ىنتىماقتاستىق ىرىسقا باستايدى
وتكەن اپتادا اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى قوسمان ايتمۇحامەتوۆ باستاعان ءوڭىر دەلەگاتسياسى بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ گرودنو وبلىسىندا ءۇش كۇندىك جۇمىس ساپارىمەن بولدى. قۇرامىندا اۋىل شارۋاشىلىعى مەن ونەركاسىپ ورىندارىنىڭ باسشىلارى, جەرگىلىكتى بيلىك وكىلدەرى بار اقمولالىق رەسمي توپ ىنتىماقتى بايلانىستاعى ارىپتەستەرىنىڭ ءار سالاداعى جۇمىس ءتاجىريبەسىمەن تانىستى. ءاسىرەسە, بەلورۋستىق ديقاندار مەن مالشىلار ءتىرشىلىگىندەگى سونى تىنىس, تولىمدى تابىس تەتىكتەرىنە, قولدانىستاعى ۇزدىك تەحنولوگيالىق قادامدارعا ەرەكشە دەن قويىلدى. – بۇگىنگى تاڭدا اقمولا ءجانە گرودنو وبلىستارى اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جاعىنان ءبىر-بىرىنە ۇقساس وڭىرلەر بولىپ تابىلادى. كەيبىر باعىتتار بويىنشا گرودنەندىكتەر ءبىزدەن ىلگەرى تۇر, مۇنىڭ ءوزى ءبىز ءۇشىن ۇلگى-ونەگە, – دەدى العاشقى اسەرلەرىمەن بولىسكەن دەلەگاتسيا باسشىسى قوسمان ايتمۇحامەتوۆ. بەلورۋستار بىزگە گرودنو وبلىسىنىڭ فەرمالارىندا يگەرىلگەن بىرقاتار تەحنولوگيالارمەن تانىسۋعا قولايلى مۇمكىندىك تۋعىزدى. اقمولالىقتاردى سونداي-اق, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى سالاسىن دامىتۋ, اگرارلىق قالاشىقتار سالۋ ءتاجىريبەلەرى دە قىزىقتىرعانى انىق. گرودنو وبلىسىنىڭ گۋبەرناتورى ۆلاديمير كراۆتسوۆپەن جانە وبلىستىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى سەرگەي شاپيرومەن كەزدەسۋ بارىسىندا قوسمان ايتمۇحامەتوۆ ەلىمىزدە بيۋدجەتتىك تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ باعدارلاماسى كەڭ ءورىس الا تۇسكەندىگىن, وسىنىڭ ناتيجەسىندە 2020 جىلعا دەيىن ەكى ميلليون شارشى مەترگە جۋىق تۇرعىن ءۇي الاڭىن پايدالانۋعا بەرۋ كوزدەلىپ وتىرعاندىعىن جەتكىزدى. اقمولا وبلىسى قازىرگى تاڭدا يندۋستريالىق سەكتورعا بەلسەندى بەتبۇرىس جاساۋدا. تۋريزم سالاسىنداعى كلاستەرلىك جۇيەنىڭ دە قايتارىمى جوعارى بولماق. وڭىردە ەگىنشىلىك مادەنيەتىن كوتەرۋ, مال شارۋاشىلىعىن اسىلداندىرۋ جۇمىستارىنا باسىمدىق بەرىلگەن. مەملەكەت الەۋمەتتىك باعدارلامالاردىڭ تولىقتاي وتەلۋىن باقىلاۋدا ۇستاپ, قولداۋ شارالارىن كەڭىتۋدە. جۇزدەن استام ۇلت پەن ۇلىستىڭ وكىلى مەكەندەيتىن ءوڭىردىڭ جاراستى تىرشىلىگى, باۋىرمال ىقىلاسى بۇكىل جەتىستىكتەرىمىزدىڭ تىرەگى سانالادى. وسىنىڭ ءبارى بەلارۋس رەسپۋبليكاسىمەن ىنتىماقتاستىق بايلانىس ءۇشىن جاقسى مۇمكىندىك بولىپ تابىلادى. گرودنو وبلىسىنىڭ گۋبەرناتورى ۆلاديمير كراۆتسوۆ ءوز كەزەگىندە ايماقتىڭ نەگىزگى دامۋ باعىتتارى, ەكى ەل اراسىنداعى ءوزارا ىنتىماقتاستىق بايلانىستار كوكجيەگى تۋرالى باياندادى. ادامدار جۇرەگىن جىلىتاتىن كەز كەلگەن قادامدارعا قولداۋ بىلدىرىلەتىنىن مالىمدەگەن ول ناقتى ۇسىنىستارىن دا ورتاعا سالدى. ماسەلەن, كەزدەسۋ بارىسىندا اقمولا وبلىسىنان اي سايىن 7-8 مىڭ توننا بيداي الىپ تۇرۋعا ۋاعدالاستىق قادام جاسادى. كەزدەسۋ قورىتىندىلارى بويىنشا تاراپتار اراسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى. وبلىس اكىمى جۇمىس ساپارى اياسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى, قۇرىلىس, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى نىساندارىندا, «گرودنوينۆەست» ەركىن ەكونوميكالىق ايماعىنىڭ كاسىپورىندارىندا بولدى.رەسپۋبليكا باسشىلىعىنداعى رياسىز اڭگىمە
ساپار بارىسىندا اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ ۆيتسە-پرەمەرى ميحايل رۋسىيمەن كەزدەستى. باسقوسۋدا م.رۋسىي: «قازاقستانداعى اقمولا وبلىسى دەلەگاتسياسى ءبىزدىڭ ەلگە بيىلعى ءبىرىنشى ساپارىن باستاپ وتىر. ايتكەنمەن, ول بىرلەسىپ ىستەيتىن جاقسى جۇمىستاردىڭ دا باستاماسى بولماق. مەملەكەت باسشىلارىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, ءبىز ايماقارالىق ىنتىماقتاستىق ۇدەرىسىنە كوشتىك. ويتكەنى, بۇل قادام وڭتايلى شەشىمدەر قابىلداۋدىڭ ءتيىمدى ءارى قىسقا ءتۇرى بولىپ تابىلادى. قازىر كوكشەتاۋ قالاسىندا 6 گەكتار اۋماققا ورنالاساتىن «قازاقستان-بەلارۋس يندۋستريالىق-تەحنولوگيالىق پاركى» بىرلەسكەن جوباسىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى. بۇل ەكىجاقتى تاۋار اينالىمىن كەڭەيتۋدى عانا ەمەس, جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا, زاماناۋي تەحنولوگيالاردى وندىرىسكە ەنگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن قۋاتتى جوبا. بۇل باعىتتا بەلسەندى قىزمەت اتقارۋعا ءمۇددەلىمىز», دەپ اتاپ كورسەتتى. وبلىس باسشىسى مينسك قالاسىندا بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ل.زايتسپەن, ونەركاسىپ ۆيتسە-ءمينيسترى ي.دەميدوۆيچپەن كەزدەسىپ سالالار بويىنشا ىنتىماقتاستىق مەموراندۋمىنا قول قويدى. سونداي-اق, دەلەگاتسيا مۇشەلەرى مينسك تراكتور زاۋىتىندا بولدى.ساپار بارىسىنداعى سۇحبات
اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى قوسمان ايتمۇحامەتوۆ بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنا ساپارى بارىسىندا سول ەلدىڭ وبلىستىق جانە قالالىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ءۇشىن بريفينگ وتكىزىپ, سۇحبات بەردى. سۇراق: قۇرمەتتى قوسمان قايىرتاي ۇلى! ءسىزدىڭ بەلارۋس ەلىنە ساپارىڭىز ءبىزدىڭ مەملەكەتتەرىمىزدىڭ ءوزارا ىنتىماقتاستىعىنىڭ ايقىن كورىنىسى بولىپ تابىلاتىنى انىق. ونىڭ بارىسىندا گرودنو جانە اقمولا وبلىستارى اراسىنداعى ەكىجاقتى كەلىسىم نەمەسە جوبالار قاراستىرىلا ما؟ جاۋاپ: اقمولالىق دەلەگاتسيا مۇشەلەرى گرودنوعا تاجىريبە الماسۋ ءۇشىن كەلىپ وتىر. بۇگىنگى تاڭدا سىزدەردىڭ ەلدەرىڭىزدىڭ ءسۇتتى مال شارۋاشىلىعىنداعى قول جەتكەن كورسەتكىشتەرىڭىز وتە ناتيجەلى. ءبىز ءوز وبلىسىمىزدا اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ وسى باعىتىن نەعۇرلىم ءتيىمدى ەتكىمىز كەلەدى. ول ءۇشىن سىزدەردەگىدەي شارۋاشىلىقتار قۇرۋىمىز قاجەت. ءبىز مۇددەلەرىمىز ءبىر ارنادا توعىساتىن سالالاردا بىرقاتار كەلىسىم-شارتتارعا قول قوياتىنىمىز انىق. بۇل ەڭ الدىمەن, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا اگرارلىق قالاشىقتار قۇرۋ باعدارلاماسى, سونداي-اق, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق سالا. بىزدە وسى ماسەلەلەردى تالقىلاۋعا جاقسى مۇمكىندىك تۋىنداپ وتىر. سۇراق: اقمولا وبلىسى ءوز كەزەگىندە قانداي جەتىستىكتەرىن ورتاعا سالا الادى جانە وسىعان بايلانىستى گرودنو وبلىسى ءۇشىن ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ قانداي قولايلى مۇمكىندىكتەرى بار؟ جاۋاپ: ءبىزدىڭ وبلىستا جوعارى ساپالى بيدايدىڭ ەلىمىز بويىنشا تورتتەن ءبىر بولىگى وندىرىلەدى. ونى وڭدەۋ, سونىڭ ىشىندە ۇن ونەركاسىبى جاقسى جولعا قويىلعان. استىق ءوندىرۋدىڭ جىلدىق ورتاشا كورسەتكىشى 4,3 ميلليون توننانى, سونىڭ ىشىندە ەكسپورت 1,7 ميلليون توننانى قۇرايدى. وبلىستىڭ ۇلەسىنە رەسپۋبليكادا وندىرىلەتىن ءسۇتتىڭ 6,7 پايىزى, ەتتىڭ 4,7 پايىزى تيەسىلى. استىق ءتۇسىمىن ارتتىرۋ ءۇشىن حيميا سالاسىنا, سونىڭ ىشىندە مينەرالدى تىڭايتقىشتار وندىرىسىنە, وزىق اگروتەحنولوگيالارعا كوڭىل بولىنۋدە. بۇگىنگى تاڭدا گرودنو وبلىسىندا ءبىزدىڭ استىق جانە قۇراماجەم ونىمدەرىمىزگە سۇرانىس بار. اقمولالىقتار مۇنداي كومەككە ارقاشان دايىن. سونىمەن بىرگە, وبلىستا تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى سالاسىن جاڭعىرتۋ رەفورماسى دا جۇرگىزىلۋدە. سوندىقتان, مەملەكەتتىڭ قولداۋىمەن كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەردى جاڭعىرتۋ باعدارلاماسى بويىنشا دا تاجىريبە بولىسە الامىز. ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ ناتيجەسىندە جاڭا كاسىپورىندار قۇرىلۋدا. بيىلعى جىلدىڭ مامىر-ماۋسىم ايلارىندا گرودنو وبلىسىنىڭ دەلەگاتسياسىن دا ءبىزدىڭ وڭىرگە شاقىرىپ وتىرمىز. سۇراق: كەدەن وداعى شەڭبەرىندە ءبىزدىڭ ەلدەرىمىز اراسىندا ساۋدا-ساتتىق جولعا قويىلعان. ايماقتاردىڭ دامۋى ءۇشىن بۇل باعىتتا كەدەرگىلەر بار ما؟ جاۋاپ: ەشقانداي كەدەرگى جوق دەپ ويلايمىن. تسيفرلار ەكىجاقتى ءتيىمدى بايلانىستىڭ نىعايىپ كەلە جاتقاندىعىن كورسەتەدى. 2013 جىلدىڭ قاڭتار-جەلتوقسان ارالىعىندا بەلارۋس رەسپۋبليكاسى مەن اقمولا وبلىسى اراسىندا سىرتقى ساۋدا اينالىمى 19 ميلليون 49 مىڭ دوللاردى, سونىڭ ىشىندە ەكسپورت بويىنشا 125,5 مىڭ, يمپورت بويىنشا 18 ميلليون 923 مىڭ دوللاردى قۇرادى. ەكسپورتتا پودشيپنيكتەر, ءتۇستى مەتالدار, يمپورتتا ەت ونىمدەرى, تراكتورلار مەن پلاستماسسالىق بۇيىمدار نەگىزگى ورىندى الادى. 2012 جىلدان باستاپ وبلىستا «اۋىل شارۋاشىلىعى جانە كوممۋنالدىق تەحنيكا مەن قۇرال-جابدىقتاردىڭ بىرلەسكەن قازاقستان-بەلارۋس يندۋستريالىق-تەحنولوگيالىق پاركى» ينۆەستيتسيالىق جوباسى جۇزەگە اسىرىلۋدا. ونىڭ عىلىمي-كونسترۋكتورلىق, وقۋ ورتالىقتارى, قاجەتتى قويمالارى مەن سەرۆيستىك قىزمەتى بار. مۇندا 232 جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلعان. جوبانىڭ جالپى قۇنى – 1,5 ميلليارد تەڭگە. ونى «ۆيراج حولدينگ» جشس-عا كىرەتىن «قازاقستان اگرو يننوۆاتسيالىق كورپوراتسياسى» جشس ىسكە اسىرۋ ۇستىندە. وبلىس ورتالىعىندا وسى ماقساتقا بولىنگەن التى گەكتار جەردە قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. قازىر وبلىس اۋماعىندا سىزدەردە شىعارىلعان اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكاسىنا سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتۋ جانە قوسالقى بولشەكتەر ساتۋ جونىندەگى 6 ديللەرلىك كومپانيا جۇمىس ىستەيدى. ولار «ۆيراج» جشس, «اگروماشحولدينگ» اق سەرۆيستىك ورتالىعىنىڭ فيليالى, «ەنيسەي-كوكشە» بك» جشس, «اگروماشحولدينگ-رك» جشس, «اگروسەرۆيس بك» جشس, «بەلاگرو» جشس. ءبىز 2010-2012 جىلدارى 402 دانا «متز» تراكتورلارىن ساتىپ الدىق. وڭىردە بەس مىڭنان استام «بەلارۋس» تراكتورى بار. بەلارۋس رەسپۋبليكاسى جوعارى دامىعان يندۋستريالىق-اگرارلىق ەل ەكەندىگىن ءجانە مۇندا اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن شىعارۋ جاقسى جولعا قويىلعاندىعىن, ەت پەن ءسۇت مول وندىرىلەتىنىن ەسكەرە وتىرىپ, وبلىس اۋماعىندا اۋىل شارۋاشىلىعى جانە كوممۋنالدىق سالاعا قاتىستى تەحنيكالار شىعارۋ, استىقتى ساقتاۋ, مايلى داقىلداردى وڭدەۋ جونىندە ەلەۆاتور كەشەندەرىن قۇراستىرۋ, ءداندى داقىلدار ونىمدەرىن تەرەڭدەتىپ وڭدەۋ بويىنشا بىرلەسكەن كاسىپورىندار قۇرۋدى ءتيىمدى دەپ بىلەمىز. تسەلينوگراد اۋدانىنىڭ قوسشى اۋىلىندا جىلىنا ءۇش مىڭ توننا ەت ونىمدەرىن وندىرەتىن «قازمەتروتەست» جشس قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ جوسپارلانۋدا. وزدەرىڭىز بايقاپ وتىرعانداي, اقمولا وبلىسى ەكونوميكانىڭ دامۋىنا ينۆەستيتسيالار قۇيۋدا زور الەۋەتكە يە. سوندىقتان, ءبىز ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامىتۋ ءۇشىن كەز كەلگەن ۇسىنىستى قاراستىرىپ كورۋگە ءازىرمىز. وسى ايتىلعان ماسەلەلەر بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنداعى ينۆەستورلاردىڭ ءبىزدىڭ وڭىرگە ىقىلاسىن ارتتىرادى, ال, بۇل ءوز كەزەگىندە ءبىزدىڭ ءوزارا قارىم-قاتىناسىمىزدى نىعايتادى دەگەن سەنىمدەمىن.مەرۋەرت پالماحانوۆا,
جۋرناليست,
باقبەرگەن امالبەك,
«ەگەمەن قازاقستان».
