ۇلتتىق رۋح ۇيا سالعان

باس قالا – اسقاق رۋحتىڭ الاڭى

التى قۇرلىققا قازاق جۇر­تىنىڭ ايبىنىن اسىرىپ, مەرەيىن تاسىتقان ەلوردا سارى­ار­قا­نىڭ سالقار توسىندە قانات جايعان ساتتەن بەرى ۇلتتىق رۋحى­مىز­دىڭ ۇستىنىنا اينالدى. ەل ەگە­مەندىگىنىڭ ەڭ ۇلى ولشەمى دە وسى ەل استاناسىنىڭ بول­عانى ەمەس پە؟ اتا-باباسى اڭساعان ازات­تىققا قولى جەتىپ, استا­ناسى اسقاق­­تاعان الاش بالاسىندا ودان اسقان ارمان جوق. استاناسى بىلاي تۇر­سىن, ءوز ءتىلى, ءوز مادەنيەتى, ءوز ادەبيەتى جوق ەلدەر قان­­شاما؟ ءبىز بۇل قاسىرەتتەن اۋلاقپىز. ەسىل­­­دىڭ بويىنا ەڭسەلى ەلوردا تۇرعىزىپ, اي­­ران­­داي ۇيىعان تاتۋلى­عى­مىزدى تۋ ەتىپ كە­لە­مىز.

الايدا كەمەل كەلەشەككە ۇم­تىلۋ ءۇشىن دە سانادا ساباقتاستىق بولۋى قا­جەت. ەل­باسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سو­زى­مەن ايتساق, «بۇگىنگى كۇندى ءتۇسىنىپ-ءتۇي­سىنۋ ءۇشىن دە, بولاشاقتىڭ ديدارىن كوز­گە ەلەس­تەتۋ ءۇشىن دە كەشەگى كەزەڭگە كوز جىبە­رۋىمىز كەرەك». ءبىر قىزىعى, بۇگىنگى نۇر-سۇل­تان قالاسىنىڭ اۋماعى بولاشاقتا ەل استاناسى بولاتىنىن وسىدان 180 جىل بۇرىن تاپ باسىپ ايتىپ كەتكەن ءبىر ادام بار.

ول – اقسۇيەك اتاعىنان ايى­رىلىپ, 25 جىلعا سىبىرگە جەر اۋدا­رىلعان پولياك جازۋشىسى ادولف يانۋش­كەۆيچ. جازۋشى ءبىر جازباسىندا «اقمولا – بۇكىل دالانىڭ بولاشاق استاناسى» دەپ تاپ باسىپ جازادى. مۇنداي دا ساۋەگەيلىك بولادى! ءدال وسىن­داي كورەگەندىكتى قازاقتىڭ قايسار ۇلى ءاليحان بوكەيحان دا ايتقان بولاتىن. «قازاقتى اۆتونوميا قىلساق, قاراوتكەل – الاشتىڭ ورتاسى, سوندا ۋنيۆەرسيتەت سا­لىپ, قازاقتىڭ ۇل-قىزىن وقىتساق, «قو­زى كورپەش – بايان­دى» شىعارعان, شو­قان, اباي, احمەت, مىرجاقىپتى تاپقان قازاق­­تىڭ كىم ەكەنىن ەۋروپا سوندا بىلەر ەدى-اۋ», دەپ ارمان-مۇراتىن ساباقتايدى ۇلت قايراتكەرى.

ەسەسىنە, ەگەمەن ەلدىڭ استاناسىن اي­­قىنداۋ باقىتى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ماڭدايىنا جازىلدى. «جا­ڭا استاناعا كوشۋ جانە ونى سالۋ تۋرالى وي مەندە ەرتەرەكتە, سوناۋ الىستاعى  1992 جىلى تۋعان ەدى, بىراق مەن ول كەزدە مۇنى اۋزىمنان شىعارمادىم, ويتكەنى قازاقستاننىڭ ەكونوميكاسى ويلاعاندى ىسكە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرمەدى», دەي كەلە تۇڭعىش پرەزيدەنت: «1992 جىلى, قازاقستاننىڭ پرەزيدەنتتىگىنە بۇكىل حالىق بولىپ سايلاعاننان كەيىن مەن اق­مولاعا كەلدىم. ەسىلدەن كولدەنەڭ تار­­تىلعان ەسكى كوپىردىڭ ورتاسىندا تۇ­رىپ, وزەنگە قارادىم. ماعان قالانىڭ ور­­تاسىندا وزەن اعىپ جاتقان بولسا, قا­­شاندا سول ۇنايتىن. وزەن قالاعا ەرەك­شە كورىك بەرەدى, مارتەبەسىن كوتە­­رەدى. مىسالى, بىزدە جايىقتىڭ بو­يىندا اتىراۋ, سىر­داريانىڭ بويىن­دا قىزىلوردا, تو­بىلدىڭ بويىندا قوس­تاناي, ەرتىستىڭ بويىندا سەمەي مەن كە­رە­كۋ ورنالاسقان. ال الەمدە قانشاما استا­نا وزەن جاعاسىنا سالىنعان. سانكت-پەتەربۋرگ – نەۆادا, ماسكەۋ – ءوزى اتتاس وزەندە, پاريج – سە­نادا, لون­دون تەم­زادا تۇر. ونىڭ ۇستىنە اق­مو­لا قا­­زاق­ستان مەن بۇكىل ەۋرازيانىڭ ور­تا­لىعىنا ور­نالاسقان», دەپ ءوز ويىن تۇيىن­دەيدى.

مىنە, ەلوردا اۋماعىندا قايناپ جات­قان ۇلتتىق رۋحتى وسىدان-اق اڭعارا بە­رىڭىز. بۇگىنگى ەگەمەن ەلىمىزدىڭ استاناسى سول رۋحتان اجىراپ قالعان جوق. ۇلتتىق بول­مىستىڭ ەرتەڭگى بەينەسىن ايقىنداعان ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «بو­لا­شاق­قا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باع­دار­لامالىق ماقالاسى اياسىندا نۇر-سۇلتان قالاسىندا اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلىپ كەلەدى. باس قالاداعى «رۋحاني جاڭعىرۋ» جوبالىق كەڭسەسى اتالعان باع­دار­لامانىڭ 6 باعىتىن باسشىلىققا الىپ, 17 ارنايى جوبانى ىسكە اسىرۋدىڭ جول كار­تاسى مەن يندي­كاتورلارى اياسىن­دا اۋىز تولتىرىپ ايتۋعا بولاتىن ما­ڭىز­­­­دى ق­ادامدار, ىلكىم­دى ىستەر جاساپ جاتىر.

ولاردىڭ قاتارىندا «تۋعان جەر», «قازاق­ستانداعى 100 جاڭا ەسىم», « ۇلى دالا­نىڭ ۇلى ەسىمدەرى», «قازاقستاننىڭ كيەلى جەرلەرىنىڭ گەوگرافياسى», «جاڭا گۋما­نيتارلىق ءبىلىم. قازاق تىلىندەگى 100 جاڭا وقۋلىق», «قازاق ءتىلىنىڭ لاتىن الىپ­بيىنە كوشۋى», «اۋىل – ەل بە­سىگى», «تۇركى الەمىنىڭ گەنەزيسى», «دالا فولكلورى مەن مۋزىكاسىنىڭ مىڭ جى­لى», «تاريحتىڭ كينو ونەرى مەن تەلە­ۆيزياداعى كورىنىسى», « ۇلى دالانىڭ ۇلى ەسىمدەرى», «ارحيۆ – 2025», « ۇلى دالا­نىڭ ەجەلگى ونەر جانە تەح­نولوگيا­لار مۋزەيى», «ۇنەم – قوعام قۋاتى», ء«داس­تۇر مەن عۇرىپ», «ەڭبەك – ەل­دىڭ مۇرا­تى», «قۇقىقتىق مادەنيەت» جوبا­لارى بار. بۇل جوبالاردى جۇيەلى ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا 2021 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتى­جىلدىعىندا ەلوردا اۋماعىندا ۇيىمداستىرىلعان شارالاردىڭ دەنى 400-دەن اسىپ جىعىلادى.

ەلباسى « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ات­تى ماقالاسىندا « ۇلى دالا ءال-فارابي مەن ياساۋي, كۇلتەگىن مەن بەيبارىس, ءاز تاۋكە مەن ابىلاي, كەنەسارى مەن اباي جانە باسقا دا كوپتەگەن ۇلى تۇلعالار شوعىرىن دۇنيەگە اكەلدى. سوندىقتان ءبىز بىرىنشىدەن, اتاقتى تاريحي تۇلعالارىمىز بەن ولاردىڭ جەتىستىكتەرىنىڭ قۇرمەتىنە اشىق اسپان استىندا ەسكەرتكىش-مۇسىندەر قويىلاتىن « ۇلى دالانىڭ ۇلى ەسىمدەرى» اتتى وقۋ-اعارتۋ ەنتسيكلوپەديالىق سايا­باعىن اشۋىمىز كەرەك», دەگەن بولاتىن.

ەلباسىنىڭ بۇل ۇسىنىسى ەلوردا اۋماعىندا ەسكەرۋسىز قالعان جوق. ماسە­لەن, بىلتىر مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جارلىعىمەن ءال-ءفارا­بيدىڭ 1 150 جىلدىق مەرەيتويى كەڭ كو­لەمدە اتالىپ وتسە, كۇنى كەشە ەل­ور­دادا كور­نەكتى فيلوسوف ءارى ويشىل ءابۋ ناسىر ءال-فارابي ەسكەرتكىشى اشىل­­دى. قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىل­­دىعىن مەرەكەلەۋ اياسىندا ورنا­تىل­عان مونۋمەنت ءال-فارابي اتىنداعى وقۋ­شىلار سارايىنىڭ جانىندا ورنا­لاسقان. مونۋمەنت اۆتورلارى – ءا.بۇر­­كىت­باەۆ, د.سار­باسوۆ, ك.بەگۋليەۆ, ا.توق­­باەۆ, د.ۇسەن­­باەۆ. گرانيت پەن قولا­دان جا­­سال­­عان ەس­كەرت­­كىشتىڭ بيىكتىگى – 9,5 مەتر.

بۇعان دەيىن قالادا الاشورداشىلارعا, سونداي-اق تالعات بيگەلدينوۆكە, دينا نۇرپەيىسوۆاعا, قانىش ساتباەۆقا, جۇ­مابەك تاشەنوۆكە, جاقسىلىق ۇش­كەم­پىروۆكە, ىبىراي التىنسارينگە ەسكەرت­كىشتەر ورناتىلعان بولاتىن. سونداي-اق نۇر-سۇلتاندا كۇن سايىن ادامداردىڭ ءومىرىن قۇتقاراتىن ءورت سوندىرۋشىلەر مەن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ قۇرمەتىنە مونۋ­مەنتتەر ورناتىلدى. بۇل جۇمىس جاس­تاردىڭ رۋحاني, پاتريوتتىق جانە مادەني قۇندىلىقتارىن ناسيحاتتاۋ ماق­ساتىندا جۇرگىزىلىپ كەلەدى. رۋحاني جاڭعىرۋ دەگەنىمىز – وسى. قالادا حالقى­مىزدىڭ قايسار رۋحى, تارلان تاري­حى­مىزدىڭ بەدەرلى بەينەسى, تۇعىرلى تۇل­عالاردىڭ ەڭسەلى ەسكەرتكىشتەرى ايقىن اڭعارىلادى. مەكتەپ, داڭعىل, كوشە اتاۋلارى دا ۇلتتىق رۋحىمىزبەن سۋعارىلعان. بۇل جونىندە نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ اكىمى التاي كولگىنوۆ «مەملەكەت تاراپىنان اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى ايتسام, ناعىز رۋحاني جاڭعىرۋدى باسىمىزدان وتكەرىپ جاتىرمىز دەسەك ارتىق ايتقانىمىز ەمەس. ەلورداداعى جاڭا كو­شەلەرگە ءابىش كەكىلباي ۇلى, فاريزا وڭعارسىنوۆا ەسىمدەرى بەرىلسە, قالاداعى بىرنەشە مەكتەپ ۇلت زيالىلارىنىڭ اتىمەن اتالا باستادى. بىلتىر وقۋ ورىندارىنا احمەت بايتۇرسىن ۇلى, بەيىمبەت مايلين, شاكارىم قۇدايبەردى ۇلى, جۇ­ما­­­بەك تاشەنوۆ, ءماشھۇر ءجۇسىپ, ءىلياس جان­سۇگىروۆ, مىرجاقىپ دۋلات­ ۇلى, ءالي­حان بوكەيحان, ساكەن سەيفۋل­ليندەر­دىڭ ەسىم­دەرى بەرىلدى. بيىل دا وسى قاتار­لى ۇلت زيا­لىلارىنىڭ ەسىمدەرى جاڭا مەكتەپتەرگە بەرىلۋگە رەسپۋبليكالىق ونوماس­تيكالىق كوميسسيانىڭ شەشىمىن كۇتىپ وتىر. بۇل وسكەلەڭ ۇرپاق ءۇشىن وتە قاجەت دۇنيە», دەگەن بولاتىن.

ۇلتتىق رۋحتى ۇلتتىق تاربيە اسقاقتاتادى

ەلوردا تورىندە ۇلتتىق رۋحتى جاڭ­عىرتۋ قادامدارى بارىنشا جۇيەلى, جوس­پارلى جاسالىپ جاتقانى انىق. ۇلتتىڭ ايناسىنا اينالعان شاھاردى كورىپ, جاھان جۇرتشىلىعى قازاق ەلىنىڭ ديدارىن تانيدى. الايدا باس قالاداعى بايىپ­تى باستامالار ەسكەرتكىشتەرمەن, كوشە اتاۋلارىمەن شەكتەلىپ قالعان جوق. ماسەلەن, مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇلتتىق قوعام­دىق سەنىم كەڭەسىنىڭ ءتورتىنشى وتىرىسىندا «بەدەلدى حالىقارالىق زەرتتەۋ قورىتىندىلارى ءبىزدىڭ وقۋشىلاردىڭ وقۋ ساۋاتتىلىعى بويىنشا داعدىلارى جەتكىلىكتى دەڭگەيدە دامىماعانىن كور­­سەتىپ وتىر. سوندىقتان وقۋ مادە­نيە­تىنە باۋلۋ, وقۋ ساۋاتتىلىعىن دامىتۋ ەلىمىزدەگى ورتا ءبىلىم بەرۋ ءىسى­نىڭ باسىم باعىتىنا اينالۋعا ءتيىس. بالا­نىڭ وقۋعا دەگەن قىزىعۋشىلىعى, قور­شاعان ورتانى كىتاپ ارقىلى تانۋى مەك­تەپ قابىرعاسىندا قالىپتاسۋ كەرەك. ال كىتاپحانا وقۋشىنىڭ سول ىنتا­سىن وياتىپ, ونى قىزىقتى كىتاپ الە­مىنە جە­تەلەۋى قاجەت», دەي وتىرىپ, كىتاپ وقي­تىن ۇلت قالىپتاستىرۋ ءۇشىن جاس قا­زاق­­ستاندىقتار اراسىندا وقۋ مادە­نيە­تىن دامىتۋعا جانە ىلگەرىلەتۋگە ەرەك­­شە نا­زار اۋدارعان بولاتىن. وسى­عان باي­لانىستى «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدار­لاماسىن ۇلتتىق جاڭعىرۋ كەزەڭىنە كو­شىرۋ جونىندەگى جول كارتاسىنا ساي­كەس, بيىل ەلىمىزدە العاش رەت «تۋعان ەلىڭ قازاق­ستانىڭدى جاقسى بىلەسىڭ بە؟» تاقى­رىبىنداعى رەسپۋبليكالىق بالالار وقۋ­لارى ۇيىمداستىرىلىپ, ەلوردا جاس­تارى جۇلدەلى 3-ورىننان كورىندى.

نۇر-سۇلتان قالا­سىنداعى «رۋحاني جاڭعىرۋ» قازاق­ستان­دىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتى قولعا العان اۋقىمدى ءىس-شاراعا ەلى­مىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن باس-اياعى 37 مىڭ­نان استام مەكتەپ وقۋشىسى قاتىسىپ, تا­لاستى تارتىسقا ءتۇستى. مۇنداعى ماقسات – با­لالار اراسىندا كىتاپ وقۋعا دەگەن قى­­زىعۋشىلىقتى قالىپتاستىرۋ, وس­كە­­لەڭ ۇرپاقتىڭ ءوز وتانىنا دەگەن ماق­تانىش سەزىمىن وياتۋ, «رۋحاني جاڭ­عىرۋ» باع­دار­لاماسىنىڭ يدەيالارىن ءتۇسىن­دىرۋ ەدى.

وسىلايشا, جاس ۇرپاقتىڭ جىگەرىن جانىپ, نامىسىن قايرايتىن, وي كوكجيەگىن كەڭەيتەتىن بايقاۋعا ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇك­پىرىنەن 3 600-دەن استام جالپى ءبىلىم بە­رەتىن مەكتەپتىڭ 37 مىڭنان استام ورتا بۋىن وقۋشىسى قاتىستى. مەكتەپ ىشىنەن ىرىكتەلىپ, جۇزدەن جۇيرىك, مىڭنان تۇلپار اتانعان بالاقايلاردىڭ ءبىرى جەڭىستى جولدارىن جالعاستىرىپ جاتسا, ەندى ءبىرى جەڭىلىستىڭ اششى ءدامىن تاتىپ, ىستىق جاسقا دا ەرىك بەردى. بايقاۋ پروتسەسى وڭىرلىك اكىمدىكتەردىڭ, وبلىستىق, قالالىق, اۋداندىق ءبىلىم بولىم­دەرىنىڭ كومەگىمەن ۇيىمداستىرىلدى.

ءبىر قىزىعى, بۇعان قازىلىق ەتكەن كوميسسيا قۇرامىنا دا وڭايعا سوققان جوق. با­لالار بىرىنەن ءبىرى اسادى. ارينە, ولار­عا قويىلاتىن سۇراقتار دا ءتۇرلى دەرەككوزدەردەن الىنعان بولار دەپ توپ­شىلاعان بولاتىنبىز. الايدا ءبارى ءبىز ايتقانداي بولماي شىقتى. بۇل ماقساتتا ارنايى «سيقىرلى جۇلدىزشا», «اتامەكەن» ەلىنىڭ سيقىرلى اڭىزدارى», ەجەلگى قازاقستان تاريحىنىڭ كوڭىلدى وقۋ­لىعى «سيقىرلى قازعىش-تاياقشا», «قا­زاقستان ەلىنە سيقىرلى ساياحات» سىن­دى ارنايى كىتاپتار باسىلىپ شىعا­رىلدى. مىنە, وسى كىتاپتاردىڭ نەگىزىندە بايقاۋعا قاتىسۋشىلارعا سۇراقتار ازىرلەنىپ, تاپسىرمالار بەرىلدى. سونىمەن قاتار وقۋشىلارعا وسى كىتاپتاردا بار مالىمەتتەردەن تىس را­مىزدەر, ۇلتتىق ۆاليۋتا, ۇلتتىق تاريح تۇر­عىسىنان دا ساۋالدار قويىلىپتى. الايدا جاس تا بولسا باس بولعان بالدىرعاندار مۇن­داي سۇراقتارعا دا مۇدىرگەن جوق.

بايقاۋدىڭ قورىتىندى رەسپۋبلي­كالىق كەزەڭىندە قازاقستاننىڭ بەس وڭى­رىنەن ۇزدىك شىققان 25 بالا, ياعني 5 كوماندا باق سىنادى. سونىڭ بارىسىندا قاتىسۋشىلار تۋعان ولكەنىڭ تاريحى, مادەنيەتى, گەوگرافياسى, استرونومياسى, سالت-داستۇرلەرى, سونداي-اق «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ ارناۋلى جوبالارى بويىنشا سۇراقتارعا جاۋا­پ بەرىپ, كۆەستكە قاتىستى. وسىلايشا, 10 جەل­­توقساندا نۇر-سۇلتاندا «رۋحا­ني جاڭ­عىرۋ» قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينس­تيتۋتىنىڭ كەڭسەسىندە رەسپۋب­لي­كا­لىق كونكۋرستىڭ جەڭىمپازدارى ما­را­پاتتالدى. وندا ۇيىمداستىرۋ مۇشە­لەرىمەن قاتار, جەڭىمپاز وڭىرلەردەن كەلگەن ءبىلىم سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى, ۇستاز­دار جانە وقۋشىلار باس قوستى.

بايقاۋ كوميسسياسىنىڭ شەشىمىنە سايكەس, 3-ورىنعا ەلوردالىق №86 مەك­تەپ-گيمنازياسىنىڭ وقۋشىسى ەرالى قوزى, №66 مەكتەپ-ليتسەيىنىڭ وقۋشىسى تورە­گەلدى راحمان, №70 مەكتەپ-ليتسە­يى­نىڭ وقۋشىسى قۇرمانالى ارمان, №56 مەكتەپ-ليتسەيىنىڭ وقۋشىسى ساپا تەمىر­لان, №40 مەكتەپ-ليتسەيىنىڭ وقۋ­شىسى سابىر ەر­سۇلتان يە بولدى. جە­ڭىمپازدار ارنايى گرا­موتالارمەن, باعالى سىيلىقتارمەن ماراپاتتالدى.

سونىمەن قاتار وسى «رۋحاني جاڭ­عىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسى اياسىندا قولعا الىنعان 17 ارنايى جوبانىڭ ءبىرى سانالاتىن « ۇلى دالانىڭ ەجەلگى ونەر جانە تەحنولوگيالار مۋزەيى» جوباسى اياسىندا نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ ءبىلىم بەرۋدى جاڭعىرتۋ ورتالىعىنىڭ قولداۋىمەن با­لالار مەن جاسوسپىرىمدەر تۋريزم جانە ولكەتانۋ ورتالىعى «قازاقستاننىڭ قاسيەتتى رۋحاني قۇندىلىقتارى – جاس ۇرپاققا امانات» تاقىرىبىندا ۆەبينار ۇيىمداستىردى. ال 1 مامىر – قازاقستان حالقىنىڭ بىر­لىگى كۇنى «الجير» سايا­سي قۋعىن-سۇر­گىن جانە توتاليتاريزم قۇر­بان­دارىنىڭ مەموريالدى-مۇراجاي كەشەنى مەرەكەگە وراي «ۇلت بىرلىگى – ۇلى بايلىق» كورمەسىن, «تاتۋلىق – دوستىق­تىڭ كيەلى بەسىگى» اتتى ءدارىسىن ۇسىن­دى. بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايى اتريۋم زالىندا «قازاقستان حالقى اسسام­بلەياسى – بىرلىك پەن كەلىسىمنىڭ سيمۆولى» تاقىرىپتىق ونلاين-ەكسكۋرسياسىن جۇر­گىزىپ, ساكەن سەيفۋللين مۋزەيى «ەل تىرەگى – تاتۋلىق» تاقىرىبىندا ونلاين فوتو-كورمە ۇيىمداستىردى.

«جاھاندانۋ زامانىنداعى قازاق­ستاندىق مادەنيەت» ارنايى جوباسى اياسىندا قالامگەرلەر اللەياسىندا «اشىق اسپان استىنداعى كىتاپحانا» اكتسياسىنىڭ تۇساۋ­كەسەرى ءوتتى. ورتالىقتاندىرىلعان كىتاپحانالار جۇيەسى مەن Foliant باسپا­حاناسى كىشكەنتاي وقىرماندارعا ءوز كىتاپ­تارىن ۇسىندى. كورمەگە قازاق ادە­بيەتى, شەتەل ادەبيەتى, الەم ادەبيە­تىنىڭ ەرتەگىلەرى مەن قازاق جازۋشى­لارى­نىڭ رو­مان­دارى قويىلدى. فەستي­ۆال اياسىندا كۇنى بويى فەيسبۋك, ينستاگرام پاراق­شالارىندا «كىتاپ وقىپ, رۋحاني باي بول!» رەسپۋبليكالىق ونلاين-چەللەندجى بەلگىلى قوعام قايراتكەرلەرى, ارتىستەر, وقىرمانداردىڭ قاتىسۋىمەن وتكىزىلدى.

ۇلتتىق مۋزەيدە كۇش اتاسى قاجى­مۇ­قان مۇڭايتپاسوۆتىڭ تۋعانىنا 150 جىل تولۋىنا وراي, «قازاق دالاسىنىڭ ۇلى بالۋانى قاجىمۇقان مۇڭايتپاسوۆ» اتتى تاقىرىپتىق بەينەەكسكۋرسيا ۇسىن­دى. سونداي-اق ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىل­دىعىنا, ق.مۇڭايتپاس ۇلىنىڭ 150 جىل­دىعىنا وراي نۇر-سۇلتان قالاسىندا قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جۇلدەسى ءۇشىن قا­زاق كۇرەسىنەن «قازاقستان بارىسى» رەس­­پۋب­ليكالىق تۋرنيرىنە ىرىكتەۋ ماقسا­تىندا «نۇر-سۇلتان بارىسى» ءوتىپ, وندا 26 بالۋان باق سىنادى. ءدۇبىرلى دودا – «قازاقستان بارىسى» تۋرنيرىنە جولدامانى ساراپقا سالدى. تارتىسقا تولى بەلدەسۋلەر ناتي­جەسىندە ولجاس شىنكەەۆ توپ جارىپ, التىن بەلبەۋدى يەلەندى. ەكىن­شى ورىن ايبات سەيتەنگە بۇيىرسا, ۇزدىك ۇشتىكتى نۇربەك دوسمۇحانبەتوۆ قورى­تىندىلادى.

«دالا فولكلورى مەن مۋزى­كا­سىنىڭ مىڭ جىلى» ارنايى جوبا­سى­نىڭ اياسىندا تاۋەلسىزدىك سارايىندا «التىن دومبىرا» ونەر ورتالىعى اشىلدى. ونەر ور­تالىعىندا بالالار تەك دومبىرا تار­ت­ۋدى ۇيرەنىپ قانا قوي­ماي, سونىمەن قاتار جاس بۋىننىڭ قازاق حالقى­نىڭ رۋحاني بولمىسىمەن تانىسۋعا مۇم­­كىن­دىكتەرى بار. قازاق وركەسترىنىڭ سەي­تەك ورازالى ۇلىنىڭ 160 جىلدىعىنا ارنالعان «زامان-اي» ونلاين كونتسەرتى ءوتتى. كەش كۇيشى, كومپوزيتور, قوعام قايراتكەرى – سەيتەك ورازالى­ ۇلى­نىڭ ءومىرى مەن شىعار­ما­شىلىعىن جاڭ­عىر­تۋعا, قازاق­تىڭ كۇي ونەرىندە وزىندىك اي­قىن قول­تاڭ­باسىن قالدىرعان ونەر يە­سىنىڭ مول مۇرا­سىن كورسەتۋگە ارنالدى.

نۇر-سۇلتان قالاسى اكىمدىگى ما­دەنيەت باسقارماسىنىڭ قولداۋىمەن تاۋەل­سىزدىكتىڭ 30 جىلدىعىنا وراي « ۇلى دالا داۋىسى» ءداستۇرلى مۋزىكا كەشى ءوتتى. ال ما­دەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى د.نۇرپەيى­سوۆانىڭ 160 جىلدىعىنا ار­نال­عان «دينادان جەتكەن كۇي كۇمبىر» رەسپۋب­ليكالىق مۋزىكالىق چەللەندجىن ۇيىم­داستىردى. «حالىق ءانى» ءبولىمىنىڭ «جاڭا تولقىن» اتتى ءداستۇرلى مۋزىكا كەشى قولعا الىنىپ, وعان فيلارمونيا انشى­لەرىمەن بىرگە «قورقىت» ەتنوانسام­بلى جانە «شالقىما» حالىق بي ءانسامبلى قاتىستى.