ءبىلىم • 12 جەلتوقسان, 2021

ەل ءبىلىمدى بولسا, تاۋەلسىزدىك تۇعىرلى بولادى

792 رەت
كورسەتىلدى
15 مين
وقۋ ءۇشىن

مىنە,بيىل قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاۋەلسىزدىك العانىنا 30 جىل تولىپ وتىر. مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆ جىل باسىندا جاريالاعان «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» تاقىرىبىنداعى ماقالاسىندا: «بيىل قاستەرلى تاۋەلسىزدىگىمىزگە 30 جىل تولادى. ازاتتىعىمىزدىڭ ايشىقتى بەلەسىنە شىققاندا ءاربىر سانالى ازاماتتى «وتىز جىلدا ءبىز قانداي جەتىستىكتەرگە جەتتىك؟», «كەلەر ۇرپاققا قانداي ەلدى اماناتتايمىز؟», «مەملەكەتتىگىمىزدى نىعايتا ءتۇسۋ ءۇشىن تاعى نە ىستەيمىز؟» دەگەن ساۋالدار تولعاندىرارى انىق. وسى تۇرعىدان العاندا, بۇل ارمان-ماقساتتارىمىزدى توعىستىرىپ, بولاشاققا تىڭ سەرپىنمەن قادام باسۋ ءۇشىن وتكەنگە تاعى ءبىر مارتە ورالىپ, جەتىستىكتەرىمىز بەن كەمشىلىكتەرىمىزدى وي ەلەگىنەن وتكىزەتىن مەزەت», دەگەن بولاتىن. شىنىندا دا بۇل 30 جىل ۋاقىت ەلىمىزدىڭ مەملەكەت بولىپ قالىپتاسۋىنا, الەمدىك قاۋىمداستىقتان ءوز ورنىن ايقىنداۋىنا, تۇبەگەيلى قالىپتاسۋىنا جول اشقان ايتۋلى كەزەڭ بولدى. وسى مەرزىمدە قازاقستان ەكونوميكالىق جاعىنان قارىشتاپ العا باسۋمەن قاتار الەۋمەتتىك سالادا دا بۇرىن-سوڭدى بولماعان جەتىستىكتەرگە جەتتى. مۇنىڭ ىشىندە ءبىلىم جۇيەسى دە جەدەل دامۋ كەزەڭدەرىن باسىنان كەشىردى.

ەل ءبىلىمدى بولسا, تاۋەلسىزدىك تۇعىرلى بولادى

ء«ححى عاسىردا ءبىلىمىن دامىتا الماعان ەلدىڭ تىعىرىققا تىرەلەرى انىق. ءبىز بولا­شا­قتىڭ جوعارى تەحنولوگيالىق جانە عىلىمي اۋقىمدى وندىرىستەرى ءۇشىن كادر­لار قورىن جاساۋىمىز قاجەت. وسى زا­مان­عى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنسىز ءارى الىستى بارلاپ, كەڭ اۋقىمدا ويلاي بىلەتىن زاماناۋي باسقارۋشىلارىنسىز ءبىز يننوۆاتسيالىق ەكونوميكا قۇرا المايمىز. دەمەك, بار­لىق دەڭگەيدەگى ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋعا با­عىت­تالعان ءتيىستى شارالار قولدانۋىمىز شارت». تۇڭعىش پرەزيدەنت - ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ وسى تاپسىرماسىن باس­شى­لىققا العان ەلىمىزدىڭ ءبىلىم ساياساتى الەمدىك ارەنادان ءوز ورنىن ناقتىلاۋدا. ويتكەنى ءبىلىمدى ەل عانا الەمدىك وزگەرىستەر كو­شىنە ىلەسە الاتىنى ءمالىم. تاۋەلسىزدىك جىل­دارىنداعى وتاندىق ءبىلىم بەرۋدە جي­ناقتالعان تاجىريبەلەردى تالداپ, سارالاپ قاراساق, ەلىمىزدەگى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى الەمدىك ستاندارتقا جاقىنداپ قالعانىنا ناقتى دەرەكتەر كوز جەتكىزەدى.

ەلباسىنىڭ يننوۆاتسيالىق وي-پىكىر­لە­رى مەن ۇستانىمدارى باسشىلىققا الى­نىپ, ەلىمىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن جاڭا­شا قۇ­رىپ, جاڭا باعىتتا دامىتىپ, جەتىل­دىرۋدە جاسالعان العاشقى قادامدار, وزگە­رىس­تەر مەن جاڭالىقتار, رەفورمالار, جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدىڭ ناتيجەلەرى بۇگىن ءوز جەمىسىن بەرۋدە. ءسويتىپ, وسى يننوۆاتسيالار ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىز دامۋ كەزەڭىندەگى تاريحي شىندىعىنا اينالۋدا, سوندىقتان قازىرگى قا­زاقستاننىڭ الەمدىك قاۋىمداستىققا ەنۋ ۇدەرىسىن زەردەلەۋدە ءبىلىم جۇيەسىنە ەن­گى­زىل­گەن زاماناۋي وزگەرىستەر مەن جاڭاشا بەت­بۇرىستاردىڭ ماڭىزدىلىعىن ەسكەرمەۋگە بولمايدى. ولار قازاقستاننىڭ جاڭا زامانعا بارىنشا بەيىمدەلىپ, ءوز سايا­ساتى مەن ءوز ەكونوميكاسىن تۇزەپ, ءسوز بوستاندىعى مەن وي ەركىندىگىنە نەگىزدەلگەن دەموكراتيانى جەتىلدىرىپ, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋدا جاسالعان ماڭىزدى قادام, ىرگەلى ءىس-شارالاردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەتىنى ءسوزسىز.

تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ العاشقى جىلدا­رىن­دا ء«بىلىم بەرۋ تۋرالى» (1993ج), ء«بىلىم تۋرالى» (1999ج), «عىلىم تۋرالى» (1999 ج) جاڭا زاڭدار مەن سول زاڭدارعا باي­لانىستى ۇكىمەتتىڭ قاۋلى-قارارلارى جانە ەلىمىزدەگى ءبىلىم سالاسىن دامىتۋعا باعىتتالعان 6 مەملەكەتتىك باعدارلاما قابىلداندى. سول جىلدارى وسى زاڭدار مەن قاۋلىلاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بۇكىل ەلىمىز بويىنشا ۇلكەن ايتۋلى ءىس-شارالار اتقارىلدى: سارالاۋ-ساراپتاۋ جۇمىستارى جۇر­گىزىلدى, رەسپۋبليكالىق عىلىمي-پراك­تي­كالىق كونفەرەنتسيالار مەن عىلىمي ءىس-شارالار وتكىزىلدى. 1993 جىلى ەلىمىزدىڭ تانىمال عالىم-ۇستازدارىنىڭ دايىنداپ, ۇسىنۋىمەن ء«بىلىم بەرۋدى مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ۇلتتىق باعدارلاماسى» دۇ­نيە­گە كەلدى. 1996 جىلى ءبىلىم بەرۋ جۇيە­سىن رەفورمالاۋدىڭ مەملەكەتتىك باع­دار­لا­ماسىنىڭ جوباسى دايىندالدى. 2000 جىلى 26 تامىزدا «مەملەكەتتىك مىندەتتى ءبىلىم ستاندارتى» قابىلدانىپ, سودان كوپ كەشىكتىرىلمەي, 2000 جىلى 30 قىركۇيەكتە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ء«بىلىم بەرۋ باعدارلاماسى» بەكىتىلدى.

قازاقستاننىڭ ءبىلىم ساياساتى مەن ءبىلىم جۇيەسىنە ەلەۋلى بەتبۇرىس 1997 جىلى قابىلدانعان «قازاقستان-2030» ۇزاق مەر­زىمدى ستراتەگيالىق باعدارلاماسى ومىر­گە كەلگەن كەزدەن باستالدى. وسى باع­دار­لامانى جۇزەگە اسىرۋعا كىرىسكەن قا­زاقستان قوعامى ەكونوميكا مەن الەۋ­مەت­تىك سالالاردىڭ بارلىق باعىتىن جاڭاشا قۇرۋ ءۇشىن پارمەندى ءىس-ارەكەتتەرگە كوشىپ, قا­زاقستاندىق دامۋدىڭ جاڭا ساتىسىنا بەت الدى. ەلىمىزدىڭ ءبىلىم ساياساتى مەن ونىڭ جۇيەسى دە وسى باعدارلاما اياسىندا اتقارىلعان اۋقىمدى دا ماڭىزدى جو­با­لار­دىڭ بەل ورتاسىندا بولدى. ايتا بەر­سەك, تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلىندا ەلى­مىز­دىڭ ءبىلىم جۇيەسى جان-جاقتى قانات جاي­عا­نىن بايقار ەدىك.

مەملەكەت قامقورلىعى ارقىلى وسى جىلدارى ەلىمىزدە ونداعان جوعارى وقۋ ورىندارى, كوللەدجدەر, ليتسەيلەر, گيمنازيالار اشىلدى. ل.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى, ياساۋي اتىن­داعى حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋني­ۆەر­سي­تە­تى سياقتى بەدەلدى جوعارى وقۋ ورىندارى ومىرگە كەلدى. الەمنىڭ ەڭ تاڭ­داۋ­لى وقۋ ورىندارىمەن تەڭەسە الاتىن نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى قازاقستاندىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ برەندىنە اينالىپ وتىر. كە­ڭەستىك داۋىردە بۇكىل ەلىمىز بويىنشا جو­عارى وقۋ ورىندارىنىڭ سانى 50-گە جەتەر جەتپەس بولسا, تاۋەلسىزدىك جىلدارىن­دا ول 3 ەسە ارتتى. قازاقستاننىڭ ءار ايماعىندا وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ قۇ­­رىلۋى ەل جاستارىن ءوز وڭىرلەرىندە وقى­تۋ­عا مۇم­كىن­دىك بەردى. ەلباسىنىڭ تىكە­لەي باس­تا­ما­سىمەن ومىرگە كەلگەن «بو­لاشاق» باع­دار­لا­ماسىمەن سوڭعى 20 جىلدا 15 مىڭنان استام جاستارىمىز شەتەل­دەردىڭ ەڭ ۇزدىك ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە ءبىلىم الىپ, بۇگىندە ەلىمىزدىڭ حالىق شارۋا­شى­لى­عى­نىڭ ءار الۋان
سالالارىندا قىزمەت ىستەپ ءجۇر.

مەن ءوزىم ۇزاق جىل الماتى قالالىق ءبىلىم باسقارماسىن باسقارعان تۇلعا رە­تىن­دە تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا جالپىعا بىر­دەي ورتا ءبىلىم سالاسىندا قول جەتكەن جەتىس­تىكتەرگە توقتالۋدى ءجون كوردىم. كە­ڭەس وكىمەتى كەزىندە قازاق مەكتەپتەرى جاپ­­پاي جابىلىپ, ۇلت مەكتەبىنە دەگەن زار­ۋ­لىك اسقىنىپ تۇرعان كەز ەدى. قالا حالقى جىلما-جىل ءوسىپ وتىرعانىنا قاراماي, مەكتەپ تاپشىلىعى دا ايقىن سەزىلەتىن, 3-4 اۋىسىمدا وقىتاتىن مەكتەپتەردە ءبىلىم ساپاسى ويداعىداي بولمادى. بۇل تەك قالاداعى جاعداي عانا ەمەس, بۇكىل قازاقستانعا ورتاق ماسەلە بولاتىن. مەملەكەت باسشىسى, ەڭ الدىمەن, جاڭا مەكتەپتەر سالۋ, ورتا ءبىلىم بەرەتىن ۇيىمداردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن جاقسارتۋ, 3 اۋىسىمدا وقىتاتىن مەكتەپتەر قاتارىن ازايتۋ, جاس ۇرپاققا ساپالى ءبىلىم, سانالى تاربيە بەرۋ, وقۋ-تاربيە ۇدەرىسىنە الەمدىك يننوۆاتسيالاردى ەنگىزۋ, ءبىلىم ۇيالارىن كومپيۋتەرلەرمەن, اقپاراتتىق تەحنيكالارمەن جەتكىلىكتى جاساقتاۋ, تاۋەلسىز ەلگە لايىقتى جاڭا وقۋ­لىقتار ەنگىزۋ, ۇستازداردىڭ بىلىكتىلىگىن ارت­تىرۋ, جاڭا ءبىلىم باعدارلامالارىن ازىرلەۋ ماسەلەلەرىن ءبىرىنشى كەزەككە قوي­عا­نى ءالى ەسىمىزدە. ەلىمىزدە جاڭا مەكتەپتەر سالۋ, ولاردى زاماناۋي اقپاراتتىق تەحنيكالارمەن جابدىقتاۋ ءىسى جەدەل جۇزەگە اسىرىلدى. وتكەن 30 جىلدا ەلىمىزدە 1800-دەن استام مەكتەپ, 2 مىڭنان اسا مەكتەپكە دەيىنگى بالالار مەكەمەلەرى, بالاباقشالار سالىندى. دارىندى بالالارعا ارنالعان نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى جۇيەسى قۇرىلىپ, ەلىمىزدە 20-دان اسا زياتكەرلىك مەكتەپتەر سالىنىپ, پايدالانۋعا بەرىلدى.

تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا الماتى قالا­سى­نىڭ ءبىلىم جۇيەسى دە تۇبەگەيلى جا­ڭاردى. وسى جىلدار ىشىندە شاھاردا 35 جاڭا مەكتەپ, بۇرىنعى مەكتەپتەرگە قوسىمشا 38 قوسالقى عيماراتتار, 62 جاڭا بالاباقشا سالىنىپ, ءبارى دە جاڭا جيhازدارمەن, كومپيۋتەرلەرمەن, باسقا دا اقپاراتتىق تەحنيكالارمەن جابدىقتالدى. جاڭادان 38 636 وقۋشى ورنى جاساقتالدى. قازاق مەكتەپتەرىنىڭ سانى 66-عا جەتتى. قازىر 110 مىڭنان استام وقۋشى قازاق مەكتەپتەرىندە ءبىلىم الۋدا. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭا مودەلى قۇرىلدى. ورتا ءبىلىم جۇيەسى جەكە مەكتەپتەرمەن, ليتسەيلەرمەن, گيمنازيالارمەن, دارىندى بالالارعا ارنالعان مامانداندىرىلعان مەكتەپتەرمەن تولىقتى. بارلىق سىنىپ 100 پايىز جاڭارتىلعان ءبىلىم مازمۇنىنا كوشتى. الماتىدا ەكى باعىت بويىنشا نازار­باەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى جۇمىس ىس­تەۋ­دە. جاڭارتىلعان ءبىلىم بەرۋ مازمۇنى بو­يىنشا وقىتاتىن بۇل مەكتەپتەردىڭ ءىس-تاجىريبەسى بۇكىل ءبىلىم جۇيەسىنە تاراتىلۋدا.

تاۋەلسىزدىك جىلدارىنىنىڭ تاعى ءبىر تابىسى: ءبىلىم ساپاسىن باعالاۋدىڭ ۇلت­تىق جۇيەسىن قالىپتاستىرۋى دەر ەدىم. سونىمەن بىرگە ۇبت, ۆوۋد, ليتسەن­زيالاۋ سياقتى ىشكى جانە سىرتقى (حالىقارالىق) باعالاۋ قۇرالدارى دا كەڭىنەن قولدانىلۋدا. قالا مەكتەپتەرىنىڭ وقۋشىلارى PISA, TIMSS, PIRLS سياقتى حالىقارالىق سالىستىرمالى زەتتەۋلەرگە دە بەلسەنە قاتىسىپ, قازاقستان وقۋشىلارىنىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە ءبىلىم جەتىستىكتەرىن پاش ەتۋدە. 2017 جىلدان باستاپ وقۋشىلاردىڭ ءوز ىقىلاستارىنا قاراي ينفورماتيكا, فيزيكا, حيميا جانە بيولوگيا سياقتى جاراتىلىستانۋ پاندەرىن اعىلشىن تىلىندە وقىتۋ قول­عا الىندى. مەكتەپ بىتىرۋشىلەردىڭ تەست­تى اعىلشىن تىلىندە تاپسىرۋىنا مۇم­كىن­دىك بەرىلىپ وتىر.

2002 جىلدان باستاپ وتاندىق ارنايى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە وڭالتۋ ورتالىقتارى, پسيحولوگيالىق-پەداگوگيكالىق تۇزەتۋ كا­بينەتتەرى سياقتى جاڭا قۇرىلىمدار پايدا بولدى. الماتى قالاسىندا دا مۇن­داي ارنايى جۇيەلەر كوپتەپ اشىلدى. مۇ­عا­لىم­دەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا ايى­رىق­شا كوڭىل بولىنۋدە. ورتا ءبىلىم جۇيە­سىندە پەداگوگ-ماگيسترلەر سانى ارتا ءتۇسۋى دە ءبىلىم ساپاسىنا اسەرىن تيگىزۋدە دەسەك, بۇل ءدال تاۋەلسىزدىك جىلدارى جەتىس­تىك­تە­رى­نىڭ ءبىرى دەۋگە بولادى.

الماتى قالالىق ءبىلىم باسقارماسى جانىن­دا ءبىلىم ۇيىمدارى ءۇشىن ونلاين كونفەرەنتسيالار ۇيىمداستىراتىن رەسۋرستىق ورتالىق اشىلدى. مەكتەپتەردىڭ ءپان كابي­نەت­تەرى ارنايى جابدىقتارمەن تولىق جاب­دىق­تالدى. بۇلاردا پراكتيكالىق ساباقتار مەن زەرتحانالىق جۇمىستار اتقارۋعا تو­لىق مۇمكىندىك بار.

قالالىق ءبىلىم باسقارماسى «الماتى قالاسىنىڭ ۇزدىك ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى» جانە «قالانىڭ ۇزدىك مۇعالىمى» كونكۋرستارىن ءجيى وتكىزىپ تۇرادى. ونىڭ جەڭىمپازدارى پاتەر, اۆتوكولىك جانە اقشالاي سىيلىق­تار­مەن ماراپاتتالۋدا. بۇگىندە قالا مەك­تەپ­تەرىنىڭ ءبارى بەينەباقىلاۋ قۇرىل­عى­­لارىمەن قامتىلعان, ينتەرنەت جەلىسى تۇ­راق­تى جۇمىس ىستەيدى.

وتكەن عاسىردىڭ 90-جىلدارى مەكتەپكە دە­يىنگى بالالار مەكەمەلەرىنىڭ كوپشىلىگى جا­بىلىپ نەمەسە جەكەشەلەندىرىلىپ كەت­كە­نى بەلگىلى. ال 2000 جىلدارعا قاراي, ەل ەكونوميكاسىنىڭ جاڭا تىنىسى اشىلۋىنا وراي, جاڭا بالاباقشالار سالۋ, ەسكىلەرىن قالپىنا كەلتىرۋ, جەكەشەلەنىپ كەتكەندەرىن قايتارۋ ناتيجەسىندە بالالار مەكەمەلەرى كوبەيە ءتۇستى. جەكە بالاباقشالار مەن شاعىن ورتالىقتاردىڭ كوپتەپ اشىلۋى مەكتەپكە دەيىنگى بالالار ۇيىمدارىنا دەگەن قاجەتتىلىكتەردى قاناعاتتاندىرۋعا كوپ مۇمكىندىك بەردى. سوڭعى 20 جىلدىڭ كولەمىندە جەكە بالاباقشالارىڭ سانى ەسەلەي ارتتى. سونىمەن بىرگە قالادا ەرەكشە قاجەتتىلىگى بار بالالارعا ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ, ولاردى وڭالتۋ جانە تۇزەتۋ مە­كە­مەلەرىمەن قامتۋ ماسەلەسىنە ايرىقشا كوڭىل ءبولىنىپ وتىر.

مەكتەپكە دەيىنگى تاربيەگە مەملەكەتتىك تاپسىرىس بەرۋ ءىسى زاڭداستىرىلىپ, مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمداردى ليتسەنزيالاۋ اي­تار­لىقتاي جەڭىلدەتىلدى. «بالبوبەك» (1996 ج.), «قاينار» (2007ج.), «العاشقى قادام», «زەرەك بالا», ء«بىز مەكتەپكە بارامىز» سياقتى وتاندىق باعدارلامالار جەمىستى جۇ­مىس ىستەۋدە. 2016 جىلى ەنگىزىلگەن مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە جانە ءبىلىم بەرۋ تيپتىك باعدارلاماسى بۇلدىرشىندەردىڭ بازالىق داعدىلارىن قالىپتاستىرۋعا قىزمەت ەتۋدە. جاڭارتىلعان مازمۇن شەڭ­بە­رىندە 2017 جىلدان بەرى بالالاردىڭ قا­بىلەتى مەن داعدىسىن باعالاۋدىڭ ين­دي­كا­تورلىق جۇيەسى ەنگىزىلدى. ال 2018 جىلى مەكتەپكە دەيىن ءبىلىم مەن تاربيە بەرۋدىڭ مەم­لەكەتتىك ستاندارتى قابىلدانىپ, 2019 جىلى بالالاردى ەرتە دامىتۋ باع­دار­لا­ما­سى ەنگىزىلدى. مۇنىڭ ءوزى ەرتە جاستاعى (0-3 جاس) بالدىرعانداردىڭ الەۋ­مەتتىك داعدىسىن قالىپتاستىرۋعا, وزدى­گىن­شە ءبىلىم الۋىن قامتاماسىز ەتۋگە, پەدا­گوگ­تەر مەن اتا-انالاردىڭ قۇزىرەتتىلىگىن ارت­تىرۋعا باعىتتالعان مەملەكەتتىك قام­قور­لىق دەپ ءبىلۋىمىز كەرەك.

سونىمەن بىرگە مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە مەن ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋدىڭ تولىققاندى مودەلى جاسالىپ, بالالاردى مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدارمەن قامتۋ اياسى كەڭەيە ءتۇستى. مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمداردا بالالارعا ورىن ءبولۋدىڭ اشىقتىعى مەن ۇتقىرلىعىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قالادا جانە باسقا دا ايماقتاردا بالاباقشالارعا جولداما ءبىلىم باسقارمالارى مەن بو­لىم­دەرىنىڭ قاتىسۋىنسىز اۆتوماتتى تۇر­دە بەرىلەتىن بولدى. بالاباقشانى اتا-انا­لار­دىڭ ءوز بەتتەرىنشە تاڭداۋ ەركىندىگى بە­رىلۋى بۇل مەكەمەلەردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرا تۇسۋدە.

ارقاشان حالقىمىز بالالارىن وقى­تا­تىن ۇستازعا ۇلكەن قۇرمەتپەن قارا­عان. شاكىرتتىڭ ۇستازدان العان ءتالىم-تاربيەسى ونىڭ بولاشاعىنا جول سىلتەپ وتىرعان. سون­دىقتان بولار «ۇستازى مىقتىنىڭ – ۇس­تانىمى مىقتى» دەيدى قازاق دانالىعى.

وسى ورايدا, «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭنىڭ قابىلدانۋى ەلىمىزدىڭ مۇعا­لىمدەر قاۋىمىنا جاڭاشا جۇمىس ىس­تەۋ­گە كەڭ جول اشاتىنى ءسوزسىز. اتال­عان زاڭدا «جالپى ەرەجەلەر», «پەدا­گوگتىڭ مارتەبەسى جانە ونىڭ پەدا­گو­گي­كا­لىق قىزمەتى», «پەداگوگتىڭ قۇقىق­تا­رى», «پەداگوگتىڭ مىندەتتەرى مەن جاۋاپ­كەر­شىلىگى» سياقتى نەگىزگى بولىمدەر بار. وسىنداعى ەكىنشى بولىمدە پەداگوگتىڭ ستاتۋسى, ەتيكاسى, پەداگوگتىڭ ار-وجدانىن قورعاۋ, مۇعالىمگە ءوز كاسىپتىك قىزمەتىن جۇزەگە اسىرۋعا جاعداي جاساۋ تۋرالى ارنايى باپتار ەنگىزىلىپ وتىر. مۇنىڭ ىشىندە پەداگوگتى كاسىپتىك مىندەتتەرمەن بايلانىس­تى ەمەس جۇمىس تۇرلەرىنە تارتۋعا, ودان ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى زاڭنامادا كوز­دەل­مەگەن ەسەپتىلىكتى, نە اقپاراتتى تالاپ ەتۋگە, زاڭداردا كوزدەلمەگەن تەك­سەرۋ­لەردى جۇرگىزۋگە, مەملەكەتتىك ورتا ءبىلىم بەرۋ ۇيىم­دارىنىڭ پەداگوگتەرىن مەملەكەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ ءىس-شارالارىنا تارتۋعا تىيىم سالىندى. ەندى مۇعالىمدەر ءوز مىن­دەتىنە سايكەس تازا پەداگوگيكالىق جۇ­مىس­تا­رمەن اينالىسادى.

جالپى, «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭنىڭ قابىلدانۋى ءبىلىم سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ قۇقىقتارىن, الەۋمەتتىك قورعالۋىن قامتاماسىز ەتۋمەن بىرگە, ەلى­مىزدىڭ بۇكىل ۇستازدار قاۋىمىنىڭ مار­تەبەسىن كوتەرۋگە, ۇستاز دەگەن ارداقتى اتتىڭ ابىرويىن ارتتىرۋعا قىزمەت ەتەتىنى داۋسىز. وتكەن جىلدارى رەسپۋبليكاعا بەل­گىلى مۇعالىم اياگۇل ميرازوۆا ەلىمىز­دىڭ دامۋىنا ەرەكشە ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرلەر اراسىندا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى اتا­عى­نا يە بولدى. بۇل ەلىمىزدەگى ۇستازعا دەگەن ۇلى قۇرمەت دەپ تۇسىنەمىز. ءبىز مۇنى مىڭ­داعان مۇعالىمدەر قاۋىمىنىڭ تاۋەل­سىز ەلدىڭ تىنىس بەرەتىن تىرەگىنە, ىرىس بەرەتىن جۇرەگىنە اينالعانى دەپ بىلەمىز.

مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆ ءوزىنىڭ جىل سايىنعى قازاقستان حالقىنا جولداۋ­لا­رىندا ەلىمىزدىڭ ءبىلىم جۇيەسىن ودان ءارى دامىتۋ تۋرالى ءوز وي-تاجىريبەسىمەن ءبولىسىپ, ۇكىمەتكە ءتيىستى تاپسىرمالار بەرىپ كەلەدى.

ارينە, مەملەكەت قامقور­لى­عىن­داعى ءبىلىم جۇيەسى بۇدان بىلاي دا زور تابىستارعا جەتە بەرەتىنى ءسوزسىز. سەبەبى ەل ءبىلىمدى بولسا عانا تاۋەل­سىزدىك تۇعىرلى بولارى حاق.

 راحات شيماشەۆا

VII سايلانعان الماتى قالاسى ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى

سوڭعى جاڭالىقتار