ال كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى بارىسىندا بارلىعى 933 بىرلىك تەحنولوگيالىق قۇبىردىڭ, 19 بىرلىك تەحنيكالىق بۋ قۇبىردىڭ جانە 300 بىرلىك قۇرال-جابدىقتىڭ تەحنيكالىق كۋالاندىرىلۋى مەن ساراپتامالارى جۇرگىزىلگەن.
– كاسىپورىن ماماندارىمەن مەردىگەرلىك ۇيىمداردىڭ جۇمىسشىلارى جوعارىدا اتالعان بارلىق شارالاردى ورىنداپ, زاۋىتتى مەرزىمىنەن بۇرىن ىسكە قوسۋعا مۇمكىندىك بەردى. جوندەۋ كەزىندە اتقارىلعان بارلىق جۇمىس ءوندىرىس قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋعا, مۇناي ونىمدەرىنىڭ ساپاسى مەن بارلىق ەكولوگيالىق كورسەتكىشتەردىڭ ورىندالۋىنا اسەر ەتەدى, – دەلىنگەن حابارلامادا.
زاۋىتتىڭ باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ساياتاي الىپباەۆتىڭ مالىمەتىنشە, قوندىرعىلار تەكسەرىلىپ, سىناقتار وتكىزىلگەن. مۇنايدى قايتا وڭدەۋدىڭ نەگىزگى قۇرىلعىلارى جوندەۋ جۇمىستارىن جاڭبىرسىز اۋا رايىندا جۇرگىزۋى كەرەك. كاسىپورىن قورىندا 50 مىڭ توننادان استام بەنزين, 5 مىڭ توننادان استام اۋە وتىنى مەن 34 مىڭ توننادان استام ديزەل وتىنى بار. زاۋىت كۇنىنە 4 مىڭ توننا ديزەل وتىنىن شىعارادى.
مۇناي ونىمدەرىنىڭ ءارتۇرلى ماركالى اۆتوكولىك بەنزينى, ديزەلدىك وتىن, رەاكتيۆتى وتىن, تەحنيكالىق كۇكىرت, بيتۋمنىڭ بىرنەشە ءتۇرى, مۇناي كوكسى, تەحنيكالىق كومىرتەك وندىرۋگە ارنالعان شيكىزات قورى بار. قازان ايىندا زاۋىت 121 مىڭ توننا مۇناي, 31 مىڭ توننا ديزەل جانارمايىن وندىرەدى. زاۋىتتا تاۋلىگىنە 15 200 توننا مۇناي وڭدەلگەن. بىراق زاۋىتتىڭ كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى كەزىندە روتور قۇرىلعىسىنان اقاۋ شىعىپ, پايدالانۋعا جاراماي قالعان. سوندىقتان گيدروتازالاۋ كومپرەسسورى روتورىن باسقا بولشەككە اۋىستىراتىن 5 اي ۋاقىت ىشىندە ديزەل وتىنىن ءتيىستى كولەمىنەن 20-40 مىڭ تونناعا از وندىرەدى.
بيىل ديزەل وتىنىنىڭ تاپشىلىعى جەرگىلىكتى «پاۆلودار مۇناي-حيميا زاۋىتى» جشس جۇمىسىنىڭ ۋاقىتشا مەرزىمدىك توقتاۋىمەن قاتار كەلدى. سوندىقتان اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن وندىرۋشىلەرگە ارزانداتىلعان جانار-جاعارماي جەتكىزەتىن وپەراتورلار قىزمەتىنىڭ بىرىڭعاي جۇيەسىن قۇرۋ قاجەت.
جالپى, مۇناي ونىمدەرىنىڭ وندىرىسىنەن باستاپ ونى ساتىلىمعا شىعارۋعا دەيىنگى كەزەڭنىڭ جۇمىسىن رەتتەۋ ءۇشىن زاڭناماعا وزگەرىستەر ەنگىزىلسە, جانارماي تاپشىلىعىنىڭ الدىن الۋعا مۇمكىندىك بەرمەك.
ءدال وسى ماسەلەلەر توڭىرەگىندە «پاۆلودار مۇناي-حيميا زاۋىتى» جشس-دە ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ماعزۇم مىرزاعاليەۆ, وبلىس اكىمى ابىلقايىر سقاقوۆ, «قازمۇنايگاز» اق باسشىلىعى مەن وتاندىق مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارى وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن جيىندا ايتىلدى.
– ەلىمىزدە شارۋالاردى ارزان جانارمايمەن قامتيتىن وپەراتورلاردى انىقتاۋ, وتىندى ەگىستىكتەرگە دەيىن جەتكىزۋ قىزمەتىن باقىلاۋ بويىنشا بىرىڭعاي ەرەجەلەر قاجەت. سوندىقتان وڭىرلىك دەڭگەيدە جەتكىزۋشىلەردى ىرىكتەۋ جۇيەسىن قۇردىق. ەندى بۇل ەرەجەلەر ەلىمىز بويىنشا بىرىڭعاي سيپاتقا يە بولىپ, ونى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى بەكىتۋى ءتيىس دەپ ەسەپتەيمىز. وسى ماسەلە بويىنشا ۇسىنىستاردى بەرۋگە دە ءازىرمىز, – دەدى وبلىس اكىمى ابىلقايىر سقاقوۆ.
ال سۇيىتىلعان گازبەن قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسى بيرجالىق تاۋارلاردىڭ قاتارىنا ەنگەن. سونىڭ سالدارىنان استىقتى كەپتىرۋ قوندىرعىلارىندا گازدى پايدالاناتىن ءوڭىر شارۋالارى وتىنسىز قالدى. سۇيىتىلعان گازدىڭ باسىم بولىگىن وزگە وڭىرلەر ساتىپ العان. ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنەن كومەك سۇراعان سوڭ باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى كەندەردەن پاۆلودار وبلىسىنا گازدىڭ قاجەتتى كولەمى جەتكىزىلدى.
بيىل وبلىستا ءشوپ شابۋ جانە استىق جيناۋ جۇمىستارىنا 21 مىڭ توننا ارزانداتىلعان جانار-جاعارماي ءبولىنىپ, ناتيجەسىندە قاجەتتىلىكتىڭ 80 پايىزى وتەلگەن.
وبلىس اكىمدىگى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى مەن «قازمۇنايگاز» اق مۇنايدى وڭدەۋ كولەمى, پاۆلودار مۇناي-حيميا زاۋىتىنىڭ تەحنولوگيالىق جابدىقتارىن جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ مەرزىمدەرى تۋرالى ناقتى دەرەكتەردى ۋاقتىلى ۇسىنۋدى سۇرايدى. سول كەزدە عانا اكىمدىك بيۋدجەتتى ءتيىمدى جۇمساۋ تەتىكتەرىن جوسپارلاي الادى.
وبلىس ورتالىعى بيۋدجەتى كىرىس بولىگىنىڭ 46 پايىزى جانارماي اكتسيزدەرىنەن تۇراتىنىن نازارعا الساق, ءتيىستى ورگانداردان دەر كەزىندە بەرىلەتىن اقپارات بيۋدجەتتىڭ الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋ بويىنشا جوسپارلاردى رەتتەۋدە اسا ماڭىزدى.
ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ماعزۇم مىرزاعاليەۆتىڭ مالىمەتىنشە, جانارماي نارىعىنداعى تۇراقسىز جاعدايدىڭ ورىن الۋىنا وتاندىق كاسىپورىنداردىڭ ىشكى نارىقتى ديزەل جانە اۆيا وتىنمەن قامتاماسىز ەتۋ مىندەتتەرىن ورىنداي الماۋى سەبەپ. ويتكەنى جوندەۋ جۇمىستارى ءتيىمسىز جوسپارلانادى.
بۇعان دەيىن, «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسى» اق ەلدەگى ديزەل وتىنى تاپشىلىعىنا بايلانىستى «پاۆلودار مۇناي-حيميا زاۋىتى» جشس-ءنىڭ جوندەۋ جۇمىسىنا وزگەرىستەر ەنگىزدى. ىشكى نارىقتاعى وتىن تاپشىلىعىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا جوندەۋ جۇمىستارىن كۇز ايىنا شەگەرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانعان-دى. بيىل زاۋىتتىڭ جوندەۋ مەرزىمى ءبىر ەمەس, ءۇش رەت كەيىنگە قالدىرىلعانى بەلگىلى.
– زاۋىتتار وندىرىستىك قۋاتتىلىقتاردى جاڭعىرتقانىنا قاراماستان, كۇتپەگەن ۋاقىتتا جوندەۋگە تۇرىپ قالادى. جىل سايىن جانارمايدى تۇتىنۋ كولەمى ارتىپ كەلەدى. ياعني كاسىپورىنداردىڭ قازىرگى قولدانىستاعى جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ مەرزىمى ەسكىرگەنىن بايقايمىز. ءبىر جىل ىشىندە ەلىمىزدەگى ءبىر مۇناي زاۋىتى عانا كۇردەلى جوندەۋگە بايلانىستى جۇمىسىن ۋاقىتشا توقتاتا الادى. ەندى «قازمۇنايگاز» اق باسشىلىعى ديزەل وتىنى تاپشىلىعىنا وراي تۋىندايتىن جاعدايلاردى ەسكەرىپ, الداعى 5 جىلعا ارنالعان جاڭا جوسپار قۇرۋى ءتيىس, – دەپ تاپسىرما بەردى مينيستر.
وبلىسقا ساپارى بارىسىندا ونسىز دا ديزەل وتىنىنىڭ تاپشىلىعى ۋشىعىپ تۇرعان كەزدە مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىنان اقاۋ شىققانىن ەستىگەن ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ماعزۇم مىرزاعاليەۆ زاۋىت ديرەكتورىنا سوگىس بەرۋدى ۇسىندى.
جوندەۋ جۇمىستارى كەزىندە اقاۋ شىعىپ, ديزەل سۇيىق وتىن كولەمى تومەندەي بەرسە, ارينە, كوكتەمگى دالا جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە ءتيىس جانارمايدىڭ قورىن قازىر جاساۋ قاجەت.
ءبىز بۇعان دەيىن جازعان «وتىنعا زارۋلىك: باعا قولجەتىمدى, كولەم جەتكىلىكتى مە؟» دەگەن ماقالامىزدا ەلىمىزدە جانارماي قۇنىنىڭ ءوسۋى, ديزەل وتىنىنىڭ تاپشىلىعى ورىن العانىن جازعان ەدىك. ياعني كۇزگى جيىن-تەرىننىڭ اياقتالۋىنا, قىسقا دايىندىق كەزىندە كومىر مەن ءشوپتىڭ قىمباتتاۋىنا دا ديزەل وتىننىڭ جەتىسپەۋشىلىگى سەبەپ دەدىك.
جالپى, مۇناي ءونىمىنىڭ ماۋسىمدىق تاپشىلىعى جىل سايىن قايتالانادى. كوكتەمگى ەگىن ەگۋ, استىق جيناۋ ناۋقاندارى كەزىندە مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارى جوندەۋ جۇرگىزۋگە توقتايتىنى تاعى بار. اتىراۋ, شىمكەنت, پاۆلودار مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارىنىڭ وندىرىستىك قۋاتى جەتكىلىكسىز, سوندىقتان ءتورتىنشى زاۋىت سالۋ كەرەك دەگەن جوبا دا الىستاپ كەتكەندەي. كەرىسىنشە, قولدانىستاعى زاۋىتتارعا جاڭعىرتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ عانا جوسپارلانۋدا.
ال مۇناي-حيميا زاۋىتتارىنىڭ جاڭعىرتۋ مودەرنيزاتسياسى ىشكى نارىقتى ونىممەن قامتۋ ءۇشىن قاجەت ەكەنى تۇسىنىكتى. زاۋىتتاردىڭ تۇراقسىز جۇمىسى, كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ ساپاسىزدىعى – بۇكىل ىشكى نارىققا كەرى اسەرىن تيگىزەرى انىق.
پاۆلودار وبلىسى
