بوكسشىلار ءبىر بايىپ قالدى
ايبا باسشىلىعى بەلگرادتاعى الەم چەمپيوناتىنا بىرقاتار وڭدى وزگەرىستەر ەنگىزدى. ءبىرىنشىسى – وسى الەم چەمپيوناتىندا العاش رەت 13 سالماق دارەجەسى بويىنشا جۇلدەلەر ساراپقا سالىندى. بۇل جاعداي بۇرىن تاسادا قالىپ جۇرگەن كوپتەگەن بوكسشىعا وزدەرىن مويىنداتۋعا مۇمكىندىك بەردى. كەيبىر بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرى سونى ۇتىمدى پايدالانىپ, ءدۇبىرلى دودادا ولجاعا كەنەلدى. ماسەلەن, ايتۋلى جارىستا اتوي سالعان سايىپقىرانداردىڭ 80-85 پايىزى بۇرىندارى شەبەرلىگىمەن كوزگە تۇسپەگەن. ياعني قالىڭ بۇقاراعا ولاردىڭ ەسىمدەرى ەتەنە تانىس ەمەس.
بالقان تۇبەگىندە جەڭىس تۇعىرىنا بارلىعى 52 بوكسشى كوتەرىلدى. سولاردىڭ اراسىنان تەك سەگىزى عانا بۇعان دەيىن وليمپيا ويىندارى مەن الەم چەمپيوناتتارىندا ولجا سالعان. ولار – كۋبالىق حۋليو سەزار لا كرۋس پەن ەندي گومەس, قازاقستاندىق ساكەن بيبوسىنوۆ پەن ابىلايحان ءجۇسىپوۆ, ارمەنيالىق وگانەس باچكوۆ, فرانتسيالىق سوفيان ۋميا مەن بيللال بەنناما جانە ازەربايجاندىق لورەن بەرتو الفونسو دومينگەس. قالعان بوكسشىلارعا ونداي باق ءبىرىنشى رەت قونىپ وتىر.
ەكىنشىدەن, اۋەسقوي بوكستىڭ بەدەلىن ارتتىرىپ, مارتەبەسىن كوتەرۋ ماقساتىندا ايبا تاراپىنان بيىلعى جارىسقا مول كولەمدە جۇلدە قورى تاعايىندالدى. سوعان سايكەس, جەڭىمپاز اتانعانداردىڭ ارقايسىسى 100 000, كۇمىس العاندار 50 000 جانە قولاعا قول سوزعاندار 25 000 اقش دوللارى كولەمىندە سىياقى الدى. بۇل – كەرەمەت موتيۆاتسيا. بۇعان دەيىنگى الەم چەمپيوناتتارىندا اقشالاي سىيلىق بەرىلمەيتىن. بۇل جولى تابىستى ونەر كورسەتكەن بوكسشىلار ءبىر بايىپ قالدى. وزگەلەر جايىندا ەشتەڭە ايتا المايمىز, ال ءبىزدىڭ جىگىتتەردىڭ قانجىعاسى مايلانعانى انىق. ولاي دەۋگە نەگىز, جوعارىداعى سىياقىدان بولەك, قازاقستان بوكس فەدەراتسياسى وتاندىق بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرىن وزىنشە ىنتالاندىرۋدى ءجون كوردى. بەلگرادتا باس جۇلدە العان جەرلەستەرىمىز $75 000 السا, كۇمىس پەن قولا جۇلدەگەرلەرگە $50 000 جانە $30 000 تيەسىلى. ودان بولەك, مەملەكەت تاراپىنان بەرىلەتىن سىياقى تاعى بار.
سان سوققان ساڭلاقتار
وليمپيا ويىندارىنىڭ اياقتالعانىنا ەكى اي تولماي جاتىپ, الەم چەمپيوناتىنىڭ جالاۋى جەلبىرەدى. سول سەبەپتى توكيودا اتوي سالعانداردىڭ باسىم بولىگى بەلگرادقا بارۋدان باس تارتتى. بىرىنشىدەن, قىسقا عانا مەرزىم ارالىعىندا سپورتشىلاردىڭ قايتا بابىنا كەلۋى وتە قيىن. ەكىنشىدەن, وليمپيادادا بار كۇش-جىگەرىن سارپ ەتكەندەر ءبىراز ۋاقىت دەمالىپ, جاراقاتتارىن ەمدەپ, دەنساۋلىقتارىن قالپىنا كەلتىرۋدى قۇپ كوردى. دەسەك تە, سوعان قاراپ جارىستىڭ قىزىعى كەمىپ قالدى دەگەن وي تۋماۋى كەرەك. الەم چەمپيوناتى دا ءباسى بولەك باسەكە. بۇل جارىستا دا توپ جارۋدى كوپتەگەن سپورتشىنىڭ ارماندايتىنى انىق.
بەلگرادتاعى باسەكەدە ءبىز كوپتەگەن دۇلدۇلدەردىڭ ونەرىن تاماشالادىق. ءبىر قىزىعى, سولاردىڭ ءبىرازى ەلدەرىنە ەڭسەلەرى تۇسكەن كۇيدە ورالدى. سەربيادا ساتسىزدىككە ۇشىراعاندار قاتارىندا لوندون مەن توكيو وليمپيادالارىنىڭ جەڭىمپازى, بەيجىڭ وليمپياداسىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى, الەم چەمپيونى رونەل يگلەسياس سوتولونگو (كۋبا), ريو وليمپياداسىنىڭ جەڭىمپازدارى حاسانبوي دۋسماتوۆ پەن شاحوبيددين زويروۆ (وزبەكستان), سول جارىستىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى شاحرام گياسوۆ (وزبەكستان) پەن يۋبەرحەن مارتينەس (كولۋمبيا), ءۇش دۇركىن الەم چەمپيونى, ءۇش دۇركىن وليمپيا ويىندارىنىڭ قولا جۇلدەگەرى لاسارو الۆارەس ەسترادا (كۋبا), الەم چەمپيونى ميرازيزبەك ميرزاحاليلوۆ (وزبەكستان) جانە تاعى باسقالار بار.
باركەر كۋبوگى كىمگە بۇيىردى؟
كۇنى كەشەگە دەيىن باركەر كۋبوگى وليمپيا ويىندارىنىڭ ەڭ ۇزدىك بوكسشىسىنا بەرىلىپ كەلدى. كەزىندە ونى ءبىزدىڭ ۆاسيلي جيروۆ, باقتيار ارتاەۆ جانە سەرىك ساپيەۆ سىندى ساڭلاقتارىمىز يەلەندى. سوناۋ 1936 جىلدان بەرى جالعاسىپ كەلە جاتقان وسى ءبىر تاماشا ءداستۇر بيىل جالعاسىن تاپپادى. توكيو وليمپياداسىندا بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرىنىڭ باسەكەسىن حالىقارالىق وليمپيادا كوميتەتى (حوك) وتكىزگەندىكتەن, اتالعان كۋبوك ەشكىمگە بەرىلگەن جوق. سودان ايبا توسىن شەشىم قابىلداپ, سول جۇلدەنى الەم چەمپيوناتىندا اسقان شەبەرلىگىمەن كوزگە تۇسكەن بوكسشىعا تاعايىنداۋدى ءجون كوردى.
بالقان تۇبەگىندە وتكەن جارىستا باركەر كۋبالىق ەندي كرۋس گومەسكە بۇيىردى. ءسوز جوق, 63,5 كيلو سالماقتا سىنعا تۇسكەن بوستاندىق ارالىنىڭ وكىلى بۇل جولى دا وتە كەرەمەت بوكستاستى. 26 جاستاعى قارا قابىلان پانامالىق مينيەل دجوناتان, برازيليالىق نيكوللوس دە حەسۋس, امەريكالىق ۆەرشون لي, وزبەكستاندىق مۋجيبوللو تۋرسۋنوۆ, ارمەنيالىق وگانەس باچكوۆ جانە تۇركيالىق كەرەم وەزمەندى ۇتتى. بارلىق باسەكەدە ونىڭ باسىمدىعى ەش كۇمان تۋعىزعان جوق. سول سەبەپتى دە گومەس ونداي قۇرمەتكە لايىق ەكەنى داۋسىز. وسىعان دەيىن دە كۋبالىق بوكسشى ەكى مارتە الەم چەمپيونى اتانعان بولاتىن. ول 2017 جىلى گامبۋرگتە جانە 2019 جىلى ەكاتەرينبۋرگتە توپ جاردى. ال بيىل توكيو وليمپياداسىندا دا قارسىلاس شىداتقان جوق.
سەربيانىڭ استاناسىندا اسقان شەبەرلىگىمەن كوزگە تۇسكەن تاعى ءبىر بوكسشى جايىندا ايتپاي كەتۋگە بولمايدى. ول – وليمپيادانىڭ ەكى دۇركىن چەمپيونى, پانامەريكا ويىندارىنىڭ ءۇش دۇركىن جەڭىمپازى حۋليو سەزار لا كرۋس. 32 جاستاعى ساقا سپورتشى بۇل جولى 92 كيلودان جوعارى سالماق دارەجەسىندە دارالاندى. كەزىندە ول 81 كيلو سالماقتا قارسىلاس شاق كەلتىرمەگەن. بۇل – ونىڭ الەم چەمپيوناتىنداعى بەسىنشى باس جۇلدەسى. وسى كورسەتكىش جاعىنان حۋليو ءوزىنىڭ داڭقتى وتانداسى فەليكس ساۆونمەن تەڭەستى. ساۆون بۇل بەلەستەردى 1986-1995 جىلدار ارالىعىندا باعىندىرعان ەدى. ەندى لا كرۋس ونى قۋىپ جەتتى. ازىرگە الەم چەمپيوناتتارى تاريحىنداعى ەڭ ۇزدىك ناتيجە ءدال وسى كۋبانىڭ ەكى بوكسشىسىنا تيەسىلى.
ءيا, كۋبا بوكسشىسىنىڭ التى دۇركىن الەم چەمپيونى اتانۋىنا مۇمكىندىگى بولدى. وسىدان ەكى جىل بۇرىن ەكاتەرينبۋرگتە وتكەن جارىستا قارسىلاستارىن قوعاداي جاپىرىپ كەلە جاتقان حۋليونى جارتىلاي فينالدا قازاقتىڭ قايسار ۇلى بەكزات نۇرداۋلەتوۆ توقتاتقان ەدى.
قاي قۇرلىقتىڭ كوشى ىلگەرى؟
توكيو وليمپياداسىنداعى بوكسشىلار سايىسىندا تەك قازاقستان قۇراماسى ەمەس, ازيا قۇرلىعىندا ورنالاسقان بارلىق مەملەكەتتىڭ وكىلدەرى وتە ناشار ونەر كورسەتتى. ءسوزىمىز دالەلدى بولۋ ءۇشىن مىنا دەرەكتەرگە زەر سالايىق: كۇنشىعىس ەلىندە 8 سالماق دارەجەسى بويىنشا وتكەن باسەكەلەر بارىسىندا 32 جۇلدە ساراپقا سالىندى. سونىڭ التاۋى عانا ازيالىقتارعا بۇيىردى. ناقتىلاپ ايتساق, وزبەكستاندىق باحودير جالولوۆ (+91 كيلو) التىن الدى. فيليپپيندىك كارلو پاللام (52 كيلو) كۇمىسپەن كۇپتەلدى. ءفيليپپيننىڭ تاعى ءبىر وكىلى ەۋميل مارسيال (75 كيلو), جاپونيالىق رەمەي تاناكا (49 كيلو) جانە قازاقستاندىق ساكەن بيبوسىنوۆ (52 كيلو) پەن قامشىبەك قوڭقاباەۆ (+91 كيلو) قولا مەدالدى مويىندارىنا ءىلدى.
وليمپيا ويىندارىمەن سالىستىرعاندا 2021 جىلعى الەم چەمپيوناتىنداعى سارى قۇرلىق وكىلدەرىنىڭ كورسەتكىشى الدەقايدا جوعارى. بۇل جولى ازيالىقتار 4 التىن, 4 كۇمىس جانە 6 قولانى ەنشىلەدى. بارلىعى – 14 جۇلدە. ەۋروپالىقتار دا 4 رەت جەڭىس تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنا كوتەرىلدى. ودان بولەك, قارت قۇرلىقتىڭ وكىلدەرى 6 كۇمىس پەن 16 قولانى قورجىنعا سالدى. بارلىعى – 26 مەدال. امەريكالىقتار 5 التىن, 3 كۇمىس جانە 4 قولانى ولجالادى. بارلىعى – 12 جۇلدە.
تۇڭعىشتاردىڭ تىزىمىنە ەندى
بەلگرادتاعى جارىستا 25 مەملەكەتتىڭ وكىلدەرىنە عانا جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلۋ باقىتى بۇيىردى. كەيبىر ەلدەر ءوز تاريحىندا العاش رەت الەم چەمپيوناتىنىڭ جۇلدەسىنە قول جەتكىزدى. ولار – يراندىق دانيال شاحباحش (60 كيلو), شوتلانديالىق ريز لينچ (63,5 كيلو), البانيالىق البان بەكەري (71 كيلو), بەلگيالىق ۆيكتور شەلستراتە (86 كيلو) جانە ترينيدادتىق نايدجەل پول (+92 كيلو). بۇل جىگىتتەردىڭ بارلىعى دا قولا مەدالدى مويىندارىنا ءىلدى. ءيا, وسىعان دەيىن تورتكۇل دۇنيەنىڭ تەڭدەسسىزدەرى جينالعان جارىستان اتالعان كوماندالار بوس قورجىنمەن قايتىپ جۇرگەن. ەندى ولاردىڭ دا دەڭگەيلەرى ءوستى. مىنە, وسى جايتتىڭ وزىنەن-اق بوكس ونەرىنىڭ كوكجيەگى جىلدان جىلعا كەڭەيىپ كەلە جاتقانىن اڭعارۋعا بولادى.
وسى كۇنگە دەيىن جاپونيا بوكسىنىڭ جاعدايى ءماز ەمەس ەدى. كۇنشىعىس ەلىنىڭ وكىلدەرى وليمپيا ويىندارىندا ارا-تۇرا جۇلدە الىپ جۇرگەنىن جانكۇيەرلەر جاقسى بىلەدى. سوناۋ 1964 جىلى توكيودا 54 كيلو سالماقتا كۇش سىناسقان تاكاو ساكۋراي التىن السا, 2012 جىلى لوندوندا 75 كيلو سالماقتا سايىسقا تۇسكەن رەتا مۋراتا ايگىلى وتانداسىنىڭ ەرلىگىن قايتالادى. بىراق الەم چەمپيوناتتارىندا ولار وسى كۇنگە دەيىن نەبارى 1 كۇمىس پەن 2 قولانى قاناعات تۇتىپ كەلدى. بار-جوعى ءۇش-اق جۇلدە. ال بۇل جولى جاپون جىگىتتەرى جارادى. بەلگرادتىڭ تورىندە تومويا تسۋبوي (54 كيلو) مەن سەۆونرەت وكازاۆا (67 كيلو) تورتكۇل دۇنيەنىڭ تەڭدەسسىزدەرى دەپ تانىلدى. ءبىر وكىنشىتىسى, ولاردىڭ ەكەۋى دە شەشۋشى تۇستا قازاق بوكسشىلارىن تىزە بۇكتىردى. تسۋبوي فينالدا ماحمۇد سابىرحاندى سان سوقتىرسا, وكازاۆا جارتىلاي فينالدا ابىلايحان ءجۇسىپوۆتى جەڭدى.
قازاقستان قايراتىن كورسەتتى
بەلگرادتاعى الەم چەمپيوناتى قازاقستان قۇراماسى ءۇشىن ءساتتى اياقتالدى دەپ نىق سەنىممەن ايتا الامىز. 2 التىن, 2 كۇمىس جانە 1 قولا مەدالدى يەلەنگەن قازاقستان قۇراماسى جالپىكوماندالىق ەسەپتە ەكىنشى ورىنعا تۇراقتادى. ءيا, 2013 جىلى الماتىدا وتكەن جارىستا بۇدان دا جاقسى ناتيجەگە قول جەتكىزگەنىمىز راس. سول كەزدە رينگ قوجايىندارى 4 التىن, 2 كۇمىس جانە 2 قولا مەدالدى ولجالاپ, كوماندالىق سايىستا جەكە-دارا كوش باستادى. 2003 جىلى بانگكوك (2 التىن), 2005 جىلى ميانيان (2 التىن, 3 قولا), 2017 جىلى گامبۋرگ (1 التىن, 2 كۇمىس, 3 قولا) جانە 2019 جىلى ەكاتەرينبۋرگتە (1 التىن, 1 كۇمىس جانە 4 قولا) ءۇشىنشى ساتىعا جايعاستى. 1999 جىلى حيۋستون (1 التىن, 1 كۇمىس, 1 قولا) مەن 2007 جىلى چيكاگودا (1 التىن, 2 قولا) ۇزدىك بەستىكتى قورىتىندىلادى. وتانداستارىمىز ءۇشىن ەڭ تابىستى جارىستار وسىلار.
بالقان تۇبەگىندەگى جارىسقا ۇلتتىق قۇرامانىڭ جاڭادان تاعايىندالعان باس باپكەرى قايرات ءساتجانوۆ جاقسى كوماندا جاساقتاپ اپارعان ەكەن. تەمىرتاس ءجۇسىپوۆ (48 كيلو), ساكەن بيبوسىنوۆ (51 كيلو), ماحمۇد سابىرحان (54 كيلو), سەرىك تەمىرجانوۆ (57 كيلو) جانە ابىلايحان ءجۇسىپوۆتىڭ (67 كيلو) جەڭىپ العان بەس جۇلدەسىنەن بولەك, تاعى بەس بوكسشىمىزدىڭ جەڭىس تۇعىرىنا سىنىق-سۇيەم قالعاندا سۇرىنگەنىن ايتا كەتۋگە ءتيىسپىز. بىراق ءساناتالى تولتاەۆ (63,5 كيلو) پەن نۇرقانات رايىستى (75 كيلو) جەڭىلدى دەپ ايتۋعا اۋىز بارمايدى. بۇل رەتتە تورەشىلەر تاراپىنان اعاتتىق كەتتى دەۋىمىز كەرەك.
ءساماتالى تولتاەۆ (60 كيلو) تىم مىقتى بوكسشىعا تاپ بولدى. ريو وليمپياداسى مەن ەۋروپا ويىندارىنىڭ ەكى دۇركىن كۇمىس جۇلدەگەرى, الەم چەمپيونى فرانتسيالىق سوفيان ۋمياعا ونىڭ ءالى جەتپەدى. سەربيالىق ۆلاديمير ميرونچيكوۆ نۇربەك ورالبايدى (80 كيلو) سان سوقتىرىپ كەتتى. رينگ قوجايىنىنا قارسى باسەكەدە ايقىن باسىمدىق تانىتپاساڭ, تورەشىلەردىڭ جەڭىستى ساعان وڭايلىقپەن بەرە قويۋى ەكىتالاي. ونىڭ ۇستىنە, ميرونچيكوۆ – سەربيانىڭ وسى جارىستاعى سوڭعى ءۇمىتى. سونى دا قاپەردەن شىعارماۋ كەرەك ەدى.
اسلان شىمبەرگەنوۆ (71 كيلو) ريو وليمپياداسىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى, الەم جانە ازيا چەمپيونى وزبەكستاندىق شاحرام گياسوۆتىڭ تاس-تالقانىن شىعارعاندا, قانداسىمىز تەك باس جۇلدە ءۇشىن تالاسۋعا ءتيىس دەپ الدىن الا توپشىلاعان ەدىك. بىراق ونىمىز بەكەر ەكەن. شەشۋشى تۇستا يۋري زاحاريەۆ شىمبەرگەنوۆتى شاڭ قاپتىرىپ كەتتى. بايىپتاپ قاراساق, ۋكراينالىق وسى بىرىنشىلىكتەگى باسەكەلەرىنىڭ بارلىعىن 5:0 ەسەبىمەن اياقتاعان ەكەن. وعان تەك ءبىزدىڭ اسلانبەك قانا لايىقتى قارسىلىق كورسەتە الدى. بۇل تارتىس 3:2 ەسەبىمەن زاحاريەۆتىڭ پايداسىنا شەشىلدى.
ءسويتىپ, سەربياعا ساپار شەككەن 13 بوكسشىمىزدىڭ تەك ۇشەۋى عانا جارتى جولعا جەتپەي ءسۇرىندى. قالعاندارى شاما-شارقىنا قاراي كوسىلدى. بىراق ءبىر انىعى, شارشى الاڭدا بارلىعى دا جانىن سالىپ ايقاستى. سوندىقتان دا ولاردىڭ ەشقايسىنا وكپە ايتا المايمىز. ەڭ باستىسى, العا قويعان جوسپارىمىز جۇزەگە اسىپ, قازاقستان قۇراماسى الەمدەگى ەڭ ۇزدىك كوماندالاردىڭ الدىڭعى لەگىنەن كورىندى.
