ونىڭ ايتۋىنشا, وسى جىلدىڭ قاڭتار-قازان ايلارىندا ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 2,2 ترلن تەڭگەنى قۇراعان. وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ۇلەسى 60 پايىزدان اسادى. بۇل رەتتە وبلىس شيكىزاتتىق ەمەس ءوندىرىس كولەمىن ءوندىرۋ بويىنشا رەسپۋبليكادا ءۇشىنشى ورىندا تۇر. بۇگىندە وبلىستىڭ شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورتى رەسپۋبليكالىق كولەمدەگى ءاربىر 8-ءشى دوللاردى ەنشىلەپ وتىر. 2025 جىلعا دەيىن 2 ترلن تەڭگەدەن استام سوماعا 186 ينۆەستيتسيالىق جوبانى ىسكە اسىرۋ كوزدەلگەن. سونىڭ ناتيجەسىندە, ءوڭىردىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتى تاعى 28 پايىزعا ارتادى دەگەن بولجام بار. وڭدەۋ سەكتورى ماشينا جاساۋ (129 پايىز), تاماق ونىمدەرىن ءوندىرۋ (108,7 پايىز), حيميا ونەركاسىبى (141 پايىز) جانە مۇناي وڭدەۋ (110 پايىز) ەسەبىنەن وسۋدە.
– تاۋەلسىزدىك جىلدارى وبلىستا تولىققاندى مۇناي-حيميا كلاستەرى قالىپتاستى. ماسەلەن, بۇگىندە بەنزين ءوندىرىسىنىڭ ۇشتەن ءبىرى ءبىزدىڭ وڭىرگە تيەسىلى. ال مۇنايمەن قىزدىرىلعان كوكس بىزدە عانا شىعارىلادى. ماشينا جاساۋدى دامىتۋ تەمىر جول كلاستەرىن قامتاماسىز ەتەدى. بۇل رەتتە جەرگىلىكتى ماشينا جاساۋ سالاسى بەس ونەركاسىپتىك كاسىپورىننان تۇرادى. ولار ەلدەگى ءتيىستى ءوندىرىستىڭ 73 پايىزىن قۇراپ وتىر. وسى ايدا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ سەرپىمدى كلەممالار مەن بۇراندالاردى شىعارۋعا رۇقسات بەردى. بۇل تمد-داعى بىرەگەي زاۋىت سانالادى. كاسىپورىن اتالعان ونىمدەرگە دەگەن ۇلتتىق تاسىمالداۋشىنىڭ قاجەتتىلىگىن تولىعىمەن وتەمەك. 2024 جىلى ۇستا-بانداج كەشەنىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان. بۇل كەشەن دە ىشكى نارىقتى تولىق قامتىپ, شەتەلدەرگە شىعۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرماق, – دەدى ءا.سقاقوۆ.
اكىمنىڭ ايتۋىنشا, وڭىردەگى ازىق-ت ۇلىك ءوندىرىسى اگروونەركاسىپ كەشەنىندەگى ماڭىزدى قادامداردىڭ ناتيجەسىندە العا باسۋدا. ماسەلەن, 10 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا وبلىس اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ جالپى شىعارىلىمىنىڭ ءوسۋ قارقىنى جاعىنان كوشباسشى اتانىپ كەلەدى. بۇل كورسەتكىش سوڭعى ەكى جىلدىڭ ىشىندە 100 ملرد تەڭگەگە ۇلعايدى. بيىل پاۆلودارلىق ديقاندار 30 جىلدىڭ ىشىندە العاش رەت 1 ملن توننادان استام استىق جينادى. قاراقۇمىق ءتۇسىمى ەلدەگى بارلىق كولەمنىڭ جارتىسىنان كوبىن قۇراعان. ال رەسپۋبليكاداعى ءسابىزدىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگى, كارتوپتىڭ 16 پايىزى وسى وڭىرگە تيەسىلى.
– سۋارمالى ەگىنشىلىكتى قارقىندى دامىتىپ كەلەمىز. بۇگىندە ونىڭ اۋماعى 135,9 مىڭ گەكتاردى قۇرايدى. ەت, ءسۇت ءوندىرىسى, قايتا وڭدەۋ باعىتتارى دا دامۋدا. جىل باسىنان بەرى ەت ونىمدەرىنىڭ ەكسپورتى 40 پايىزعا ءوستى. جىل سوڭىنا دەيىن 4 مىڭ ءىرى قارا مال باسىنا ارنالعان تاعى 5 مال شارۋاشىلىعى نىسانىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا. قايتا وڭدەۋ كاسىپورىندارىنىڭ ءوندىرىسى 9 ايدا 90 ملرد تەڭگەدەن استى. جىل سوڭىنا دەيىن بارلىعى 32 نىسان ىسكە قوسىلادى. وسىنىڭ بارلىعى بىزدەگى اگروونەركاسىپتىك كەشەننىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرادى. قازىر بيۋدجەتتەن بەرىلگەن سۋبسيديالاردىڭ 1 تەڭگەسىنە 4 تەڭگە جەكە ينۆەستيتسيادان اينالۋدا, – دەدى وبلىس اكىمى.
ءا.سقاقوۆ پاندەمياعا قاتىستى شەكتەۋلەردەن كەيىن شاعىن جانە ورتا بيزنەس سەنىمدى تۇردە قالپىنا كەلە باستاعانىن جەتكىزدى. بۇل رەتتە كاسىپورىندار سانى 1,5 مىڭعا, ال ولاردىڭ ونىمدەرى 60 ملرد تەڭگەگە وسكەن. بۇعان شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋعا ارنالعان مەملەكەتتىك جانە وڭىرلىك باعدارلامالار سەپتىگىن تيگىزۋدە. جىل باسىنان بەرى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى», «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» جانە «ەڭبەك» باعدارلامالارى بويىنشا 58,8 ملرد تەڭگەگە 1 524 جوبا قولداۋ تاپقان. مىسالى, شىنى وندىرەتىن كاسىپورىن مەملەكەتتىك كومەكتىڭ ناتيجەسىندە, ەۋروپادان قاجەتتى جابدىقتاردى ساتىپ الۋعا جانە جاڭا تسەحتىڭ قۇرىلىسىن باستاۋعا مۇمكىندىك العان.
– سونداي-اق ءبىز ەكىنشى دەڭگەيلى بانكپەن بىرلەسىپ, كاسىپكەرلەردى قولداۋ باعدارلامالارىن ىسكە قوسۋدامىز. ماسەلەن, بىلتىر جاس بيزنەسمەندەر ءۇشىن كەپىلسىز كرەديت بەرۋ جەلىسى ءدال وسىنداي ىنتىماقتاستىقتىڭ ناتيجەسىندە ىسكە قوسىلدى. بيىل بيزنەستەگى ايەلدەرگە ارنالعان باعدارلاما باستالدى. سونىمەن قاتار شاعىن جانە ورتا بيزنەس Business Ertis باعدارلاماسى اياسىندا التى باعىت بويىنشا كومەك الۋدا. ياعني كاسىپكەرلەردىڭ ماسەلەلەرى ناقتى شەشىلىپ, الەۋمەتتىك بيزنەس قولداۋعا يە بولۋدا. سونداي-اق باعدارلامادا اۋىلداعى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قاراستىرىلعان, – دەپ ناقتىلادى ايماق باسشىسى.
ءا.سقاقوۆتىڭ ايتۋىنشا, اۋىلدىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا باسا نازار اۋدارىلۋدا. «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسى اياسىندا 2019 جىلدان باستاپ پاۆلودار وبلىسىنىڭ 120 مىڭعا جۋىق تۇرعىنى نەمەسە وبلىستاعى بارلىق اۋىل تۇرعىندارىنىڭ جارتىسىنا جۋىعىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ جاعدايى جاقسارعان. 169 الەۋمەتتىك نىسان سالىنىپ, جوندەلگەن. بيىل 70 جوبا ىسكە اسىرىلۋدا. ونىڭ باسىم بولىگى اياقتالماق. مىسالى, 10 مەكتەپ, 4 بالاباقشا جوندەلىپ, دارىگەرلىك امبۋلاتوريا سالىنىپتى. 80 شاقىرىمنان استام كەنتىشىلىك جولدارعا ورتاشا جوندەۋ جۇرگىزىلگەن. اكىم تازا اۋىز سۋعا قول جەتكىزۋ ماسەلەسى دە ەرەكشە باقىلاۋدا ەكەنىن العا تارتتى جانە جىل سوڭىنا دەيىن قولجەتىمدىلىك دەڭگەيىن 94,7 پايىزعا جەتكىزەمىز دەپ سەندىردى. جالپى, سوڭعى ەكى جىلدا بۇل كورسەتكىش 20 پايىزعا وسكەن ەكەن. جوبالاردى جەدەلدەتە جۇزەگە اسىرىپ, 2024 جىلى 100 پايىزدىق كورسەتكىشكە جەتۋ مىندەتى تۇر.
– قالالاردىڭ ينفراقۇرىلىمدىق دامۋىنا دا ەرەكشە كوڭىل بولىنۋدە. پاۆلودار وبلىسى – ەلدەگى ەڭ ۋربانيزاتسيالانعان وڭىرلەردىڭ ءبىرى. وبلىس حالقىنىڭ 71 پايىزى – پاۆلودار, اقسۋ جانە ەكىباستۇز قالالارىنىڭ تۇرعىندارى. بيىل ەكىباستۇزدى 2025 جىلعا دەيىن دامىتۋدىڭ كەشەندى جوسپارى ازىرلەندى. ول ءتورت نەگىزگى بلوك پەن 114 ءىس-شارادان تۇرادى. ونىڭ 90 پايىزعا جۋىعى جەكە ينۆەستيتسيالار ەسەبىنەن جۇزەگە اسىرىلادى. بيۋدجەت قاراجاتى نەگىزىنەن ينجەنەرلىك جانە الەۋمەتتىك نىسانداردى جاڭارتۋعا, سالۋعا جۇمسالادى. ەڭ ءىرى جوبالاردىڭ قاتارىندا مۇز ارەناسىن, شىعارماشىلىق ورتالىق سالۋ, 20 مەكتەپتى جاڭعىرتۋ بار. بۇل – ەكىباستۇزدىڭ دامۋ باعىتتارىنىڭ ءبىرى عانا. ازىرلەنگەن قۇجات ءىس جۇزىندە بارلىق سالانى قامتيدى. ونىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تيىمدىلىگى دە جوعارى بولماق. اتاپ ايتقاندا, 16,5 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى اشىلىپ, ورتاشا ايلىق جالاقى 43 پايىزعا وسەدى. 200 مىڭ شارشى مەتر جاڭا تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلىپ, ونەركاسىپتىك ءوندىرىس 1 ترلن تەڭگەگە دەيىن جەتپەك, – دەدى ءا.سقاقوۆ.
بيىل 60 جىلدىعى اتالىپ وتكەن اقسۋ قالاسى جىلىنا 1 ملن توننادان استام فەرروقورىتپا وندىرۋدە. رەسپۋبليكا ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ 17 پايىزىن اقسۋلىقتار ۇسىنىپ وتىر. شاھاردا 28,5 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. وعان قوسا الەۋمەتتىك وسال توپتاردىڭ وكىلدەرى ءۇشىن 16 پاتەر ساتىپ الىنباق. «زاماناۋي مەكتەپ» وڭىرلىك باعدارلاماسى بويىنشا ەكى مەكتەپتىڭ جاڭعىرتۋ جۇمىستارى اياقتالۋعا جاقىن. كەلەر جىلى مۇز سارايىنىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋ جوسپارلانعان.
– پاۆلوداردا بيىل وبلىستىق اۋرۋحانا جانىنان ينفەكتسيالىق بولىمشە اشىلدى. وبلىستا تۇراقتى ينفەكتسيالىق توسەكتىك ورىن قورى پاندەمياعا دەيىنگى كەزەڭمەن سالىستىرعاندا 2,4 ەسە ارتتى. دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن نىعايتۋدىڭ باسقا باعىتتارى دا ءبىز ءۇشىن ماڭىزدى. پاۆلوداردىڭ جاڭا شاعىن اۋدانىندا كوپسالالى اۋرۋحانا سالۋدى, سونداي-اق وڭىردە تاعى ءۇش اۋىلدىق مەديتسينالىق مەكەمە قۇرىلىسىن باستاۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. 2024 جىلعا دەيىن بارلىعى 12 دەنساۋلىق ساقتاۋ نىسانى پايدالانۋعا بەرىلمەك. تاۋەلسىزدىك جىلدارى وبلىستا 96 مەديتسينالىق نىسان سالىندى. سولاردىڭ ءبىرى – كارديوحيرۋرگيالىق ورتالىق. مۇندا بۇگىندە از ءينۆازيۆتى, كۇردەلى اريتمولوگيالىق وپەراتسيالار, كۇردەلى قۇرىلعىلاردى يمپلانتاتسيالاۋ جانە گيبريدتىك ارالاسۋلار جۇرگىزىلەدى. 9 جىل ىشىندە ورتالىقتا 18 مىڭنان استام وپەراتسيا جاسالدى. وزگە وڭىرلەردىڭ تۇرعىندارى دا بۇل جەردەن جوسپارلى جانە شۇعىل كومەك الا الادى. وتكەن جىلدان بەرى كارديوحيرۋرگيالىق ورتالىقتا ينسۋلت ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى. جۇرەك-قانتامىر جۇيەسى اۋرۋلارى بار پاتسيەنتتەردى ەمدەۋ ءۇشىن وزىق تەحنولوگيالاردى ودان ءارى ەنگىزۋ جوسپارلانۋدا, – دەدى اكىم.
وڭىردە مەديتسينالىق كادرلىق الەۋەتتى ارتتىرۋعا دا ماڭىز بەرىلگەن. بۇل رەتتە جاس مامانداردىڭ تۇرعىن ءۇي جانە باسقا دا ماسەلەلەرىن شەشۋگە نازار اۋدارىلۋدا. اكىمنىڭ مالىمەتىنشە, جىل باسىنان بەرى اۋىلعا جۇمىس ىستەۋگە كەلگەن 85 دارىگەر كوتەرمە اقى العان. 52-ءسى بيۋدجەتتىك نەسيەگە قول جەتكىزدى. پاۆلوداردا 400 ورىندى قامتيتىن مەديتسينالىق كوللەدج ستۋدەنتتەرى مەن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە ارنالعان جاتاقحانالاردى ىسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا.
– اۋىلدارعا باراتىن مۇعالىمدەر ءۇشىن تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتتارىن ەنگىزۋ بويىنشا جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. بىلتىر «پاۆلودار وبلىسىنىڭ ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن» توسبەلگىسى تاعايىندالىپ, بۇگىندە ونى 59 مۇعالىم الىپ ۇلگەردى. ولارعا 1 مىڭ ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش كولەمىندە, ياعني 3 ملن تەڭگەگە جۋىق قارجى بەرىلدى. ەكى جىل ىشىندە سالانىڭ بيۋدجەتى ەكى ەسە ءوستى. ونىڭ ىشىندە ءبىلىم بەرۋ نىساندارىن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاراقتاندىرۋدى قارجىلاندىرۋ 12 ەسە ۇلعايدى. وقۋ ورىندارىن كەشەندى جابدىقتاپ, اباتتاندىرۋ ءۇشىن بىلتىر «زاماناۋي مەكتەپ» وڭىرلىك باعدارلاماسى ازىرلەندى. ول 2025 جىلعا دەيىن 85 مەكتەپتى قامتيدى. تاۋەلسىزدىك جىلدارى پاۆلودار وبلىسىنىڭ وقۋشىلارى رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق وليمپيادالاردان 9 مىڭعا جۋىق مەدال جەڭىپ الدى. 20 جىل بويى ايماق قۇراماسى رەسپۋبليكاداعى ەڭ ۇزدىك وليمپيادالىق كوماندا سانالادى, – دەدى ول.
بۇگىندە وڭىردە 3 091 سپورت عيماراتى جۇمىس ىستەيدى. تاۋەلسىزدىك جىلدارى مادەنيەت نىساندارىنىڭ سانى ەكى ەسە ارتقان.
