– نۇر-سۇلتان قالاسى جاز ايلارىندا «قىزىل ايماقتا» بولدى. كۇن سايىن ىندەت جۇقتىرعان 1 600-دەن استام ادام انىقتالىپ وتىردى. قازىرگى كەزدە ەپيدەميالىق احۋال ءبىرشاما جاقساردى, كۇنىنە 100-130 جاعداي تىركەلەدى. بۇگىندە ەلوردا – «سارى ايماقتا». بۇعان ۇجىمدىق يممۋنيتەتتىڭ قالىپتاسۋى ءوز سەپتىگىن تيگىزدى. ەلورداداعى ەرەسەك ازاماتتاردىڭ 66%-دان استامى ەگىلدى. سونداي-اق 61%-دان استام ازامات, ياعني 434 مىڭ ادام ۆاكتسينانىڭ ەكىنشى كومپونەنتىن الدى. بۇعان قوسا, قاراشا ايىندا رەۆاكتسينالاۋ باستالدى. بۇگىندە 1 177 ادام رەۆاكتسينالاۋدان ءوتتى. «وميكرون» ۆيرۋسىنىڭ پايدا بولۋىنا بايلانىستى حالىقارالىق ارەناداعى ءىرى قالالاردا, مەملەكەتتەردە قوسىمشا شەكتەۋلەر ەنگىزىلۋدە. مۇنى بولدىرماس ءۇشىن سانيتارلىق نورمالاردى قاتاڭ ساقتاۋىمىز قاجەت. ۆاكتسينالاۋدى ودان ءارى جالعاستىراتىن بولامىز, – دەدى شاھار باسشىسى.
كەيىنگى 20 جىلدا ەلوردا تۇرعىندارىنىڭ سانى 3 ەسە ءوسىپ, 1,2 ميلليون ادامنان استى. حالىق سانىنىڭ ارتۋى ۋاقتىلى شەشىمدەردى قاجەت ەتەدى: ادامدار نەعۇرلىم كوپ بولسا, سۇرانىس سوعۇرلىم ارتادى. بۇل – ينفراقۇرىلىمدىق سيپاتتاعى ماسەلەلەر, قولجەتىمدى باسپانا قۇرىلىسى, ينۆەستيتسيالار تارتۋ, جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ, ينجەنەرلىك جەلىلەر مەن الەۋمەتتىك نىساندار سالۋ.
– وتكەن ون ايدا ەلورداداعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋدىڭ بارلىق كورسەتكىشتەرى بويىنشا وڭ ديناميكا بايقالادى. شوب-تا جۇمىس ىستەيتىندەر سانى 11,9%-عا ارتىپ, 401 مىڭ ادامدى قۇرادى. پاندەمياعا قاراماستان, قابىلدانعان مەملەكەتتىك شارالاردىڭ ناتيجەسىندە ايتارلىقتاي ءوسىم تىركەلدى. شوب ءونىمىنىڭ كولەمى دە 38,7% ۇلعايىپ, 3,9 ترلن تەڭگەنى قۇرادى. بيۋدجەتكە تۇسەتىن تۇسىمدەر 36%-عا ءوسىپ, 373 ملرد تەڭگە بولدى. ءجوو قۇرىلىمىنداعى شوب ۇلەسى – 56%. بۇل ەلدەگى ەڭ جوعارى كورسەتكىشتەردىڭ ءبىرى. ياعني ەلوردا ينۆەستيتسيالىق تارتىمدى قالا بولىپ سانالادى, – دەدى اكىم.
2021 جىلدىڭ 10 ايىندا ەلوردادا 2 ملن 277 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلسە, جىل سوڭىنا دەيىنگى جوسپار – 3 ملن 200 مىڭ شارشى مەتر. قۇرىلىس قارقىنى ارتىپ قانا قويماي, ۇلەسكەرلەردىڭ ماسەلەلەرى دە شەشىلۋدە.
– تۇرعىن ءۇي – وتە وزەكتى ماسەلە. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, قولجەتىمدى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن 3 ەسەگە ارتتىردىق. ەگەر 2019 جىلى 2 900 پاتەر سالىنسا, 2020 جىلى – قولجەتىمدى تۇرعىن ۇيلەر سانى 7 مىڭ پاتەر. 2021 جىلى جوسپار بويىنشا 10 مىڭ پاتەر تاپسىرىلادى. بۇگىندە سونىڭ 7,5 مىڭى پايدالانۋعا بەرىلدى. ايتا كەتەيىك, ماڭىزدى ماسەلەنىڭ ءبىرى: بۇل پاتەرلەر جىلدار بويى كەزەكتە تۇرعان تۇرعىندارعا بەرىلەدى. بۇل – «وتباسى بانكىنىڭ» سالىمشىلارى مەن جۇمىس ىستەيتىن جاستار. ەلباسى باعدارلاماسى بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن جاستارعا 2019 جىلى 1 050 پاتەر بەرىلسە, بىلتىر 600 پاتەر, بيىل 1 مىڭنان استام پاتەردىڭ كىلتىن تاپسىرامىز. سونداي-اق «ەلوردا جاستارى» باعدارلاماسى قابىلداندى. سوعان سايكەس جۇمىس ىستەيتىن جاستار ءۇشىن «وتباسى بانكىمەن» جىلدىق مولشەرلەمەسى 5%-دى قۇرايتىن تۇرعىن ءۇي ۇسىنىلادى. كۇن تارتىبىندەگى وزەكتى ماسەلە – ەسكى اپاتتى جاعدايداعى ۇيلەردى بۇزۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە, – دەدى قالا اكىمى.
قارجىسىن قۇيعانىمەن, پاتەرىن الا الماعان ۇلەسكەرلەر ماسەلەسى دە كوپتەگەن قالا تۇرعىندارىن تولعاندىرادى. 2018-2019 جىلدارى ۇلەسكەرلەر سانى 16 مىڭنان استام وتباسى بولدى. وسى كەزەڭدە مەملەكەت قولداۋىنىڭ ەسەبىنەن 12 900 ۇلەسكەردىڭ ماسەلەسى شەشىلىپ, ولار 90 كوپپاتەرلى تۇرعىن ۇيدەن ءوز پاتەرلەرىنىڭ كىلتىن الدى. ەندى 3 145 وتباسى نەمەسە 60 كوپپاتەرلى تۇرعىن ءۇي قالدى. ايتا كەتەيىك, ەلوردا اكىمدىگى ۇلەسكەرلەر ماسەلەسىن رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەت قارجىسىمەن عانا ەمەس, سونداي-اق 90 ملرد تەڭگەگە جۋىق جەكە ينۆەستيتسيا تارتۋ ارقىلى دا شەشىپ وتىر.
ماڭىزدى مىندەتتىڭ ءبىرى – ءۇش اۋىسىمدىق وقۋدى جويۋ. وسىدان 10 جىل بۇرىن قالالىق مەكتەپتەردە 74 مىڭ بالا وقىسا, قازىر 215 مىڭ بالا ءبىلىم الادى. بۇل كورسەتكىش الداعى ونجىلدىقتا 2 ەسەگە ارتادى دەپ كۇتىلۋدە. سوندىقتان ءبىلىم وشاقتارىنىڭ سانىن ارتتىرۋ قاجەت.
– ەگەر بۇرىن قالادا جىل سايىن 1-6 مەكتەپ سالىنسا, قازىر بۇل جەتكىلىكسىز. بيىل مەكتەپتەر سانى 15-كە دەيىن ۇلعايتىلدى. بۇل ەكى اۋىسىمدا وقىتاتىن 40 مىڭعا جۋىق وقۋشى ورنى. ەگەر جىل سايىن 20 مەكتەپ سالۋعا مۇمكىندىك بولسا, ءبىز بۇل دەڭگەيدى تومەندەتپەۋىمىز كەرەك. تاياۋداعى 5 جىل ىشىندە قالامىزدا شامامەن 70 مەكتەپ سالۋعا نيەتتىمىز. بۇل ءبىلىم بەرۋ جاعدايى مەن ساپاسىن ايتارلىقتاي جاقسارتادى. تاعى ءبىر جاڭالىق – ءىرى مەكتەپتەردىڭ قۇرىلىسى. ەگەر ستاندارتتار بويىنشا بۇرىن بارىنشا 1 200 ورىنعا تۇرعىزىلسا, قازىر 2 مىڭ ورىندىق مەكتەپتەر سالىنادى. بۇل قالا قۇرىلىسى تۇرعىسىنان وتە ماڭىزدى, ويتكەنى جەردى ءبولۋ كەرەك. قازىر قالا وتە جيناقى سالىنۋدا, جىل سايىن 3 ملن شارشى مەتردەن استام تۇرعىن ءۇي سالىپ جاتىرمىز: ءار ورامدا مەكتەپ قادامدىق قولجەتىمدىلىكتە بولۋى ءۇشىن ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىم تارتۋ كەرەك. بۇل وتە ماڭىزدى مىندەتتەر, ءبىز قنجە وزگەرتتىك, ۇكىمەتپەن كەلىستىك, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىمەن بىرگە بيىل 2 اۋىسىمدا 4 مىڭ وقۋشى وقيتىن مەكتەپتەر سالامىز. قازىر ينۆەستورلار مەكتەپ قۇرىلىسىنا ينۆەستيتسيا سالۋعا نيەتتى, – دەيدى قالا اكىمى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس تۇرعىن ءۇي الاپتارىن دامىتۋ بويىنشا جەكە ءبولىم قابىلداندى. ۇكىمەتتە جوسپار قاۋلىمەن بەكىتىلدى. ەلوردا تۇرعىندارىنىڭ تورتتەن ءبىرى 16 تۇرعىن الابىندا تۇرادى. وندا 305 شاقىرىم گاز تاراتۋ جەلىلەرى تارتىلدى. 200-گە جۋىق كوشەگە اسفالت توسەلدى. 30 قوعامدىق كەڭىستىك, 20-دان استام اۋلا, مەكتەپ پەن 2 سپورت كەشەنى سالىندى. بۇگىندە تاعى 2 سپورت كەشەنى سالىنىپ جاتىر. مۇنىڭ بارلىعى تۇرعىن ءۇي الاپتارىندا تۇراتىن تۇرعىنداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىراتىنى انىق.
– بۇقارالىق سپورتتى دامىتۋ جۇمىستارى جالعاسىپ جاتىر. الدىمىزدا تۇرعان اۋقىمدى مىندەتتىڭ ءبىرى – جاستار, جاسوسپىرىمدەر اراسىندا سپورتتى دامىتۋ, تۇرعىندار اراسىنداعى سپورتپەن شۇعىلداناتىن ادامداردىڭ سانىن كوبەيتۋ. بۇل ءۇشىن ەڭ الدىمەن سپورتتىق نىسانداردى كوپتەپ سالۋ قاجەت. بۇگىندە ەلوردا اۋماعىندا 11 بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر سپورت مەكتەبى, 30-دان استام اۋلا كلۋبتارى جانە ءىرى سپورتتىق نىساندار بار. «قازاقستان» سپورت كەشەنىندە, قاجىمۇقان مۇڭايتپاسوۆ اتىنداعى ستاديوندا قايتا جوندەۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر, – دەدى ا.كولگىنوۆ.
گازداندىرۋ ەلباسىنىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسىندا بەسىنشى باعىتتا بەكىتىلگەن. گازداندىرۋ جۇمىستارى 2019 جىلى باستالىپ, جالعاسىن تابۋدا. جوبا ءۇش كەزەڭنەن تۇرادى. ءبىرىنشى كەزەڭ اياقتالىپ, بۇگىندە ەكىنشى كەزەڭ قولعا الىندى. ال ءۇشىنشى كەزەڭ 2023 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ىسكە اسىرىلادى.
– بۇگىنگى تاڭدا 650 شاقىرىم ينجەنەرلىك جەلى تارتىلدى. ونىڭ باسىم بولىگى الماتى جانە سارىارقا اۋداندارىندا ورنالاسقان. بۇل اۋداندارعا گاز تولىق جەتكىزىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا ءار ۇيگە گاز تارتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. سونىمەن قاتار جەو-1, جەو-2-دە 13 سۋ جىلىتۋ قازاندىعى گازعا كوشىرىلدى, – دەيدى سپيكەر.
قازىرگى ۋاقىتتا قالادا 1,5 مىڭنان استام وتباسى گازبەن قامتىلدى. جىل سوڭىنا دەيىن بۇل كورسەتكىش 2,5 مىڭعا دەيىن جەتكىزىلمەك. سونداي-اق نۇر-سۇلتاندا 2 اۆتوموبيل كوپىرىنىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر.
– مەملەكەت باسشىسى ەلوردادا كوپىرلەر مەن كولىك جولايرىقتارىن سالۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. قاراشا ايىندا ەسىل وزەنى ارقىلى تاۋەلسىزدىك داڭعىلىنداعى كوپىردىڭ قۇرىلىسى باستالدى. بۇرىن قۇرىلىس مەرزىمدەرىن كەشىكتىرگەن سوت پروتسەستەرى بولعان. قازىرگى ۋاقىتتا بارلىق پروتسەدۋرالىق ساتتەر شەشىلىپ, كوپىر قۇرىلىسى باستالدى. بۇل كوپىر تاۋەلسىزدىك داڭعىلى, جاڭا تەمىر جول ۆوكزالى اۋدانى, «ازىرەت سۇلتان» مەشىتىنىڭ اۋدانى, ر.قوشقارباەۆ داڭعىلى, ج.ناجىمەدەنوۆ كوشەسى, ا.بايتۇرسىنوۆ كوشەسى, قورداي كوشەسى, ايناكول كوشەسى, ب.مومىش ۇلى داڭعىلىنىڭ سول جاعالاۋىمەن قوسىمشا بايلانىستى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ماسەلەن, تاۋەلسىزدىك داڭعىلىنداعى كوپىر پايدالانۋعا بەرىلگەننەن كەيىن ماڭگىلىك ەل داڭعىلىنداعى جۇكتەمەنىڭ 20%-عا دەيىن تومەندەۋىن بولجاپ وتىرمىز. بۇل كوپىردىڭ قۇرىلىسىن 2023 جىلى اياقتاۋ جوسپارلانعان, – دەدى شاھار باسشىسى.
سونىمەن قاتار ەلوردا اكىمى ۇلى دالا داڭعىلىندا كوپىر سالىنىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. وڭ جانە سول جاعالاۋدى جالعايتىن كوپىر ماڭگىلىك ەل داڭعىلىنىڭ, ج.ناجىمەدەنوۆ, ا.بايتۇرسىنوۆ, ر.قوشقارباەۆ كوشەلەرىنىڭ, Nova city اۋدانىنىڭ, «مىڭجىلدىق» اللەياسىنىڭ جۇكتەمەسىن ازايتادى. جاڭا «نۇرلى جول» ۆوكزالىنىڭ, تەلمان تۇرعىن الابىنىڭ, «مەترو» گيپەرماركەتى اۋدانىنىڭ, پرومىشلەننىي تۇرعىن الابىنىڭ, م.جۇماباەۆ داڭعىلىنىڭ, ت.جۇرگەنوۆ كوشەسىنىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرادى.
بۇعان قوسا بيىل جانە بىلتىر ەلوردادا 300 كوشە سالىنىپ, جوندەلدى. ولاردىڭ جارتىسىنان كوبى تۇرعىن ءۇي الاپتارىندا. سونداي-اق جاڭا باعىتتار, اۆتوبۋس جولاقتارى ىسكە قوسىلدى, اۆتوبۋس پاركى جاڭارتىلۋدا. مۇنىڭ ءبارى قالا تۇرعىندارىنا قالا ىشىندە ىڭعايلى جۇرۋگە, جول ۋاقىتىن قىسقارتۋعا جانە قالانى ءموبيلدى ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
