سۇحبات • 30 قاراشا، 2021

CNPC كورپوراتسياسى قازاقستاندا: 24 جىلدىق بىرلەسكەن جۇمىس

85 رەت كورسەتىلدى

تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىل­دى­عىنان كەيىن ەكى اپتا وتكەن سوڭ، 2022 جىلدىڭ 3 قاڭ­تا­رىندا قازاقستان تاعى ءبىر ماڭىزدى مەرەيتويدى – قىتايمەن اراداعى ديپ­لوماتيالىق قارىم-قاتىناستىڭ 30 جىلدىعىن اتاپ وتەدى. كورشىلەس دەرجاۆا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ ازاتتىعىمىزدى مويىندادى، مىنە، سودان بەرى ەكىجاقتى دوستىق قارىم-قاتىناس جىل وتكەن سايىن نىعايىپ كەلەدى. ال قىتاي ۇلتتىق مۇناي-گاز كورپوراتسياسى (China National Petroleum Corporation – CNPC) قازاقستاننىڭ ەڭ ءىرى ستراتەگيالىق سەرىكتەستەرىنىڭ بىرىنە اينالىپ، كەلەسى جىلى ءبىزدىڭ ەلدەگى قىزمەتىنىڭ 25 جىلدىعىن اتاپ وتپەك. وسىعان وراي، بۇگىن قازاقستانداعى CNPC كەڭسەسىنىڭ باسشىسى لي يۋنحۋن كوپجىلدىق جەمىستى ءارى ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتىڭ قورىتىندىسى تۋرالى ايتىپ بەرەدى.

– ەڭ الدىمەن، بارشا قازاق­ستان­دىقتاردى كەلىپ جەتكەن قا­زاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاۋەل­سىز­دىك كۇنىمەن جانە تۇڭعىش پرە­زيدەنت كۇنىمەن قۇتتىقتاۋعا رۇق­سات ەتىڭىزدەر. وسىدان تۋرا 30 جىل بۇرىن قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ سايلانعان بولاتىن. بۇل ادامنىڭ ەسىمى تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ جە­تىس­تىكتەرىمەن، اتاپ ايتقاندا، ەگە­مەندىكپەن، دەموكراتيالىق قو­عاممەن، ۇلت بىرلىگى مەن تۇ­راقتى ەكونوميكا قۇرىپ، ونى دامىتۋمەن تىعىز بايلانىستى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ الەمگە اسا كورنەكتى ساياساتكەر رەتىندە تا­­نىمال، ونىڭ بۇكىل عۇمىرى – حال­قىنا، وتانىنا قىزمەت ەتۋدىڭ جار­قىن ۇلگىسى.

ەلباسى قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسى مەن قىتاي حالىق رەس­پۋبليكاسىنىڭ اراسىندا ەكو­نو­ميكالىق، ساياسي جانە مادەني سالالارداعى بەرىك، ءوزارا ءتيىمدى ءارى تاتۋ كورشىلەر رەتىندەگى قا­رىم-قاتىناستىڭ دامۋىنا زور ۇلەسىن قوستى. ول ۇسىنعان «نۇرلى جول» اتتى جاڭا ەكونوميكالىق ساياسات قحر توراعاسى سي ءتسزين­­پين­نىڭ ء«بىر بەلدەۋ – ءبىر جول» اتتى باستاماسىمەن ۇق­ساس كەلىپ وتىر. ەكى ەلدىڭ دە ۇكى­مە­تى دە قازاقستان مەن قىتاي ارا­­­سىنداعى ستاراتەگيالىق ساۋ­دا-ەكونوميكالىق ىن­تى­ماق­تاس­تىقتىڭ يگىلىگى ءۇشىن بۇل باع­دار­لامالاردى جۇپتاستىرۋ تۋرا­لى شەشىم قابىلدادى. 2019 جىلدىڭ ساۋىرىندە سي تسزينپين نۇرسۇلتان نازارباەۆقا قىتاي­دىڭ شەتەل ازاماتتارىنا بەرەتىن ەڭ بيىك مەملەكەتتىك ناگراداسى – دوستىق وردەنىن تابىستاعان بو­لاتىن.

6568

– ءبىزدىڭ بىلۋىمىزشە، ەلبا­سى­نىڭ تىكەلەي قاتى­سۋىمەن جانە قولداۋ تانىتۋىنىڭ ارقا­سىندا قازاقستان مەن قى­تاي مۇناي-گاز سالاسىنداعى ىن­تى­­ماقتاستىق تۋرالى نەگىز­گى كە­­لىسىمشارتتارعا قول قوي­عان. بۇل سەرىكتەستىك قاشان باس­تال­دى؟

– 1997 جىلدىڭ 4 ماۋسىمىندا الماتىداعى پرەزيدەنت سارايىندا قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن قىتاي مەمەكەتتىك كەڭە­سى­نىڭ ۆيتسە-
پرە­م­­ەرى لي لانتسين «اق­تو­بە­مۇ­نايگاز» كوم­پا­نيا­سى­نىڭ اكتسيا­لارىن ساتۋ-ساتىپ الۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويدى. تەندەردى ءبىزدىڭ CNPC كومپانياسى جەڭىپ الدى. سول جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا اقتوبە وبلىسىنداعى جاڭاجول جانە كەڭقياق كەن ورىندارىن پايدالانۋ تۋرالى كەلىسىمشارتقا قول قويىلدى. بۇل تاريحي قۇجاتقا قول قويا وتىرىپ، CNPC كومپانياسى قازاقستان ۇكىمەتىنە 20 جىل بويى اقتوبە جوباسىنىڭ دامۋىنا كەمى 4 ملرد دوللار ينۆەستيتسيا قۇيۋعا مىندەتتەلدى. الايدا 2021 جىلعا دەيىن سالىنعان قاراجات 10،3 ملرد دوللاردان استى.

– بۇل قوماقتى قاراجات ناق­تى قانداي ماقساتتارعا جۇم­­سالدى؟ CNPC اكتسيا­لار­دى سا­تىپ العان كەزدە كاسىپو­رىن­دار­دىڭ جاعدايى قانداي ەدى؟

– اكتسيالارى ساتىلعان كەزدە «اقتوبەمۇنايگازدىڭ» جاعدايى ءماز ەمەس ەدى، كومپانيانىڭ دەبي­تور­لىق جانە نەسيەلىك قارىزدارى شاش ەتەكتەن بولدى، لوگيستيكا كانالدارى جويىلعان سوڭ توقىراۋ باستالىپ، جۇمىسشىلاردىڭ جا­لا­قىسىن تولەيتىن قاراجات جوق ەدى، ونىڭ ۇستىنە، قۇرىلعىلار ابدەن توزعان بولاتىن.

العاشقى كۇندەردەن باستاپ-اق CNPC كومپانيانى دامى­تۋ ءۇشىن جوسپارلى تۇردە اۋقىمدى جۇمىستاردى اتقارا باس­تادى. ءوندىرىس پەن باسقارۋ سايا­سا­تىن­دا­عى نەگىزگى باعىتتارعا توق­تال­ساق، ول:

  • وندىرىستەگى تەحنيكانى تۇبە­گەي­لى وزگەرتۋ، الەمدىك ستان­دارت­قا ساي جاڭا تەحنيكالار الۋ;
  • عىلىمي ىزدەنىستەردى، جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ ارقىلى كومىر­سۋتەگىن قازۋ كولەمىن ارتتىرۋ;
  • باسقارۋدى زاماناۋي مەنەدجمەنت جۇيەسىنە ۇيرەتۋ، باس­­قارۋدى باقىلاۋدىڭ حالىق­ارا­لىق تاجىريبەسىن ەنگىزۋ;
  • ءونىمدى ساتاتىن جاڭا كانالدار تابۋ;
  • ادام كاپيتالىن دامىتۋ، ەڭبەك قاۋىپسىزدىگىنە نازار اۋدارۋ;
  • ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىك جۇيەسىن، قالدىقتار تاستامايتىن جانە ەنەرگيا ۇنەمدەيتىن تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ;
  • كورپوراتيۆتى جانە الەۋ­مەت­تىك ساياساتتا جاڭا جەتىس­تىك­تەر­گە تالپىنۋ;

– ياعني ينۆەستور كەلگەن سوڭ كومپانيانىڭ جۇمىسىنا قان جۇگىردى دەگەن ءسوز عوي. جالپى، CNPC تۋرالى ازداپ ايتىپ بە­رە­سىز بە؟ الەمدىك الپاۋىتتار رەيتينگىسىندە سىزدەردىڭ كور­­پو­را­تسيالارىڭىز نەشىنشى ورىن­دا تۇر؟

9656

– قىتاي ۇلتتىق مۇناي-گاز كورپوراتسياسى الەمدە وزىق ورىنعا يە بولىپ وتىرعان حا­لىقارالىق كەشەندى ەنەرگە­تي­كا كومپانياسى. CNPC قى­تاي­دىڭ ەڭ ءىرى مۇناي ءوندىرۋشى كوم­پا­نيا­لارىنىڭ ءبىرى، الەمدەگى 50 ءىرى مۇناي كومپانيالارىنىڭ وزدىق ۇشتىگىندە تۇر. CNPC الەم بويىنشا 37 ەلدە مۇناي-گاز سالاسىنداعى ينۆەستيتسيالىق قىز­مەت اتقارىپ، 63 ەلدەگى مۇناي-گاز نىساندارىندا ينجەنەرلىك-تەح­نيكالىق قىزمەت اتقارادى.

كورپوراتسيا مۇناي جانە گاز وشاقتارىن بارلاپ، ونى وندىرەدى، مۇنايدى قايتا وڭدەپ، مۇناي حيميا ونىمدەرىن جاسايدى، مۇ­ناي، گاز ونىمدەرىن ساتىپ، ونى قۇبىرلارعا دەيىن تاسىمالدايدى، ۇڭعىمالار قازىپ، مۇناي-گاز كەن ورىندارىنا، مۇنايدى قايتا وڭدەيتىن جانە مۇناي حيميا قىزمەتىن اتقاراتىن زاۋىتتارعا ينفراقۇرىلىم تارتادى، مۇناي قۇرىلعىلارىن جاساپ، جاڭا ەنەرگيا كوزدەرىن جاسايدى.

– كورپوراتسيا سان الۋان ءتۇرلى قىزمەت اتقارادى ەكەن. وسى­لاردىڭ اراسىندا قا­زاق­ستان­دا نەنى جۇزەگە اسىراسىزدار؟

– قازاقستاندا CNPC كور­پو­را­تسيا­سىنىڭ قاتىسۋىمەن 7 مۇناي وڭدەۋ جوباسى، 2 مۇناي قۇبىرى، 2 گاز قۇبىرى، 1 مۇنايدى قايتا وڭدەۋ زاۋىتى مەن تەمىر قۇبىرلار شىعاراتىن 1 زاۋىت جۇمىس ىستەيدى. كورپوراتسيا سونداي-اق «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كوم­پا­نيا­سىنىڭ ستراتەگيالىق ىسكەر سەرىكتەسى بولا وتىرىپ، «سنپس-اق­تو­بە­مۇنايگاز»، «پەت­رو­­قا­زاقستان قۇمكول رەسورسيز» جانە «پەتروقازاقستان ويل پروداكست» (شىمكەنت ءموز)، «ماڭ­عىستاۋمۇنايگاز»، «ازيا­لىق گاز قۇبىرى»، «قازاقستان-قى­تاي قۇبىرى» سياقتى بىرقاتار بىرلەسكەن جوبالارعا قاتىسادى. سونداي-اق CNPC كورپوراتسيا­­­­­­سى North Caspian Operating Com­pa­ny كونسورتسيۋمىنىڭ قۇ­را­­مىندا قاشاعان كەن وشا­عىن­داعى جۇ­مىس­تارعا اتسالىسىپ وتىر.

شيرەك عاسىر ۋاقىت ىشىندە ءبىزدىڭ كورپوراتسيا قازاقستاننىڭ مۇناي-گاز كەشەنىن دامىتۋ ءۇشىن 47 ملرد دوللاردان استام ينۆەس­تيتسيا سالدى. CNPC كومپانيالارى 360 ملن توننا مۇناي الىپ، بيۋدجەتكە سالىق رەتىندە شامامەن 50 ملرد تولەم جاساعان.

مۇناي وندەۋ كولەمى بويىن­شا قىتايلىق كومپانيالار قا­زاقستاندىق جانە امە­ري­كا­لىق كومپانيالاردان كەيىن ءۇشىن­شى ورىن الىپ وتىر. سولاي بولا تۇرا، CNPC قاتىساتىن كا­سىپ­ورىن­­دار قازعان مۇنايدىڭ 60% قايتا وڭدەۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى نا­رىققا تاسىمالدانىپ، قازاق­­ستان­نىڭ ىشكى باعاسى بويىنشا ساتىلادى. وسىلايشا، تۇتى­نۋ­شى­لارعا تۇراقتى تۇردە ساپالى وتاندىق جانار-جاعارماي جەت­كى­زە وتىرىپ، سNPC قازاقستان ەكو­نوميكاسىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسىپ وتىر.

قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرە­زي­دەن­تى نۇرسۇلتان نازار­باەۆ سNPC كورپوراتسيا­سى مۇناي مەن گاز ءوندىرۋ، ونى تاسىمالداۋدا جانە قايتا وڭ­دەۋدە قازاقستاننىڭ نەگىزگى سەرىكتەستەرىنىڭ ءبىرى دەگەن­دى ۇنەمى ەسكە سالا وتىرىپ، ءبىزدىڭ كوم­پانيانىڭ جۇمىسىنا كوڭىلى تو­لاتىنىن دا ايتقان.

«قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ جا­نىندا شەتەلدىك ينۆەستورلار كەڭەسى جۇمىس ىستەيدى. مۇندا قى­تاي­لىق سNPC كومپانياسىنىڭ ما­ڭىزى زور. ول – قازاقستاننىڭ مۇناي-گاز نارىعىن دامىتۋداعى ماڭىزدى سەرىكتەسى»، دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ­ 2018 جىل­دىڭ قىر­كۇيەگىندە ەلوردادا وتكەن قازاقستان-قىتاي بيزنەس-فو­رۋمىنىڭ اشىلۋىندا.

– الەم بويىنشا قىتاي كوم­پانيالارى تارتىپكە باعى­ناتىن، سول ەلدىڭ زاڭىن، اسىرەسە، قور­شاعان ورتانى قورعاۋ سالا­سىنداعى زاڭدارىن بەرىك ۇستا­ناتىن كومپانيا رەتىندە تا­نىل­عان. قازاقستانداعى ەكولوگيانى قورعاۋ بويىنشا CNPC ناقتى قانداي شارالاردى ات­قا­­رادى؟

– سNPC كومپانياسى «جاسىل ەكونوميكا» تۇجىرىمداماسىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن ىسكە اسىرىپ وتىر جانە قورشاعان ورتانى قورعاۋ – ءبىزدىڭ كومپانيانىڭ قىزمەتىندەگى باسىم باعىتتاردىڭ ءبىرى. سNPC قازاقستاننىڭ ەكو­لو­گيالىق زاڭنامالارى مەن قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالا­سىنداعى حالىقارالىق كەلىسىم­دەر­دىڭ تالاپتارىن قاتاڭ ۇستا­نا­دى، ەكولوگيالىق تازا ءوندىرىستى تەز دامىتىپ، بۇل پروتسەستەرگە اي­تارلىقتاي مول قارجى قۇيادى. ءبىزدىڭ كومپانيامىزدىڭ ۇرانى – «ەنەرگيا مەن تابيعاتتىڭ ۇيلە­سى­مى».

سNPC كورپوراتسياسى كەلمەي تۇرىپ، اقتوبە وبلىسىندا مۇناي جانە گاز ەسكى زاۋىتتا وڭدەلەتىن، سوندىقتان كوپ مولشەردەگى گاز زاۋىتتىڭ مۇرجالارىنان شى­عىپ، قورشاعان ورتاعا ايتار­لىق­تاي زيان تيگىزەتىن. بۇل جاع­دايدى تۇزەتۋ ءۇشىن، سNPC اي­ماقتا ءۇش زاماناۋي مۇناي-گاز وڭدەۋ زاۋىتىن سالدى، سول ار­قى­لى ىلەسپە گازدى قايتا وڭدەۋ كوەففيتسيەنتىن 27%-دان 90%-عا جەتكىزىپ، قور­شا­عان ورتاعا شى­عاتىن زياندى قالدىقتاردى بارىنشا ازايتتى. بۇل ىسكە قۇ­يىل­عان ينۆەستيتسيا كولەمى 2 ملرد دوللاردى قۇرادى.

«ماڭعىستاۋمۇنايگاز» كومپانياسى ءوز نىساندارىندا جينالىپ قالعان مۇناي قالدىقتارىن ۇزدىكسىز جويىپ، ايماقتى تازارتىپ وتىرادى. سوناۋ كەڭەس وداعى كەزەڭىنەن بەرى لاستانعان بۇل جەردىڭ اۋماعى – 47 گەكتار. سوڭعى جىلدار ىشىندە 10 پوليگون مەن 6،5 گەكتار جەر تازالاندى; ميلليون توننادان استام قالدىق جويىلدى. بۇرىننان جينالعان جانە قايتا شىققان زيان­­دى قال­دىق­تاردى قايتا وڭدەپ، پاي­داعا جاراتۋ ءۇشىن بولىنگەن قاراجات كو­لەمى 2016 جىلعى 881 ملن تەڭ­گە­دەن 2021 جىلى 7،3 ملرد تەڭ­گەگە دەيىن جەتكەن.

شىمكەنت مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىن قايتا جاڭعىرتۋ ءۇشىن سNPC مەن «قازمۇنايگاز» كومپانيالارى 1 ملرد 800 ملن دوللار قاراجات بولگەن. 2018 جىلدىڭ قىركۇيەگىندە قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ جاڭا ءوندىرىستى ءوزى ىسكە قوسىپ، وندىرىسكە جۇكتەلگەن مىندەتتەردىڭ ورىندالۋ ساپاسىنا جوعارى باعا بەرگەن بولاتىن. ەڭ باستى جەتىستىك – ەكو­لو­گيالىق قاۋىپتەردىڭ ازاي­عانى ەدى. ماسەلەن، بەنزين مەن ديزەل وتىنىنداعى كۇكىرتتىڭ ۇلەسى 10 ەسە ازايسا، اقشىل مۇناي ونىم­دە­رىنىڭ كولەمى 57%-دان 82%-عا دەيىن ۇلعايدى. ءونىم ساپاسىن دا جاقسارتۋعا مۇمكىندىك تۋدى. ەگەر بۇرىن زاۋىتتا ك2 ساناتتى جانار-جاعارماي شى­عا­رىل­­­­عان بولسا، قازىر ك4 جانە ك5 ساناتتى (ەۋرو-4 جانە ەۋرو-5 ساناتتارىنىڭ بالاماسى) بەنزين مەن ديزەل وتىنى وندىرىلەدى. ال بۇل دەگەنىمىز قورشاعان ور­تا­عا شىعاتىن زياندى گازدىڭ كولەمى دە الدەقايدا ازايدى دەگەن ءسوز. بۇدان وزگە، اتموسفەراعا شىعاتىن كومىرتەك پەن باسقا دا زياندى قالدىقتاردىڭ ۇلەسى 90%-عا دەيىن ازايعان. مىڭ توننادان استام مۇناي شلامى قايتا وڭدەۋگە جانە قايتا كادەگە جاراتۋعا جونەلتىلگەن. قازىر تاۋ­لىگىنە شامامەن 15 مىڭ توننا جانار-جاعارماي وندىرىلەدى، سو­نىڭ ىشىندە 6 مىڭ توننادان استامى جوعارى ساپاداعى ءونىم ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون.

– مۇناي كومپانيالارى دە­گە­نىمىز – قانداي ەلدە جۇ­مىس ىستەسە دە، سول ەلدىڭ بيۋد­جەتىنە قو­ماقتى قاراجات سا­لاتىن كوم­پانيا عانا ەمەس، ءىرى مەتسە­نات رەتىندە كوزگە تۇسە­تىن كا­سىپورىندار. وسى وراي­دا، قازاقستاندىقتارعا الەۋ­­مەت­تىك قول­داۋ كورسەتۋدە CNPC كور­پو­را­تسياسى قانداي جۇ­مىس­تار اتقاردى؟

– CNPC قازاقستاندا جولدار توسەپ، ساياباقتار سالادى، ۇي­لەر مەن كوشەلەردى قايتا جوندەپ، مادەني جانە تاريحي شا­رالارعا قارجىلاي قولداۋ كورسەتەدى، ستۋدەنتتەرگە ءبىلىم بەرۋ گرانتتارىن ءبولىپ، سپورتشى­لار مەن ونەر قايراتكەرلەرىنە كومەكتەسەدى، اۋرۋحانالارعا جاڭا كولىك، مەديتسينالىق قۇرىلعىلار مەن ءدارى-دارمەك ساتىپ الىپ بەرەدى، مەكتەپتەرگە كومپيۋتەرلەر مەن وقۋلىقتار سىيلايدى. CNPC كورپوراتسياسىنىڭ قازاقستانداعى قايىرىمدىلىق پەن الەۋمەتتىك جوبالارعا سالعان ينۆەستيتسيا كولەمى 410 ملن دوللاردان اسقان.

ءبىزدىڭ ەڭ باستى الەۋمەتتىك جو­بامىز – نۇر-سۇلتان قالا­سىن­داعى قازاق ۇلتتىق حورەوگرافيا اكادەمياسىنىڭ قۇرىلىسى بولدى. بۇل جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن CNPC كومپانيالار توبى 95 ملن دوللار قاراجات بولگەن. سونىڭ ناتيجەسىندە قا­زاقستاننىڭ ەلورداسىندا ور­تالىق ازيادا بالاماسى جوق ءىرى ونەر نىسانى بوي كوتەردى. الەم بويىنشا بۇنداي وقۋ ورىن­دا­رىنىڭ سانى ونشاقتى عانا. وقۋشىلار ەڭ ءبىلىمدى پەداگوگتەردەن، ءبىرىنشى سىنىپتان باس­تاپ، ون ءبىرىنشى سىنىپقا دەيىن ءبىلىم الا الادى.

«بۇل حورەوگرافيا اكادەميا­سى بيۋدجەت اقشاسىنان تىس قاراجاتقا سالىنعانى ءۇشىن العىس ايتقىم كەلەدى. مە­نىڭ ءوتىنىشىم بويىنشا، قىتاي حا­لىق رەسپۋبليكاسى، CNPC ۇلت­تىق مۇناي كومپانيا­سى مەن «سامۇرىق-قازىنا» قورى قارا­جات قۇيدى. عيمارات سولار­دىڭ اق­شا­سىنا سالىندى، دەمەۋ­شى­لىك تانىتىپ، ەلىمىز ءۇشىن وسىنداي الەۋمەتتىك قولداۋ تا­نىت­قاندارىڭىز ءۇشىن راحمەت. تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 25 جىلدىعىنا بۇل تاماشا سىيلىق بولدى. سىز­دەر­دى قۇتتىقتاي وتىرىپ، تاعى دا العىس ايتقىم كەلەدى»، دەدى 2016 جىلدىڭ تامىزىندا اكادەميانىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا قاتىسقان تۇڭعىش پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

ەلباسى سونداي-اق اقتوبەدە تاعى دا CNPC قاراجاتىنا سا­لىنعان ونەر ورتالىعىنىڭ عي­ماراتىنا دا زور باعاسىن بەر­گەن بولاتىن. نۇرسۇلتان نا­زارباەۆ نىسان اشىلا سالا، 2017 جىلدىڭ قازانىندا بارىپ، ونەر ورتالىعىن ارالاپ كوردى. كوپفۋنكتسيونالدى كەشەن رەسمي جانە مەرەكەلىك شارالاردى وتكىزۋگە ارنالعان، زا­ماناۋي دىبىس جانە ساحنا قۇ­رىلعىلارىمەن قامتىلعان. سونىمەن قاتار ورتالىقتا وركەستر وينايتىن شۇڭقىرى مەن اينالاتىن ساحناسى بار كونتسەرت زالى اشىلدى. جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن CNPC 4،5 ملن دوللار بولگەن. بىلتىر COVID-19 پاندەمياسىمەن كۇرەس ءۇشىن CNPC قاتىساتىن ءاربىر كاسىپورىن قو­ماقتى قاراجات بولگەن، ال كور­پوراتسيانىڭ ءوزى قازاقستاندىق سەرىكتەستەرىمەن بىرگە «حالىق» قايىرىمدىلىق قورىنا مەدي­تسي­نالىق قۇرىلعىلار مەن قورعانىس قۇرالدارىن الۋ ءۇشىن شامامەن 10 ملن دوللار بولگەن.

– قازاقستانداعى CNPC كوم­­­­پانيالارىندا نەشە ادام جۇ­­­مىس ىستەيدى؟

– CNPC قاتىسى بار كاسىپ­­­ورىن­داردا 30 مىڭنان استام ادام ەڭبەك ەتەدى، ولاردىڭ 98،3%-ى قازاقستاندىقتار. قازاقستان مەن قىتايدىڭ ەڭ ۇزدىك وقۋ ورىندارىندا قىزمەتكەرلەر تاجىريبە الماسىپ، ءبىلىمىن جەتىلدىرىپ، دامىپ وتىرادى.

2021 جىلدىڭ 5 قاراشاسىندا IV قىتاي حالىق يمپورت تاۋارلار كورمەسىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ءسوز العان قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاق­ستان-قىتاي اراسىنداعى ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىق كەڭ ەۋ­را­زيا قۇرلىعىندا بىرلەسە دامىپ، گۇلدەنۋگە جول اشاتىنىن، ال ساۋدا-ەكونوميكالىق قا­رىم-قاتىناس ەكى ەلدىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىنا بەرىك نەگىز بولا وتىرىپ، بولاشاقتا دا دامي بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.

«قازاقستان مەن قىتاي اراسىندا ديپلوماتيالىق قاتى­ناس­تاردىڭ ورناعانىنا 30 جىل تولادى. بۇگىن ءبىزدىڭ جان-جاقتى ءارى ماڭگىلىك ستراتەگيالىق سەرىك­تەس­تى­گىمىز كەمەلدەنىپ، جاڭا كەزەڭگە قادام باستى دەپ نىق سەنىممەن ايتا الامىن. قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان قىتاي ەلى ءاردايىم ازياداعى ەڭ باستى جانە سەنىمدى سەرىكتەسىمىز بولىپ قالا بەرەدى»،  دەدى پرەزيدەنت.

بارشا قازاقستاندىقتاردى تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنىمەن جانە قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعىمەن تاعى دا قۇت­تىق­تايمىن. جاس مەملە­كەت­تەرىڭىز گۇلدەنىپ، دامي بەرسىن، ال قازاق حالقىنا بەيبىتشىلىك پەن بەرەكە، زور دەنساۋلىق، مولشىلىق پەن جاڭا جەتىستىكتەر تىلەيمىن!

 اڭگىمەلەسكەن

داستان نۇرلان ۇلى

سوڭعى جاڭالىقتار

مۇناي باعاسى كوتەرىلە مە؟

ەكونوميكا • كەشە

الاشوردا وفيتسەرى

قازاقستان • كەشە

471 مىڭ دوللارعا ساتىلدى

ادەبيەت • كەشە

شابىت پەن شاراپ

ادەبيەت • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار