ەكونوميكا • 24 قاڭتار، 2022

زارداپ شەككەندەرگە قارجى سەكتورى قانداي قولداۋ كورسەتەدى؟

99 رەت كورسەتىلدى

ءدال قازىر ەلدە بولعان توتەنشە جاعدايدان زارداپ شەككەن بارشا ازاماتقا ايرىقشا قولداۋ اسا قاجەت. مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ دا تىزە قوسا قيمىلداپ، ءبىر جاعادان باس، ءبىر جەڭنەن قول شىعارار كەزى – وسى ءسات. دۇربەلەڭ كەزىندە قانشاما كاسىپكەر مەن قاراپايىم ازاماتتىڭ كاسىبى مەن جۇمىسى توقتاپ، تابىستارىنان ايىرىلدى. ب ۇلىك سالدارىنان شاعىن بيزنەستىڭ تاۋارلارى مەن نىساندارى ءب ۇلىندى. ەندى ولاردىڭ ەتەك-جەڭىپ جيناپ، قالىپقا كەلۋىنە اۋەلى اقشا، سوسىن ۋاقىت قاجەت. ءوز كەزەگىندە قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى وسى وقيعادان زارداپ شەككەندەرگە كەڭ كولەمدى قولداۋ كورسەتىلەتىنىن مالىمدەدى. 

 

ەلدەگى قارجى ۇيىمدارىنىڭ ەكى تىزگىن، ءبىر شىلبىرىن قولعا ۇستاعان اگەنتتىك ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەرمەن جانە ميكروقارجى ۇيىمدارىمەن كەلىسە وتىرىپ، كرەديت مەن ميكروكرەديتتىڭ بار­لىق ءتۇرى بويىنشا تولەم­دەردى كەيىنگە قالدىرۋدىڭ بىرىڭ­عاي ءتارتىبىن قابىلدادى. قارجى­لىق قىزمەتتەردى تۇتىنۋشى­لار­دىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ دەپار­تامەنتىنىڭ ديرەكتورى الەك­ساندر تەرەنتەۆتىڭ ايتۋىنشا، كەيىنگە قالدىرۋ مۇمكىندىگىن بارلىق زارداپ شەككەن زاڭدى جانە جەكە تۇلعالار توتەنشە جاعداي ەنگىزىلگەن كۇننەن باستاپ 3 اي ىشىندە پايدالانا الادى.

– قارىزدار مەن ميكروكرەديتتەر بويىنشا كەيىنگە قالدىرۋ كەزەڭىندە بارلىق بانك پەن مقۇ تۇراقسىزدىق ايى­بى، ايىپپۇل مەن ءوسىمپۇلدار ەسەپتەمەيدى، سونداي-اق مەرزىمى وتكەن پايىزدىق سىياقىنى كا­پي­تال­داندىرۋعا جول بەرىل­مەي­دى. بۇدان باسقا، كرەديتتەردى وتەۋ مەرزىمىن وتكىزىپ الۋعا جول بەرىل­گەن جانە مەرزىمىن كەيىنگە قالدىرۋ قارىز الۋشىنىڭ كرە­ديتتىك تاريحىن ناشارلاتۋعا جانە ول تۋرالى كرەديتتىك بيۋرو­عا تەرىس اقپارات بەرۋگە نەگىز ەمەس. كەيىنگە قالدىرۋدى الۋ ءۇشىن قارىز الۋشى كەز كەلگەن قول­­جەتىمدى بايلانىس تاسىلى­مەن نە­مەسە كرەديتوردىڭ بولىم­شە­سىنە ءوزى بارۋ ارقىلى ەركىن نىساندا ءوتىنىش جازۋى قاجەت. بۇل – 2020-2021 جىلدارى پاندەميا كەزەڭىندە بەرىلگەن كەيىنگە قالدىرۋ ءۇشىن قولدانىلعان وتە قولايلى ءتارتىپ. وسى كەزەڭدە 2 ملن-نان استام ازامات­تىڭ نەمەسە قارىز الۋشى جەكە تۇل­عالاردىڭ 33،8%-ى كەيىنگە قال­دىرىلعان تولەمدەر بويىنشا 270 ملرد تەڭگەدەن استام سومانى تولەۋدى كەيىنگە قال­دىر­دى. بارلىق زارداپ شەككەن قارىز الۋشىلارعا كرەديتورعا جۇ­گىنۋگە جەتكىلىكتى ۋاقىت بەرىل­دى – ءوتىنىش 3 اي ىشىندە، ياعني 2022 جىلدىڭ 5 ساۋىرىنە دەيىن بەرىلۋى مۇمكىن. بۇل رەتتە، ءوتىنىش بەرىلگەن كۇنگە قاراماستان، كرەديت بويىنشا كەيىنگە قالدىرۋ توتەنشە جاعداي ەنگىزىلگەن كۇننەن باس­تاپ ۇسىنىلاتىن بولادى، – دەدى ا.تەرەنتەۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا، جاپپاي تارتىپ­سىزدىكتەن زارداپ شەككەن بيز­نەستى اياعىنان قايتا تۇرعى­زۋعا ۇزاق ۋاقىت كەتەدى. سوندىق­تان نەسيە بەرۋشى مەن قارىز الۋشىنىڭ كەلىسىمى بويىنشا تولەم­دەردى كەيىنگە قالدىرۋدىڭ 3 ايدان ارتىق مەرزىمى بەلگىلەنۋى مۇمكىن. ال تولەمدەردى كەيىنگە قالدىرۋ مەرزىمى بىتكەن سوڭ، نە­سيەنى ءبارىبىر وتەۋگە تۋرا كە­لەدى. بۇل ورايدا اگەنتتىك تو­لەمدى وتەۋدىڭ ەكى نۇسقاسىن ۇسىنادى.

«كرەديتتى وتەۋ مەرزىمىنىڭ سوڭىنا دەيىن بۇرىن كەيىنگە قال­­دى­رىلعان تولەمدەردى بىر­كەل­كى ءبولۋ تۇرىندە نەمەسە كرە­ديت بويىنشا اعىمداعى تولەم­دەر­دىڭ مولشەرىن ساقتاۋ ءۇشىن قا­رىز مەرزىمىن ۇلعايتۋ. كرەديت­تىك ۇيىم­نىڭ قارىز الۋشى­مەن كەلى­سىمى بويىنشا وزگە كەستە بەل­گى­لەنۋى مۇمكىن. نەسيەنى كە­يىن­گە قالدىرۋعا بايلانىس­تى نەسيە الۋشىلاردىڭ قۇقىق­تا­رىن قورعاۋ بويىنشا 2 ما­ڭىز­دى شارت قاراستىرىلعان: كرە­ديت­تىك ۇيىمدار قارىز الۋ­شى­لاردان كرەديت بويىنشا كەيىن­گە قالدىرىلعان وپەراتسيالار، وتىنىش­تەر بويىنشا ەشقان­داي كو­ميسسيا مەن وزگە تولەمدەر ال­ماي­دى. قارىز الۋشىلاردىڭ تا­لاپ ەتۋ جۇمىستارىن، ونىڭ ىشىندە مەرزىمى وتكەن بەرەشەكتى وتەۋ قاجەتتىگى تۋرالى حابارلامالار جىبەرمەيدى»، دەپ اتاپ ءوتتى سپيكەر.

ايتىلىپ وتىرعان تالاپتار مەن مۇمكىندىكتەردىڭ ىسكە اسىرىلۋىن اگەنتتىك ءوزى قاداعالايدى. ەگەر كرەديتور نەگىزسىز باس تارت­قان جاعدايدا، قارىز الۋشى­لار اگەنتتىككە جۇگىنۋگە قۇ­قىلى. ءاربىر ءوتىنىش بويىنشا قار­جى­لىق قىزمەتتەردى تۇتىنۋ­شى­لاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ءۇشىن دەرەۋ قاداعالاۋ دەن قويۋ شارالارى قابىلدانادى. ۆەدومستۆونىڭ call-ورتالىعىنا جۇمىس كۇندەرى ساعات 09.00-دەن 17.00-گە دەيىن، +7(7272) 371 000 ءنومىرى بويىنشا حابارلاسۋعا بولادى.

سونداي-اق قازىرگىدەي قيىن-قىستاۋ شاقتا كوپشىلىك ساق­­تان­دىرۋ كومپانيالارىنان جار­دەم كۇتكەن. الايدا ول ۇمىت­تەرى اقتال­ماعان سىڭايلى. ويت­كەنى كومپانيالار ەلدە بول­عان احۋالدى ساياسي پروتسەسس نا­تي­جەسىندە تۋىنداعان وقيعا دەپ باعالاپ، كومەك قولىن سوزۋ­دان باس تارتقان. قارجىلىق قىز­مەت­تەردى تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇ­قىقتارىن قورعاۋ دەپار­تامەنتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ەرنار ورازباەۆ ساقتان­دىرۋ كومپانيالارىنىڭ دا اگەنت­تىك قاراۋىنا كىرەتىنىن، سون­دىق­تان ولار كومەكتەن باس تارتسا، ازا­مات­تاردىڭ كومپانيا ۇستىنەن اگەنتتىككە شاعىمدانۋعا قۇقىعى بار ەكەنىن ايتادى.

«ورتالىق كەڭسە الماتىدا ورنالاسقان، وڭىرلىك وكىلدەر باسقار­ماسى ءار وبلىس ورتالىق­تارىندا بار. ءبىز ءوتىنىشتى قاراپ، قاجەت بولسا قۇجاتتامالىق تەكسەرۋ جۇرگىزىپ، كەيىننەن قورى­تىندى جاۋابىن شاعىم بەرۋ­شىگە جاۋاپ رەتىندە ۇسىنامىز»، دەيدى ە.ورازباەۆ.

كوپتى الاڭداتقان تاعى ءبىر ساۋال – ورتەنگەن اۆتوموبيلدەر ماسەلەسى. ءبىر الماتىنىڭ وزىندە جۇزدەگەن كولىك وتقا وران­دى. ولاردىڭ باسىم بولىگى نەسيەگە رەسىمدەلگەن كولىكتەر. ا.تە­رەنتەۆتىڭ ايتۋىنشا، بار­لىق كولىك ساقتاندىرىلعان، سون­دىقتان بۇل ماسەلەنى دە اگەنت­تىك ءوزى قاداعالايدى. ءتيىستى تولەم جاسالماعان جاعدايدا ساقتان­دىرىلعان تۇلعا ساقتان­دىرۋ ومبۋدسمەنىنە، سونداي-اق اگەنتتىككە جۇگىنە الادى دەپ اتاپ ءوتتى ول.

ارنايى بريفينگ بارىسىن­دا اقشانى ەلدەن شىعارۋ ماسە­­لە­سى دە ۇمىتىلمادى. 11 قاڭ­­تار­دا ماجىلىستە سويلەگەن سوزىن­­دە پرەزيدەنت وسى تۇيتكىلگە اي­رىقشا توقتالىپ، ەلدەن اقشا­نىڭ زاڭسىز شىعارىلماۋىن تاپسىرعان ەدى.

– پرەزيدەنتتىڭ كاپيتالدى ەلدەن زاڭسىز شىعارۋدى باقى­لاۋ جانە جولىن كەسۋ جونىن­دەگى تاپسىرماسىن ورىنداۋ شەڭ­­بەرىندە ۇلتتىق بانكتىڭ، قار­­جى­لىق رەتتەۋ اگەنتتىگىنىڭ، قار­جىلىق مونيتورينگ اگەنتتىگىنىڭ حالىق­ا رالىق تولەمدەر مەن اقشا اۋدارىمدارىنىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋدى كۇشەيتۋ تۋرا­لى بىرلەسكەن بۇيرىعى قا­بىل­داندى. وسى تەتىك اياسىندا ءبىز ءار وپەراتسيادا كۇماندى بەلگى­لەردىڭ بولۋىن قارايمىز. بۇگىنگى تاڭدا بانك سالىمشىلارى ءۇشىن تاۋەكەلدەر جوق جانە بانك كليەنتتەرىنىڭ بارلىق قارا­جاتى تولىق ساقتالعانىنا نازار اۋدارعىم كەلەدى. «بانك قۇپياسى تۋرالى» زاڭدى ەسكەرە وتىرىپ، بۇل جۇمىس تولىق كولەمدە جۇرگىزىلگەننەن كەيىن تولىق اقپارات ۇسىنىلادى، – دەدى ا.تەرەنتەۆ.

سونداي-اق اگەنتتىك وكىلى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ ءار جاعدايدى جەكە قارايتىنىن، تارتىپسىزدىككە قاتىسى بولعان ازاماتتارعا ەشقانداي قولداۋ جاسالمايتىنىن دا باسا ايتتى.

«نەسيەنى كەشىرۋ نەمەسە قوسىمشا كومەك كورسەتۋ بو­يىنشا بارلىق ماسەلە جەكە-جەكە جۇزەگە اسىرىلادى. ەگەر ادام بەلسەندى قاتىسىپ، قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىمەن جانە سوتپەن بۇل تارتىپسىزدىكتەرگە كىنا­لى دەپ تابىلسا، وندا وعان قول­داۋ شارالارى كورسەتىلمەي­دى. ءبىز اسكەري قىزمەتشىلەر مەن ءىىم قىز­مەتكەرلەرىنىڭ ءتىزى­مىن پىسىق­تادىق، ولار بويىن­­شا ءتيىستى جۇ­مىستار جۇرگىزىل­دى. قازى­رگى ۋا­قىتتا ەڭبەك جانە حالىق­تى الەۋ­مەتتىك قورعاۋ مينيستر­لىگىمەن زاڭسىز ءىس-ارە­كەت­تەرگە قاتىسپاعان ازا­مات­­تىق تۇل­عا­لار بويىنشا تىزىم­دەر­دى پىسىق­تاپ جاتىرمىز. ولار بو­يىن­شا اسكەري قىز­مەتشى­لەر مەن ىشكى ىستەر قىز­مەتكەر­لەرى ءۇشىن كوزدەلگەن ءىس-شارا­لار جۇرگى­زىلەدى»، دەدى ۆەدومستۆو وكىلى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

كيىز باسۋ ونەرى دارىپتەلدى

ايماقتار • بۇگىن، 08:59

بلوگەرلەر باسەكەسى

ايماقتار • بۇگىن، 08:57

ەلى ەسكەندىرىن ەسكە الدى

ونەر • بۇگىن، 08:55

ۇقساس جاڭالىقتار