراتورلارىنا ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدى ىنتالاندىرۋ جانە اۋىلداردى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا سالىق جەڭىلدىكتەرى بەرىلەدى.

سالىق كودەكسىنە ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەرگە سايكەس بايلانىس وپەراتورلارىنا 2021-2024 جىلدارعا ينتەرنەت ساپاسىن جاقسارتۋ بويىنشا مىندەتتەمەلەر جۇكتەلدى. بۇ­گىندە ءبىرشاما جۇمىس اتقارىلدى. اتاپ ايتقاندا, 286 اۋىلدىڭ 284-ىندە FWA تەحنولوگياسى 3G/4G-گە اۋىستىرىلدى. 120 ەلدى مەكەننىڭ 68-ىندە سپۋتنيكتىك ترانسميسسيا راديورەلەلىك بايلانىس جەلىلەرى مەن تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىلەرىنە اۋىستىرىلدى. 362 اۋىلدىڭ 191-ىندە ءموبيلدى كەڭ جولاقتى ينتەرنەت قىزمەتتەرىنىڭ ساپاسى جاقساردى.

جوعارىدا ايتقانىمىزداي, 1 178 ەلدى مەكەننىڭ 127 مىڭ تۇرعىنى كەڭ جولاقتى ينتەرنەتتەن تىس قالىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە 561 اۋىلعا ينتەرنەت تارتۋ جۇمىستارىن 2024 جىلعا دەيىن سالىقتىق جەڭىلدىكتەر اياسىندا «ۆوستوكتەلەكوم» جشس جۇرگىزۋى كەرەك. 2021 جىلى بۇل كومپانيا 55 اۋىل­دى قامتۋى كەرەك ەدى, بىراق 22 اۋىلعا عانا ينتەرنەت كەلدى. بيىلعى جوسپار – 286 اۋىل­دى قامتۋ. 2023 جىلى 172 ەلدى مەكەنگە, 2024 جىلى 48 ەلدى مەكەنگە ينتەرنەت تارتۋ جوسپارلانىپ وتىر. 

ال قالعان 617 اۋىلدىق ەلدى مەكەن­دى (ونداعى حالىق سانى 54 مىڭ) گەوس­تا­تسيو­نارلىق ەمەس سپۋتنيكتىك وربي­تالىق جۇيەلەر ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى پىسىقتالۋدا. حالىق ءۇشىن كەڭ جولاقتى ينتەرنەتتى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا OneWeb, Starlink جانە SES كومپانيالارىمەن گەوستاتسيونارلى ەمەس كەڭ جولاقتى جۇيەلەردى ورىستەتۋ بويىنشا جۇمىس جۇر­گىزىلۋدە.

اۋىلدا تىركەلگەن ينتەرنەت ابونەنت­تەرىنىڭ تىعىزدىعى نەبارى 8 پايىزدى قۇ­رايدى. ال قالادا ينتەرنەتكە قول­جەتىمدىلىگى بار ۇيالى بايلانىس ابونەنت­تەرىنىڭ تىعىزدىعى شامامەن 87 پايىزعا تەڭ. ياعني ايىرماشىلىق جەر مەن كوكتەي. ەسەپ كوميتەتىنىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, اۋىلدىق جەرلەردەگى حالىق تۇتىناتىن ينتەرنەت بايلانىس قىزمەتتەرىنىڭ كولەمى 2019 جىلدان بەرى تۇراقتى تۇردە تومەندەپ كەلەدى. سول سەكىلدى 2016 جىلدان باستاپ ينتەرنەت جەلىسىنە قولجەتىمدىلىگى بار اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ۇلەسى دە تۇراقتى تۇردە قىسقارۋدا.

تەوريالىق تۇرعىدان قاراعاندا, اۋىل تولەم قابىلەتتىلىگىنە بايلانىستى كەيبىر شەكتەۋلەرگە قاراماستان, وتاندىق تەلەديدار كارتاسىنداعى جاڭا ءوسۋ نۇكتەسى سانالادى. سوندىقتان مينيسترلىك بايلانىس قىزمەتتەرىن كورسەتۋگە ليتسەنزيا الۋ كەزىندە اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى جەڭىلدەتۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزۋدە. راديوجيىلىك سپەكترىندە, ونىڭ ىشىندە شاعىن راديوجيىلىكتەردى بولۋدە ءتارتىپ ەنگىزىلۋدە, كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق سەكتورعا جانە كابەلدىك كارىزگە قولجە­تىمدىلىكتىڭ شەكتەۋلىلىگىن الىپ تاس­تاۋ بويىن­شا ماسەلەلەر شەشىلۋدە. قا­ۋىمداستىق ماماندارىنىڭ پىكىرىنشە, بۇل جۇمىستى, ونىڭ ىشىندە جاڭا بايلانىس وپەراتورلارىنا جاعداي جاساۋ جونىندەگى جۇمىستى جەدەلدەتۋ قاجەت.

سوڭعى جاڭالىقتار