وتكەن عاسىردىڭ سەكسەنىنشى جىلدارى پارسى شىعاناعىندا «تانكەرلەر سوعىسى» دەگەن اتپەن تاريحقا ەنگەن شايقاس تۋرالى مالىمەت كوپ ايتىلمايتىن-دى. دىندەس ەلدەر اراسىنداعى شايقاسقا كسرو-نىڭ قاتىسى دا جاريا ەتىلە بەرمەيتىن قۇپيا بولاتىن. سوعىستىڭ باسىندا يران مەن يراكقا قاتىستى «قاتاڭ بەيتاراپتىق» ساياساتىن ۇستانعان كەڭەس وداعى اسكەرىنىڭ ساپىنداعى جۇزدەگەن قانداسىمىز اسكەري قاقتىعىستار ايماعىندا بولدى. سولاردىڭ ءبىرى – قىزىلوردالىق باقىتجان جاحانوۆ. ول 1986 جىلى كسرو اسكەري-تەڭىز فلوتى قاتارىنا شاقىرىلىپ, تىنىق مۇحيت فلوتىنىڭ سۇڭگۋىر قايىققا قارسى «مارشال شاپوشنيكوۆ» كەمەسىندە اسكەري قىزمەتىن باستايدى.
– كسرو اسكەري-تەڭىز فلوتىنىڭ 8-جەدەل ەسكادريلياسى قۇرامىندا كەڭەس وداعىنىڭ ازاماتتىق كەمەلەرىنە كونۆويلىق قىزمەت كورسەتتىك. قۇرلىقتاعىداي ەمەس, تەڭىزدەگى سوعىستىڭ ءوز ەرەكشەلىگى بار. جەردە جاسالعان شابۋىلعا بىردەن تويتارىس بەرە الماعان جاعدايدا بەكىنىپ, قارسىلىق كورسەتۋگە بولادى عوي. ال سۋ بەتىندە مۇنداي مۇمكىندىك جوق. بەس ايعا دەيىن جەر كورمەگەن كەزىمىز بار. العاشقىدا ءبىر-بىرىمەن اڭدىسىپ تۇرعان قوس تاراپ كەمەلەرىنىڭ جانىنان وتۋگە جۇرەكسىنگەنىمىزبەن كەيىن ۇيرەنىپ كەتتىك, – دەيدى كەيىپكەرىمىز.
ەلىمىز بويىنشا اسكەري بورىشىن پارسى شىعاناعىندا وتەگەندەر سانى ءجۇز قارالى. وسىلارمەن قاتار انگولاداعى سوعىس ساربازدارىنىڭ دا الەۋمەتتىك مارتەبەسى ايقىندالماي كەلەدى. سوڭعى جىلدار بەدەرىندە ءتيىستى مينيسترلىكتەرگە حات جولداپ كەلە جاتقان باقىتجان جاحانوۆ جاڭا زاڭ بويىنشا ارداگەرلەر ساناتىنا ەنگىزىلگەندەردەن بۇلاردىڭ ەڭبەگى ءبىر مىسقال دا كەم ەمەستىگىن ايتادى. بۇلار دا بۇرىنعى كسرو-نىڭ ۇكiمەتتىك ورگاندارى شەشiمدەرiنە سايكەس باسقا مەملەكەتتەردiڭ اۋماعىنداعى ۇرىس قيمىلدارىنا قاتىستى.
– مەن جاڭا زاڭ بويىنشا ارداگەرلەر قاتارىنا كىرىپ وتىرعانداردا «التى الاسىم, بەس بەرەسىم» جوق. زاڭ تالقىلانىپ جاتقان تۇستا ازاماتتىق بورىشىن پارسى شىعاناعىندا وتەگەن شىعىس قازاقستان, الماتى وبلىسىنداعى جىگىتتەرمەن اقىلداسىپ, قورعانىس, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىكتەرىنە, سەنات, ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنا حات جازدىق. كىلەڭ ءبىر-ءبىرىن قايتالاعان جاۋاپ شارشاتتى. تەك ءبىر مارتە قورعانىس مينيسترلىگىنەن «تالقىلانىپ جاتقان جوباعا ەنگىزىلەدى» دەگەن مازمۇندا حات كەلىپ, ءۇمىتىمىز ويانىپ, قۋانىپ قالعان ەدىك. كەيىن «جاڭا زاڭعا تمد-داعى مەملەكەتارالىق كەلىسىمدى ورىنداپ, تاجىك-اۋعان شەكاراسىندا بولعاندار, چەحوسلوۆاكياداعى قاقتىعىستى رەتتەۋگە قاتىسقاندار, بىتىمگەرلەر قاتارىندا يراك پەن تاۋلى قاراباقتا بولعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اسكەري كۇشتەرى قىزمەتكەرلەرى ەنگىزىلدى» دەگەن جاۋاپ الگى قۋانىشىمىزدى سۋ سەپكەندەي باستى. ءتىپتى جوعارىدا وتىرعان مامانداردىڭ كەيبىرىنىڭ پارسى شىعاناعىنداعى سوعىستان بەيحابارلىعى تاڭعالدىردى. ءتيىستى ورىنداردىڭ بۇل ماسەلەنىڭ رەسەيدە قالاي شەشىلىپ جاتقانىن بىلگىسى كەلەتىنى ءتىپتى قىزىق. وۋ, ءبىز 30 جىلدان بەرى تاۋەلسىز مەملەكەت ەمەسپىز بە؟ وزگەلەرگە نەگە جالتاقتاي بەرەمىز؟ – دەيدى باقىتجان تەمىربەك ۇلى.
قاقتىعىس ايماعىندا بولىپ, باسىن قاتەرگە تىككەن جاۋىنگەردىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىز بويىنشا اسكەري-تەڭىز فلوتى تەڭىزشىلەرىنىڭ قوعامدىق ۇيىمى قۇرىلماعان. جاعدايلارىن ءبىلىپ, مەرەكەلەر مەن اتاۋلى كۇندەر قارساڭىندا ەلەپ-ەسكەرىپ جاتقان تاعى ەشكىم جوق. بۇلار دا كەزىندە باستارىن قاتەرگە تىگىپ, جاۋىنگەرلىك مىندەتتەرىن ادال ورىندادى. «ەڭبەگىمىزدى مىندەت قىلعانىمىز ەمەس, بىراق جات جەردە جانىمىزدى شۇبەرەككە ءتۇيىپ جۇرگەن سول قاتەرلى كۇندەردىڭ وتەۋى قايتسا, تاريحي ادىلەتتىلىك قالپىنا كەلەر ەدى» دەسەدى «تانكەرلەر سوعىسىن» باستان كەشكەن اسكەري-تەڭىز ساربازدارى.
قىزىلوردا
