قازاقستان • 27 قاراشا، 2021

كۋرچاتوۆتا اەس سالىنۋى مۇمكىن

441 رەت كورسەتىلدى

شىعىس قازاقستانداعى كۋرچاتوۆ قالاسى ءىس جۇزىندە قازاقستانداعى اتوم عىلىمىن دامىتۋ ورتالىعى. بۇل قالا ءوزىنىڭ الەۋەتىنىڭ ارقاسىندا زاماناۋي تەحنولوگيالىق جوبالاردى ەنگىزۋ ءۇشىن ماڭىزدى الاڭ بولا الماق.

مۇندا قاجەتتى عىلىمي الەۋەت پەن ىسكەر ماماندار بار. ويتكەنى قالادا ۇلتتىق يادرولىق ورتالىق جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ قىزمەتىنىڭ نەگىزگى باعىتى – يادرولىق قارۋ سىناقتارىنىڭ سالدارىن جويۋ جانە اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋ ءۇشىن عىلىمي-تەحنيكالىق بازا قۇرۋ بولىپ تابىلادى. الەمنىڭ قولدانىستاعى پوليگوندارىندا يادرولىق قارۋ سىناقتارىن باقىلاۋ دا باستى نازاردا.

ايتا كەتۋ كەرەك، الەمدەگى ەڭ ءىرى يادرولىق پوليگوننىڭ قۇرىلىسى 1947 جىلى باستالدى. ونىڭ جالپى اۋدانى 18،5 مىڭ شارشى شاقىرىم ەدى. كسرو-داعى يادرولىق قارۋدىڭ العاشقى سىناعى 1949 جىلى 29 تامىزدا وسى پوليگوندا جاسالدى. سوڭعى جارىلىس 1989 جىلدىڭ 19 قازانىندا بولدى. سەمەي پوليگونى 1991 جىلدىڭ 29 تامىزىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جارلىعىمەن جابىلدى. سودان بەرى قر ۇلتتىق يادرولىق ورتالىعى ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن قۇرىلىپ، ايتۋلى جۇمىس ىستەپ كەلەدى.

بۇگىندە عالىم ەرلان باتىربەكوۆ باسقارىپ وتىرعان قر ۇلتتىق يادرولىق ورتالىعىنىڭ  قاۋىپسىز اتوم ەنەرگەتيكاسى سالاسىنداعى زەرتتەۋلەرىنىڭ تابىستى دامۋى ەۋروپا، اقش، جاپونيا جانە ءۇندىستاننىڭ جەتەكشى حالىقارالىق عىلىمي ورتالىقتارىنىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرىپ وتىر. ۇلتتىق يادرولىق ورتالىقتا كۋرچاتوۆتىڭ ەكونوميكالىق بەلسەندى حالقىنىڭ شامامەن 30 پايىزى جۇمىس ىستەيدى. جاقىندا كۋرچاتوۆ قالاسىنا ساپارىندا وبلىس اكىمى دانيال احمەتوۆ  وسىنداعى عىلىم سالاسىنداعى قىزمەتكەرلەرگە الداعى ۋاقىتتا جاعداي جاسالىناتىندىعىن دا ايتقان بولاتىن.

1

كۋرچاتوۆ قالاسىنىڭ اكىمى الەكسەي گلازينسكيدىڭ ايتۋىنشا، بۇل قالا  قازاقستانداعى العاشقى اەس قۇرىلىسى ءۇشىن ەڭ قولايلى الاڭ رەتىندە بىرنەشە رەت قاراستىرىلعان. ويتكەنى، كۋرچاتوۆ ەڭ جوعارى قاۋىپسىزدىك پەن تيىمدىلىك دەڭگەيىندەگى جوبالاردى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قاجەت. سونداي-اق ۆلاديۆوستوكتا وتكەن شىعىس ەكونوميكالىق فورۋمىندا قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستانعا اتوم ستانتسياسى قاجەت بولعاندىقتان، اەس سالۋ ماسەلەسىن ەگجەي-تەگجەيلى قاراستىراتىن ۋاقىت كەلدى، دەپ مالىمدەگەن بولاتىن.

– بۇل ماسەلە قازاقستاندا بىرنەشە جىلدان بەرى تالقىلانىپ كەلەدى. مامانداردىڭ مالىمەتىنشە، قازاقستاندا الداعى ونجىلدىقتا ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ تاپشىلىعى بولۋى مۇمكىن. سوندىقتان، پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا، رەسپۋبليكا اتوم ەنەرگەتيكاسىنا مۇقتاج، - دەدى اكىم الەكسەي گلازينسكي.

مەملەكەتتىك قىزمەتشى رەتىندە ەمەس، كۋرچاتوۆ قالاسىنىڭ قاراپايىم تۇرعىنى رەتىندە ءوز پىكىرىمدى ايتقىم كەلەدى. ەگەر ءبىزدىڭ قالامىزدى قازاقستانداعى ءبىرىنشى اەس قۇرىلىسى ءۇشىن ورتالىق رەتىندە تاڭداسا، بۇل قالاعا ەكىنشى ومىرگە دەم بەرىپ، بيزنەس، قۇرىلىس، قىزمەت كورسەتۋ سالاسىن دامىتۋعا مۇمكىندىك بەرەر ەدى. كۋرچاتوۆ قالاسىنا جاڭا حالىقتى تارتار ەدى. سونداي-اق، قالانى جانە جالپى شىعىس قازاقستاندى ەكونوميكالىق دامۋىنا سەرپىن بەرەر ەدى.

ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك، بىرنەشە جىل بۇرىن رەسپۋبليكانىڭ ەنەرگەتيكالىق كارتاسىن زەرتتەۋ جانە ونەركاسىپتى دامىتۋدىڭ ىقتيمال پەرسپەكتيۆالارى بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلدى. قازاقستاندا اەس قۇرىلىسىن نەگىزدەۋ ءۇشىن تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر قاراستىرىلدى. اەس سالۋ مۇمكىندىگى ءۇشىن كۋرچاتوۆ، اقتاۋ جانە بالقاش قالالارى سىنعا ءتۇستى. ساراپشىلار بۇل الاڭدارعا ماگاتە-ءنىڭ ارنايى شكالاسى بويىنشا باعا بەردى. ناتيجەسىندە كۋرچاتوۆتىڭ ءوز اۋماعىندا قازاقستانداعى العاشقى اتوم ەلەكتر ستانتسياسىن سالۋ مۇمكىندىگى باسقا ۇمىتكەر قالالارعا قاراعاندا جوعارى بولدى.

 

راۋشان نۇعمانبەكوۆا،
كۋرچاتوۆ
 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۋتيل الىمى ۋاقىتشا توقتاتىلدى

ەكونوميكا • بۇگىن، 12:51

دوللار باعاسى ارزاندادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 11:32

ۇقساس جاڭالىقتار