قازاقستان • 11 قاڭتار, 2022

ازا تۇتۋدىڭ ازابى

330 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

سوڭعى كۇندەرى ەلىمىزدە بولعان وقيعالار تىزبەگى ءبارىمىزدى قالىڭ ويعا باتىرىپ, كوكەيىمىزدەگى سۇراق اتاۋلىنى ۇلعايتا ءتۇستى. ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىق مەرەكەسىن جىل بويى جالاۋلاتىپ, مەرەيتويلىق قورىتىندى جيىندى وتكىزگەنىمىز كەشە عانا ەدى. ارادا ەكى اپتا وتەر-وتپەستەن جاڭاوزەننەن باستالعان بەيبىت جيىننىڭ سوڭى قاندى قاقتىعىسقا ۇلاستى. نەگە بۇلاي بولدى؟

ازا تۇتۋدىڭ ازابى

سانسىز سۇراققا باس قاتىرىپ, جاۋاپ تاپپاي قينالعان ساتتە وتكەن تاريحتى پاراقتاپ, كىتاپ اقتارىپ, بولماسا اعا بۋىننىڭ ايتقانىنان جاۋاپ ىزدەيتىن داعدىمىز بار. ەلىمىزگە, الەمگە تانىمال تۇلعالاردىڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرال­دارىنا بەرگەن سۇحباتتارىنان الىنعان دايەكسوز­دەرگە قايتا كوز جىبەرىپ, جانىمىزدى جارالاعان ساۋالدارعا جاۋاپ تاپقانداي بولدىق...

«بىلەسىڭ بە, سوڭعى كۇندەرى وتانىما ورالۋ ماعان وتە اۋىر تيەتىن بولىپ ءجۇر. ۇيات سەكىلدى. انا جاقتا, ەۋروپادا باسقا ءومىر, ال بىزدە باسقاشا ءومىر. ادامدارعا وبال-اق, ال ولار ەۋروپالىقتاردان دا الدەقايدا جاقسى ومىرگە لايىقتى عوي», دەيدى ادامزاتتىڭ ايتماتوۆى. شوڭ قايراتكەردىڭ ەۋروپادا قىزمەت ەتىپ, ءومىر سۇرگەنىمەن, بولمىس-ءبىتىمى وتانىمەن, ەلىمەن بىتە قايناسىپ جاتقانى عوي. جازۋشى ەلىنىڭ ەۋروپالىقتاردان دا جاقسى ءومىر سۇرۋگە لايىقتى ەكەنىن ويلاپ, ەرەكشە كۇيىنەدى. بىراق ۇلتىنىڭ ۇياتىنا اينالعان ايتماتوۆتىڭ ءوزى تۋعان حالقىنىڭ جاقسى ءومىر سۇرۋىنە قولۇشىن سوزا الماي قينالادى, ۇياتتان ورتەنەدى. قانداي شاراسىزدىق؟!

شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ قالاي بول­عاندا دا ەلىنىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىنە الاڭ­داپ, ولاردىڭ تاعدىرىنا جانى كۇي­­زەلەتىن ناعىز حالىق جازۋشىسى ەكە­نى وسىدان-اق ايقىن كورىنەدى. زا­دىندا, مۇنداي قاسيەت كەز كەلگەن ۇلت زيا­لىسىنا ءتان بولۋى ءتيىس. حالقىنىڭ بولمىس-ءبىتىمىن, تۇرمىس-تىرشىلىگىن, رۋ­حاني الەۋەتىن ۇلت زيالىلارىنان ار­­تىق كىم بىلەدى, كىم باعالاي الادى دەي­سىز. گرۋزيننىڭ اتاقتى اكتەرى ۆاح­تانگ كيكابيدزەنىڭ ايتقانىنا دا ريزا­شى­لىقپەن قۇلاق قوياتىنىمىز دا سول. «ەرتەڭ ءۇرىم-بۇتاعىڭ سەنىڭ ەسىمىڭدى الىپ جۇرۋدەن, سەنىڭ اۋلەتىڭنەن ەكەنىن ايتۋ­دان ۇيالمايتىنداي ءومىر ءسۇرۋ كەرەك», دەيدى اكتەر. كەز كەلگەن پەندە كيكابيدزە ايتقان ۇعىم شەڭبەرىندە تىرشىلىك كەشىپ, اۋلەتىنىڭ ۇياتىن ويلاسا, ۇلتىنىڭ اتىنا دا ۇيات كەلتىرمەس ەدى-اۋ. ۇياتتى وي­لا­عان­دار بيلىكتىڭ قولجاۋلىعىنا اينا­لىپ, حالقىنا قيانات جاساماق تۇگىلى, ەلىنىڭ نامىسى ءۇشىن كيكابيدزە سياقتى وزىنە بەرگەن جوعارى ماراپاتتان (رەسەيدىڭ) دا باس تارتا الادى.

زادىندا, حالىق ءوز قاھارماندارىن ارداقتاي دا بىلەدى, تورگە دە شىعارادى, توبەسىنە دە كوتەرەدى. كەرەك دەسەڭىز, كوزى تىرى­سىندە قولادان ءمۇسىنىن قۇيىپ, ەس­كەرت­كىش تە تۇرعىزادى. ەلىنىڭ داڭقىن اسى­رىپ, جەكە جەتىستىگى ارقىلى ءتول مەم­­لەكەتىن وزىق ەلدەر قاتارىنا قوس­­قان جاندارعا ەسكەرتكىش ورناتۋ – ەل­­دىڭ دە, ەردىڭ دە ابىرويى! ايتسە دە, الەمگە ايگىلى ۋكراينالىق جەڭىل ات­­لەت سەرگەي بۋبكا وزىنە وسىلايشا ەرەك­­شە كورسەتىلگەن قۇرمەتتەن ىڭعاي­سىز­داناتىن, ۇيالاتىن ءتارىزدى. «دو­نەتس­كىدە ماعان ەسكەرتكىش ورناتايىن دەپ جات­قانىنان حاباردار بولدىم, ءارى ونى قۇپ­تاي قويمادىم. دونەتسكىنىڭ قالا­لىق كە­ڭەسى شەشىم قابىلداعاننان كەيىن, امالسىز كوندىم. ال وزىمشە بۇل ەسكەرت­كىش سەرگەي بۋبكا دەگەن ادامعا ەمەس, سپورت­شى سەرگەي بۋبكاعا قويىلعان ەس­كەرت­كىش دەپ قابىلدادىم. سول سەبەپتى ەس­كەرت­كىشتىڭ جانىنان وتكەن سايىن مەن وعان: «سالەم» دەپ ايتامىن», دەيدى سپورتشى.

« ۇلىق بولساڭ, كىشىك بول» دەمەكشى, ەلىن تورتكۇل دۇنيەگە تانىتقان بۋبكانىڭ قاراپايىمدىلىعى ونىڭ ابىرويىن بۇرىنعىدان دا اسقاقتاتا تۇسەرى انىق. ەلىنە ناعىز ەڭبەگى سىڭگەن تۇلعاعا, ۇل­تىنىڭ ۇياتىنا اينالعان ازاماتقا كوزى تىرىسىندە قانشا ەسكەرتكىش قويسا دا جاراسادى ەمەس پە!

...ەسكەرتكىشتى بەيبىت كۇننىڭ باتىرلارىنا كوزى تىرىسىندە قويعانعا نە جەتسىن؟! ال ءبىز كوپ جاعدايدا ەلدىكتى قورعاۋ جولىندا ەرەن ەرلىك كورسەتكەن ەرلەردى قازا بولعاننان كەيىن عانا ۇلىقتايمىز. سوڭعى وتىز جىل ىشىندە توتەنشە اپاتتان, جارىلىستان كوز جۇمعانى بار, لاڭكەستەر قولىنان قازا تاپقانى بار – قانشاما باتىرىمىزدان ايىرىلدىق دەسەڭشى. قۇداي-اۋ, ءۇش ونجىلدىق ىشىندە ەلىمىزدە قانشا مارتە ازا تۇتۋ كۇنى جاريالاندى؟ ازا تۇتۋ كۇنى دەمەكشى, ەلدىڭ ازا تۇتۋىنا باي­لانىستى رەسەيدىڭ حالىق ءارتىسى ناتاليا سەلەزنەۆانىڭ ءبىر كەزدە ايت­قانى كۇنى كەشە جادىمىزدا قايتا جاڭعىرعان ەدى. «قايعى-قاسىرەتتەن اب­دەن شارشادىق. «ماڭگىلىك جادىمىزدا ساقتالادى» دەگەن ءسوز تىپتەن قاجىتتى. كىم­دەرگە ارنالعان؟ جاستارعا...» دەگەن-ءدى اكتريسا قازان قالاسىنداعى سۋعا بات­قان كەمەدە قازا بولعانداردى ازا تۇتۋ كۇنىندە...

P.S. ۇلت زيالىلارىنىڭ بويىندا ۇيات اتاۋلى مەنمۇندالاپ تۇرسا, ازا تۇتاتىن كۇندەر دە ازايار ەدى-اۋ. ال ازىرگە ازا تۇتۋدىڭ ازابىن تارتىپ-اق جاتىرمىز...

سوڭعى جاڭالىقتار