گازەتىمىزدىڭ كەشەگى نومىرىندە «تاسقىن قاۋپى. وڭىرلەر دايىندىعى قالاي؟» دەگەن تاقىرىپپەن توپتاما ماتەريال جارىق كورگەن ەدى. وندا مەنشىكتى تىلشىلەرىمىز رەسپۋبليكامىزدىڭ بىرقاتار وبلىستارىنداعى قار ەرۋىنەن بولاتىن كوكتەمگى الاساپىراندار ىقتيمالدىعى تۋرالى بايانداعان بولاتىن. بۇگىن ءبىز وسى تاقىرىپتى قايتا جالعاستىرىپ, وقىرماندارىمىزدى ەلىمىزدىڭ قالعان وڭىرلەرىندەگى جۇرگىزىلىپ جاتقان ساقتىق شارالارىنان حاباردار ەتىپ وتىرمىز.
قاۋىپ ءالى سەيىلگەن جوق
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اۋداندارىنداعى قاردىڭ مولشەرىن انىقتاۋ ماقساتىندا وتكەن اپتادا تىكۇشاقپەن شولۋ جاسالدى. وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى, وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار جونىندەگى كوميسسيا توراعاسى ساكەن قانىبەكوۆ پەن وسى وڭىردەگى توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى ءۋاليحان ەرەجەپوۆ تاسقىن قاۋپى بار ايماقتاردى باعدارلاپ قايتتى. وسى ساپار بارىسىندا تولە بي, تۇلكىباس اۋداندارىنىڭ تاۋلى ايماقتارىن تولىعىمەن قار باسىپ جاتقانى انىقتالدى. سونداي-اق, بايدىبەك جانە سوزاق وڭىرلەرىنىڭ اسۋلارىن دا قار باسىپ قالعان. وبلىستىڭ تاۋلى ايماقتارىندا قاردىڭ كوپ بولۋىنا بايلانىستى سۋ تاسقىن قاۋپى ءالى سەيىلگەن جوق. ياعني اۋا رايى كۇرت جىلىنىپ, جاۋىن-شاشىن ورىن العان جاعدايدا, ايماقتىڭ بارلىق اۋداندارىندا ەرىگەن قاردىڭ سالدارىنان قيىندىق بولۋى ىقتيمال. قازىرگى تاڭدا سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا اۋدان, قالا, اۋىل اكىمدىكتەرى بىرقاتار ءىس-شارالار اتقارۋدا. سىرداريا وزەنىندەگى جاعدايعا كەلەر بولساق, وتىرار اۋدانىنىڭ ماياقۇم اۋىلىنان باستاپ بالتاكول ەلدى مەكەنىنە دەيىنگى وزەننىڭ ارناسىنا تولىعىمەن مۇز قاتقان. بىراق, مۇزدىڭ ءار جەردەن ەرىپ, اعىپ جاتقانى كورىنۋدە. سونداي-اق, وزەن سۋىنىڭ دەڭگەيى تومەن ءتۇسكەن. جاعاعا شىعىپ جاتقان سۋ جوق. قازىرگى تاڭدا سىرداريا وزەنىندە جاعداي تۇراقتى. ورالحان ءداۋىت, «ەگەمەن قازاقستان». وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.12 اۋىل ەرەكشە نازاردا
وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار جونىندەگى دەپارتامەنت وڭىردە كوكتەمدە سۋ تاسقىنى اسا قاۋىپ توندىرمەيدى دەپ سەندىرۋدە. جەرگىلىكتى «قازگيدرومەتتىڭ» مالىمەتتەرى بويىنشا, بيىل مۇنداعى قاردىڭ قالىڭدىعى 16 سانتيمەتر, ياعني نورمادان 2 سانتيمەترگە ءتومەندەيدى. ال بىلتىر 25-كە جەتكەن ەكەن. قازىر اۋىلداردان قار شىعارىلۋدا. جالپى, سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الۋعا وبلىستا 28 672,5 توننا جانار-جاعارماي, 6 750 توننا قۇم, قيىرشىقتاس, 121 مىڭنان اسا قاپ ساتىپ الىنىپتى. تەحنيكا دا دايىن. قىس ايلارىندا اۋىل-قالالاردان 443 مىڭ تەكشە مەتر قار شىعارىلىپتى. وبلىستىق قوسالقى قوردان 232 ميلليون تەڭگە بولىنبەكشى. ءوڭىردىڭ سۋ وتىندە وتىرعان كەنجەكول, تەڭدىك, قارااششى كوكدومباق, جاڭاجول, شولاقسور سياقتى 12 اۋىلى توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ ءجىتى نازارىندا. جۋانتوبە, اقشي اۋىلدارىن باياناۋىل ءوڭىرىنىڭ قىزىلتاۋ بوكتەرىنەن اعاتىن قار سۋى ابىگەرگە سالۋى مۇمكىن, دەپ وتىر ماماندار. سونىمەن قاتار, لەبياجىدەگى اققۋ, جامبىل جانە شيروكوە اۋىلدارىنا, پاۆلودار اۋدانىنا قاراستى ميچۋرين ەلدى مەكەندەرىندە ساقتىق شارالارى جۇرگىزىلۋدە. لەنين, مويىلدى اۋىلدارىندا بوگەتتەر بيىكتەتىلىپ, سۋ وتكىزەتىن قۇبىرلار ورناتىلدى. اقتوعاي اۋدانىنداعى شولاقسور اۋىلىندا سۋ وتكىزۋ قۇرىلعىلارى قالپىنا كەلتىرىلىپتى. وسىلايشا, دەيدى توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ ماماندارى, سىلەتى وزەنىنەن وسى اۋىلدارعا كەلەتىن تاسقىن قاۋپى سەيىلدى. وبلىس ورتالىعىندا دا قاربالاس جۇمىس. قالا كوشەلەرىن قاردان تازالاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. اۋدان ورتالىقتارى مەن اۋىلدارداعى عيمارات شاتىرلارى قاردان تازارتىلۋدا. وبلىس اكىمى قانات بوزىمباەۆتىڭ تاپسىرماسىنا وراي قالالار مەن اۋدانداردىڭ اكىمدەرى, مەكەمەلەر باسشىلارى كوكتەمگى سۋ تاسقىنىنا قارسى دايىندىق جۇمىستارىن جەدەل قولعا الۋدا. فاريدا بىقاي, «ەگەمەن قازاقستان». پاۆلودار وبلىسى.سۋ قويماسى الاڭداتادى
بىلتىر ساي-سالانى قۋالاي اققان قارعىن سۋدىڭ سالدارىنان 200-دەن استام باسپانا, 27 اۆتولىك جولدارى زارداپ شەككەن بولاتىن. بيىل ماماندار تاسقىن سۋدىڭ توندىرەتىن قاۋىپ-قاتەرى بۇدان زور بولماسا كەم سوقپايدى دەپ جوبالاپ وتىر. ونىڭ باستى سەبەبى, قاردىڭ نورماداعىدان كوپ ءتۇسۋى بولسا, ەكىنشىدەن, كەي جەرلەردە دايىندىق جۇمىستارىنىڭ تالاپقا ساي جۇرگىزىلمەۋى. بيىل تاسقىن سۋدىڭ الدىن الۋ ماقساتىمەن 14 جەدەل توپتارى قۇرىلىپ, ارنايى تەحنيكالارمەن, قۇرال-جابدىقتارمەن تولىق قامتاماسىز ەتىلگەن. ەلدى مەكەندەردەن 300 مىڭ تەكشە مەتر قار شىعارىلىپ, 4300 قۋما مەتر كاناليزاتسيا جۇيەلەرى تازارتىلعان. 30 مىڭ توننا ينەرتتى ماتەريالدار قاۋىپسىز جەرلەرگە جەتكىزىلىپ, 150 توننا جانار-جاعارماي قورى جاساقتالعان. بۇل شارالار ءۇشىن جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 337 ميلليون تەڭگە قاراجات بولىنگەن. جالپى سىيىمدىلىعى 693 ميلليون تەكشە مەتردى قۇرايتىن سەرگەەۆكا سۋ قويماسى جىلداعىداي ەرەكشە الاڭداۋشىلىق تۋدىرىپ وتىر. ەرىگەن قارعا كوكتەمگى جاۋىن-شاشىن قوسىلسا, سۋ مولشەرى ارناسىنان اسىپ جىعىلىپ, 2-3 ەسەگە دەيىن ارتۋى مۇمكىن. كوكتەمگى سۋ تاسقىنى شەگىنە جەتكەن جاعدايدا 8 مىڭ ادام تۇراتىن 38 ەلدى مەكەن, 302 شاقىرىم اۆتوموبيل جولدارى, 22 كوپىر, 2022 سۋ جىبەرەتىن قۇبىرلار زارداپ كورۋى ىقتيمال. وبلىس اۋماعىندا ورنالاسقان 33 گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىستاردىڭ ءبارى ساقاداي-ساي ەمەس. ماسەلەن, شارىق گيدروجۇيەسى كۇردەلى جوندەۋدى قاجەت ەتەدى. سول سياقتى يەسىز قالعان سۋ پلوتينالارىن مەملەكەت يەلىگىنە الۋ ماسەلەسى تۇپكىلىكتى شەشىلمەگەن. وبلىستىق اكىمدىكتىڭ كەزەكتى ماجىلىسىندە اتالعان ولقىلىقتار اتاپ كورسەتىلىپ, سىننان قورىتىندى شىعارۋ مىندەتتەلدى. ءومىر ەسقالي, «ەگەمەن قازاقستان». سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.جاۋاپتى جۇمىس كۇتىپ تۇر
اقمولا وڭىرىندە بيىل قار ادەتتەگىدەن كوپ ءتۇستى. ول جەكەلەگەن اۋدانداردا بىلتىرعىدان 40 پايىزعا ارتىق. وسىعان بايلانىستى سۋ تاسقىنى وتكەن جىلعى دەڭگەيدەن 1,5 ەسە كوپ بولادى دەپ بولجانۋدا. اتباسار, استراحان, جاقسى, جارقايىڭ, تسەلينوگراد جانە شورتاندى اۋداندارىندا توتەنشە جاعدايلاردىڭ ىقتيمالدىعى باسىم. وبلىس اكىمى باسقاراتىن كوميسسيا ءىس-شارالار جوسپارىن بەكىتىپ, ونىڭ ورىندالۋ بارىسىن قاتاڭ باقىلاۋدا ۇستاۋدا. بۇگىنگى كۇنگە ەلدى مەكەندەردەن 487 مىڭ تەكشە مەتر قار شىعارىلدى. اپاتتىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا 22 مىڭ توننا قۇم,10 مىڭ دانا قاپ, 193 توننا بەنزين دايىندالدى. سونداي-اق, 656 دانا ينجەنەرلىك, 273 سۋ تارتقىش جانە 143 ءجۇزۋ قۇرالدارى كەز كەلگەن ۋاقىتتا ىسكە كىرىسە الادى. سىلەتى جانە شاعالالى سۋ قويمالارىنداعى جاعداي كۇندەلىكتى باقىلاۋدا. بۇعان قوسىمشا, 108 گيدروتەحنيكالىق نىسان تۇگەل تەكسەرىستەن وتكىزىلدى. وبلىس اۋماعىنداعى مۇز جارىلىسى جۇمىستارىن اتقارۋعا رۇقساتى بار 4 ارنايى كاسىپورىندا 6 بريگادا جاساقتالعان. مامانداردىڭ ەسەپتەۋى بويىنشا 9 مىڭ شارشى مەتر اۋماقتا جارىلىس جۇمىستارى جۇرگىزىلۋى مۇمكىن. اۋداندار مەن قالالار اكىمدىكتەرى تاراپىنان قاۋىرت ىستەرگە 48,5 ميلليون تەڭگە قارجى بوساتىلىپ, يگەرىلۋدە. الدىڭعى كۇنى وتكىزىلگەن ماجىلىستە ءوڭىر باسشىسى قوسمان ايتمۇحامەتوۆ 266 ميلليون تەڭگە رەزەرۆتە ۇستالۋدا ەكەنىن مالىمدەدى. باقبەرگەن امالبەك, «ەگەمەن قازاقستان». اقمولا وبلىسى.
الدىن الۋ شارالارى جۇرگىزىلۋدە
بيىل جەتىسۋ مەن ىلە الاتاۋلارىنىڭ جانە كەتپەن قىراتتارىنىڭ باتىس بوكتەرلەرىنە قار ادەتتەگىدەن 20-40 پايىزعا از ءتۇستى. جالپى العاندا بالقاش – الاكول سۋ باسسەيندەرىندەگى قار قورى جىلداعىدان كوپ تومەن. ايتكەنمەن «قازگيدرومەت» رمك بولجامىنا سۇيەنسەك, ناۋرىز ايىنىڭ ەكىنشى ونكۇندىگىندە كۇن كۇرت جىلىنىپ, قاردىڭ جىلدام ەرۋى مۇمكىن. «وبلىس اۋماعىندا توتەنشە جاعدايدىڭ الدىن الۋ ءۇشىن 2065 توننا جانارماي, 40410 دانا قۇم تولتىرىلعان قاپتار, قاۋىپتى ايماقتارعا اپارىلىپ, 1494 شاقىرىم ارىقتار ارشىلىپ, 41 مىڭ تەكشە مەتر قار كۇرەلدى. سونىمەن قاتار, سۋ تاسقىنى بولا قالعاندا قورعان بولار وزگە دە شارالار اتقارىلۋدا. قىزمەتكەرلەرىمىز ۋاقىتپەن ساناسپاي ەڭبەك ەتۋدە», دەدى الماتى وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى ءسابيت بيتاەۆ, تۇتاستاي العاندا, توتەنشە جاعدايدى توسىپ وتىرماي, ونىڭ الدىن الۋ شارالارىن جۇرگىزۋدە دامىلسىز ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن جەتىسۋلىقتار ۇستانىمى «قامدانساڭ قاپى قالمايسىڭ» دەگەن حالىق دانالىعى بولىپ وتىر. نۇربول الدىباەۆ, «ەگەمەن قازاقستان». الماتى وبلىسى.
