قازاق حالقىنىڭ ابىرويىن الەم جۇرتشىلىعى الدىندا اسقاقتاتىپ جۇرگەن ايگىلى ونەر جۇلدىزى, وتانداسىمىز ديماش قۇدايبەرگەندى بىلمەيتىن قازاق كەمدە-كەم. ونى ەرەكشەلەپ تۇرعان – داۋىسى ارينە. ءتىپتى ديماشتى «داۋىسى التى وكتاۆالىق ادام» دەپ اتايتىندار دا از ەمەس. ياعني ءبىر ءوزى ءبىر ەمەس, بىرنەشە وكتاۆانى ەركىن يگەرگەن تۇلعا. ول تۋرالى ايتىلىپ جاتقان پىكىر مەن بەرىلىپ جاتقان باعا از ەمەس. سونىڭ ەڭ قىزىقتىسى – تىڭدارماندارىنىڭ «ديماشتىڭ داۋىسىمەن ەمدەلەمىن» دەيتىن پىكىرى بولسا كەرەك. العاش وسى تەكتەس جازبالاردى وقىعاندا انشىگە دەگەن ماحابباتتىڭ اسەرى عوي دەپ ءمان بەرمەگەن بولاتىنبىز. كەلە-كەلە مۇنداي پىكىردىڭ دە جانى بار دەگەن ويعا قالىپ وتىرمىز.
نەگە؟ جۋىردا ۆوكال مۇعالىمى بالالاردىڭ سويلەۋ مەن ەستۋ قابىلەتىنىڭ بۇزىلۋىن ءوزىنىڭ اۆتورلىق ءادىسى بويىنشا ەمدەيتىنىن ەستىپ, تاڭ-تاماشا بولدىق. بۇگىنگى مەديتسينادا بالالاردىڭ ەستۋ جانە سويلەۋ قابىلەتىنىڭ بۇزىلۋى كۇردەلى ماسەلەگە اينالدى. ول ءبۇلدىرشىننىڭ الەۋمەتتىك بەيىمدەلۋى مەن قارىم-قاتىناس جاساۋ كەزىندە ايقىن بايقالادى. كوپ جاعدايدا مۇنداي بالالاردىڭ اتا-اناسى دا, بالالاردىڭ ءوزى دە بۇدان ارىلۋ مۇمكىن ەمەس دەپ ويلايدى. ال مۇنداي جاعدايدا شىعارماشىلىقپەن اينالىسۋ تىپتەن مۇمكىن ەمەس.
ەسەسىنە, ەرەسەك وقۋشىلارمەن سالىستىرعاندا بالالاردىڭ ۆوكال پەداگوگيكاسىنىڭ بىرقاتار ەرەكشەلىكتەرى بار. ەگەر وسى سالاداعى كاسىبي ماماندار دۇرىس تاسىلدەردى قولدانىپ, بالالارمەن ۇيىمداسا جۇمىس ىستەسە, ءالى قالىپتاسا قويماعان بالا اعزاسىن تۇزەۋگە بولادى. ەگەر سويلەۋ قابىلەتىندە كەمشىلىگى بار وقۋشىلارعا كەلسەك, بۇل ماسەلەنى ۋاقىتىندا شەشۋ ءۇشىن نەۆروپاتولوگقا, لوگوپەدكە, ۆوكال مۇعالىمىنە جۇگىنۋىڭىز كەرەك. ال ۆوكال تەراپياسىنىڭ كومەگىمەن بالانىڭ سويلەۋ قابىلەتىن تۇزەتۋ – شىعارماشىلىققا ۇمتىلعان بالدىرعاننىڭ ومىرىنە وڭ اسەر ەتۋى مۇمكىن. مۋزىكامەن شۇعىلدانۋ, ءان ايتۋ – مۇنداي بالالارمەن جۇمىس ىستەۋگە وڭ اسەر ەتەتىن ءتيىمدى پسيحوكوررەكتسيالىق, ەمدىك ادىستەر. الايدا پەداگوگ مۇنداي وقۋشىلارمەن ۇزاق جانە ءتيىمدى جۇمىس تاجىريبەسى بار مامان بولۋى كەرەك.
سونداي-اق پەداگوگتىڭ ۆوكالدىق تەراپيانىڭ تەتىكتەرى مەن ادىستەرىن مەڭگەرگەن, ماڭىزدى ءبىلىم يەسى بولۋى دا ۇلكەن ءرول اتقارادى. ماسەلەن, ءلايلا بولاتبەك – سونداي بىلىكتى مامانداردىڭ ءبىرى. داۋىستى, تەمبردى, ينتوناتسيانى تۇجىرىمداۋ ىسىندە كوپجىلدىق تاجىريبەسى بار. ول داۋىس قويۋ مەن سويلەۋ كەمىستىكتەرىن تۇزەتۋدىڭ جەتەكشى مامانى عانا ەمەس, ەستۋ قابىلەتى بۇزىلعان بالالاردى وقىتۋدىڭ دا ادىستەمەسىن ازىرلەگەن كاسىبي مامان. ونىڭ ومىرلىك تاجىريبەسىندە وسىنداي پروبلەمالارى بار جاسوسپىرىمدەر جەتىپ ارتىلادى. ولار دەرتپەن كۇرەسۋدە ايتارلىقتاي سەرپىلىس جاساپ, شىعارماشىلىقتا ءوز مۇمكىندىكتەرىن ايقىن كورسەتە ءبىلدى. بالا كۇنىنەن ەستۋ اپپاراتىن تاعۋعا ءماجبۇر بولعان شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرى بۇگىندە پيانينودا ەركىن ويناپ, ءان ايتادى. ال ونىڭ تاعى ءبىر شاكىرتى كەكەشتەنۋدەن تولىق ايىعىپ كەتتى.
– باستاپقىدا ەستۋ جانە سويلەۋ قابىلەتىندە كەمشىلىكتەرى بار بالالار مەنىڭ ساباعىما قىسىلىپ, قورقىپ كەلەدى. الايدا الەۋمەتتىك ەمەس, باسقا دا مامانداردىڭ بىرلەسە وتكىزگەن ءساتتى تۇزەتۋ ساباقتارىنان كەيىن, سونداي-اق قول جەتكىزگەن وڭ ناتيجەلەردەن سوڭ وقۋشىلارىمنىڭ كوڭىلدەرى كوتەرىلىپ, كوزدەرى جانىپ, ومىرلەرى وڭ باعىتتا وزگەرۋدە. بۇل بالالىق ارمانداردىڭ ورىندالاتىن ءساتى, – دەيدى ءلايلا بولاتبەك.
ايتا كەتەرلىگى, قازىر ءلايلانىڭ تالانتتى شاكىرتتەرى ۆوكال بايقاۋلارىنا ءساتتى قاتىسىپ ءجۇر. مۇعالىمنىڭ جانە ول جۇمىس ىستەيتىن مەكتەپتىڭ ەندىگى ماقساتى – وسىنداي كاسىبي ماماننىڭ كومەگىنە مۇقتاج, الەۋمەتتىك جاعدايى تومەن وتباسىلاردان شىققان ەستۋ جانە سويلەۋ قابىلەتى ناشار بالالار ءۇشىن تەگىن وقي الاتىن ارنايى سىنىپ اشۋ.
