سوڭعى ءۇش-ءتورت كۇندە ەلىمىزدە بەلەڭ العان وقيعاعا قابىرعامىز قايىسىپ وتىر. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ پرەزيدەنتتىك مىندەتىنە كىرىسكەن ۋاقىت ارالىعىندا ەل دامۋى ءۇشىن دۇرىس شەشىمدەر قابىلداپ كەلەدى. ەلىمىزدە ورىن العان توتەنشە جاعداي بارىسىندا پرەزيدەنتتىڭ حالىقارالىق ارەناداعى بەدەلىنىڭ جوعارى ەكەندىگىن كورىپ وتىرمىز. بۇل ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىزدىڭ تۇراقتىلىعىنا جانە جارقىن بولاشاعىنا ۇلكەن سەنىم تۋعىزادى.
ءبىزدى تاڭعالدىرىپ وتىرعان رەسمي دەرەك - الماتى قالاسىنا 20 مىڭ لاڭكەستىڭ بىلدىرمەي كىرىپ كەتكەندىگى. وسىنشاما لاڭكەستەردىڭ ون مىڭداعان جاستى ارتتارىنا ەرتىپ, كوشەگە شىققانى ءتىپتى تۇسىنىكسىز. سوندا ءبىزدىڭ شەكارا قىزمەتكەرلەرى مەن قاۋىپسىزدىك كوميتەتى قايدا قاراپ وتىر؟ سونشاما ادامدى ورنالاستىرىپ, تاماقتاندىرىپ قانا قويماي, قارۋلاندىرىپ جانە ەڭ باستىسى ولارعا ۇلكەن قارجى تاۋىپ بەرىپ ۇيىمداستىرۋ ۇلكەن كۇشتى قاجەت ەتەتىنى بەلگىلى. مەملەكەتىمىزدىڭ تىنىشتىعىن بۇزعىسى كەلگەن لاڭكەستەر مەن ساتقىندىق جاساعان جاۋاپتى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر ءتيىستى جازاسىن الۋلارى كەرەك. بۇل ماسەلەنى اسىعىپ-اپتىقپاي, سابىرلىقپەن زەرتتەپ, ادىلەتتى شەشىم قابىلداۋىمىز كەرەك. قاتەلەسىپ ولارعا ەلىكتەپ ەرىپ كەتكەن جاستاردى لاڭكەستەردەن اجىراتا ءبىلۋ قاجەت.
ارينە ەل اۋزىندا جۇرگەن كۇردەلى ماسەلەلەردى ايتپاي كەتۋگە بولمايدى. ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە بۇل قوعامدا ورىن العان جەمقورلىق. ونى اۋىزدىقتاماي ءبىز العا قادام دا, اۋىزبىرشىلىگى مول قوعام دا قۇرا المايمىز. بۇل حالىقارالىق تاجىريبەدەن بەلگىلى.
العا تارتاتىن كۇردەلى جايتتىڭ ءبىرى كادر ماسەلەسى. وسىنداي ۋاقىتتا قىزمەتتەرگە كادر تاڭداۋدا دۇرىس شەشىم قابىلداۋىمىز قاجەت. دامىعان ەلدەردىڭ بارلىعىندا باسشى قىزمەتكەر جانە ونىڭ ورىنباسارلارى ۇجىمنىڭ نەمەسە سول اۋدانداعى, وڭىرلەردەگى حالىقتىڭ جاسىرىن داۋىس بەرۋى ارقىلى سايلانادى. بىزدە وسى تاجىريبەلەرگە سۇيەنۋىمىز كەرەك. سوندا عانا قاتەلىكتەر بولمايدى. باستىق بولىپ, اينالاسىنا تامىر-تانىستارىن جيناۋدى مۇلدەم توقتاتۋ قاجەت, بۇل ءتۇپتىڭ-تۇبىندە جەمقورلىققا نەمەسە ۇرلىققا اپارىپ سوقتىرۋى مۇمكىن.
وسى ورايدا ۇعا ۇجىمى اتىنان پرەزيدەنت ق.توقاەۆقا ايتار وتىنىشىمىزدە جوق ەمەس. ەڭ باستىسى 2003 جىلدان باستاپ ەلىمىزدىڭ جەتەكشى عالىمدارىنان قۇرالعان 75 جىلدىق تاريحى بار ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى جول شەتىنە ىعىستىرىلدى. ءبىزدىڭ ايتاتىن ۇسىنىستارىمىز بيلىكتىڭ قۇلاعىنا جەتە بەرمەيدى. بۇل عالىمداردى دايىنداۋ ءۇشىن قانشا ەڭبەك, ءتىپتى مەملەكەتتىڭ قانشاما قاراجاتى جۇمسالدى. ولاردى ەل دامۋىنداعى شارۋالارعا قوسىپ جۇمىس ىستەتكەن پايدالى ەمەس پە. ۇعا-نىڭ بۇل ايانىشتى جاعدايى باسقا مەملەكەتتەردە جوق. ءتىپتى كەشە عانا كوش سوڭىندا كەلە جاتقان افريكانىڭ كەيبىر مەملەكەتتەرىندە دە ۇلتتىق عىلىم اكادەميالارى قۇرىلىپ, ەل يگىلىگىنە جاقسى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. عالىمدار تاريحىنان بەلگىلى ءبىر جايتتى ايتا كەتكىمىز كەلەدى. فرانتسيانىڭ بەلگىلى عالىمى لاۆۋازەنى پاتشا بۇيىرعان ءولىم جازاسىنان ەشكىم قۇتقارا المادى. گيلوتيناعا تارتىپ ءولتىرۋ بار-جوعى بەس-اق مينۋت ۋاقىتتى الدى. بىراق فرانتسياعا لاۆۋازە سياقتى عالىمدى دايىنداۋ ءۇشىن 50 جىل قاجەت بولدى. وسى مىسالدان ساباق الا وتىرىپ, عىلىمنىڭ مارتەبەسىن كوتەرىپ, عىلىم مەن ءبىلىمنىڭ الەۋەتىن ەلىمىزدىڭ دامۋىنا پايدالانۋ كەرەك. قر پرەزيدەنتى ق.توقاەۆ سايلانعان ۋاقىتتان باستاپ ەل ەستيتىن ۇكىمەت قۇرۋدى ايتىپ كەلە جاتىر. بۇل وتە دۇرىس قادام. سەبەبى تۇسىنبەۋشىلىكتەن تۋعان نارازىلىقتى جويۋدىڭ ەڭ باستى قۇرالى بولىپ تابىلادى.
ءسوز سوڭىندا ايتارىمىز, سۇيىكتى وتانىمىز قازاقستان ءبىلىمى دە, عىلىمى دا دامىعان ەل. وعان قوسا تاعدىردىڭ بىزگە بەرگەن كەڭ-بايتاق جەرى مەن شەكسىز جەر استى بايلىعى بار. ولاردى ءوزىمىز ءوندىرىپ, عالىمدار جاساعان جاڭا تەحنولوگيامەن تاۋار شىعارساق, حالقىمىزدىڭ الەۋمەتى جەتىلگەن باي مەملەكەت بولارىمىز ايدان انىق.
ەگەمەندى ەلىمىز ءۇشىن قيىن-قىستاۋ ساتتەردە اۋىزبىرشىلىگىمىز سىنالۋدا. ءبىز ءۇشىن ەڭ باستى قۇندىلىعىمىز - بۇل تاۋەلسىزدىك. سوندىقتان مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆ جۇزەگە اسىرىپ جاتقان رەفورمالار مەن ساياساتقا تولىقتاي قولداۋ بىلدىرەمىز.
م.جۇرىنوۆ
ۇعا تورالقاسى
