ايماقتار • 17 قاراشا، 2021

اجارلانا تۇسكەن ارىس

83 رەت كورسەتىلدى

تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىق مەرەكەسىنە جانە ارىس قالاسىنىڭ 65 جىلدىعىنا وراي تۇركىستان وبلىسىنىڭ ارىس قالاسىندا قازاقتىڭ ۇلى اقىنى اباي قۇنانباي ۇلىنا ارنالعان ەسكەرتكىش اشىلدى. ونەر تۋىندىسىن قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى، ارىس قالاسىنىڭ تۋماسى تىلەۋبەردى بيناشەۆ سىيعا تارتتى.

ۇلى اقىننىڭ ەسىمىن جاس ۇرپاققا كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا، قالا­لىق ورتالىقتاندىرىلعان كىتاپحا­نالار جۇيەسى مەكەمەسىنىڭ الدىنا ورنا­تىلعان ەسكەرتكىشتىڭ بيىكتىگى 4 مەتر، تۇعىرى – 2،20، بيۋست بيىكتىگى – 1،50 مەتر. تۇعىرى گرانيت-مراموردان جاسالعان. ەڭسەلى ەسكەرتكىشتىڭ اينالاسىنا كوگالداندىرۋ جۇمىستارى جۇر­گىزىلىپ، جارىقتاندىرىلعان. سال­تاناتتى ءىس-شارادا ارىستىقتاردى مەرەكەمەن قۇتتىقتاعان وبلىس اكىمى ومىرزاق شوكەەۆ ارىس قالاسىنىڭ 65 جىلدىق مەرەيتويى ەلگە وي سالاتىن، تاعى­لىمى مول تانىمدىق ءىس-شارالار­مەن جالعاسىن تاۋىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. «الەمگە تانىمال باس اقىنىمىزدىڭ ەڭبەگىن حالىق بولىپ ۇلىقتاۋ مەملە­كەتىمىزدىڭ مەرەيىن ارتتىرادى. ۇلى ويشىلدىڭ اسىل مۇراسىن ارداقتاۋ جانە جان-جاقتى دارىپتەۋ – بارىمىزگە ورتاق مىندەت. ول ءۇشىن بۇگىنگى بۋىن اباي مۇراسىنان ءنار الىپ، رۋحاني كەمەلدەنۋگە ءتيىس. ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى: «اباي قازاقتىڭ ءار بالاسىن ۇلتجاندى ازامات ەتىپ تاربيەلەۋگە شاقىردى. ونىڭ مۇراسى – پاراساتتى ءپاتريوتيزمنىڭ مەكتەبى، ەلدىكتى قادىرلەۋدىڭ نەگىزى. سوندىقتان ازاماتتارىمىزدىڭ كوزى اشىق بولسىن دەسەك، ابايدى وقۋدان، اقىن ولەڭىن جاتتاۋدان جالىقپاعان ءجون»، دەپ اتاپ ءوتتى. ولاي بولسا، ورتالىق كىتاپحانا الدىندا بوي كوتەرگەن ەڭسەلى ەسكەرت­كىش جاستارىمىزدى اباي ارمانداعان كەمەلدىككە جەتەلەيدى دەپ سەنەمىن»، دەدى وبلىس اكىمى.

سونداي-اق بۇل كۇنى جارىلىستان كەيىن مەملەكەتتىڭ، كۇللى ەلدىڭ قول­داۋىمەن جاڭارعان، اجارلانا تۇسكەن قالانىڭ دەندروساياباق الدىنا ورناتىلعان، تەمىر جول تاريحىنان سىر شەرتەتىن، كونەنىڭ كوزىنە اينالعان پاروۆوزدىڭ ەسكەرتكىشى اشىلدى. اشىق اسپان استىنداعى مۋزەيگە ورنالاستىرىلعان پاراۆوزدىڭ سالتاناتتى لەنتاسىن سەناتور ءالىمجان قۇرتاەۆ، وبلىس اكىمى ومىرزاق شوكەەۆ جانە ارىس قالاسىنىڭ قۇرمەتتى تەمىرجولشىلارى قيدى. «تۇركسىب» تەمىرجولىنىڭ قۇرىلىسىنا قاتىسىپ، جاپان تۇزدە تىرشىلىكتى جانداندىرعان ارىستىقتارعا، پويىزداردىڭ قاۋىپسىز ءجۇرۋىن قامتاماسىز ەتۋشى بار­لىق تەمىرجولشىعا قۇرمەت كورسەتۋ ماق­سا­تىن­دا تۇعىرعا قوندىرىلعان ­پاروۆوز تاريحىنا كەلسەك، ول 1946 جى­لى ۋلان-ۋدە قالاسىنداعى زاۋىتتان شىققان. سالماعى جۇزدەگەن توننانى قۇرايتىن وتاربا شىعىس قازاقستان وبلىسى، شەمونايحا ستانساسىنان اكەلىنگەن. «جيىرماسىنشى عاسىردىڭ باسىندا قازاق حالقىنىڭ تۇرمىسىنا شو­­­يىن جول شارۋاشىلىعىنىڭ ەنۋى مەن ونىڭ دامۋى ۇلتىمىز ءۇشىن ايتۋلى وقيعا بولدى. ال تۇتاس ءبىر ءداۋىر جاڭعىرىعىنا اينالعان «تۇركسىب» تەمىر جولىن سالۋدا ارىس قالاسىنىڭ ماڭىزى زور ەدى. وسى جولدا ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىز تالماي تەر توگىپ، ايانباي ەڭبەك ەتتى. 1946 جىلى زاۋىتتان شىققان بۇل پاروۆوز قازاق دالاسىندا 1961 جىلعا دەيىن قولدانىستا بولعان. ءداۋىر جاڭعىرىپ، زامان جاڭارعان شاقتا، مۇنداي وتاربالار بۇگىندە كونە جادىگەرگە اينالىپ وتىر. وسىنداي قۇندىلىقتاردى دارىپتەۋ ارقىلى ءبىز ۇرپاقتار ساباقتاستىعىن ساقتاپ، قازاق­ستاندىق تەمىرجولشىلاردىڭ ەرەن ەڭبەگىن كەيىنگى بۋىنعا ۇلگى ەتەمىز»، دەدى وبلىس اكىمى سالتاناتتى راسىمدە. ال قالا اكىمى گۇلجان قۇرمانبەكوۆا قالانىڭ وزىق تەحنولوگيالار زامانىنا ىلەسىپ، جاڭاشىلدىققا بەيىمدەلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. «وسىلايشا، ارى­سىمىز ەسكى مەن جاڭانىڭ، كەشە مەن ەرتەڭنىڭ اراسىندا ءوز ۇيلەسىمىن تاپ­قان ايرىقشا وركەنيەت ورتاسىنا اينالىپ وتىر. بۇل كۇندە ارىس تورىندە ءتۇرلى ماڭىزدى نىسان قۇرىلىسى قارقىندى ءجۇرىپ جاتقان بولسا، ونىڭ ءبارى دە ەلدى ىن­تى­ماققا شاقىرىپ، بىرلىك پەن بە­رە­كەلى تىرلىككە جۇمىلدىراتىن جوبالار دەسەك قاتەلەسپەيمىز»، دەدى گۇلجان قۇرمانبەكوۆا.

قالانىڭ 65 جىلدىق مەرەيتويى­نا ارنالعان سالتاناتتى جيىندا ومىرزاق شوكەەۆ تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىل­دى­عى­مەن تۇسپا-تۇس كەلگەن مەرەي­توي ارىس­تىقتار عانا ەمەس، تۇتاس تەمىر­جول­شىلار قاۋىمى ءۇشىن دە زور مار­تەبە ەكەنىن ايتتى. ارىس قالاسىنىڭ مەرە­كەسىنە وراي وڭىردەن شىققان ونەر جۇل­دىزدارى اننەن شاشۋ شاشتى. اتاپ ايتساق، كەشتە قازاقستان جانە تاتار­ستان رەسپۋبليكالارىنىڭ حالىق ءارتىسى نۇرجامال ۇسەنباەۆا، قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قاي­رات­كە­رى اقجول مەيىربەكوۆ، ءانشى، سازگەر نۇرلان ەسپانوۆ، جانبولات پەن جازيرا، ارىستىڭ كۇمىس كومەي انشى­لە­رى مەن مىڭ بۇرالعان بيشىلەرى جانە وزگە دە ەستارادا جۇلدىزدارى، «شان­شار» ءازىل-سىقاق تەاترى ونەر كورسەتتى.

سونداي-اق وبلىس اكىمى ومىرزاق شوكەەۆ ارىستىقتار مەن قالا قوناق­تا­رىن مەرەيلى مەرەكەسىمەن قۇتتىقتاپ، بىرقاتار ازاماتتارعا «تۇركىستان وب­لى­­سىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى» جانە «ارىس قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى» اتاقتارى مەن «تۇركىستان وبلى­سىنا سىڭىرگەن ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالىن سالتاناتتى جاعدايدا تابىس ەتتى.

 1

 

تۇركىستان وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

ەڭبەكتىڭ ەلەنگەنى جاقسى

پىكىر • بۇگىن، 20:33

«رولان گارروس» باستالدى

سپورت • بۇگىن، 20:26

ءالجاننىڭ كىسە بەلبەۋى

تاريح • بۇگىن، 20:23

ۇقساس جاڭالىقتار