ورتاشا ايلىق جالاقى 118%-عا ءوستى
– تاۋەلسىزدىك جىلدارى جالپى وڭىرلىك ءونىم كولەمى 2,5 ملرد-تان 5,2 ترلن تەڭگەگە دەيىن ءوستى. جان باسىنا شاققانداعى جالپى وڭىرلىك ءونىم 1,5 مىڭ تەڭگەدەن 3,8 ملن تەڭگەگە دەيىن ۇلعايدى. نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيالار 780 ملن-نان 780 ملرد تەڭگەگە دەيىن ارتتى. جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 11%-دان 4,8%-عا دەيىن ازايدى. شىعىس ءوڭىرى قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستامالارىن تابىستى ىسكە اسىرىپ, Nur Otan پارتياسىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا قويىلعان مىندەتتەردى ابىرويمەن ورىنداپ كەلەدى. جىل باسىنان بەرى (2021 جىلدىڭ 10 ايى) وبلىستا ونەركاسىپ ءونىمىنىڭ كولەمى 105,2%-عا, اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمى 105,2%-عا, ينۆەستيتسيا 105%-عا, قۇرىلىس كولەمى 106,2%-عا ءوستى. بۇل مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە ءتۇسىمدى 138-%-عا, سونىڭ ىشىندە جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە ءتۇسىمدى 136%-عا ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەردى, – دەدى وبلىس اكىمى.
ايماق باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, ەكونوميكانىڭ ءوسۋى بيزنەستى قولداۋ شارالارىمەن ۇيلەسىپ, ەڭبەك نارىعىندا تۇراقتىلىقتى ساقتادى. ورتاشا ايلىق جالاقى 118%-عا ءوسىپ, 216 مىڭ تەڭگەگە جەتتى.
ۇلت ساۋلىعى ۇدايى نازاردا
ۆاكتسينالاۋعا جاتاتىن حالىقتىڭ 99,7%-ى تولىق ەگىلدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, ەكپەنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى اياقتالۋعا جاقىن. ەكپەنىڭ ەكىنشى كومپونەنتى تۇرعىنداردىڭ 92,7%-ىنا ەگىلدى. 119 مىڭ ادام جىل سوڭىنا دەيىن Pfizer ۆاكتسيناسىمەن قامتىلادى. وبلىستاعى 39 كوۆيد بولىمىندە ورىندار جەتكىلىكتى. بۇگىندە 3,6 مىڭ ورىن اشىلدى.
الداعى 3-4 جىل ىشىندە وبلىس مەديتسيناسى ونكولوگيانى ەمدەۋ, انا مەن بالانىڭ اماندىعىن قامتاماسىز ەتۋ, قان اينالىمى جۇيەسى اۋرۋلارىنىڭ الدىن الۋ جانە تراۆماتولوگيا سىندى ءتورت باعىت بويىنشا ەل اۋماعىندا الدىڭعى قاتاردان كورىنەدى دەپ بولجام جاسالۋدا.
– ساتىپ الىنعان جابدىقتار جوعارى تەحنولوگيالىق وتالاردىڭ كولەمىن 2,5 ەسەگە ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەردى. سونداي-اق اۋىلدىق جەرلەردەگى مەديتسينالىق مەكەمەلەردى جابدىقتاۋ مەن ولاردى نەعۇرلىم جوعارى دەڭگەيگە كوشىرۋ بويىنشا دا شارالار قابىلدانۋدا. اسىرەسە بۇل بوساندىرۋعا قاتىستى جاسالىپ جاتقان قادامدار. يننوۆاتسيالىق مەديتسينالىق مەكەمەلەردى اشۋ ماڭىزدى ماسەلە سانالادى. ماسەلەن, سەمەي قالاسىنداعى يادرولىق مەديتسينا ورتالىعىندا راديونۋكلەيدتىك تەراپيانىڭ العاشقى بولىمشەسى اشىلدى. وندا 120 ناۋقاس ەمدەلدى. سونىمەن قاتار 380 وتانداسىمىز تەكسەرۋدەن ءوتتى. بيىل جەلتوقسان ايىندا پەريناتالدىق ورتالىق بازاسىندا بالالاردى وڭالتۋ جانە كاتامنەز ورتالىعىن اشۋ جوسپارلانىپ وتىر. وسكەمەندە گەماتولوگيا ورتالىعىنىڭ قۇرىلىسى جالعاسىپ جاتىر.
وبلىس اكىمىنىڭ ايتۋىنشا, جاسۋشالىق جانە گەندىك-ينجەنەرلىك تەحنولوگيالاردى پايدالانۋ – جوبانىڭ بىرەگەي رەسۋرسىنا اينالادى. بۇل نوۋ-حاۋمەن شەتەلدىك كلينيكالاردا ارنايى وقىتىلعان جەرگىلىكتى دارىگەرلەر جۇمىس ىستەيدى. وسىلايشا, وبلىستىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا تارتىلعان ينۆەستيتسيا 5 جىل ىشىندە 135,2 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. سونىڭ ىشىندە بيىل – 27,6 ملرد تەڭگە.
قىركۇيەك ايىندا تسيكلوترون ىسكە قوسىلدى. بۇل تۇجىرىمدامالىق تۇرعىدان ءتيىمدى يادرولىق رەاكتور. بۇل راديوفارماتسەۆتيكا وندىرۋگە جول اشادى. ءدال وسى بولىك بارلىق ونكولوگيالىق اۋرۋلاردىڭ 95%-نا دەيىن دياگنوستيكالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسى كۇنگە دەيىن 15 ناۋقاس تەكسەرىلدى.
– اقىرى يادرولىق مەديتسينا ورتالىعى جۇمىس ىستەي باستادى. ونىڭ اينالاسىندا كوپتەگەن اڭگىمەلەر, وسەك-اياڭ بولدى. ءبىز جۇمىستى ساپاسىز ورىنداعانداردىڭ بارلىعىنىڭ كىناسىن زاڭدى تۇردە دالەلدەدىك. بىرقاتار باسشىلار قاماۋعا الىندى. بۇل قادام كوپتەگەن تۇرعىندى ىقتيمال اپاتتى سالداردان قۇتقاردى. وسىلايشا, ءبىز سۇيىق راديواكتيۆتى قالدىقتار جۇيەسىندەگى ساپاسىز جۇمىستى سوت ارقىلى دالەلدەي الدىق. سونىمەن قاتار جاڭا تسيكلوتروندى اشىپ, ورناتا باستاعاندا قالىڭدىعى ەكى مەترلىك قورعانىس بەتون مەن باريت كومپونەنتتەرىنەن جاسالۋى ءتيىس تاعى ءبىر اپاتتى فاكتىنى انىقتادى. بىراق باريت كومپونەنتتەرىنەن ەشتەڭە سالىنبادى, – دەدى د.احمەتوۆ.
ايتا كەتەيىك, تسيكلوترون بولمەسىندەگى ەسىكتىڭ قالىڭدىعى – 1,5 مەتر. قاۋىپتىڭ دەڭگەيىن وسىدان بايقاۋعا بولادى. وسىلايشا وبلىستا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى ءالى دە جالعاسادى. الداعى ۋاقىتتا قىمبات, ساپالى ەم قابىلداۋ ءۇشىن شەتەلگە بارۋ قاجەت بولمايدى.
– بۇل ماسەلە شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ تۇرعىندارى ءۇشىن عانا ەمەس, ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە تۇرىپ, بۇگىندە رەسەيگە, تۇركياعا, ۇندىستانعا ەمدەلۋگە باراتىن مىڭداعان ادام ءۇشىن دە وتە ماڭىزدى. بۇگىن ءبىز بۇل ماسەلەنى شەشتىك. سونىمەن قاتار بۇل پروتسەستىڭ ەكىنشى بولىگى دە بار. بۇگىندە ماماندارىمىزدىڭ باسىم بولىگى شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الۋدا, – دەدى ايماق باسشىسى.
3 213 سپورت سەكتسياسى اشىلادى
شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردە 2025 جىلعا دەيىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن قوسىمشا 3 213 سپورت سەكتسياسى اشىلادى. بيىل 22 مىڭ بالاعا ارنالعان قوسىمشا 1 268 سەكتسيا جۇمىس ىستەي باستادى. سونىمەن قاتار سپورت سەكتسيالارىن جان باسىنا قارجىلاندىرۋ جۇيەسى ەنگىزىلدى. 2021 جىلعا مەملەكەتتىك تاپسىرىس – 2 مىڭ بالا, 2025 جىلعا قاراي – 15 مىڭ بالا.
– وسىلايشا, بيىل بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ جالپى سانىنىڭ 109 مىڭى نەمەسە 56,4%-ى دەنە شىنىقتىرۋمەن جانە سپورتپەن تەگىن اينالىسۋعا مۇمكىندىك الادى. 2020 جىلى 85 مىڭ بالا نەمەسە 44% قامتىلدى. 2025 جىلى بۇل كورسەتكىش 163 مىڭعا جەتىپ, بالالارىمىزدىڭ 78%-ى سپورتپەن جانە دەنە شىنىقتىرۋمەن اينالىسادى. ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ العا قويعان مىندەتتەرىنە سايكەس سپورتتىق ينفراقۇرىلىمدى كەڭەيتۋ جالعاسادى. بىلتىر 6 نىسان پايدالانۋعا بەرىلدى. بيىل تاعى 14 سپورت نىسان ىسكە قوسىلادى. ەڭ باستىسى, نىساندار ءىرى ەلدى مەكەندەردە جانە بۇرىنعى 9 اۋدان ورتالىقتارىندا سالىنۋدا. 2023-2025 جىلدارعا بىرقاتار ءىرى سپورت نىسانىنىڭ قۇرىلىسى جوسپارلانعان. 2021 جىلى ءبىز سپورتتىق ينفراقۇرىلىممەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ 97%-ىنا قول جەتكىزۋىمىز كەرەك, – دەدى ءوڭىر باسشىسى.
بۇدان باسقا, جوعارى جەتىستىكتەر سپورتىن دامىتۋ شەڭبەرىندە كەلەسى جىلدان باستاپ حالىقارالىق دەڭگەيدەگى سپورت كونسۋلتانتتارىن تارتا وتىرىپ, سپورتتىڭ باسىم تۇرلەرى بويىنشا جاتتىقتىرۋشىلاردى وقىتۋ جوسپارلانۋدا.
2025 جىلعا دەيىن
33 مەكتەپ سالىنادى
كەيىنگى بەس جىل كولەمىندە وبلىستا ىسكە اسىرىلىپ جاتقان ء«ۇشتىلدى ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋ» وڭىرلىك جوباسى اياسىندا تىلدىك پاندەر مۇعالىمدەرىنىڭ كاسىبي دەڭگەيى ارتتى. سونىڭ ناتيجەسىندە مۇعالىمدەردىڭ وقىتۋ ادىستەمەسىن مەڭگەرۋى 14%-دان 89%-عا, ال وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم ساپاسى 53%-دان 62%-عا دەيىن ارتتى. بيىل ورىس تىلىندە وقىتاتىن مەكتەپتەردە پراكتيكالىق قازاق ءتىلىن وقىتۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان جوبانىڭ 3 جىلدىق كەزەڭى باستالادى. ول ءۇشىن وبلىستاعى الدىڭعى قاتارلى 100 مەكتەپتىڭ 200 مۇعالىمى پراكتيكالىق قازاق ءتىلىن تەرەڭدەتە وقىدى.
– مەملەكەت باسشىسى قويعان مىندەتتەردى ورىنداۋ ءۇشىن بيىلدان باستاپ حالىقارالىق ءپان وليمپيادالارىنىڭ جەڭىمپازدارىنا بىررەتتىك سىياقى بەرۋ كوزدەلدى. باعدارلامالاۋ بويىنشا ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا وبلىستىڭ بارلىق 647 مەكتەبىندە وقۋشىلار مەن ۇستازدار حالىقارالىق ستاندارت بويىنشا IT باعدارلاماسىن تەرەڭدەتە وقيدى. وقۋشىلاردىڭ عىلىمي جانە Start-up جوبالارىن ىسكە اسىرۋعا 2018 جىلدان بەرى 23 ملن تەڭگەنىڭ 25 گرانتى ءبولىندى. بۇل جۇمىس جالعاسىن تابادى, – دەدى وبلىس اكىمى.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنتتىڭ 2025 جىلعا دەيىن قازاقستاندا 1000 مەكتەپ سالۋ تاپسىرماسىنا وراي شىعىس قازاقستان وبلىسىندا ەسكى شاعىن كومپلەكتىلى, اعاشتان سالىنعان جانە مەكتەپكە ارنالماعان عيماراتتاردىڭ ورنىنا 33 جاڭا مەكتەپ سالۋ جوسپارلانىپ وتىر.
– وڭىردە ءۇش اۋىسىمدى جانە اپاتتى جاعدايداعى مەكتەپتەر ماسەلەسى تولىقتاي شەشىلدى. جىل سوڭىنا دەيىن سەمەي قالاسىنىڭ ستەپنوە كەنتىندە 300 ورىندىق جانە ۆوستوچنوە اۋىلىندا 1 200 ورىندىق ەكى مەكتەپ پايدالانۋعا بەرىلەدى. ريددەر قالاسىندا 600 ورىندىق مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى باستالدى. كەلەسى جىلى تاعى 6 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى اياقتالادى. بالاباقشالار مەن مەكتەپتەردەگى قاۋىپسىزدىك ءبىزدىڭ باستى نازاردا. بارلىق ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرى بەينە باقىلاۋ, ارنايى كۇزەت جۇيەلەرىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. «دابىل» تۇيمەلەرى, تۋرنيكەتتەر, مەتالل دەتەكتورلارى ورناتىلىپ جاتىر, – دەدى وبلىس اكىمى.
شىعىس قازاقستان وبلىسىندا ەڭبەك رەسۋرستارىن دايىنداۋ ماسەلەسىنە كوزقاراس ايتارلىقتاي وزگەردى. «جاس مامان» جوباسى بويىنشا بازالىق كوللەدجدەر جانىنان 6 قۇزىرەتتىلىك ورتالىعى اشىلدى. وندا ستۋدەنتتەر جاڭا زاماناۋي جابدىقتا تاجىريبەدەن وتە الادى. جىل سوڭىنا دەيىن تاعى 5 ورتالىق اشىلادى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا ستۋدەنت جاستاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ جاعدايىن جاقسارتۋ ماسەلەلەرى شەشىلۋدە. ايماق باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, كوللەدجدەردە جوسپارلانعان 7 جاتاقحانانىڭ 1 520 ورىندىق 5 جاتاقحاناسى پايدالانۋعا بەرىلىپ, 488 ورىندىق ەكى جاتاقحانانىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. سونداي-اق, «بىلىكتى مامان» جوباسى تابىستى ىسكە اسىرىلۋدا. بۇعان 5 جىلدا تۇلەكتەردىڭ شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىنا كەتۋىنىڭ 5 ەسە قىسقارۋى دالەل بولا الادى.
