قوستانايدا 68 ميب قۇرىلدى
قوستانايدا ۇزىن ىرعاسى 1200-دەن استام كوپ قاباتتى تۇرعىن ءۇي بار. دەمەك جازعا دەيىن وسىنشاما ميب قۇرىلادى. الايدا قالادا قازىردىڭ وزىندە 68 تۇرعىن ءۇي م ۇلىكتىك مەنشىك يەلەرىنىڭ بىرلەستىگىن قۇرىپ الدى. بۇل ميب-تاردىڭ ءبىرازى قۇرىلا سالىسىمەن ينجەنەرلىك جەلىلەرىن تولىق جاڭارتىپ السا, «دوستىق-56» جانە «ناۋرىز-7» سياقتى كەيبىر مەنشىك يەلەرى, ءتىپتى, ءۇيدىڭ شاتىرىن جوندەۋگە جەتەتىن اقشا جيناپ قويىپ, قىستىڭ اياقتالۋىن كۇتىپ قۇلشىنىپ وتىر.
قىسقاسىن ايتقاندا, جاڭا قۇرىلىپ جاتقان بىرلەستىكتەر وزىنە دەيىن جۇمىس ىستەپ كەلگەن ۇيتك-لەر ونداعان جىلدار بويى بىتىرە الماي سوزباققا سالىپ كەلگەن شارۋانىڭ ءبىرازىن اينالاسى ءبىر-ەكى ايدىڭ ىشىندە-اق تىندىرىپ تاستاپ جاتىر. مىسالى, بىلتىر 20 جەلتوقساندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ كوشەسىندەگى 80 پاتەرلى №139 ءۇيدىڭ تۇرعىندارى دا م ۇلىكتىك مەنشىك يەلەرىنىڭ بىرلەستىگى بولىپ بىرىككەن. تۇرعىندار سودان بەرگى ءبىر ايدىڭ اقشاسىنا ابدەن توزىعى جەتىپ, ءشىرىپ بىتۋگە شاق قالعان ءۇي جەرتولەسىندەگى كارىز جانە سۋ قۇبىرلارىنىڭ كەم-كەتىگىن جاڭالاپ الدى. بىرلەستىك ءتورايىمى ەۆگەنيا مويسەەنكونىڭ ايتۋىنشا, تۇرعىنداردان تۇسكەن اقشا تۇگەلدەي پلاستيك قۇبىرلار مەن ولاردى قوسىپ جالعايتىن بۋىنداردى ساتىپ الۋعا كەتكەن. ال جالدامالى سانتەحنيكتەر قارىزعا جۇمىس ىستەۋگە كەلىسىپتى.
– بىرلەستىكتى ۇيىمداستىرۋدىڭ العاشقى كەزەڭى قيىنعا سوقتى. ءتىپتى باستاپقىدا قورىقتىم دا. الايدا ۇيتك-دەن قايران جوق, كووپەراتيۆ تەك اقشا جيناۋدى عانا بىلەدى. ال ءۇيىمىز توزىپ بارادى. اكىمدىككە حابارلاسىپ ەدىك, ونداعىلار الدا بولاتىن ۇلكەن وزگەرىستەر تۋرالى ءتۇسىندىرىپ, جەكە بىرلەستىك بولىپ شىعۋىمىزدى, وعان قۇقىقتىق تۇرعىدان بارىنشا قولداۋ كورسەتەتىندىكتەرىن ايتتى. ءبىراز ويلانىپ, اقىرى كىرىسىپ كەتتىم. ءار پاتەردىڭ ەسىگىن قاعىپ, تۇرعىندارمەن اڭگىمەلەسىپ, ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە تۋرا كەلدى, – دەدى ميب ءتورايىمى.
ونىڭ ايتۋىنشا, باستاپقىدا سەنبەي, كۇدىكپەن قاراعاندار دا بولىپتى. بىرلەستىك قۇرىلعان سوڭ بۇرىن قۇمعا سىڭگەن سۋ سياقتى قايدا كەتىپ جاتقانى بەلگىسىز اقشا ەندى ناقتى ماقساتقا جۇمسالىپ, جۇمىس ىستەي باستاعان.
– ورتاق چات ارقىلى تۇرعىندارعا وسى ايدا جينالعان 80 مىڭ تەڭگەنىڭ قانداي شارۋاعا جۇمسالعانىن بايانداپ, ەسەپ بەردىم, – دەپ جالعادى ءسوزىن ە.مويسەەنكو. – وسىدان كەيىن تۇرعىندار, بۇرىنعىداي ەمەس, ءوزىمىز تۇرىپ جاتقان ءۇيدىڭ كۇتىمىنە ءوزىمىز عانا جاۋاپتى ەكەنىمىزدى تۇسىنە باستادى. تاياۋدا عانا ءبارىمىز بىرلەسىپ, قار كۇرەپ, اۋلانى قاردان اشىپ, ەسىكتىڭ الدى مەن كولىك تۇراقتارىن تازارتىپ تاستادىق. ويتكەنى قازىرشە اۋلا تازالايتىن ادام جالداۋعا شامامىز كەلمەيدى. قازىر تۇرعىنداردىڭ جاۋاپكەرشىلىگى ويانىپ, اقشالارىن ۋاقتىلى اۋدارىپ, ءۇي كۇتىمىنە بەلسەنە اتسالىسا باستادى. ەڭ باستىسى, ءار وتباسى وزدەرى تۇرىپ جاتقان ءۇيدىڭ جىرتىعىن سىرتتان كەلىپ ەشكىم جاماپ بەرمەيتىنىن ءتۇسىندى.
ەگەر ميب-تار ءتيىمدى جۇمىس ىستەي باستاسا, تۇرعىن ءۇي شارۋاشىلىعى سالاسىندا قوردالانىپ قالعان ءبىراز كۇرمەۋلى ماسەلەلەر دە بىرتىندەپ شەشىلە باستايتىن سىڭايلى. باستىسى, تۇرعىنداردىڭ ورتاق م ۇلىككە جانى اشيتىن بولادى.
– بۇعان دەيىن تۇرعىنداردىڭ كوبى وزدەرى تۇرىپ جاتقان كوپ قاباتتى ءۇيدىڭ شاتىرى, كىرەبەرىس ءدالىزى, سىرتقى ەسىگى, جەرتولەسى ۇكىمەتتىكى, سوندىقتان ونىڭ كۇتىمىنە اكىمدىك جاۋاپتى دەپ ويلاپ كەلدى. ال ۇيتك-ءنى اكىمدىكتىڭ ءبىر بولىمشەسى دەپ ءتۇسىندى. سوندىقتان ءۇي استىنداعى سۋ قۇبىرى جارىلسا, قار كۇرەلمەي قالسا نەمەسە ليفت ىستەمەي قالسا, بۇكىل ەلدى دۇرلىكتىرىپ, اكىمدىكتى قارالايتىن. ەندى ميب-تەر قۇرىلا باستاعالى جۇرتتىڭ كوبى مۇنىڭ ءجونسىز ەكەنىن, ورتاق م ۇلىكتىڭ يەسى اكىمدىك ەمەس, وزدەرى ەكەنىن تۇسىنە باستادى, – دەدى قالالىق تۇرمىستىق-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق ءبولىمىنىڭ مامانى سايلاۋ اسىلباەۆ.
كووپەراتيۆتەر سوتقا تارتىلىپ جاتىر
جوعارىدا اتالعان «ۆوسحود» كووپەراتيۆى جالپى سانى 60 ۇيگە قىزمەت كورسەتەدى ەكەن. 60 ۇيدەن كووپەراتيۆتىڭ ەسەپشوتىنا اي سايىن قوماقتى قارجى ءتۇسىپ وتىرادى. بىراق كووپەراتيۆ ءوز مىندەتىن دۇرىس اتقارماعان. وعان قارايتىن تۇرعىن ۇيلەردىڭ جاعدايى مۇشكىل. ماسەلەن, ەۆگەنيا مويسەەنكو «ۆوسحود» ۇيتك-ءسىنىڭ ءتورايىمىنان №139 ءۇيدىڭ تۇرعىندارىنان جينالعان اقشانىڭ قايدا جۇمسالعانى تۋرالى ەسەپ بەرۋىن تالاپ ەتىپتى. الايدا تۇششىمدى جاۋاپ الا الماعان.
– اقشانىڭ كوبى اكىمشىلىك ماقساتتا سانتەحنيكتىڭ, اۋلا تازالاۋشىنىڭ, ءوزىنىڭ جالاقىسىنا جۇمسالدى دەپ وتىر. ۇيتك-ءنىڭ جەكە كومپيۋتەرى, دانەكەرلەگىش قۇرالى, اۆتوكولىگى, تاعى دا تولىپ جاتقان قۇرال-سايماندارى بار. وسىنىڭ ءبارى تۇرعىنداردىڭ اقشاسىنا ساتىلىپ الىنعان دۇنيە. ەندى ۇيتك تارقاعان سوڭ, تۇرعىن ۇيلەرگە سانتەحنيكالىق, باسقا دا جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەتىن مەكەمە بولىپ قايتا تىركەلەدى دە, جاڭا قۇرىلعان بىرلەستىكتەرمەن شارتقا وتىرىپ, جۇمىسىن جالعاستىرا بەرەدى. ال حالىقتىڭ قارجىسىنا الىنعان دۇنيەنى باسى ءبۇتىن مەنشىكتەپ الادى. سوندا جەلگە ۇشقان اقشاسىن كىم جوقتايدى؟ ولار ءبىزدىڭ ءۇيدىڭ ءشىرىپ بىتۋگە اينالعان ينفراقۇرىلىمىن جوندەمەك تۇرماق, كىرەبەرىس دالىزدەردىڭ ءوزىن ۋاقتىلى اكتەپ, سىرلاپ قويۋدى بىلمەيدى. سوندىقتان ءبىز وتكەن جىلدىڭ سوڭعى ايلارىندا تۇرعىنداردان جينالعان اقشانى قايتا ەسەپتەپ, سوت ارقىلى ءوندىرىپ الماقپىز, – دەدى ەۆگەنيا نيكولاەۆنا.
قالالىق تۇرمىستىق-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق ءبولىمىنىڭ مامانى سايلاۋ اسىلباەۆتىڭ ايتۋىنشا, زاڭ بويىنشا ۇيتك ءوزىنىڭ ورنىنا قۇرىلعان جاڭا بىرلەستىككە بۇكىل قۇجاتتاردى وتكىزىپ بەرىپ, سوڭعى ءۇش جىلدىڭ قارجىسى قانداي ماقساتقا جۇمسالعانى تۋرالى ەسەپ بەرۋى كەرەك. بۇلاي بولماعان جاعدايدا ميب زاڭدى تۇلعا رەتىندە سوتقا شاعىمدانۋعا ءتيىس.
– وكىنىشكە قاراي, «تۇرعىن ءۇي شارۋاشىلىعى تۋرالى» جاڭا زاڭ كۇشىنە ەنگەن سوڭ, مۇنداي سوت داۋلارى كوبەيىپ كەتتى. جاڭا عانا سوتتا ميب-ءتىڭ مۇددەسىن قورعاپ جاتقان ادۆوكات كەلىپ, بىزدەن كەڭەس الدى. تۇرعىنداردىڭ قۇقىقتىق ساۋاتسىزدىعىن پايدالانىپ, بۇرىننان مايشەلپەككە ۇيرەنىپ قالعان ۇيتك ەندى بىرنەشە جىل بويى جينالعان ەلدىڭ اقشاسىن قايدا جۇمساعانىن سوتتا دالەلدەپ بەرۋى كەرەك, – دەيدى مامان.
مۇنىڭ سىرتىندا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ 1 قاڭتاردان باستاپ 180 تاۋلىككە دەيىن كوممۋنالدىق تولەمدەردى قىمباتتاتۋعا تىيىم سالعانىنا قاراماستان, «سالتانات», «كسك پارتنەر» سياقتى بىرقاتار كووپەراتيۆتەر تولەم باعاسىنىڭ 15 پايىزعا وسكەنىن مالىمدەپ, وزدەرىنە قاراستى تۇرعىن ۇيلەردىڭ ەسىكتەرىنە حابارلاما ءىلىپ, مۇنىڭ سەبەبىن سانتەحنيكالىق, قۇرىلىس ماتەريالدارى مەن اپاتتىق قىزمەت باعاسىنىڭ وسۋىمەن بايلانىستىردى. بۇعان نارازى بولعان تۇرعىندار تۇرمىستىق-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق بولىمىنە شاعىم تۇسىرگەن.
– ءبىز بۇل جەردە تۇرعىنداردىڭ ءۋاجىن قولداپ وتىرمىز. ويتكەنى زاڭ بويىنشا ۇيتك باعانى وزدىگىنەن قىمباتتاتا المايدى. بۇل ماسەلە تۇرعىنداردىڭ جالپى جينالىسىندا شەشىلۋگە ءتيىس. ال ۇيتك وكىلدەرى مۇنداي جينالىس وتكىزبەستەن, وزدەرى دەربەس شەشىم قابىلداپ, زاڭعا قايشى كەلىپ وتىر. ولار 1 شارشى مەترگە بەلگىلەنگەن 45 تەڭگەنىڭ ورنىنا 54 تەڭگە تالاپ ەتىپ وتىر, بۇل دۇرىس ەمەس, – دەدى قالالىق تۇرمىستىق-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق ءبولىمىنىڭ مامانى سايلاۋ اسىلباەۆ.
قالالىق سوتقا ۇيتك-ءنىڭ ۇستىنەن شاعىم تۇسىرگەن ازاماتتىڭ ءبىرى – ماياكوۆسكي كوشەسىندەگى №120 ۇيدەگى 10 پاتەردە تۇراتىن زەينەتكەر بايانعالي بايمولداەۆ. شاعىمدى قاراپ شىققان سوت وتىرىسى ءىستى قاريانىڭ پايداسىنا شەشىپ بەردى.
– مەن تۇراتىن ۇيگە قىزمەت كورسەتەتىن ۇيتك بىلتىردان باستاپ ءبىر شارشى مەترگە بەلگىلەنگەن تولەم كولەمىن نەگىزسىز 5 تەڭگەگە كوتەرىپ جىبەردى. ءوزىم زەينەتكەرمىن, ءار تيىنىم ساناۋلى بولعاندىقتان, زاڭسىز شىعارىلعان وكىمگە كەلىسە قويمادىم. سودان كەيىن ولار مازا بەرمەي, قايتا-قايتا ەسىگىمە قارىزىڭدى قايتار دەگەن قاعاز قىستىرىپ كەتەتىن بولدى. امالسىز سوتقا جۇگىنۋىمە تۋرا كەلدى. سوت شاعىمىمدى قاناعاتتاندىرىپ, ۇيتك توراعاسى جىل بويى تۇرعىنداردان زاڭسىز جينالعان 1 ملن 128 تەڭگەنى قايتارىپ بەرسىن دەگەن ۇكىم شىعاردى. ەندى سوت بەرگەن ۇكىمدى ورىنداۋ قاعازىن اكىمدىككە اپارىپ بەرۋىم كەرەك, – دەدى بايانعالي بايمولداەۆ.
تۇرمىستىق-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق ءبولىمىنىڭ ماماندارى الداعى ۋاقىتتا مۇنداي داۋلار كوبەيە تۇسپەسە, ازايمايدى دەيدى. ويتكەنى جاڭا بىرلەستىكتەردىڭ قۇرىلۋى تۇرعىنداردىڭ قۇقىقتىق ساۋاتىن جەتىلدىرىپ, ازاماتتىق بەلسەندىلىگىن ارتتىرادى.
قازىر قوستانايدا جاڭا قۇرىلىپ جاتقان بىرلەستىكتەرگە كومەك كورسەتەتىن «ميب-تاردى قولداۋ ورتالىعى» جۇمىس ىستەپ جاتىر. مۇنىڭ سىرتىندا, الداعى ۋاقىتتا ميب-تاردىڭ باسىن قوسىپ, ولارعا قۇقىقتىق-شارۋاشىلىق قولداۋ كورسەتەتىن قاۋىمداستىق قۇرىلۋى مۇمكىن.
قوستاناي
