ايماقتار • 07 جەلتوقسان، 2021

«سىرداريا» ۋنيۆەرسيتەتىندە حالىقارالىق فورۋم ءوتتى

170 رەت كورسەتىلدى

«سىرداريا» ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ۇجىمى ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارى پروفەسسور-وقىتۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەرىنە، تۇركىستان حالقىنا ۇندەۋ جولداپ، ەلباسى ن.نازارباەۆ انىقتاپ بەرگەن «ەلدىكتىڭ جەتى تۇعىرى» مەن پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋىندا بەلگىلەنگەن مىندەتتەر مەن ءىس-شارالاردى بىرلەسە اتقارۋعا، ۇلى دالانىڭ جاڭعىرۋ مەن جاڭارۋ جولىنداعى، جاڭا كەزەڭىندەگى بيىكتەرىن بىرگە باعىندىرۋعا شاقىردى. ۇندەۋ تاۋەلسىزدىككە 30 جىل: «جاڭا تسيفرلىق داۋىردە – ۇلتتىق دامۋدىڭ ۇتىمدى جۇيەسىن نىعايتۋ» تاقىرىبىندا وتكەن حالىقارالىق فورۋمدا جاسالدى.

جوعارى وقۋ ورىندارى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ، كاسىبي قو­عام­داس­تىقتى قالىپتاستىرۋ، ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا حالىقارالىق ديالوگتىق پلاتفورما قۇرۋ ماقساتىنداعى فورۋمدا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «حالىق بىرلىگى جانە جۇيەلى رەفورمالار – ەل وركەندەۋىنىڭ بەرىك نەگىزى» اتتى جولداۋىندا كوتەرىلگەن باس­تامالار مەن مىندەتتەمەلەر نەگىزگە الىنا وتىرىپ، قوعامداعى وزەكتى ماسەلەلەر دە تالقىلاندى. شەتەلدىك جانە وتاندىق عالىمدار باس قوسقان فورۋم جۇمىسىن پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور، ۇعا اكادەميگى وڭالباي اياشەۆ العى سوزبەن اشتى. دوڭگەلەك ۇستەلدى «سىر­داريا» ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرەزيدەنتى، دامۋ عىلىمدارىنىڭ فيلوسوفيا دوكتو­رى (PhD)، كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تۇ­لە­گى سەرىك وڭالباي ۇلى جۇرگىزىپ وتىردى.

ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرە­­زي­­دەنتى، اكادەميك مۇرات جۇرىنوۆ فورۋمعا قاتىسۋشىلاردى قۇتتىقتاۋ سوزىندە «سىرداريا» ۋنيۆەرسيتەتى ەلى­مىز­دىڭ ەڭ جوعارعى دارەجەدەگى وقۋ ورنى بولىپ، وسە بەرۋىنە تىلەستەستىگىن ءبىل­دىردى. «ۇلت ءۇشىن تاۋەلسىزدىكتەن ار­تىق ەشقانداي قۇندىلىق جوق. ءالى ەسىمدە، ماسكەۋدە وقىپ جۇرگەنىمدە مەن­دەلەەۆ اتىنداعى حيميا-تەحنولو­گيا­لىق ينستيتۋتىندا مەنىمەن بىرگە جاتاق­حانادا ۆەتنامدىقتار تۇردى، كوپتەگەن باسقا دا شەتەلدىڭ ازاماتتارى وقىدى. ولار: «سەندەر، قازاق حالقى قانداي باقىتتىسىڭدار! سەندەردىڭ رەسپۋبليكالارىڭ بار، ونىڭ باسشىسى بار، بىزدە ول دا جوق، ءبىز قولىمىزعا قارۋ الىپ 50 جىل بويى ەل ءۇشىن، تاۋەلسىزدىك ءۇشىن كۇرەسىپ كەلە جاتىرمىز» دەگەن-ءدى.

ۇعا اكادەميگى، پەداگوگيكا عىلىمدا­رى­نىڭ دوكتورى، پروفەسسور وڭالباي اياش ۇلى كورەگەن عالىم رەتىندە «سىردا­ريا» ۋنيۆەرسيتەتىن قۇردى. ءبىز 1991 جىلدان بەرى ءبىر-ءبىرىمىزدى جاقسى بىلەمىز. مەن 1991 جىلى قاراعاندىدان تۇركىستانعا كەلدىم، ۋنيۆەرسيتەت قۇردىق، الدىمەن، ول ۋنيۆەرسيتەت ا.ياساۋي اتىنداعى تۇركىستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى دەپ اتالدى، كەيىن ونى الدىمىزداعى قيىن زاماندى ويلاپ تۇركيامەن وداقتاسىپ، ا.ياساۋي اتىنداعى حقتۋ دەپ 2 جىلدان سوڭ قايتا قۇردىق. 1996 جىلى جەتىسايدا ا.ياساۋي اتىنداعى حقتۋ فيليالىن اشتىق. سول كەزدەگى قازاقستاننىڭ وزبەكستانداعى ەلشىسى ناجىمەدەن ەس­قا­ليەۆ وزبەكستاندا 1،5 ملن قازاق حال­قى تۇراتىنىن، ارقايسىسىنىڭ تەگى، اتى-ءجونىن جازىپ دالەلدەدى. سودان كەيىن ماعان كەلىپ، قازاق مەكتەپتەرىندە وز­بەكستاندا مۇعالىمدەر جەتىسپەيتىنىن، شىم­كەنت بولىمشەسىنىڭ الىس جانە مۇندا الەۋمەتتىك جاعدايى تومەن وتباسىنىڭ بالالارى كوپ، سوندىقتان دا جەتىسايدان پەداگوگيكالىق ماماندىقتار دايىندايتىن بولىمشە اشۋ قاجەتتىگىن ايتتى. سودان جەتىسايعا كەلىپ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ءبىر بولىگىن اشتىق، ودان كەيىن 1998 جىلى وڭالباي اياشەۆ قايتادان، ماماندىقتاردى كەڭەيتىپ، ناعىز ۋنيۆەرسيتەتكە اينالدىردى. مىنە، سودان بەرى «سىرداريا» ۋنيۆەرسيتەتى ءوسىپ، دامىپ، قالىپتاسىپ كەلە جاتىر. بۇگىنگى تاڭدا جوعارى دەڭگەيدە ماماندار دايىندايتىن ۋنيۆەرسيتەت بولىپ وتىر. وسىنىڭ ءبارى تاۋەلسىزدىكتىڭ جەمىسى. سوندىقتان دا تاۋەلسىزدىگىمىز ماڭگىلىك بولسىن، ول ءۇشىن ءبىزدىڭ حالقىمىزدىڭ ءبىلىمى دە، عىلىمى دا جوعارى، پاتريوتتىق سەزىم­دەگى جاستارى كوپ بولۋى كەرەك. ءبىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىمىزدى قورعايتىن سولار، سون­دىق­تان بۇل ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ماڭىزى زور. مىنا شەكارادا وزبەكستانعا جاقىن جەردە ورنالاسۋىنىڭ ءوزى دە ۇلكەن مانگە يە»، دەدى مۇرات جۇرىنوۆ.

ۇلىبريتانيا، كەمبريدج ۋنيۆەرسيتە­تىنىڭ پروفەسسورى، PhD سيددحارت ساك­سە­نا دا ءوزىنىڭ جۇرەكجاردى پىكىرىن جەتكىزدى. «سىرداريا» ۋنيۆەرسيتەتى مەن كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتى اراسىنداعى كوپ جىلعى سەرىكتەستىك ءارى قاراي جالعاسىن تاباتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى.

«وسى 30 جىل ىشىندە قازاقستان ەۋ­را­­زيالىق ءبىلىم بەرۋ كەڭىستىگىنە كىرگە­­لى وتاندىق جوو ستۋدەنتتەرى مەن وقىتۋ­شىلارىنىڭ جانە كەمبريدج ۋني­ۆەرسي­تەتىنىڭ ستۋدەنتتەرى مەن وقىتۋ­شىلا­رىنىڭ اكادەميالىق ۇتقىرلىعى بەلسەندى دامىدى، ءبىر-بىرىمىزدەن كوپ نارسە ۇيرەنە وتىرىپ، تاجىريبە الماستىق. قازىرگى تاڭدا ءبىز ەۋرازيا كەڭىستىگىندەگى قارىم-قاتىناستار دامۋىنداعى جاڭا كەزەڭدى بايقاپ وتىرمىز، وسى ءساتتى سىزدەرمەن بىرگە اتاپ ءوتۋ مەن ءۇشىن قۋانىش جانە سەرىك­تەستىگىمىزدىڭ ءارى قاراي قارقىندى دامۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى دەپ ويلايمىن. اياشەۆ مىرزا – جاhاندانۋ جاعدايىنداعى ءبىلىم بەرۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ، نارىقتىق ەكونوميكاعا كو­شۋ، ينستيتۋتسيونالدى باسقارۋ جانە ءبى­لىم بەرۋ قىزمەتىنىڭ بولاشاقتاعى مۇم­­كىندىكتەرى مەن ماسەلەلەرىن بولجاي بىلگەن جان. بولاشاق وسكەلەڭ ۇرپاق­تى تۋىندايتىن قيىندىقتار مەن قادامدارعا قالاي دايىندايمىز؟ ارينە، بۇل ءبىزدىڭ العا قاراي جىلجۋىمىزعا دانەكەر بولماق. بۇل – ۋنيۆەرسيتەتتىڭ العا قويعان ماقساتى. ساندىق تەحنولوگيالار زامانىندا بىزگە نە قاجەت ەكەنىن ويلاۋىمىز قاجەت. ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستاعى بەلسەندىلىكتى بىرگە جالعاستىرۋىمىز كەرەك. بۇل قارىم-قاتىناستى دامىتۋعا قۋانا كەلىسەمىز، ال بۇل كەزدەسۋ – وسى ءساتتىڭ باستاماسى. بولاشاقتا ءارى قاراي جان جاقتى دامۋلارىڭىزعا تىلەكتەسپىن!»، دەدى سيددحارت ساكسەنا.

فورۋمعا قاتىسۋشىلاردى قۇتتىق­تاپ، ءوز تىلەگىن جەتكىزگەن وڭتۇستىك قا­زاق­ستان مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسقارما توراعاسى-رەكتور، تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى، دوتسەنت گۇلجان سۇگىرباەۆا تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعىندا ماقتا­نىش­پەن ايتاتىن تاريحي وقيعالار جەت­كىلىكتى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

«ەڭ الدىمەن، تاۋەلسىز ەلدىڭ بارلىق اتريبۋتتارى – ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك، مەملە­كەتتىك باسقارۋ جانە بيلىكتىڭ بۇكىل تارماقتارىنىڭ ءوزارا ارەكەت ەتۋ جۇيەسى بار ۇلتتىق مەملەكەتتىلىك قالىپتاستى. شەكارا ايقىندالىپ، شەگەندەلدى. قازاق­ستاندا دەموكراتيالىق ينستيتۋتتار قۇرىلدى. ءسوز بەن ءباسپاسوز بوستاندىعى، سايلاۋ مەن سايلانۋ قۇقىعى، پارتيالار مەن قوعامدىق بىرلەستىكتەر قۇرۋ قۇقىعى، ءدىن بوستاندىعى سياقتى ازاماتتىق قو­عام­نىڭ مىزعىماس قۇندىلىقتارى كونس­تي­تۋتسيالىق نورماعا اينالدى. ۇلى دالانىڭ ەركىن وسكەن ۇرپاقتارىنىڭ تا­ري­حي اتامەكەنى، تاۋەلسىز قازاق ەلى تۇراق­تىلىق سيمۆولىنا، ال ەلوردامىز بۇگىندە حالىقارالىق قاتىناستاردىڭ دا، ىنتىماق پەن بىرلىكتىڭ دە استاناسىنا اينالدى. ەلىمىزدىڭ شىن وتانشىلدارىن، مەملەكەتشىلدەرىن تاربيەلەۋىمىز قاجەت. ول ءۇشىن زامان اعىمىنا سانالى تۇردە بەيىمدەلۋگە قابىلەتتى بولۋىمىز كەرەك. جاڭا جاعدايدا جاڭعىرۋعا دەگەن ىشكى ۇمتىلىس – ءبىزدىڭ دامۋىمىزدىڭ ەڭ باس­تى قاعيداسى. ەلباسى ن.نازارباەۆ ايتىپ وتكەندەي: ء«ومىر ءسۇرۋ ءۇشىن وزگەرە ءبىلۋ كەرەك. وعان كونبەگەندەر تاريحتىڭ شاڭىنا كومىلىپ قالا بەرەدى. ۇلت ءۇشىن ۇلى ەسىمدەردى ارداقتاۋ – پەرزەنتتىك پارىزىمىز. بيىل قازاق مادەنيەتىن جاڭعىرتۋعا ۇلكەن ۇلەس قوسقان مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى، ەتنوگراف، تاريحشى، اكادەميك وزبەكالى جانىبەكوۆتىڭ تۋعانىنا 90 جىل تولىپ وتىر. بۇل مەرەي­تويدىڭ تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 30 جىلدىق مەرەيتويى­مەن تۇسپا-تۇس كەلۋى جانە ءدال بۇل قوس مەرەكەنىڭ «سىرداريا» ۋنيۆەرسيتەتىندە اتالىپ ءوتىلۋىنىڭ ەرەكشە ءمانى بار دەپ سەنەمىز»، دەدى گ.سۇگىرباەۆا.

ۇلىبريتانيا، ساففولك ۋني­­ۆەر­­سيتە­تىنىڭ پروفەسسورى، دوكتور دا­باب­راتا چوۋدحۋري دا فورۋم جۇمى­سى­نىڭ ماڭى­زى­نا توقتالدى. سونداي-اق فورۋم بارى­سىندا سەنات دەپۋتاتى ايگۇل قاپباروۆا، ءماجىلىس دەپۋتاتى قۇدايبەرگەن ەرجان، تۇركىستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ساكەن قالقامانوۆ، پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور، ونەر جانە پەتروۆ اكادەمياسى عىلىمدارىنىڭ اكادەميگى، جب فمببم ومبى فيليالى «حالىق ونەرى جوعارى مەكتەبى (اكادەميا)» ديرەكتورى قايىرتاي امىرعازين تۇششىمدى ويلارىمەن ءبولىستى، ۋنيۆەرسيتەت باسشىلىعى مەن ۇجىمىنا جانە ستۋدەنت-جاستارىنا تولاعاي شىعارماشىلىق تابىستار تىلەدى.

قازاقستاندىق جانە شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ عالىمدارى قاتىسقان فورۋمنىڭ ءبىرىنشى كۇنى «سىرداريا» ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ۆيرتۋالدى زالىندا «تاۋەلسىز قازاقستان: زاماناۋي ءبىلىم الەۋەتى مەن جەتىستىكتەر» تاقىرىبىندا حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا ءوتتى. وعان رەسەي فەدەرا­تسياسى، قىرعىزستان، وزبەكستان، قازاق­ستان، تۇركيا رەسپۋبليكالارىنان عالىم­دار، جوو رەكتورلارى قاتىسىپ، عىلىمي باياندامالار جاسادى. عالىمدار ەلىمىز ءۇشىن تاۋەلسىزدىكتىڭ قادىر-قاسيەتىنە، ءمانى مەن تاريحي ماڭىزى، قازاق حالقىنىڭ تاۋەلسىزدىككە جەتۋ جولىنداعى ەرلىك كۇرەسىنە، بۇگىنگى ۇلتتىق يدەيا – «ماڭگى­لىك ەل» قۇندىلىقتارى مەن تاعىلىمىنا توقتالىپ، ەلىمىزدەگى قازىرگى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ قالىپتاسۋىن، كەزەڭدەرى مەن جەتىستىكتەرىن جان-جاقتى تالقىلادى. ال سەكتسيالىق جۇمىستاردا عالىمدار ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋ جانە كادر­­­­لاردى دايارلاۋ، تسيفرلاندىرۋ، ەڭ­بەك نارىعىندا ءتيىمدى ەكوجۇيەنى قا­­لىپ­­تاستىرۋ ماسەلەلەرىن، سونداي-اق ىرگەلى جانە قولدانبالى عىلىمي زەرت­­­­تەۋ­­لەردى جۇرگىزۋدە حالىقارالىق تاجى­­­­ريبەلەردى قولدانىپ ستۋدەنتتەر مەن پروفەسسور-وقىتۋشىلاردى عىلى­مي-زەرتتەۋ جۇمىستارعا تارتۋ، سايا­سي جاڭعىرتۋ جانە ادام قۇقىقتارىن قور­عاۋ ماسەلەلەرىن ورتاعا سالدى. ايتا كەتەلىك، كونفەرەنتسياعا جالپى 183-تەن استام ماقالا كەلىپ تۇسكەن، ونىڭ ىشىندە ۇلىبريتانيا، رەسەي، تۇركيا، وزبەكستان، قىرعىزستان جانە باسقا دا شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارى بار.

حالىقارالىق فورۋم ءوز جۇمىسىن قىزىقتى، مازمۇندى، ماعىنالى اشىق ديالوگتىق پلاتفورمادا دوڭگەلەك ۇستەل، جارقىن جۇزدەسۋ وتىرىستارمەن جال­عاستىردى. ەكىنشى كۇنى كورنەكتى مەملەكەت قايراتكەرى، بەلگىلى ەتنوگراف، عالىم وزبەكالى جانىبەكوۆتىڭ 90 جىلدىعىنا وراي ۇيىمداستىرىلعان «ۇلت قايراتكەرى، ۇلتتىق رۋحتىڭ ۇرانشىسى» اتتى ۆەبينار ءوتتى. ۆەبينارعا ەلىمىزگە بەلگىلى قوعام قايراتكەرى، ۇعا اكادەميگى مىرزاتاي جولداسبەكوۆ، پ.ع.د.، پروفەسسور، ۇعا اكادەميگى وڭالباي اياشەۆ، ف.ع.د.، پروفەسسور، سىنشى، تەورەتيك عالىم قۇلبەك ەرگوبەك، وزبەكالىتانۋشى عالىم، ت.ع.ك.، دوتسەنت بايان ادىربەك، وزبەكالى جانىبەكوۆ اتىنداعى قوعامدىق قوردىڭ پرەزيدەنتى ازەل جانىبەك جانە «ازىرەت سۇلتان» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني قورىق-مۋزەيىنىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ ءبولى­مىنىڭ باسشىسى بەرىك بايبولوۆ قاتىستى.

باسقوسۋ بارىسىندا قوعام قايرات­كەرىنىڭ مادەنيەت، رۋحانيات سالاسىنا سىڭىرگەن ۇشان-تەڭىز ەڭبەگى مەن تولاعاي ىستەرى جونىندە ەستەلىكتەر ايتىلىپ، باياندامالار وقىلدى، تىڭ مالىمەتتەر بەرىلدى. ءار زاماندا ەلدىڭ تاريحى مەن مادەنيەتىن جاڭعىرتاتىن، ۇلتتىڭ باي مۇراسىن كەلەشەك ۇرپاققا جەتكىزە بىلەتىن الىپ تۇلعالار بولادى. سولاردىڭ ءبىرى ءارى بىرەگەيى – قازاقتىڭ تاۋ تۇلعاسى وزبەكالى جانىبەكوۆ. بايانداماشىلار ونىڭ اتاق-ابىروي قۋماعانىن، كەڭەستىك يدەولوگياعا قاراماستان، الاش زيالىلارىنىڭ اقتالۋىنا اتسالىسقانىن اتاپ ءوتتى. ەلدىڭ ناۋرىز مەيرامىمەن قايتا قاۋىشۋىنا ۇلەس قوستى. تايقازاندى قايتارىپ، قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىن قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىنا باستاماشى بولدى. مۋزەي اشتى. انا ءتىلىن دامىتۋ باعدارلاماسىنىڭ مەملەكەتتىك تۇجىرىمداماسىن جاساۋعا قاتىستى. ءو.جانىبەكوۆ تۋرالى ەستەلىگىندە م.جول­داسبەكوۆ: «مەنى قاسىنان قالدىرمايتىن، ەل ارالاپ بىرگە جۇردىك. قازاقتىڭ وي-ساناسى تۋرالى ايتقاندى جاقسى كورەتىن. سويلەپ كەتسە، كەۋدەسى كەڭساراي ەدى. ءوزى تاريحشى، ەتنوگراف بولدى. ءبىرتالاي كىتاپتار جازدى. جانى تازا ادام ەدى»، دەپ وزاعامەن بىرگە جۇمىس ىستەگەن كەزدەرىن ەرەكشە ىقىلاسپەن ەسكە الدى.

سونداي-اق فورۋم اياسىندا وتكەن «الاش يدەياسى جانە تاۋەلسىزدىك: ساباق­­تاستىعى مەن تاعىلىمى» اتتى حالىق­ارالىق دوڭگەلەك ۇستەلگە قىر­عىز ەلىنەن قاتىسقان سپيكەر ز.كار­پەكوۆ «تۇرار رىسقۇ­لوۆ جانە يۋسۋپ ابدراحمانوۆ: دوستىق پەن باۋىرلاستىق ساباقتارى» دەگەن تاقىرىپتا بايانداما جاسادى. وندا قازاقتىڭ ءبىرتۋار ۇلى، بەلگىلى مەم­لە­كەت قايراتكەرى تۇرار رىسقۇلوۆ پەن قىرعىز حالقىنىڭ قايراتكەرى ءجۇسىپ ابدراحمانوۆ اراسىنداعى شىنايى دوستىق قارىم-قاتىناس، جالپى قازاق پەن قىرعىز حالىقتارىنىڭ تاريحتىڭ سىن ساعاتتارىندا ءبىر-بىرىنە جاساعان تۋىسقاندىق كومەگى ءسوز بولدى.

ال وزبەكستاندىق تاريحشى ب.پاسي­لوۆ­تىڭ «تۇركىستان اۆتونومياسى جانە الاش» اتتى بايانداماسىندا تۇركىستان اۆتونومياسى قۇرىلۋىنىڭ تاريحي ماڭىزى، ونىڭ الاش قايراتكەرلەرىمەن قارىم-قاتىناسى جانە جالپى تۇركى بىر­لىگى ماسەلەلەرى ايتىلدى. «مۇستافا شو­قاي تاۋەلسىز ۇلتتىق مەملەكەت تۋرا­لى» اتتى بايانداما جاساعان ءا.باكىر ۇلى قايراتكەردىڭ ۇلت مۇددەسى مەن تۇركى بىر­لىگى جولىنداعى كۇرەسىن بايانداپ بەردى. سپيكەر سونىمەن بىرگە تاۋەلسىزدىك تۋرا­لى ءوز ويلارىن دا ورتاعا سالدى. پروفەس­سور ا.قۇدايبەرگەنوۆا «قازاقستانداعى حح ع. 20-30 جىلدارداعى اشارشىلىق پەن بوسقىنشىلىق تاريحىنا جاڭا كوزقاراس» دەگەن تاقىرىپتا بايانداما جاساپ، وتكەن عاسىرداعى تاريحىمىزدىڭ ەڭ قاسىرەتتى بەتتەرىن، قولدان جاسالعان گولوششەكيندىك اشارشىلىق پەن بوسقىنشىلىق پروب­لەمالارىن كەڭ كولەمدە باياندادى. ال سپيكەر ا.مولدادوسوۆا قازىرگى تاڭداعى ورتا مەكتەپتەردە الاش قوزعالىسى تاريحىنىڭ وقىتىلۋىن جانە ونىڭ جەتىستىكتەرى مەن كەمشىلىكتەرىن ءسوز ەتتى.

«تسيفرلى ەكونوميكا جانە بيزنەس» تاقىرىبىندا وتكەن حالىقارالىق دوڭگەلەك ۇستەل بارىسىندا دا ماڭىزدى ماسەلەلەر كوتەرىلدى. فورۋمنىڭ ءۇشىنشى كۇنى جاس عالىمدارعا ارنالدى. بۇل كۇنى «تالانتتار فابريكاسى» اتتى دارىندى جاستاردىڭ رەسپۋبليكالىق جاس سۋرەتشىلەر مەن قولونەر شەبەرلەرى كورمەسى ۇيىمداستىرىلدى جانە ROBOSMART-2021 چەمپيوناتى ءوتتى. وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ ادامگەرشىلىك-پاتريوت­تىق سەزىمدەرىن وياتۋ، ەلىن، جەرىن سۇيۋگە تاربيەلەۋ، ستۋدەنتتەردى ۇلتتىق قۇندىلىقتارعا جانە مادەنيەتىمىزگە باۋلۋ، ولكەنىڭ اسەم تابيعاتىن جانىمەن سەزىنەتىن جاستاردىڭ شىعارماشىلىعىن شىڭداۋ، سونداي-اق جاستاردىڭ IT ساۋات­تى­لىعىن دامىتۋ، ءارى كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرىلعان كورمەگە ۋنيۆەرسيتەت جانە اۋدان مەك­تەپتەرى ۇستازدارى مەن وقۋشىلارى قاتىسىپ، ءوز قولونەر بۇيىمدارىن ۇسىندى. ال ROBOSMART-2021 چەمپيوناتى ءۇش سانات بويىنشا جۇرگىزىلدى. «كەگەلرينگ كۆادرو»، «روبسۋمو»، «شىعارماشىلىق» ساناتتارى بويىنشا وقۋشىلار باق سىنادى. وتاندىق جانە شەتەلدىك جاس عالىمدار قاتىسقان Syrdariya Science Contest حالىقارالىق جاستار ونلاين-سلەتىندە دە وتە وزەكتى ماسەلەلەر كوتەرىلدى. ال فورۋمنىڭ ءتورتىنشى كۇنى ءتىلشى عالىم، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور، ۇعا اكادەميگى، قازاقستان ۇلتتىق جاراتىلىستانۋ عىلىم اكادەمياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى كارىمبەك قۇرماناليەۆ ستۋدەنتتەرمەن كەزدەسىپ، ءتالىم-تاربيە بەرەرلىك كەڭەسىن ايتتى. عالىم، سونىمەن قاتار جاڭادان باسپادان شىققان ء«تىل جانە تۇلعا» اتتى عىلىمي-تانىمدىق پورترەتتەر كىتابىمەن تانىستىردى. كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار عالىمنىڭ وسى ەڭبەگى بويىنشا وزدەرىنىڭ كوكەيىندە جۇرگەن سۇراقتارىن قويىپ، وي-پىكىر الماستى.

حالىقارالىق فورۋمدى قورىتىن­دىلاعان «سىرداريا» ۋنيۆەرسي­تەتىنىڭ پرەزيدەنتى سەرىك وڭالباي ۇلى الىس-جاقىن شەتەلدەردەن كەلگەن بەلگىلى عالىمدار مەن زيالى قاۋىم وكىلدە­رىنە شەكسىز ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. ۋنيۆەرسيتەت ۇجىمى قازاقستان جوو پروفەسسور-وقىتۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەرىنە، تۇركىستان حالقىنا ۇندەۋ جولدادى. «قاسيەتتى جيدەلىبايسىندا، ءمىرزاشولدىڭ تورىندە، التىن القاپتى ماقتانىڭ وتانى ماقتاارالدا، جارتى عاسىرلىق تاريحى بار جەتىساي قالاسىندا ورنالاسقان «سىرداريا» ۋنيۆەرسيتەتى زاماناۋي سۇرانىسقا يە، باسەكەلەستىككە قابىلەتتى، جوعارى بىلىكتى ماماندار دايار­لاۋدا. بۇل وقۋ ورداسى – كۇنگەيلىك جاستاردىڭ ءبىلىم كۇمبەزى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ نەبارى شيرەك عاسىردا جەتكەن جەتىستىگى، ءبىلىم جۇيەسىنە ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق، الەۋمەتتىك، مادەني دامۋىنا قوسقان ۇلەسى وراسان. ءبىز قالادان شالعايدا ورنالاسقان ەلدى مەكەندەردىڭ جاستارى مەن وزبەكستان رەسپۋبليكاسىندا تۇرىپ جاتقان قانداس باۋىرلارىمىزدى بىلىمگە تارتىپ ەل بولاشاعىن دايىنداپ جاتقانىمىزدى نىق سەنىممەن ايتا الامىز، سەبەبى ءبىزدىڭ تۇلەكتەرىمىز ماقتالى ايماقتىڭ ەليتاسىن قۇرايدى جانە ەلىمىزدىڭ دامۋ باعىتىنىڭ قا­لىپتاسۋىنا اتسالىسادى. بۇل ءبىزدىڭ ماڭىزدى ناتيجەمىز. «سىرداريا» ۋنيۆەرسيتەتى – تاۋەلسىزدىكتىڭ جەمىسى» دەلىنگەن ۇندەۋدە.

ايتا كەتەلىك، «سىرداريا» ۋني­ۆەر­سيتەتىنىڭ ينفراقۇرىلىمى تاۋەل­سىزدىكتىڭ 30 جىلدىعىنا بىرنەشە الەۋمەتتىك ماڭى­زى بار نىساندارمەن تولىقتى. تاۋەل­سىزدىككە تارتۋ رەتىندە فورۋم اياسىندا Syrdariya Sport بالالار سپورت كەشە­نى اشىلدى. جوبا قۇنى 404 ملن تەڭگە، ءبىر ۋاقىتتا 160 ادام جاتتىعا الادى. بيزنەستىڭ «جول كارتاسى – 2020» مەم­لەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا سالىنىپ جات­قان نىسان قۇرىلىسى 2019 جىلى قىركۇيەك ايىندا باستالدى. جەلتوقساندا تولىق قولدانىسقا بەرىلمەك. ارنايى سپورت كەشەنىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا قاتىسقان قوعام قايراتكەرى، UWW Asia پرەزيدەنتى داۋلەت تۇرلىحانوۆ، ۋنيۆەرسيتەت ۇجى­مى مەن ءوڭىردىڭ بارشا تۇرعىنىن ايتۋلى وقيعامەن قۇتتىقتاپ، جاڭا نى­سان­­نىڭ جاس­تاردى تاربيەلەۋ جانە دەنە شىنىقتىرۋ ىسىندەگى ماڭىزىن اتاپ ءوتتى. زاماناۋي قۇرالدارمەن جاب­دىق­تالعان نىساندا ۆولەيبول، فۋتبول، بوكس، كۇرەس جانە وزگە دە سپورت تۇر­­­لە­­­رى­مەن اينالىسۋعا، بالالار مەن جاسوس­­­پىرىمدەردىڭ سپورتپەن اينالىسىپ، شىنىعىپ، شىمىر بولۋىنا بار جاع­داي جاسالادى. ۋنيۆەرسيتەت الدىندا وقىتۋدىڭ ءادىس-تاسىلدەرىن ۇنەمى جاڭار­تىپ وتىرۋ جانە جاڭا تەحنولوگيالاردى مەڭگەرۋ، ونى ءتيىمدى قولدانا ءبىلۋ مىندەتى تۇر. وسى رەتتە جەتىساي قالالىق Syrdariya مەكتەپ-ليتسەيى ءوز جۇمىسىن باستاعالى وتىر. مەكتەپ-ليتسەيدە ءبىلىم الۋ ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالادى. اعىلشىن تىلىندە فيزيكا-ماتەماتيكا باعىتىندا ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپ-ليتسەيى بالانىڭ جەكە باس ەرەكشەلىكتەرىنىڭ دامۋىنا جول اشۋ، شىعارماشىلىق تۇلعا قالىپتاستىرۋ، جاڭا زامانعا بەيىمدەلگەن ءجاسوسپىرىمدى، ءوز جۇمىسىن شىعارماشىلىقپەن ۇيىم­داستىرا بىلەتىن مۇعالىمدەردى دايىن­داۋ، جاڭا ءتيپتى مەكتەپتىڭ ۇلگىسىن قۇرۋ ماقساتىن الدىنا قويعان. بۇگىندە دارىندى بالالاردى قولداۋ جانە دامىتۋ ماقساتىندا اشىلاتىن مەكتەپ-ليتسەي زامان تالابىنا ساي جابدىقتالۋدا.

سوڭعى جاڭالىقتار

نگاننۋ ءجۋرناليستىڭ اۋزىن جاپتى

جەكپە-جەك • بۇگىن، 18:00

ۇقساس جاڭالىقتار