جالعىزىن كۇتىپ, ساعىنىشى سارتاپ بولعان قايران انا 1879 جىلى قىزىلقوعا اۋدانىنداعى «قاقپاقتى قارا قازان» اتاۋىمەن بەلگىلى تايسويعان قۇمىندا ومىرگە كەلگەن. تۋىستارىنىڭ ءبىرى وراق دەڭگەلباەۆتىڭ ايتۋىنشا, ماحامبەت ەسىمدى ازاماتقا تۇرمىسقا شىعىپ, 1907 جىلى تۋعان ءبىر ۇلىن تاربيەلەگەن. كۇيەۋى وتكەن عاسىرداعى 20-جىلداردىڭ باسىندا ومىردەن وتكەن.
كۇيەۋى قايتىس بولعاننان كەيىن 1930 جىلدارى ۇلىن جەتەلەپ, ماقات اۋدانىنا قونىس اۋدارعان ەكەن. ويتكەنى مۇندا مۇناي سالاسىندا جۇمىس ىستەيتىن ءوزىنىڭ تۋىستارى – ەرعالي مەن مىرزاعالي تۇرعان. ناعاشىلارىنىڭ قولداۋىمەن ۇلى ءنابي مۇناي كاسىپشىلىگىنە جۇمىسقا ورنالاسقان. وزىنە تاپسىرىلعان جۇمىستى تياناقتى ورىندايتىن ءنابي باستاپقىدا قاتارداعى جۇمىسشى, كىلتشى, جەراستى جابدىقتارىن جوندەۋ بريگاداسىنىڭ وپەراتورى بولعان. ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس باستالعاندا وعان مۇنايشى رەتىندە برون بەرىلگەن. الايدا وردا بۇزاتىن 30 جاستىڭ بەل ورتاسىنا كەلىپ, جالىنداپ تۇرعان جاس جىگىت قاتارىنان قالۋدى قولايلى كورمەگەن. ءسويتىپ, 1942 جىلدىڭ 11 قىركۇيەگىندە ءوز ەركىمەن مايدانعا اتتانىپتى.
تاعدىردىڭ جازۋى شىعار, سوعىسقا اتتانار جىلى 35 جاسقا تولعان ءنابي ۇيلەنىپ ۇلگەرمەگەن ەكەن. مايدان دالاسىنا جەتكەن ول وڭتۇستىك ورال اسكەري وكرۋگىندە جەدەل جاتتىعۋدان ءوتىپ, جاۋعا قارسى العاشقى ۇرىستى 1 قاراشادا ستالينگراد شايقاسىندا باستاعان. ال 19 قاراشادا ستالينگراد وبلىسىنىڭ كلەت اۋدانىنداعى بۋزينكي دەرەۆنياسىنىڭ ماڭىندا پاۋليۋستىڭ 6-ارمياسىن قورشاۋ, تالقانداۋ ماقساتى جوسپارلانعان «ۋران» وپەراتسياسى كەزىندە جوعالىپ كەتكەن. سودان بەرى ونىڭ ءبىر دەرەگى شىقپاعان. الايدا اناسىنىڭ قولىنا 1943 جىلدىڭ باسىندا «قارا قاعاز» تيگەن.
قاي انا بالاسىن ولىمگە قيۋشى ەدى؟ ءساندى دەڭگەلبايقىزى دا قان مايداندا حابار-وشارسىز جوعالعان جالعىز ۇلىن 30 جىل كۇتكەن. كۇن سايىن ماقات ستانساسىنداعى تەمىرجول ۆوكزالىنا بارادى ەكەن. ءسويتىپ, 1973 جىلدىڭ ورتاسىنا دەيىن ءارلى-بەرلى وتكەن جولاۋشىلار مەن جۇك پويىزدارىن ۇمىتپەن قارسى العان. بىراق باۋىر ەتى – بالاسىن باۋىرىنا باسىپ, ساعىنىشىن باسپاق بولعان قايران انانىڭ ءۇمىتى اقتالعان جوق.
– ءساندى اپامىز 1973 جىلى 94 جاسىندا ومىردەن ءوتتى. ونى ەمدەگەن دارىگەر «جۇرەگى جاس ءسابيدىڭ جۇرەگىندەي تازا ەكەن. ۇلىن كۇتكەن ءۇمىتى وسىنشا جاسقا جەتكىزگەن ەكەن عوي» دەگەنىن بىلەمىز, – دەيدى تۋىستارى.
وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا ماقات ستانساسىنداعى تەمىرجول ۆوكزالىنىڭ الدىنا تاياعىنا سۇيەنىپ, كوزىن كولەگەيلەپ, ۇزىن جولعا تەلمىرە قاراعان انانىڭ ەسكەرتكىشى بوي كوتەردى. بوزداعىن كۇتكەن انا ەسكەرتكىشىنىڭ بيىكتىگى –
4 مەتر. ەسكەرتكىشتى جىلىوي اۋدانىندا تۇراتىن ءمۇسىنشى سەرىك ماتەنيازوۆ جاساعان.
