«قازاقستان حالقىنا تيەسىلىنى بەرەتىن ۋاقىت جەتتى»
ەل بيۋدجەتىنىڭ 50 پايىزدان استامىن الەۋمەتتىك شىعىندار قۇراعانىمەن, مۇنىڭ دا جەتكىلىكسىز ەكەنىنە «قاڭتار قاسىرەتى» دالەل. بۇل رەتتە, مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆ بىرقاتار وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋگە نەگىزدەلگەن «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق-الەۋمەتتىك قورىن قۇرۋدى تاپسىرعان بولاتىن.
بۇل تاپسىرمانى پرەزيدەنت جۋىردا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ وتىرىسىندا بەردى. سودان بەرى ەكى اپتاعا جۋىق مەرزىم ءوتتى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا نە وزگەردى؟ پرەزيدەنت قوردىڭ الداعى جۇمىسىن ءاۋ باستا-اق ايقىنداپ بەردى. ىلە-شالا ۇكىمەت باسشىسى بيىلعى 1 اقپانعا دەيىن «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق الەۋمەتتىك قورىن قۇرۋ ماسەلەلەرىن پىسىقتاۋدى تاپسىرىپ, كەيىن «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق-الەۋمەتتىك قورىن قۇردى. بۇل قور دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعىنان از قامتىلعان توپتارىن الەۋمەتتىك قولداۋ سالاسىنداعى ناقتى پروبلەمالاردى شەشۋمەن اينالىسۋعا ءتيىس. ەڭ باستىسى, قوردىڭ قىزمەتى قوعامدى بىرىكتىرۋگە جانە الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىكتى نىعايتۋعا ىقپال ەتەدى دەپ كۇتىلۋدە.
«اتاپ وتەيىن: بۇل پرەزيدەنتتىڭ, ۇكىمەتتىڭ نەمەسە باسقا مەملەكەتتىك ورگاننىڭ قورى ەمەس. بۇل – بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ قورى, حالىقتىق قور. ول Əكىمشىلىكتىڭ نەمەسە ۇكىمەتتىڭ جانىندا جۇمىس ىستەمەيدى. بەدەلدى بايقاۋشىلار كەڭەسى قۇرىلىپ, ادال دا جاۋاپتى باسشى تاعايىندالادى. ءبىز ونىڭ قىزمەتىنىڭ تولىق اشىقتىعىن, قوعام الدىنداعى ەسەپتىلىگى مەن باقىلانۋىن قامتاماسىز ەتەمىز. جوسپارلار, بيۋدجەت, جوبالار سايتتا جاريالانادى. بارلىق اقپارات اشىق بولادى. قور جەكە جəنە مەملەكەتتىك كوزدەردەن قارجىلاندىرىلادى. حالىقارالىق قايىرىمدىلىق ۇيىمدارىنىڭ كومەگىن تارتۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل قورعا لوتەرەيا وپەراتورىنان, بəس تىگۋ ورتالىعىنان جəنە باسقا مونوپوليستەردەن مىندەتتى جارنالار تۇسەدى», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
حالىقارالىق ساراپشىلار قازاقستان بايلىعىنىڭ جارتىسى 162 ادامنىڭ عانا قولىندا ەكەنىن راستاسا, حالىقتىڭ تەڭ جارتىسىنىڭ ايلىق تابىسى 50 مىڭ تەڭگەدەن اسقان جوق. ەلىمىزدەگى الەۋمەتتىك جاعدايدىڭ الپەتىن وسىدان-اق اڭعارا بەرىڭىز. اسىلىندە, ولاي بولماۋى كەرەك ەدى. سەبەبى قازاقستان – مەملەكەت باسشىسى ايتىپ وتكەندەي, كونستيتۋتسيا بويىنشا əلەۋمەتتىك مەملەكەت. ياعني الەۋمەتتىڭ ءال-اۋقاتى الدىڭعى ورىندا تۇرۋعا ءتيىس. وسىنى مەڭزەگەن مەملەكەت باسشىسى «Əلبەتتە, ءبىز قورعا ءىرى بيزنەس تاراپىنان قوماقتى ءəرى تۇراقتى, اتاپ ايتامىن, تۇراقتى اۋدارىمدار جاسالۋىن كۇتەمىز. تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسىنىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدە وتە تابىستى كومپانيالار مەن حالىقارالىق ولشەمدەر بويىنشا باي ادامدار توبى پايدا بولدى. ەندى قازاقستان حالقىنا تيەسىلىنى بەرەتىن جəنە وعان جۇيەلى ءəرى تۇراقتى نەگىزدە كومەكتەسەتىن ۋاقىت جەتتى دەپ ەسەپتەيمىن. سوندىقتان ۇكىمەتكە كومپانيالار قاتارىن انىقتاۋ جəنە ولارمەن قورعا بولىنەتىن جىل سايىنعى جارنا كولەمىن كەلىسۋ قاجەت بولادى. سونىمەن قاتار ءىس جۇزىندە وراسان قاراجاتقا يە بولا وتىرىپ, كولەڭكەدە قالعان تۇلعالاردىڭ دا بەلسەندى قاتىسۋىن كۇتەمىن», دەگەن ەل پرەزيدەنتى قالتالى ازاماتتاردى دا قالتارىستا قالماۋعا شاقىردى.
ءبىر كۇندىك جالاقىنى جيناۋدىڭ قاجەتى جوق
مەملەكەت باسشىسى قالتالى كاسىپكەرلەر قالتارىستا قالمايتىنىنا سەنىم بىلدىرگەنىمەن, ءبىر كۇندىك جالاقىنى اۋدارۋ سىندى ناۋقان تۋرالى ءتىس جارماعان بولاتىن. جۋىردا پرەزيدەنت ەلىمىزدىڭ ءىرى بيزنەس وكىلدەرىمەن كەزدەسۋ بارىسىندا وسى ماسەلەگە ارنايى توقتالىپ, «وسىناۋ يگىلىكتى ءىس – ەڭ جوعارى باعاعا لايىق. بىراق بۇل جەردە فورماليزم مۇلدەم بولماۋعا ءتيىس. ايتپەسە, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردەن, بيۋدجەت قىزمەتكەرلەرىنەن ءبىر كۇندىك جالاقى جيناي باستادى. مۇنى جاساۋدىڭ قاجەتى جوق. بۇل – مۇلدەم قاجەتسىز باستاما», دەدى.
الايدا ەلىمىزدەگى ءىرى كومپانيالار جىل سايىن تابىس سالىعىنىڭ ۇكىمەت بەلگىلەگەن بولىگىن پايدالى ءارى قايىرىمدىلىق ىستەرمەن اينالىساتىن قورعا اۋدارىپ تۇرا ما؟ اسىلىندە اۋدارىپ تۇرا الاتىن سەكىلدى. ءتىپتى العاشقى اۋدارىم جاساپ جاتقان كومپانيالار دا بار. ماسەلەن, بۇگىنگە دەيىن 16 مىڭنان استام قازاقستاندىق قايىرىمدىلىققا قاراجات اۋدارىپ ۇلگەرىپتى. بۇل رەتتە, «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورى مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىن قولداعان بارلىق قازاقستاندىقتارعا, ءىرى كاسىپورىندارعا, ەڭبەك ۇجىمدارىنا العىس بىلدىرەدى.
وسىلايشا, 2022 جىلعى 16-19 قاڭتار ارالىعىندا (قوسا العاندا) قوعامدىق قورعا 16 167 قازاقستاندىقتان 29,3 ملن تەڭگە ءتۇستى. 75 زاڭدى تۇلعا مەن ءىرى كاسىپكەرلەردىڭ ۇلەسى 19,2 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. سولاردىڭ اراسىندا اۋىز تولتىرىپ ايتۋعا بولاتىن قوماقتى قاراجات اۋدارعاندار دا بار. ماسەلەن, «Kaspi Bank» اق – 7 ملرد تەڭگە; «Kaspi ماگازين» جشس – 3 ملرد تەڭگە; Halyk Bank («قازاقستان حالىق جيناق بانكى» اق) – 3 ملرد تەڭگە; «حالىق» قايىرىمدىلىق قورى» جق – 2 ملرد تەنگە; «YDD Corporation» جشس, «Asia FerroAlloys» جشس جانە ولاردىڭ اكتسيونەرلەرى – 1 ملرد تەڭگە; «نۇرسۇلتان نازارباەۆ قورى» جق – 500 ملن تەڭگە; «LANCASTER GROUP KAZAKHSTAN» اق – 500 ملن تەڭگە; «قازاق مۇناي جانە گاز ينستيتۋتى» اق – 500 ملن تەڭگە; دانيار رۋستەموۆيچ ابۋلگازين – 500 ملن تەڭگە; «BAZIS CONSTRUCTION» جشس – 400 ملن تەڭگە; «ستەپنوگورسك تاۋ-كەن حيميالىق كومبيناتى» جشس – 350 ملن تەڭگە; الماس ۋميرزاكوۆيچ سۋلتانگازين – 200 ملن تەڭگە; «كاراتاس ماينينگ» جشس 100 ملن تەڭگە اۋداردى.
قور باسشىلىعى الىنعان بارلىق قارجى قاراجاتىنىڭ تولىق اشىقتىعى مەن ەسەپتىلىگى قامتاماسىز ەتىلەتىنىن مالىمدەپ وتىر. اقشا قازاقستان حالقىنىڭ يگىلىگىنە, دەنساۋلىق ساقتاۋ, الەۋمەتتىك سالا, ءبىلىم, مادەنيەت جانە سپورت پروبلەمالارىن شەشۋگە باعىتتالادى. قور ورفاندىق جانە باسقا دا اۋرۋلارى بار بالالارعا, حالىقتىڭ مۇقتاج الەۋمەتتىك وسال توپتارىنا, قازا تاپقان اسكەري قىزمەتكەرلەردىڭ, قۇقىق قورعاۋ جانە ارنايى ورگاندار قىزمەتكەرلەرىنىڭ وتباسىلارىنا, سونداي-اق باسقا دا قايىرىمدىلىق ماقساتتارعا قولداۋ كورسەتەدى.
بيزنەس-قوعامداستىقتىڭ وكىلدەرى, مەتسەناتتار مەن نەمقۇرايلى ەمەس ازاماتتار «قازاقستان حالقىنا» قق شوتىنا مىنا دەرەكتەمەلەردىڭ ءبىرى بويىنشا قاراجات اۋدارا الادى: «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورى, جسن/بسن: 220140006999, كبە 18, KZ97601A871001692501 KZT, «قازاقستان حالىق بانكى» اق; «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورى, جسن/بسن: 220140006999, كبە 18, KZ52722S000011856768 KZT, «Kaspi Bank» اق; «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورى, جسن/بسن: 220140006999, كبە 18, KZ0896503F0010863168 KZT, «ForteBank» اق; «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورى, جسن/بسن: 220140006999, كبە 18, KZ34821AGLBY10000001 KZT, «Bank RBK» اق; «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورى, جسن/بسن: 220140006999, كبە 18, KZ66998BTB0001436729 KZT, «First Heartland Jusan Bank» اق; «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورى, جسن/بسن: 220140006999, كبە 18,KZ078562203115118091 KZT, «بانك تسەنتركرەديت» اق; «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورى, جسن/بسن: 220140006999, كبە 18,KZ6594805KZT22034070 KZT, «ەۋرازيالىق بانك» اق.
قامقورشىلار كەڭەسىنە ەڭبەكاقى تولەنبەيدى
قوردىڭ قۇرىلتايشىلارى توراعا قىزمەتىنە مەملەكەت قايراتكەرى, بەلگىلى قارجىگەر بولات جامىشەۆتى سايلاعان بولاتىن. ونىڭ ايتۋىنشا, قور ءتۇرلى سەبەپتەرمەن مەملەكەت قامتاماسىز ەتپەيتىن باعىتتار بويىنشا الەۋمەتتىك سالاداعى پروبلەمالاردى شەشۋ ءۇشىن قۇرىلدى. «قور كەدەيشىلىككە بايلانىستى دەنساۋلىعى مەن بولاشاعىنا قاتەر تونگەن وتباسىلاردان شىققان بالالارعا كومەك كورسەتۋگە ءتيىس دەپ ويلايمىن. قور كومەك الۋشىلارمەن تىكەلەي ءوزارا ءىس-قيمىل جاسامايدى. ول ءۇشىن ۇلكەن شتات پەن فيليالدىق جەلى قاجەت. ەلىمىزدە قوردىڭ قىزمەتىنە باعىتتالعان ماسەلەلەرمەن اينالىساتىن كوپتەگەن قوعامدىق ۇيىمدار جۇمىس ىستەيدى. قور سولاردىڭ سەرىكتەسى بولادى جانە سولار ارقىلى جۇمىس ىستەيدى. بۇل رەتتە, قوردىڭ اقشاسىن وسى ۇيىمداردىڭ اپپاراتتارىن ۇستاۋعا, پايدالانۋعا جول بەرىلمەيدى. اقشا تىكەلەي كومەك الۋشىلارعا جۇمسالادى. قازىردىڭ وزىندە 140 قوعامدىق ۇيىم حالىقتان وتىنىمدەردى بىرىڭعاي ەلەكتروندىق پورتال ارقىلى عانا قابىلدايدى. بۇل پورتال حالىق, قايىرىمدىلىق ۇيىمدارى مەن قور اراسىنداعى بايلانىس ارناسىنا اينالادى», دەدى قارجىگەر.
ونىڭ ايتۋىنشا, قور قاراجاتى بارلىق پروبلەمانى شەشۋگە جەتپەيدى. سوندىقتان باسىمدىقتاردى ايقىنداۋ قاجەت. كۇنى كەشە قامقورشىلىق كەڭەستىڭ ۇيىمداستىرۋشىلىق وتىرىسى ءوتىپ, وندا قور قىزمەتىنىڭ تۇجىرىمداماسىن ازىرلەۋ, بارلىق تەتىكتەردى پىسىقتاۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. سونىڭ نەگىزىندە, بيۋدجەت پەن اتقارۋشى ورگاننىڭ شتاتى ايقىندالادى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, قامقورشىلار كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى ەشقانداي جالاقى المايدى. ولار قوعامدىق نەگىزدە جۇمىس ىستەيدى.
قور قۇرىلىپ, ونىڭ توراعاسى ايقىندالعان سوڭ, ونىڭ قامقورشىلىق كەڭەسىنىڭ قۇرامى دا سايلانعان بولاتىن. بۇل قۇرامعا بەلگىلى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرى, ازاماتتىق قوعام وكىلدەرى, مەتسەناتتار مەن ەلىمىزدىڭ بەدەلدى ازاماتتارى كىردى. سولاردىڭ اراسىندا وسى قامقورشىلىق كەڭەسىنىڭ مۇشەسى ءارى «مەنىڭ اتامەكەنىم» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى ءلاززات شىڭعىسباەۆا دا بار. ونىڭ ايتۋىنشا, قوردىڭ جۇمىسى تۇسىنىكتى, قولجەتىمدى جانە بارشاعا اشىق بولۋعا ءتيىس. قوردىڭ ەل اۋماعىندا فيليالدارى مەن شتاتتار اشۋدىڭ قاجەتى جوق. جۇمىس ىستەپ جاتقان قايىرىمدىلىق قورلارى, ءال-اۋقات سەكتورىنداعى ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار, باسقا دا بەلسەندى ازاماتتار بار.
«2020 جىلى قازاقستاندا «ەرىكتىلەر جىلىن» اياقتاۋ سالتاناتىندا پرەزيدەنت قايىرىمدىلىق باعىتتا رەەستر قۇرۋ بويىنشا ۇسىنىس جاساعان بولاتىن. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇسىنىسىن قۇپ الىپ, تسيفرلى پلاتفورما قۇردىق. بۇل پلاتفورما ەلىمىزدەگى بارلىق قايىرىمدىلىق قورلاردىڭ بىرىڭعاي «قابىلداۋ بولمەسى» ىسپەتتى. قازىرگى كەزدە وندا 100-دەن استام قايىرىمدىلىق قور تەستىلىك رەجىمدە تىركەلدى. ءتىپتى بىرقاتار مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ بازالارىمەن ينتەگراتسيا دا بار. اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى كۇندەلىكتى ەسەپ بەرىلەدى. بۇگىندە ءبىز «قازاقستان حالقىنا» قورىنا قوسقان ۇلەسىمىز رەتىندە وسى پلاتفورمانى ۇسىنىپ وتىرمىز», دەدى قامقورشىلىق كەڭەسىنىڭ مۇشەسى.
ونىڭ ايتۋىنشا, قور اي نەمەسە اپتا سايىن ەمەس, حالىققا كۇندەلىكتى ەسەپ بەرىپ وتىرعۋا ءتيىس. اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار, قور سەرىكتەستىك ەتەتىن وزگە قورلار, كومەك الىپ جاتقان ازاماتتار, كەلىپ تۇسكەن قاراجاتتىڭ كولەمى, ونىڭ قانداي ماقساتتا جۇمسالعانى تۋرالى مالىمەتتەردى وتانداستارىمىز كورىپ وتىرۋى كەرەك.
