قازاقستان • 25 قاڭتار، 2022

قورعا جۇكتەلەتىن مىندەت زور

1613 رەت كورسەتىلدى

وتانداستارىمىزدىڭ مۇڭ-مۇقتاجى ەرەۋىلدە ەمەس، ەڭ الدىمەن پارلامەنت پالاتالارىندا، قوعامدىق الاڭداردا ايتىلۋى كەرەك. وكىنىشكە قاراي، وتكەن ءۇش ونجىلدىقتاعى قوردالانعان ماسەلەلەر مەن الەۋمەتتىك تەڭسىزدىك ابدەن اشىنعان حالىقتىڭ جان داۋىسىن الاڭداردا ەستىرتتى.

«قازاقستان حالقىنا تيەسىلىنى بەرەتىن ۋاقىت جەتتى»

ەل بيۋدجەتىنىڭ 50 پايىزدان اس­تامىن الەۋمەتتىك شىعىندار قۇ­را­عا­نىمەن، مۇنىڭ دا جەتكى­لىكسىز ەكەنىنە «قاڭتار  قاسى­رەتى» دالەل. بۇل رەتتە، مەم­­لەكەت باسشىسى ق.توقاەۆ بىر­قا­تار وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋ­گە نەگىزدەلگەن «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق-الەۋمەتتىك قورىن قۇرۋدى تاپ­سىرعان بولاتىن.

بۇل تاپسىرمانى پرەزيدەنت جۋىردا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ وتىرىسىندا بەردى. سودان بەرى ەكى اپتاعا جۋىق مەرزىم ءوتتى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا نە وزگەردى؟ پرەزيدەنت قوردىڭ الداعى جۇمىسىن ءاۋ باستا-اق ايقىنداپ بەردى. ىلە-شالا ۇكىمەت باسشىسى بيىلعى 1 اقپانعا دەيىن «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق الەۋمەتتىك قورىن قۇرۋ ماسەلەلەرىن پىسىقتاۋدى تاپسىرىپ، كەيىن «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق-الەۋمەتتىك قورىن قۇردى. بۇل قور دەنساۋلىق ساقتاۋ، ءبىلىم بەرۋ، حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعىنان از قامتىلعان توپتارىن الەۋمەتتىك قولداۋ سالاسىنداعى ناقتى پروبلەمالاردى شەشۋمەن اينالىسۋعا ءتيىس. ەڭ باستىسى، قوردىڭ قىزمەتى قوعامدى بىرىكتىرۋگە جانە الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىكتى نىعايتۋعا ىقپال ەتەدى دەپ كۇتىلۋدە.

«اتاپ وتەيىن: بۇل پرەزيدەنتتىڭ، ۇكىمەتتىڭ نەمەسە باسقا مەملەكەتتىك ورگاننىڭ قورى ەمەس. بۇل – بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ قورى، حالىقتىق قور. ول Əكىمشىلىكتىڭ نەمەسە ۇكىمەتتىڭ جانىندا جۇمىس ىستەمەيدى. بەدەلدى بايقاۋشىلار كەڭەسى قۇرىلىپ، ادال دا جاۋاپتى باسشى تاعايىندالادى. ءبىز ونىڭ قىزمەتىنىڭ تولىق اشىقتىعىن، قوعام الدىنداعى ەسەپتىلىگى مەن باقىلانۋىن قامتاماسىز ەتەمىز. جوسپارلار، بيۋدجەت، جوبالار سايتتا جاريالانادى. بارلىق اقپارات اشىق بولادى. قور جەكە جəنە مەملەكەتتىك كوزدەردەن قار­جى­لاندىرىلادى. حالىقارالىق قايى­رىمدىلىق ۇيىمدارىنىڭ كومەگىن تارتۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل قورعا لوتەرەيا وپەراتورىنان، بəس تىگۋ ورتالىعىنان جəنە باسقا مونوپوليستەردەن مىندەتتى جارنالار تۇسەدى»، دەدى مەملەكەت باسشىسى.

حالىقارالىق ساراپشىلار قازاقستان بايلىعىنىڭ جارتىسى 162 ادامنىڭ عانا قولىندا ەكەنىن راستاسا، حالىقتىڭ تەڭ جارتىسىنىڭ ايلىق تابىسى 50 مىڭ تەڭگەدەن اسقان جوق. ەلىمىزدەگى الەۋ­مەت­تىك جاعدايدىڭ الپەتىن وسىدان-اق اڭ­عارا بەرىڭىز. اسىلىندە، ولاي بولماۋى كەرەك ەدى. سەبەبى قازاقستان – مەملەكەت باس­­شىسى ايتىپ وتكەندەي، كونستيتۋتسيا ب­و­­يىن­شا əلەۋمەتتىك مەملەكەت. ياعني الەۋ­­­مەت­تىڭ ءال-اۋقاتى الدىڭعى ورىندا تۇرۋعا ءتيىس. وسىنى مەڭزەگەن مەملەكەت باسشى­سى «Əلبەتتە، ءبىز قورعا ءىرى بيزنەس تا­ر­اپىنان قوماقتى ءəرى تۇراقتى، اتاپ ايت­امىن، تۇراقتى اۋدارىمدار جاسالۋىن كۇتەمىز. تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى­نىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدە وتە تابىستى كوم­پا­نيالار مەن حالىقارالىق ول­شەم­دەر بويىنشا باي ادامدار توبى پاي­دا بولدى. ەندى قازاقستان حالقىنا تيە­سىلىنى بەرە­تىن جəنە وعان جۇيەلى ءəرى تۇ­راق­تى نەگىز­دە كومەكتەسەتىن ۋاقىت جەتتى دەپ ەسەپ­­تەيمىن. سوندىقتان ۇكىمەتكە كوم­پا­نيا­­لار قاتارىن انىقتاۋ جəنە ولارمەن قورعا بولىنەتىن جىل سايىنعى جارنا كولە­­مىن كەلىسۋ قاجەت بولادى. سونىمەن قا­­تار ءىس جۇزىندە وراسان قاراجاتقا يە بولا وتى­­­رىپ، كولەڭكەدە قالعان تۇ­ل­عا­­لاردىڭ دا بەلسەندى قاتىسۋىن كۇ­تە­­مىن»، دەگەن ەل پرەزيدەنتى قالتالى ازا­مات­تاردى دا قالتارىستا قالماۋعا شاقىردى.

ءبىر كۇندىك جالاقىنى جيناۋدىڭ قاجەتى جوق

مەملەكەت باسشىسى قالتالى كاسىپكەر­لەر قالتارىستا قالمايتىنىنا سەنىم بىل­دىر­گەنىمەن، ءبىر كۇندىك جالاقىنى اۋدارۋ سىندى ناۋقان تۋرالى ءتىس جارماعان بولا­تىن. جۋىردا پرەزيدەنت ەلىمىزدىڭ ءىرى بيز­نەس وكىلدەرىمەن كەزدەسۋ بارىسىندا وسى ماسەلەگە ارنايى توقتالىپ، «وسى­ناۋ يگىلىكتى ءىس – ەڭ جوعارى باعاعا لايىق. بىراق بۇل جەردە فورماليزم مۇلدەم بولماۋعا ءتيىس. ايتپەسە، مەملە­كەتتىك قىزمەتشىلەردەن، بيۋدجەت قىزمەت­كەر­لەرىنەن ءبىر كۇندىك جالاقى جيناي باستادى. مۇنى جاساۋدىڭ قاجەتى جوق. بۇل – مۇلدەم قاجەتسىز باستاما»، دەدى.

الايدا ەلىمىزدەگى ءىرى كومپانيالار جىل سايىن تابىس سالىعىنىڭ ۇكىمەت بەلگى­لەگەن بولىگىن پايدالى ءارى قايى­رىم­دى­لىق ىستەرمەن اينالىساتىن قور­عا اۋدارىپ تۇرا ما؟ اسىلىندە اۋدارىپ تۇرا الا­تىن سەكىلدى. ءتىپتى العاشقى اۋدارىم­ جاساپ جاتقان كومپانيالار دا بار. ماسەلەن، بۇگىنگە دەيىن 16 مىڭنان استام قازاقستاندىق قايىرىمدىلىققا قارا­جات اۋدارىپ ۇلگەرىپتى. بۇل رەتتە، «قازاق­ستان حالقىنا» قوعامدىق قورى مەم­لەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىن قولدا­عان بارلىق قازاقستاندىقتارعا، ءىرى كاسىپ­ورىندارعا، ەڭبەك ۇجىمدارىنا العىس بىلدىرەدى.

وسىلايشا، 2022 جىلعى 16-19 قاڭتار ارالىعىندا (قوسا العاندا) قوعام­­دىق قورعا 16 167 قازاقستاندىقتان 29،3 ملن تەڭگە ءتۇستى. 75 زاڭدى تۇلعا مەن ءىرى كاسىپكەرلەردىڭ ۇلەسى 19،2 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. سولاردىڭ اراسىندا اۋىز تولتىرىپ ايتۋعا بولاتىن قو­ماق­تى قاراجات اۋدارعاندار دا بار. ما­سەلەن، «Kaspi Bank» اق – 7 ملرد تەڭگە; «Kaspi ماگازين» جشس – 3 ملرد تەڭگە; Halyk Bank («قازاقستان حالىق جيناق بانكى» اق) – 3 ملرد تەڭگە; «حالىق» قايىرىمدىلىق قورى» جق – 2 ملرد تەنگە; «YDD Corporation» جشس، «Asia FerroAlloys» جشس جانە ولاردىڭ اكتسيونەرلەرى – 1 ملرد تەڭگە; «نۇرسۇلتان نازارباەۆ قورى» جق – 500 ملن تەڭگە; «LANCASTER GROUP KAZAKHSTAN» اق – 500 ملن تەڭگە; «قازاق مۇناي جانە گاز ينستيتۋتى» اق – 500 ملن تەڭگە; دانيار رۋستەموۆيچ ابۋلگازين – 500 ملن تەڭگە; «BAZIS CONSTRUCTION» جشس – 400 ملن تەڭگە; «ستەپنوگورسك تاۋ-كەن حيميالىق كومبيناتى» جشس – 350 ملن تەڭگە; الماس ۋميرزاكوۆيچ سۋلتانگازين – 200 ملن تەڭگە; «كاراتاس ماينينگ» جشس 100 ملن تەڭگە اۋداردى.

قور باسشىلىعى الىنعان بارلىق قارجى قاراجاتىنىڭ تولىق اشىقتىعى مەن ەسەپتىلىگى قامتاماسىز ەتىلەتىنىن مالىمدەپ وتىر. اقشا قازاقستان حالقىنىڭ يگىلىگىنە، دەنساۋلىق ساقتاۋ، الەۋمەتتىك سالا، ءبىلىم، مادەنيەت جانە سپورت پروب­لەمالارىن شەشۋگە باعىتتالادى. قور ورفاندىق جانە باسقا دا اۋرۋلارى بار بالالارعا، حالىقتىڭ مۇقتاج الەۋمەتتىك وسال توپتارىنا، قازا تاپقان اسكەري قىزمەتكەرلەردىڭ، قۇقىق قورعاۋ جانە ارنايى ورگاندار قىزمەتكەرلەرىنىڭ وتباسىلارىنا، سونداي-اق باسقا دا قايىرىمدىلىق ماقساتتارعا قولداۋ كورسەتەدى.

بيزنەس-قوعامداستىقتىڭ وكىلدەرى، مەتسەناتتار مەن نەمقۇرايلى ەمەس ازاماتتار «قازاقستان حالقىنا» قق شوتىنا مىنا دەرەكتەمەلەردىڭ ءبىرى بويىنشا قاراجات اۋدارا الادى: «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورى، جسن/بسن: 220140006999، كبە 18، KZ97601A871001692501 KZT،  «قازاقستان حالىق بانكى» اق; «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورى، جسن/بسن: 220140006999، كبە 18، KZ52722S000011856768 KZT، «Kaspi Bank» اق; «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورى، جسن/بسن: 220140006999، كبە 18، KZ0896503F0010863168 KZT، «ForteBank» اق; «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورى، جسن/بسن: 220140006999، كبە 18، KZ34821AGLBY10000001 KZT، «Bank RBK» اق; «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورى، جسن/بسن: 220140006999، كبە 18، KZ66998BTB0001436729 KZT، «First Heartland Jusan Bank» اق; «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورى، جسن/بسن: 220140006999، كبە 18،KZ078562203115118091 KZT، «بانك تسەنتركرەديت» اق; «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورى، جسن/بسن: 220140006999، كبە 18،KZ6594805KZT22034070 KZT، «ەۋرازيالىق بانك» اق.

قامقورشىلار كەڭەسىنە ەڭبەكاقى تولەنبەيدى

قوردىڭ قۇرىلتايشىلارى توراعا قىزمەتىنە مەملەكەت قايراتكەرى، بەلگىلى قارجىگەر بولات جامىشەۆتى سايلاعان بولاتىن. ونىڭ ايتۋىنشا، قور ءتۇرلى سەبەپ­تەرمەن مەملەكەت قامتاماسىز ەتپەي­تىن باعىتتار بويىنشا الەۋمەتتىك سالا­داعى پروبلەمالاردى شەشۋ ءۇشىن قۇ­رىلدى. «قور كەدەيشىلىككە بايلانىس­تى دەنساۋلىعى مەن بولاشاعىنا قاتەر تون­گەن وتباسىلاردان شىققان بالا­لار­عا كومەك كورسەتۋگە ءتيىس دەپ ويلايمىن. قور كومەك الۋشىلارمەن تىكەلەي ءوزارا ءىس-قيمىل جاسامايدى. ول ءۇشىن ۇلكەن شتات پەن فيليالدىق جەلى قاجەت. ەلىمىزدە قوردىڭ قىزمەتىنە باعىتتالعان ماسە­لەلەرمەن اينالىساتىن كوپتەگەن قوعام­دىق ۇيىمدار جۇمىس ىستەيدى. قور سولار­دىڭ سەرىكتەسى بولادى جانە سولار ار­قىلى جۇمىس ىستەيدى. بۇل رەتتە، قوردىڭ اقشاسىن وسى ۇيىمدار­دىڭ اپپارات­تارىن ۇستاۋعا، پايدالانۋعا جول بەرىل­مەيدى. اقشا تىكەلەي كومەك الۋ­شى­لارعا جۇمسالادى. قازىردىڭ وزىندە 140 قوعام­دىق ۇيىم حالىقتان وتىنىمدەردى بىرىڭ­عاي ەلەكتروندىق پورتال ارقىلى عانا قا­بىل­دايدى. بۇل پورتال حالىق، قايىرىم­دى­لىق ۇيىمدارى مەن قور اراسىنداعى باي­لانىس ارناسىنا اينالادى»، دەدى قارجىگەر.

ونىڭ ايتۋىنشا، قور قاراجاتى بارلىق پروبلەمانى شەشۋگە جەتپەيدى. سوندىقتان باسىمدىقتاردى ايقىنداۋ قاجەت. كۇنى كەشە قامقورشىلىق كەڭەستىڭ ۇيىمداستىرۋشىلىق وتىرىسى ءوتىپ، وندا قور قىزمەتىنىڭ تۇجىرىمداماسىن ازىر­لەۋ، بارلىق تەتىكتەردى پىسىقتاۋ تۋرا­لى شەشىم قابىلداندى. سونىڭ نەگىزىن­دە، بيۋدجەت پەن اتقارۋشى ورگان­نىڭ شتاتى ايقىندالادى. ءبىر ايتا كەتەر­لىگى، قامقورشىلار كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى ەش­قان­داي جالاقى المايدى. ولار قوعام­دىق نەگىزدە جۇمىس ىستەيدى.

قور قۇرىلىپ، ونىڭ توراعاسى ايقىن­­دالعان سوڭ، ونىڭ قامقورشى­لىق كەڭەسى­نىڭ قۇرامى دا سايلان­عان بولاتىن. بۇل قۇرامعا بەلگىلى مەملەكەت جانە قوعام قاي­راتكەرلەرى، ازا­ماتتىق قوعام وكىلدەرى، مەتسە­نات­تار مەن ەلىمىزدىڭ بەدەلدى ازامات­تارى كىردى. سولاردىڭ اراسىندا وسى قام­قورشىلىق كەڭەسىنىڭ مۇشەسى ءارى «مەنىڭ اتامەكەنىم» قوعامدىق بىر­لەستى­گىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى ءلاززات شىڭعىسباەۆا دا بار. ونىڭ ايتۋىنشا، قوردىڭ جۇمىسى تۇسىنىكتى، قولجەتىمدى جانە بارشاعا اشىق بولۋعا ءتيىس. قوردىڭ ەل اۋماعىندا فيليالدارى مەن شتاتتار اشۋدىڭ قاجەتى جوق. جۇمىس ىستەپ جاتقان قايىرىمدىلىق قور­لارى، ءال-اۋقات سەك­تورىنداعى ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار، باس­قا دا بەلسەندى ازاماتتار بار.

«2020 جىلى قازاقستاندا «ەرىكتى­لەر جىلىن» اياقتاۋ سالتاناتىندا پرەزيدەنت قايىرىمدىلىق باعىتتا رەەستر قۇرۋ بو­يىنشا ۇسىنىس جاساعان بولاتىن. مەم­لەكەت باسشىسىنىڭ ۇسىنىسىن قۇپ الىپ، تسيفرلى پلاتفورما قۇردىق. بۇل پلاتفورما ەلىمىزدەگى بارلىق قايىرىمدى­لىق قورلار­­دىڭ بىرىڭعاي «قابىلداۋ بول­مە­سى» ىسپەت­تى. قازىرگى كەزدە وندا 100-دەن اس­تام قايى­رىم­دىلىق قور تەستىلىك رەجىم­دە تىر­كەلدى. ءتىپتى بىرقاتار مەملەكەتتىك ورگان­دار­دىڭ بازالارىمەن ينتەگراتسيا دا بار. اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى كۇندەلىكتى ەسەپ بەرىلەدى. بۇگىن­دە ءبىز «قازاق­ستان حالقىنا» قورىنا قوس­قان ۇلەسى­مىز رەتىندە وسى پلاتفورمانى ۇسىنىپ وتىرمىز»، دەدى قامقورشىلىق كەڭەسىنىڭ مۇشەسى.

ونىڭ ايتۋىنشا، قور اي نەمەسە اپتا سايىن ەمەس، حالىققا كۇندەلىكتى ەسەپ بەرىپ وتىرعۋا ءتيىس. اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار، قور سەرىكتەستىك ەتەتىن وزگە قورلار، كومەك الىپ جاتقان ازاماتتار، كەلىپ تۇسكەن قاراجاتتىڭ كولەمى، ونىڭ قانداي ماقساتتا جۇمسالعانى تۋرالى مالىمەتتەردى وتانداستارىمىز كورىپ وتىرۋى كەرەك.

سوڭعى جاڭالىقتار

جەتى وڭىردە 2 گرادۋس ۇسىك جۇرەدى

اۋا رايى • بۇگىن، 18:48

دوللار ارزاندادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 15:50

ۆاكتسينا سالدىرعاندار سانى ارتتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:17

ۇقساس جاڭالىقتار