قايشىلىق – ۋگو چاۆەستەن قالعان مۇرا
قازىر شەتەلدىك تەلەارنالار كۇن سايىن ۆەنەسۋەلاداعى جاعدايدى كورسەتىپ جاتادى. پوليتسيامەن شايقاسقان حالىق بەتىنەن قايتپايتىن سياقتى كورىنەدى.
اتاپ ايتارلىق ءبىر جاي – بۇل قارسىلىق اكتسيالار وتكەن ايدىڭ ورتا شەنىندە باستالسا, اۋەلگىدە بۇل ەلدە 14 جىل بيلىك تىزگىنىن ۇستاعان ۋگو چاۆەستىڭ قايتىس بولۋىنىڭ ءبىر جىلدىعىنا ارنالىپ وتكىزىلگەن بولاتىن. قازىرگى بيلىك ءوز كوسەمدەرىنىڭ بەينەسىن قۇرمەتتەۋگە بايلانىستى شارالار بەلگىلەسە, قارسىلىققا شىققاندار چاۆەستىڭ مۇراگەرى پرەزيدەنت نيكولاس مادۋرونى سول بيلىكتەن تايدىرۋدى كوزدەيدى.
ساراپشىلاردىڭ بولجامىنا قاراعاندا, بۇل ەلدە حالىق ەكىگە تەڭ بولىنگەن: ءبىر جاعى بيلىكتى قولداسا, ەكىنشى جاعى – وعان وپپوزيتسيا. بيلىكتىڭ قولىندا كۇش بار, قارسىلاستارىن ۇرىپ-سوعادى, تۇرمەگە جابادى. ءبارىبىر جەڭە المايدى.
بيلىك ۋگو چاۆەستىڭ جولىن ۇستانادى. ونىڭ جولى – سوتسياليستىك قوعام ورناتۋ ەدى. ونىڭ ءوزى تۇرپايىلاۋ سوتسياليزم بولدى. جەكە مەنشىك كاسىپورىنداردى كۇشپەن مەملەكەتكە الىپ بەردى. دۇنيەجۇزىندە مۇنايعا ەڭ باي ەل – ۆەنەسۋەلا. حالىق پايدالاناتىن بەنزيننىڭ باعاسى قازىرگى ىشەتىن سۋمەن تەڭ. بىراق حالىقتىڭ جاعدايى جاقسارا قويعان جوق. قازىر ەلدە ەڭ ءزارۋ زات – دارەتحانالىق قاعاز. ونى كاپيتاليستىك ەلدەردەن العىسى كەلمەيدى, ال وزدەرى جاساي المايدى.
كوزى تىرىسىندە چاۆەس ساددام حۋسەينمەن, مۋامار كاددافيمەن, الەكساندر لۋكاشەنكومەن, دميتري مەدۆەدەۆپەن, احمادينەجادپەن دوس بولدى. وسىدان دا ءبىراز جايدى اڭعارۋعا بولعانداي. بۇلاردى دوستاستىرعان – اقش. سول ەلگە قارسىلىق.
قازىرگى بيلىك بار قيىندىقتى اقش يمپەرياليزمىنەن كورەدى. ال وپپوزيتسيالىق «جاڭا زامان» پارتياسىنىڭ كوسەمى الفونسو ماركينا 14 جىل بويى ەكونوميكانى چاۆەستىڭ جولىمەن جۇرگىزۋدەن كورەدى. سونى جۇرتقا ۇقتىرۋ ءۇشىن ولار كۇرەسىپ كەلەدى. قايسىسى جەڭەرى بەلگىسىز. ءبىر وكىنىشتىسى – كۇش قۇرىلىمدارىمەن قاقتىعىستار كەزىندە ەكى جاقتان دا, ياعني نارازىلىق شەرۋىنە شىعۋشىلار مەن پوليتسيا جاعىنان دا كوزجۇمعاندار بار.
شەتەلگە بارۋدىڭ جاڭا ءتارتىبى
وزبەكستاندا ەل پرەزيدەنتى قول قويعان قىزىق قۇجات جارىق كوردى. «لاۋازىمدى ادامداردىڭ شەتەلگە شىعۋ ءتارتىبىن جەتىلدىرۋ شارالارى تۋرالى» دەپ اتالادى. وعان بايلانىستى, ۇلكەن قىزمەتتەگى ادامدار شەتەلگە بارۋ ءۇشىن مەملەكەت باسشىسىنان رۇقسات سۇراۋى قاجەت ەكەن.
ارينە, ءار ەلدىڭ وزدەرىنە ءتان ءتارتىبى بولادى. قازاقشا ايتقاندا, «سالتى باسقا, يتتەرى قارا قاسقا». ءتارتىبىن دە, سالتىن دا سىيلاۋعا ءتيىستىسىڭ. سويتسە دە, جالپاق ءدۇنيەگە جاريا ەتىپ وتىرعان سوڭ, جوعارىدا اتالعان قۇجات تۋرالى پىكىر ايتۋعا قۇقىمىز بار. سول توڭىرەكتە وي ءوربىتىپ كورەيىكشى.
سوندا بۇل قۇجات نەنى كوزدەيدى؟ قىزمەتكەرلەردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ ما؟ بۇل ءوزى ولاردىڭ قىزمەتتىك ادەبىنەن دە ايقىن ەمەس پە؟ ءتىپتى, ولاردى سول قىزمەتكە تاعايىنداعاندا دا ەسكەرتۋگە بولماس پا ەدى؟ ءسىرا, مۇندا تەرەڭىرەك ءمان بولسا كەرەك.
قاۋلىدا سىرتقا شىققاندا پرەزيدەنتتەن رۇقسات سۇرايتىن تىزىمدە 25 لاۋازىم كورسەتىلىپتى: ۇكىمەت باسشىسى, ونىڭ ورىنباسارلارى, پارلامەنتتىڭ ەكى پالاتاسىنىڭ سپيكەرلەرى, ورتالىق بانك جەتەكشىسى, باس پروكۋرور, ومبۋدسمەن, مينيسترلەر, تاشكەنت قالاسى جانە وبلىس اكىمدەرى. قازىرگى ەل باسشىسى يسلام كاريموۆتەن رۇقسات الماي, ەشقايسىسى شەتەلگە شىعا المايدى.
مينيستردەن, وبلىس اكىمدەرىنەن ءبىر ساتى تومەنىرەك باستىقتار, ايتالىق, اۋدان باسشىلارى قايتپەك؟ ولاردى دا وزدەرىنىڭ تىكەلەي باسشىلارى سىرتقا جىبەرە المايدى, ۇكىمەت شەشەدى. كەيبىر ستراتەگيالىق كاسىپورىن باسشىلارى دا سىرتقا شىعۋ ءۇشىن ۇكىمەتتەن رۇقسات سۇراۋعا ءتيىس.
رۇقساتسىز سىرتقا اياق باسپايتىن ءۇشىنشى توپتىڭ قاراسى كوپتەۋ. قۇقىق قورعاۋ, سوت ءجۇيەسىنىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرى مەن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ رەكتورلارىن پرەزيدەنت اپپاراتى قاداعالايتىن بولادى. باسقالارىن بىلاي قويعاندا, رەكتورلاردىڭ ءجۇرىس-تۇرىستارىن شەكتەۋ قانداي قاجەتتىلىكتەن تۋعان؟ جالپى, بۇل نە قىلعان سەنىمسىزدىك؟
جاۋاپ قانا ەمەس, بولجام ايتۋ قيىن. ويتكەنى, شەتەلگە شىعۋ ءتارتىبىن بۇزعاندارعا قىلمىستىق جانە اكىمشىلىك جازا قولدانۋ جونىندە ادىلەت مينيسترلىگىنە, جوعارعى سوت, پروكۋراتۋرا جانە ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك قىزمەتىمەن بىرلەسە وتىرىپ, ۇكىمەتكە ۇسىنىس ەنگىزۋ جونىندە تاپسىرما بەرىلىپتى.
بۇگىنگىدەي اينالاڭداعىلارمەن ارالاس-قۇرالاس بولۋ قاجەتتىلىك زاماندا باسشىلاردى تۇساپ ۇستاۋ نەگە قاجەت دەيسىڭ. بۇدان ەل وقشاۋلانىپ قالماي ما؟ الدە بۇل ەلدە جۇرتتىڭ بارىنە كۇدىكپەن قاراۋ زامانى تۋعان با؟
ونىڭ ۇستىنە, مۇنداي شەكتەۋگە حالىقارالىق ۇيىمدار, اسىرەسە, دەموكراتيالىق قاۋىم قالاي باعا بەرەدى دەيسىڭ. اركىمنىڭ ءوز شارۋاسى بار دەگەنمەن, وزبەك اعايىندار بىزگە كورشى ەل. بارىس-كەلىسىمىز بۇرىنعىدان دا قيىنداماس پا ەكەن دەگەن وي دا قاجايدى ءبىر جاعىنان.
ماماديار جاقىپ,
«ەگەمەن قازاقستان».
اتاپ ايتارلىق ءبىر جاي – بۇل قارسىلىق اكتسيالار وتكەن ايدىڭ ورتا شەنىندە باستالسا, اۋەلگىدە بۇل ەلدە 14 جىل بيلىك تىزگىنىن ۇستاعان ۋگو چاۆەستىڭ قايتىس بولۋىنىڭ ءبىر جىلدىعىنا ارنالىپ وتكىزىلگەن بولاتىن. قازىرگى بيلىك ءوز كوسەمدەرىنىڭ بەينەسىن قۇرمەتتەۋگە بايلانىستى شارالار بەلگىلەسە, قارسىلىققا شىققاندار چاۆەستىڭ مۇراگەرى پرەزيدەنت نيكولاس مادۋرونى سول بيلىكتەن تايدىرۋدى كوزدەيدى.
ساراپشىلاردىڭ بولجامىنا قاراعاندا, بۇل ەلدە حالىق ەكىگە تەڭ بولىنگەن: ءبىر جاعى بيلىكتى قولداسا, ەكىنشى جاعى – وعان وپپوزيتسيا. بيلىكتىڭ قولىندا كۇش بار, قارسىلاستارىن ۇرىپ-سوعادى, تۇرمەگە جابادى. ءبارىبىر جەڭە المايدى.
بيلىك ۋگو چاۆەستىڭ جولىن ۇستانادى. ونىڭ جولى – سوتسياليستىك قوعام ورناتۋ ەدى. ونىڭ ءوزى تۇرپايىلاۋ سوتسياليزم بولدى. جەكە مەنشىك كاسىپورىنداردى كۇشپەن مەملەكەتكە الىپ بەردى. دۇنيەجۇزىندە مۇنايعا ەڭ باي ەل – ۆەنەسۋەلا. حالىق پايدالاناتىن بەنزيننىڭ باعاسى قازىرگى ىشەتىن سۋمەن تەڭ. بىراق حالىقتىڭ جاعدايى جاقسارا قويعان جوق. قازىر ەلدە ەڭ ءزارۋ زات – دارەتحانالىق قاعاز. ونى كاپيتاليستىك ەلدەردەن العىسى كەلمەيدى, ال وزدەرى جاساي المايدى.
كوزى تىرىسىندە چاۆەس ساددام حۋسەينمەن, مۋامار كاددافيمەن, الەكساندر لۋكاشەنكومەن, دميتري مەدۆەدەۆپەن, احمادينەجادپەن دوس بولدى. وسىدان دا ءبىراز جايدى اڭعارۋعا بولعانداي. بۇلاردى دوستاستىرعان – اقش. سول ەلگە قارسىلىق.
قازىرگى بيلىك بار قيىندىقتى اقش يمپەرياليزمىنەن كورەدى. ال وپپوزيتسيالىق «جاڭا زامان» پارتياسىنىڭ كوسەمى الفونسو ماركينا 14 جىل بويى ەكونوميكانى چاۆەستىڭ جولىمەن جۇرگىزۋدەن كورەدى. سونى جۇرتقا ۇقتىرۋ ءۇشىن ولار كۇرەسىپ كەلەدى. قايسىسى جەڭەرى بەلگىسىز. ءبىر وكىنىشتىسى – كۇش قۇرىلىمدارىمەن قاقتىعىستار كەزىندە ەكى جاقتان دا, ياعني نارازىلىق شەرۋىنە شىعۋشىلار مەن پوليتسيا جاعىنان دا كوزجۇمعاندار بار.
شەتەلگە بارۋدىڭ جاڭا ءتارتىبى
وزبەكستاندا ەل پرەزيدەنتى قول قويعان قىزىق قۇجات جارىق كوردى. «لاۋازىمدى ادامداردىڭ شەتەلگە شىعۋ ءتارتىبىن جەتىلدىرۋ شارالارى تۋرالى» دەپ اتالادى. وعان بايلانىستى, ۇلكەن قىزمەتتەگى ادامدار شەتەلگە بارۋ ءۇشىن مەملەكەت باسشىسىنان رۇقسات سۇراۋى قاجەت ەكەن.
ارينە, ءار ەلدىڭ وزدەرىنە ءتان ءتارتىبى بولادى. قازاقشا ايتقاندا, «سالتى باسقا, يتتەرى قارا قاسقا». ءتارتىبىن دە, سالتىن دا سىيلاۋعا ءتيىستىسىڭ. سويتسە دە, جالپاق ءدۇنيەگە جاريا ەتىپ وتىرعان سوڭ, جوعارىدا اتالعان قۇجات تۋرالى پىكىر ايتۋعا قۇقىمىز بار. سول توڭىرەكتە وي ءوربىتىپ كورەيىكشى.
سوندا بۇل قۇجات نەنى كوزدەيدى؟ قىزمەتكەرلەردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ ما؟ بۇل ءوزى ولاردىڭ قىزمەتتىك ادەبىنەن دە ايقىن ەمەس پە؟ ءتىپتى, ولاردى سول قىزمەتكە تاعايىنداعاندا دا ەسكەرتۋگە بولماس پا ەدى؟ ءسىرا, مۇندا تەرەڭىرەك ءمان بولسا كەرەك.
قاۋلىدا سىرتقا شىققاندا پرەزيدەنتتەن رۇقسات سۇرايتىن تىزىمدە 25 لاۋازىم كورسەتىلىپتى: ۇكىمەت باسشىسى, ونىڭ ورىنباسارلارى, پارلامەنتتىڭ ەكى پالاتاسىنىڭ سپيكەرلەرى, ورتالىق بانك جەتەكشىسى, باس پروكۋرور, ومبۋدسمەن, مينيسترلەر, تاشكەنت قالاسى جانە وبلىس اكىمدەرى. قازىرگى ەل باسشىسى يسلام كاريموۆتەن رۇقسات الماي, ەشقايسىسى شەتەلگە شىعا المايدى.
مينيستردەن, وبلىس اكىمدەرىنەن ءبىر ساتى تومەنىرەك باستىقتار, ايتالىق, اۋدان باسشىلارى قايتپەك؟ ولاردى دا وزدەرىنىڭ تىكەلەي باسشىلارى سىرتقا جىبەرە المايدى, ۇكىمەت شەشەدى. كەيبىر ستراتەگيالىق كاسىپورىن باسشىلارى دا سىرتقا شىعۋ ءۇشىن ۇكىمەتتەن رۇقسات سۇراۋعا ءتيىس.
رۇقساتسىز سىرتقا اياق باسپايتىن ءۇشىنشى توپتىڭ قاراسى كوپتەۋ. قۇقىق قورعاۋ, سوت ءجۇيەسىنىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرى مەن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ رەكتورلارىن پرەزيدەنت اپپاراتى قاداعالايتىن بولادى. باسقالارىن بىلاي قويعاندا, رەكتورلاردىڭ ءجۇرىس-تۇرىستارىن شەكتەۋ قانداي قاجەتتىلىكتەن تۋعان؟ جالپى, بۇل نە قىلعان سەنىمسىزدىك؟
جاۋاپ قانا ەمەس, بولجام ايتۋ قيىن. ويتكەنى, شەتەلگە شىعۋ ءتارتىبىن بۇزعاندارعا قىلمىستىق جانە اكىمشىلىك جازا قولدانۋ جونىندە ادىلەت مينيسترلىگىنە, جوعارعى سوت, پروكۋراتۋرا جانە ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك قىزمەتىمەن بىرلەسە وتىرىپ, ۇكىمەتكە ۇسىنىس ەنگىزۋ جونىندە تاپسىرما بەرىلىپتى.
بۇگىنگىدەي اينالاڭداعىلارمەن ارالاس-قۇرالاس بولۋ قاجەتتىلىك زاماندا باسشىلاردى تۇساپ ۇستاۋ نەگە قاجەت دەيسىڭ. بۇدان ەل وقشاۋلانىپ قالماي ما؟ الدە بۇل ەلدە جۇرتتىڭ بارىنە كۇدىكپەن قاراۋ زامانى تۋعان با؟
ونىڭ ۇستىنە, مۇنداي شەكتەۋگە حالىقارالىق ۇيىمدار, اسىرەسە, دەموكراتيالىق قاۋىم قالاي باعا بەرەدى دەيسىڭ. اركىمنىڭ ءوز شارۋاسى بار دەگەنمەن, وزبەك اعايىندار بىزگە كورشى ەل. بارىس-كەلىسىمىز بۇرىنعىدان دا قيىنداماس پا ەكەن دەگەن وي دا قاجايدى ءبىر جاعىنان.
ماماديار جاقىپ,
«ەگەمەن قازاقستان».
