ينفوگرافيكانى جاساعان امانگەلدى قياس, «ەQ»
ەشبىر بانكتە اكتيۆ كولەمىنىڭ تومەندەۋى بايقالماعان. بىراق باياۋ ءوسىم كورسەتكەن قارجى ينستيتۋتتارى بارشىلىق. باياۋ ءوسىم كورسەتكەندەر قاتارىنا «التىن بانك», Nurbank, «بانك تسەنتركرەديت», «ەۋرازيالىق بانك» جانە Forte-ءنى جاتقىزۋعا بولادى. سونداي-اق بىلتىر نەسيەلەۋ قارقىنى دا ارتا تۇسكەن. ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ جالپى قارىزى 2021 جىلى 4,4 ترلن تەڭگەگە ءوسىپ, 20,2 ترلن تەڭگەگە جەتكەن. بۇل قارقىنعا كۇش بەرىپ تۇرعاندار – بانك ارقىلى يپوتەكا راسىمدەۋشىلەر مەن تۇتىنۋشىلىق نەسيە الۋشىلار. قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ دەرەگىنشە, بىلتىر يپوتەكالىق نەسيە دە, تۇتىنۋشىلىق نەسيە دە 40 پايىزعا وسكەن. اگەنتتىكتىڭ پايىمىنشا, بانكتەردىڭ ءموبيلدى سەرۆيستەردى دامىتۋى تۇتىنۋشىلىق نەسيەنىڭ وسىمىنە سەرپىن بەرىپ تۇر.
ءسوز جوق, نەسيەلەۋدىڭ جوعارى قارقىنى تۇسەر تابىستى دا مولايتادى. 2021 جىلى سەكتوردىڭ جيىنتىق تابىسى 78 پايىزعا ءوسىپ, 1,3 ترلن تەڭگەنى قۇراپتى. سونىڭ 472 ملرد – Halyk Bank, 322 ملرد – Kaspi, 130 ملرد تەڭگەسى «سبەربانككە» تيەسىلى. وسى ءىرى ءۇش ويىنشىنىڭ ءوزى-اق بۇكىل سەكتور تابىسىنىڭ 72 پايىزىن ەركىن يەمدەنىپ وتىر دەۋگە بولادى. نەسيە بەلسەندىلىگىنىڭ تومەندىگىنە قاراماستان Forte (60,4 ملرد تەڭگە) دە ءتاۋىر تابىس تاپقان. وزگەلەردىڭ تابىسى قانشا دەگەندە مىنا تسيفرلاردى كەلتىرسەك بولادى: «الفا بانك» – 32,6 ملرد, «بانك حوۋم كرەديت» – 30,9 ملرد, Jusan – 25,3 ملرد تەڭگەگە جەتەقابىل, «ەۋرازيالىق بانك» – 12,7 ملرد, ۆتب (قازاقستان) – 7,8 ملرد, Nurbank – 2,1 ملرد تەڭگە.
سەكتوردىڭ جاي-كۇيىن وتە جاقسى دەپ باعالاۋىمىزعا تاعى ءبىر سەبەپ, جالپى جيىنتىق نەسيە پورتفەلىندەگى وتەۋ مەرزىمى 90 كۇننەن اسقان (NPL+) نەسيە ۇلەسىنىڭ ازايۋى. Finprom-نىڭ جازۋىنشا, NPL+ كولەمى – 3,3 پايىز. 90 كۇننەن اسىپ وتەلمەي تۇرعان قارىز سوماسى 2020 جىلدىڭ سوڭىندا 1,1 ترلن تەڭگە بولسا, 2021 جىلدىڭ سوڭىندا 668,8 ملرد تەڭگە بولعان. ياعني 37,9 پايىزعا قىسقارعان.
«سەكتوردى ساۋىقتىرۋعا اسەر ەتكەن بىردەن ءبىر ۇيىم – Jusan Bank. بىلتىر بانك ۇزدىك وندىقتاعى قارجى ينستيتۋتى «اتفبانكپەن» ءساتتى بىرىگىپ, ناتيجەسىندە, جىلدار بويى تسەسنابانكتەن «مۇراعا» قالىپ كەلە جاتقان پروبلەمادان تولىق ارىلدى. بانك ۋلى اكتيۆتەردى تازالاپ, NPL 90+ كولەمىن بىردەن 70,3 پايىزعا ازايتتى. قازىر قارىز پورتفەلىندەگى NPL 90+ ۇلەسى 9,5 پايىزدى قۇرايدى. ءبىر جىل بۇرىن بۇل كورسەتكىش 44,1 پايىزدى قۇراعان», دەپ جازادى Finprom.
NPL 90+ كولەمىن قىسقارتۋ بويىنشا Bank RBK (-66,2 پايىز) مەن «وتباسى بانكتىڭ» دە (-41,1 پايىز) كورسەتكىشى ءتاۋىر.
سەكتورداعى قولايلى جاعدايدى حالىقارالىق ساراپشىلار دا راستايدى. Fitch Ratings اگەنتتىگى قازاقستاننىڭ دەربەس رەيتينگىن «تۇراقتى» دەڭگەيدە دەپ جاريالادى. اناليتيكتەر نەگىزىنەن NPL تومەندەۋىن, جوعارى وتىمدىلىكتى جانە كىرىستىلىگىن اتاپ وتەدى.
بانكتەردىڭ تابىسى حالىق تابىسىنىڭ ازايۋى سەبەپتى ءوسىپ جاتقانى بىلاي دا بەلگىلى. از تابىس, ارزان قىزمەت, قىمبات تاۋار ءسات ساناپ حالىقتى بانكتەر الدىندا كىرىپتار ەتە تۇسۋدە. قازىر ەلىمىزدە بانكتەن زايم الماعان 3 ملن عانا ادام قالىپتى. ءبىرىنشى نەسيە بيۋروسىنىڭ مالىمەتىنشە, 2021 جىلى بولشەك نەسيە قارقىندى وسكەن. بولشەك نەسيەنىڭ جالپى نەسيە پورتفەلىندەگى ۇلەسى 11 ترلن تەڭگە, 43 پايىزدى قۇرايدى.
«قازىر ورتاشا ەسەپپەن نەسيەنى ءبىر جىلعا دەيىن راسىمدەيدى. ونىڭ كوبى ءبولىپ تولەۋ شارتىمەن العان قارىزدار جانە از كولەمدەگى سومالار. ورتاشا تۇتىنۋشىلىق زايم كولەمى 300 مىڭ تەڭگەدەن ءسال اسادى», دەيدى الماتى ءبىرىنشى نەسيە بيۋروسىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى اسەم نۇرعاليەۆا.
نارىقتا وسىنشاما تابىستى بولىپ وتىرعانىنا قاراماستان بانكتەردىڭ دە جازا باسىپ جاتقان ساتتەرى جەتەرلىك. بىلتىر ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەرگە 161 ايىپپۇل سالىنعان. سونىڭ 106-سى – ءبىر عانا بانكتىڭ ەنشىسىندەگى ايىپ. Ranking پورتالىنىڭ جازۋىنا قاراعاندا, 2021 جىلدىڭ قاڭتار-جەلتوقسان ايلارى ارالىعىندا ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەرگە سالىنعان ايىپپۇلدىڭ جيىنتىق كولەمى 185,1 ملن تەڭگەنى قۇرادى. بۇل 2020 جىلعى كورسەتكىشتەن 11,4 پايىزعا تومەن.
بىلتىر اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلعان 15 بانكتىڭ ەكەۋى – AsiaCredit Bank پەن Capital Bank سەكتوردان كەتىپ تىندى. ايىپپۇلدىڭ باسىم بولىگى «بانك حوۋم كرەديت» (78,6 ملن تەڭگە), ForteBank (33,7 ملن), Al-Hilal (26,5 ملن) جانە Bank RBK-عا (23,6 ملن) سالىندى. كورىپ وتىرعانىمىزداي, 161 ايىپپۇلدىڭ 106-سىن «ەنشىلەگەن» قارجى ۇيىمى – «بانك حوۋم كرەديت». كوبىنە بۇل بانك نەسيە بيۋروسىنا اقپارات جەتكىزبەگەنى نەمەسە سەنىمسىز اقپارات ۇسىنعانى ءۇشىن ايىپتالعان.
البەتتە, مۇنداي مايدا-شۇيدە ايىپتاۋلار بانكتەردىڭ قىلشىعىن دا قيسايتپايدى. ولار ەڭسەلەرىن تىك ۇستاپ, جىل سايىن قورجىندارىن مولايتا تۇسكەن قالپى العا قاراي ارشىنداپ باسا بەرمەك. نە بولماسا 22 بانكتى كوكجيەگى ساعىمدانعان كوك تەڭىزدىڭ تولقىندارىن جارىپ اققان 22 كەمەگە تەڭەسەك تە بولعانداي. جەلكەن كەرگەن 22 كەمەگە. ءار بارعان ادام «ەندى جەلكەمنىڭ شۇقىرى كورسىن» دەپ شىعاتىن, بىراق مەڭدۋانا جەگەندەي اربالىپ, ەكىنشى قايتارا كەلگەنىن اڭعارماي دا قالاتىن 22 كەمەگە...
