مارتەبەسى جوعارى مەيرام
«ءاز بولماي, ءماز بولمايدى» دەگەن ەكەن دانا حالقىمىز. شىن مانىندە, ناۋرىز – بۇل كۇن مەن ءتۇننىڭ تەڭەلىپ, بار تىرشىلىكتىڭ ءتىرىلەتىن كەزىمەن تۇسپالداسىپ جاتقان مەرەكە. سوندىقتان دا بولار ءوز باسىم ناۋرىز مەرەكەسىن وزگە مەرەكەلەردەن ەرەكشە, جوعارى باعالايمىن. ەلباسىنىڭ: «كەلەشەكتە جىل باسىن ءوزىمىزدىڭ ناۋرىزدان باستايمىز» دەپ ايتقان ءسوزى بار بولاتىن. سول كۇندى كورەتىن كۇن دە الىس ەمەس-اۋ دەگەن ويدامىن.
وعان قوسا ەجەلگى زاماننان قالىپتاسقان وسى ءبىر جىل باستاۋ مەيرامىن بۇگىندە دۇنيە ءجۇزى مويىنداپ تا قويدى. مىسالى, بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ باس اسسامبلەياسى 2010 جىلدىڭ 10 مامىرىنداعى ءوزىنىڭ 64 قارارىندا 21 ناۋرىزدى «حالىقارالىق ناۋرىز كۇنى» مەرەكەسى دەپ بەلگىلەپ, «ناۋرىزدى كوكتەم مەرەكەسى رەتىندە 3000 جىلدان بەرى بالقان تۇبەگىندە, قارا تەڭىز ايماعىندا, كاۆكازدا, ورتا ازيادا جانە تاياۋ شىعىستا 300 ميلليون ادام تويلاپ كەلە جاتىر» دەپ تۇسىنىكتەمە بەرسە, يۋنەسكو 2009 جىلدىڭ 30 قىركۇيەگىندە ناۋرىز مەيرامىن ادامزاتتىڭ ماتەريالدىق ەمەس, مادەني مۇراسىنىڭ تىزىمىنە ەنگىزگەن ەكەن. بۇل قۇجاتتار ناۋرىز مەرەكەسىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسىن ايقىنداپ قانا قويماي, وعان ەرەكشە ءمان بەرەدى ەمەس پە؟
«ناۋرىز كۇنى توي تويلاپ, جاقسى تىلەك تىلەگەن ادام كەلەسى ناۋرىزعا دەيىن قۋانىش پەن باقىتتا, بەيبىت ءومىر سۇرەدى» دەگەن ەرتەدەن كەلە جاتقان ۇعىم بار. مىنە, ءاز ناۋرىز دۇنيە ەسىگىن اشتى. تاريح قويناۋىنا تاعى ءبىر جىلىمىز جول تارتىپ, تاعى ءبىر جىل تابالدىرىقتان اتتادى. جاڭا كۇن توڭىرەككە نۇر شاپاعاتىن توكتى. ەندەشە جەر بەتىنە ۇيالاعان كۇندى قارسى الۋدا ەنجارلىق تانىتپايىق, ناۋرىزدان ناۋرىزعا امان-ەسەن جەتەيىك اعايىن!
نۇرعازى ابدىقانوۆ,
اقمولا وبلىستىق سوتىنىڭ توراعاسى.
ىرىس كوپ بولسىن
ارازدى تاتۋلاستىرىپ, ەلدى بىرلىككە شاقىرىپ, قارا قازاندى قايناتىپ, سارى ساماۋرىندى جايناتىپ ءاز ناۋرىز دا كەلىپ قالدى. ناۋرىز مەرەكەسى ۇلتىمىزدىڭ رۋحاني ەرەكشەلىكتەرىن, حالىقتىق سالت-داستۇرلەرىمىزدىڭ ۇلىلىعىن كورسەتەتىن مەيرام. بۇل تامىرى تاريحتىڭ تەرەڭىنە بويلاعان كونە مەرەكەلەردىڭ ءبىرى. مالدىڭ اۋىزى كوككە ءتيىپ, ادامنىڭ اۋىزى اققا تيەتىن كەزدە تويلانىپ, مولشىلىقتىڭ, جاقسىلىقتىڭ بەلگىسى بولىپ كەلەدى. قازاقستان كوپۇلتتى مەملەكەت. ءتۇرىمىز, ءتىلىمىز, ءدىنىمىز بولەك بولعانىمەن ءبارىمىزدىڭ ازاماتتىعىمىز, وتانىمىز ءبىر. كورشىلەس ەلدەر – الىپتار مەن الپاۋىتتاردىڭ اراسىندا – ءبىز وركەنيەت كوشىنە سالماقتى ساياساتىمىزبەن, جوعارى مادەنيەتىمىزبەن, تەرەڭ بىلىمىمىزبەن جانە حالىق بىرلىگىمەن, جالپىۇلتتىق ىنتىماقتاستىعىمىزبەن قوسىلا الاتىندىعىمىزدى ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. «مىڭ ادام سالعان كوپىردى ءبىر ادام بۇزا الادى. ءبىر ادام جاققان وتقا مىڭ ادام جىلىنادى» دەپ بەكەر ايتىلماسا كەرەك. ەگەمەندىك بىزگە تەك توي تويلاۋ ءۇشىن ەمەس, وي ويلاپ, دۇرىس قادامدار جاساۋ ءۇشىن بەرىلگەنىن ءتۇسىنىپ, باسىمىزعا قونعان باقىتتى ۇركىتىپ الماۋ ماڭىزدى. كەلە جاتقان ناۋرىز مەيرامى يگى ىستەردىڭ, بىرلىككە دەگەن قۇشتارلىقتىڭ, ۇلتتار اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ نىشانى. وسى تاماشا مەرەكە جۇرەكتەرىڭىزگە ىزگىلىك نۇرىن توگىپ, وتباستارىڭىزعا قۇت-بەرەكە, زور قۋانىش اكەلسىن! ەلىمىز امان, جۇرتىمىز تىنىش بولىپ, حالقىمىزدىڭ مەرەيى ۇستەم بولسىن! اق مول بولسىن, ۇلىس وڭ بولسىن, ىرىس كوپ بولسىن, اعايىن! سابىرجان تاسماعانبەت, ن.قۇلجانوۆا اتىنداعى تورعاي گۋمانيتارلىق كوللەدجىنىڭ ديرەكتورى, قوستاناي وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەسى. قوستاناي وبلىسى.ءبىز دە بىرگە تويلايمىز
بىزدەر ناۋرىز مەيرامى تۋرالى 80-جىلداردىڭ ورتاسىندا باستالعان قايتا قۇرۋ كەزەڭىندە ەستىدىك. شىعىس حالىقتارىندا وسىنداي مەيرام بار ەكەنىن بىلدىك. ەلىمىزدە العاش رەت 1988 جىلى تويلاندى. سودان كەيىن ناۋرىزدىڭ ءمان-ماڭىزى كەڭ ناسيحاتتالا ءتۇستى. ونى ەل بولىپ تويلاۋدىڭ ءداستۇرى قالىپتاستى. 1999-2002 جىلدارى جەر ءجانناتى – جەتىسۋ وڭىرىندەگى قاراتال اۋدانىنىڭ اكىمى قىزمەتىن اتقارعان كەزىمدە بۇل مەرەكەنىڭ دۇرىس اتالىپ وتىلۋىنە ءوزىم دە اتسالىستىم. اۋدان تۇرعىندارى دا ناۋرىز مەيرامىن ەرەكشە شاتتىقپەن قارسى العان ەدى. سول كەزدە ءبىرىنشى رەت ناۋرىز كوجەنىڭ ءدامىن تاتتىم. قۇنارلىلىعى, ءدامدىلىگى وتە عاجاپ ەكەنىن سوندا بىلگەن ەدىم. مەن ناۋرىز كوجەنى كيەلى تاعام دەپ ەسەپتەيمىن.
بۇگىنگى تاڭدا ناۋرىز مەملەكەتتىك مەرەكەگە اينالدى. قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسى بويىنشا 2009 جىلى قولدانىستاعى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى مەرەكەلەر تۋرالى» زاڭعا تۇزەتۋلەر ەنگىزىلىپ, ناۋرىز مەيرامى ءۇش كۇن اتالىپ وتىلەتىن بولدى. سول زاڭنىڭ 3-بابىندا «21-23 ناۋرىز – ناۋرىز مەيرامى» دەپ اتاپ كورسەتىلگەن.
بۇل مەيرامدى تەك مۇسىلماندار عانا ەمەس, بارلىق ۇلت وكىلدەرى ورتاق ۇلتتىق مەيرام رەتىندە اتاپ وتەدى. مەن ناۋرىزدى حالىقتار دوستىعىنىڭ مەيرامى دەپ ايتار ەدىم! ول شىنىمەن دە بارلىق حالىقتى ءبىر ماقسات, ءبىر بولاشاق جولىندا بىرىكتىرەدى. وسى ەلدە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان سوڭ, وزگە ۇلت وكىلدەرىنىڭ دە تاعدىرى قازاقستاننىڭ وركەندەۋىمەن تىكەلەي بايلانىستى.
بيىل 21 ناۋرىز كۇنى ۇلىستىڭ ۇلى كۇنىن استانادا قازاق ەلى الاڭىندا اتاپ وتسەك, 22-ءى كۇنى الماتى قالاسىندا قازاقستان كورەيلەرى قاۋىمداستىعى كورەي تەاترىندا ناۋرىز مەيرامىن تويلايتىن بولادى. ارداگەرلەر, قوعام قايراتكەرلەرى, ونەر يەلەرى, بەلسەندى ازاماتتار جينالادى. داستارقان جايىلىپ, قۇرمەتتى قوناقتارعا قازاقشا ەت بەرىلەدى. ۇلتتىق تاعامدار قويىلادى.
ءبىر ايتا كەتەتىن جايت, ءبىزدىڭ ۇلتتىق سالت-ءداستۇرىمىز, ۇلكەندى سىيلاۋ مادەنيەتى قازاقتارعا وتە جاقىن. قازىر كورەي سەريالدارى كورسەتىلىپ جاتىر عوي, ادەت-عۇرىپتارى, ۇلكەندەر مەن جاستار اراسىنداعى قارىم-قاتىناستارى قازاق حالقىنىڭ مىنەز-قۇلقىنا ۇقساس. ول ول ما, عالىمداردىڭ زەرتتەۋىنشە, ءبىزدىڭ التايدان شىققان تامىرىمىز ءبىر كورىنەدى. تەك قانا ءۇش حالىقتا: قازاقتاردا, كورەيلەردە جانە جاپونداردا بالا دۇنيەگە كەلگەندە, قۇيرىعىنىڭ ۇستىڭگى جاعىندا كوك داعى بولادى. بۇل گەندىك ءتۇپ تامىرىمىزدىڭ ورتاق ەكەنىن كورسەتەدى.
بۇگىنگى تاڭدا ناۋرىز مەيرامىن الەمنىڭ كوپتەگەن ەلدەرى اتاپ وتەتىنىن جاقسى بىلەمىز. كۇن مەن ءتۇننىڭ تەڭەلەۋىن, كوكتەمنىڭ شىعۋىن الەم حالىقتارى ەجەلدەن ەرەكشە قۋانىشپەن قارسى العان.
ناۋرىز – ادامداردى ىنتىماققا, ۇيىمشىلدىققا شاقىراتىن مەيرام. ەرتەدە وسى مەرەكەگە جينالعان اقساقالدار كەلەلى ماسەلەلەردى تالقىلاپ, الداعى جوسپارلارىمەن بولىسكەن. «كوكتەمنىڭ ءار كۇنى – جىلعا ازىق» دەپ باعالاپ, حالىقتى ەگىن ەگۋگە جۇمىلدىرعان. اعاش وتىرعىزۋ, اۋىل-ايماقتى تازارتۋ جانە باسقا دا يگىلىكتى ىستەردى بىرلەسىپ اتقارعان.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى – ۇلتارالىق كەلىسىمنىڭ بىرەگەي ۇلگىسى. بۇل ينستيتۋتتىڭ بىرەگەيلىگى ءبىزدىڭ ورتاق تاريحىمىزدا جاتىر. ءبىز قازاق جەرىنە كەلدىك, قازاقتار ءبىزدى قابىل الدى, باسپانا بەردى, جىلۋ سىيلادى, ونى ەشكىم دە ۇمىتپايدى.
ەكىنشىدەن, ءبىر مويىندايتىن جايت, قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان تەك كارىستەردى عانا ەمەس, وزگە ۇلتتاردىڭ دا بارىنە بىردەي جاعداي جاساپ, قابىل الۋى قوناقجاي قازاقتىڭ ۇلتتىق مىنەز-قۇلقى دەپ بىلەمىن.
ۇشىنشىدەن, شىنىمەن دە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى – بىرەگەي ينستيتۋت. مۇنداي ينستيتۋت الەمدە جوق. جانە دە وعان مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءوزى جەتەكشىلىك ەتۋى دە كوپ جايتتان حابار بەرىپ تۇر.
2013 جىلى 24 اقپاندا وتكەن اسسامبلەيانىڭ سەسسياسىندا ەلباسىمىز بۇل جەكەلەگەن ەتنوستاردىڭ ەمەس, قازاقستاننىڭ تۇتاستاي 17 ملن. حالقىنىڭ ۇيىمى ەكەنىن ايتا كەلىپ: «بۇگىن اسسامبلەيا – تۇراقتىلىق پەن قوعامدىق كەلىسىمنىڭ سەنىمدى, بەرىك ىرگەتاسى», دەدى. مۇنى مويىنداۋىمىز كەرەك. كەيدە ءبىزدەن «اسسامبلەيا نە ىستەيدى؟» دەپ سۇرايدى. ارينە, اسسامبلەيا جەر جىرتپايدى, ەگىن ەكپەيدى, ءونىم شىعارمايدى, ونىڭ جۇمىسىن ماتەريالدىق تۇرعىدا كورسەتۋ وتە قيىن. الايدا, ناتيجە بار, ول ءبىزدىڭ بەيبىت جانە كەلىسىمدە تۇرعانىمىز ەمەس پە؟! ەلىمىزدە 130-دان استام ۇلت پەن ۇلىستاردىڭ وكىلدەرى تۇرسا دا, ۇلتارالىق داۋ-جانجال بولعان ەمەس. پرەزيدەنتتىڭ ءوزى بۇل قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى جۇمىسىنىڭ ناتيجەسى ەكەنىن ايتتى.
ناۋرىز قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگىن ودان سايىن نىعايتا تۇسەدى. ەلىمىزدە تۇرىپ جاتقان وزگە ۇلت وكىلدەرى دە كيىز ءۇي تىگىپ, وسى جالپىحالىقتىق مەرەكەنى شىن ىقىلاستارىمەن اتاپ وتەدى. ءبىز قازىر قازاقتىڭ وسىنداي ۇلتتىق داستۇرلەرىن ورتاق قۇندىلىق رەتىندە وزىمىزگە قابىلداپ جاتىرمىز. ەلباسىمىز بىزدە ءبىر حالىق, ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددە بار ەكەنىن ايتىپ وتىر. سونىمەن قاتار, بىزدە زاڭ دا ورتاق, ال ەندى ءداستۇر دە, مەيرامدار دا ورتاق بولىپ كەلە جاتىر. ويتكەنى, جىككە بولىنبەي, بىرگە اتاپ وتەمىز. مەن ءۇشىن ناۋرىز شىنىمەن دە ايتۋلى مەرەكە.
ءبىزدىڭ ەلىمىزدەگى ەڭ باستى قۇندىلىق – تاۋەلسىزدىك پەن بەيبىتشىلىك! بىزدە تىنىشتىق پەن كەلىسىم بولسا, بارلىق ارمان-ماقساتتارىمىز ورىندالادى. بارلىق قازاقستاندىقتارعا بەيبىت ءومىر, كەلىسىم, ىنتىماق تىلەيمىن!
رومان كيم,
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى,
«قازاقستان كورەيلەرى قاۋىمداستىعى»
رقب-ءنىڭ پرەزيدەنتى, قازاقستان حالقى
اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ مۇشەسى
تاۋەلسىزدىك تاريحىنان
كيىز ءۇي تىگىپ ەدىم
مەن ول كەزدە جىمپيتى اتالعان, ياعني قازىرگى سىرىم اۋدانىندا تۇراتىنمىن. كوكتەمنىڭ قاراقاتقاق شاعى ەدى. ءبىر كۇنى وبلىس ورتالىعىندا ناۋرىز مەرەكەسى اتالىپ وتەدى ەكەن دەگەن حابار ساپ ەتە قالدى. وسىدان كەيىن كوپ كەشىكپەي سول كەزدەگى كەڭشار ديرەكتورى ۇيگە كەلىپ: «دامەلى اپا, 1979 جىلى ماسكەۋدەگى بۇكىلوداقتىق حالىق شارۋاشىلىعى كورمەسىنە دە كيىز ءۇي تىگىپ اپارىپ ەدىڭىز. از ۋاقىتتىڭ ىشىندە سونى قايتا جاڭعىرتا الاسىز با؟ شارۋاشىلىق اتىنان ورالعا اپارىپ قۇرار ەدىك» دەگەنى. ويلانىپ قالدىم. ويتكەنى, ۋاقىت وتە تىعىز بولاتىن. جارايدى, ماسكەۋدى ماسكەۋ دەيىك. ال مىناۋ ءوزىمىزدىڭ قايتا ورالعان ناۋرىز تويى ەمەس پە؟ ەندەشە نە تۇرىس بار دەپ ءوزىمدى ءوزىم قايرادىم. كۇندى تۇنگە, ءتۇندى كۇنگە ۇلاستىرىپ دەگەندەي بەلگىلەنگەن ۋاقىتتا كيىز ءۇيدىڭ ىشكى جانە سىرتقى جابدىقتارىن ازىرلەپ, جاساقتاپ شىقتىم. 1988 جىلدىڭ 22 ناۋرىزى كۇنى ورال قالاسىنىڭ ورتالىق الاڭىندا بىرقاتار كيىز ۇيلەر قويىلعان ەكەن. قولونەر شەبەرلەرىنە ءتان اۋەستىكپەن ونىڭ بىرقاتارىن ارالاپ كورىپ شىقتىم. تىم جۇپىنىلاۋ كورىندى. بايقايمىن, ورتالىق الاڭعا كەلگەن تۇرعىندار مەن ناۋرىز مەرەكەسىن تاماشالاۋشىلار بۇل كيىز ۇيلەردىڭ ىشىنە ءبىر باس سۇعىپ قارايدى دا, كوپ ايالداماي ءارى اسىپ كەتە بەرەدى. كۇندىز-ءتۇنى ۇيىقتاماي جاساعان ەڭبەگىمنىڭ وتەۋى شىعار, مەنىڭ قولىمنان شىققان سەگىز قانات كيىز ءۇيدىڭ ىشكى جابدىقتارىنا سۇيسىنگەندەر قاراسى از بولعان جوق. ءارى كيىز ءۇيدى كورىپ تانىسۋشىلار لەگى كوپكە دەيىن ۇزىلمەدى. بۇعان مەن ءوزىم دە قاتتى قۋاندىم. بۇدان 26 جىل بۇرىن قايتا ورالعان حالىقتىق مەرەكە ناۋرىزعا قاناتىمەن سۋ سەپكەن قارلىعاشتاي ءوز ۇلەسىمدى قوسا العانىم ءۇشىن كوكىرەگىم مەن جانسارايىمدى ۇلتتىق ماقتانىش سەزىمى كەرنەدى. دامەلى قۇسايىنقىزى, التىن القا يەگەرى, ۇلتتىق قولونەر شەبەرى. باتىس قازاقستان وبلىسى, ءبورلى اۋدانى.مامىر ايىندا اتاپ وتكەنبىز
قازىر قالىپتاسقان ءداستۇر بويىنشا ناۋرىز مەرەكەسى زور ءسان-سالتاناتپەن اتاپ وتىلەدى. كوگىلدىر كوكتەمنىڭ مەرەيىن توگۋىمەن تۇسپا-تۇس كەلەتىن وسى ءبىر ۇلى كۇن جىل سايىن سونى ۇردىستەرمەن, جاڭا وزگەرىستەرمەن وزگەشەلەنىپ, جۇرت كوڭىلىن وسىرۋىمەن ءمانى قىمباتتىعى بەلگىلى. بارشا قازاقستاندىقتارعا ورتاق قۋانىش رەتىندە ەڭ قادىرلى وقيعاعا اينالۋىنا شيرەك عاسىرعا جۋىقتاپ قالىپتى. بۇلايشا ايتۋىمىزدىڭ ءجونى جوق ەمەس. بۇگىنگى جەتكىنشەكتەر ناۋرىزدىڭ كەشەگى كەڭەستىك كەزەڭدە ەلەنبەي كەلگەندىگىن بىلە قويماسا, ءبىز ۇمىتقان جوقپىز. ۇلكەندەر جاعى كۇن كوزى جىلىپ, اينالا كورىكتەنە باستاعان ايدىڭ اياق شەنىندە ۇيلەردى تازارتىپ, ءدامدى تاعامدار دايىنداپ, ءبىر-بىرىنە ىقىلاستارى ەرەكشە اۋىپ جاتۋىنان وزگە ءبىر سەرپىلىستى سەزىنەتىنبىز. سول ۋاقىتتاعى رەسمي تويلار سەكىلدى دابىرلاتىلىپ اتالماسا دا ولارعا قاراعاندا حالىق جۇرەگىنە جاقىن, كوكىرەگىنە ىستىق كۇن ەكەنى بىلىنەتىن. وتكەن عاسىردىڭ 80-جىلدار سوڭى ەلىمىز ومىرىنە ەلەۋلى جاڭالىقتار لەبىن ەستىردى ەمەس پە! ناۋرىز مەرەكەسىن ەسكە ءتۇسىرىپ, اتاپ ءوتۋ ماسەلەسىن اۋەلدە ءوزارا ءسوز قىلۋدان باستاپ, ونىڭ ءمانىن جۇرتشىلىققا جەتكىزۋدى ويلادىق. وبلىستىق راديودا بىرگە قىزمەت ەتەتىن مارقۇم بازار مامىر ارىپتەسىم ەكەۋمىز ارناۋلى حابارلار ۇيىمداستىرىپ, اپتاسىنا ءبىر رەت ەفيرگە شىعىپ تۇردىق. ىلە تىڭداۋشىلاردان قۇپتالعان ۇسىنىس-پىكىرلەر جاۋىپ كەتتى. وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسىنىڭ باسشىسى رىمبالا وماربەكوۆا سىندى قانداستارىمىز قولداۋ كورسەتۋى ارقاسىندا قوعامدىق ويعا ۇلكەن قوزعاۋ سالىندى. اقىرىندا قاراعاندىدا ناۋرىز ءبىرىنشى رەت 1989 جىلدىڭ مامىر ايىندا مەرەكەلەندى. وعان قالا تۇرعىندارى تايلى-تاياعى قالماي جينالىپ, شاھار بۇرىن-سوڭدى بولىپ كورمەگەن شاتتىق قۇشاعىنا بولەندى. جانارلارىنا جاس ىركىلگەن, ءبىر-ءبىرىن تانىماسا دا قۇشاق ايقاستىرىپ, ءتوس قاعىستىرعان, ۇلتتىق كيىم كيىپ, بالا-نەمەرەلەرىن جوعارى كوتەرگەن جانداردىڭ ەركىن ءان شىرقاپ, بي بيلەپ ناۋرىزبەن ساعىنا تابىسقان ءساتى ەستەن كەتپەيدى. قازىر جىل سايىنعى مەرەكەدە سول كۇن كوز الدىعا كەلىپ, كوڭىل تەربەيدى. تاۋەلسىز جاس مەملەكەتىمىزدىڭ جارقىن مەرەكەسىنە اينالعان ناۋرىزدىڭ قازاق ەلىمەن قاشاندا بىرگە بولۋىن تىلەيمىز. راۋشان نۇرشا, «سارىجايلاۋ» كينوتەاترىنىڭ مامانى. قاراعاندى.
