ونەر • 01 قاراشا, 2021

الماتىنى تەربەگەن «اققۋ كولى»

464 رەت
كورسەتىلدى
9 مين
وقۋ ءۇشىن

جازىلعانىنا ءجۇز جىلدان اسسا دا, كەزەڭدەرگە قۇرداس بولىپ, ۋاقىتپەن بىرگە تۇلەپ, بالەت دەگەن اتاۋدىڭ ءبىر بالاماسىنا اينالىپ كەتكەن اتاقتى «اققۋ كولى» ەكى كۇن بويى الماتى جۇرتىنا ەستەن كەتپەس كەش سىيلادى. وپەرانىڭ وتانى يتاليا بولسا, بالەتتىڭ ءونىپ, وركەن جايعان قۇتتى مەكەنى – رەسەي, بەكزات ونەردى بۇكىل الەمگە مويىنداتقان ماسكەۋدىڭ ۇلكەن تەاترىنىڭ قوس بىردەي بەلگىلى ءبيشىسىنىڭ ورىنداۋىندا اققۋلار تاعدىرىن تاماشالاۋ – ادام ومىرىندە دە, مادەنيەتتە دە كۇندە بولا بەرمەيتىن سيرەك ساتتەردىڭ ءبىرى.

الماتىنى تەربەگەن «اققۋ كولى»

الەمدەگى ەڭ ايگىلى بالەت, كلاس­سيكالىق بيىك ونەردىڭ سيمۆولى, ءسىرا, وسى «اققۋ كولى» بولار. با­لەت­تەن بەيحابار ادامنىڭ ءوزى بۇل ونەرمەن «اققۋ كولى» ارقىلى تانىسىپ, ءبىر كورۋدىڭ مۇمكىندىگى تۋسا, ماڭگىگە بىرگە ماتالعانىن سەزبەي دە قالادى.

سپەكتاكل بيلەتىنىڭ قۇنى – 25 000 مەن 45 000 تەڭگە اراسىن­دا, بىراق بيىك ونەردىڭ باعاسى بيلەت قۇنىمەن ولشەنبەيدى, «بالكون­نان ءبىر كوزىممەن سىعالاپ تۇ­رىپ كورسەم دە جەتىپ جاتىر» دەپ, قازاننىڭ قارا سۋىعىندا بي­لەتتى ۇستەمە باعاسىنا دا تابا الماي سەڭدەي سوعىلىسىپ جۇرگەن ادامنىڭ قاراسى ءتىپتى كوپ. ارتتا قالىپ بارا جاتقان اۋىر جىلدى ۇلكەن تەاترداعى بالەتتىڭ جار­قىن ءارى قايتالانباس جۇلدىزدارى­نىڭ ونەرىن تاماشالاپ سەيىلتكىسى كەلگەندەي, شىن ونەردىڭ باعاسىن بىلگەندەر مۇنداي ساۋلەلى مۇم­كىندىكتەن قاپى قالعىسى جوق.

«اققۋ كولى» سپەكتاكلى اباي اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكا­­دەميالىق وپەرا جانە بالەت تەات­رىندا ءداستۇرلى تۇردە ءوتىپ كەلە جاتقان Ballet Globe حالىق­ارالىق فەستيۆالىنىڭ اياسىندا قو­يىلدى. بيىلعى Ballet Globe IV حالىقارالىق بي فەستيۆالى بالەتتىڭ اڭىزعا اينالعان, قاي­تالانبايتىن ەڭ كورنەكتى تۇلعا­سى مايا پليسەتسكاياعا ارنالدى. فەستيۆالدىڭ باستى ماقساتى – كوپشىلىكتى بيىك كلاسسيكادان باس­تاپ زاماناۋي حورەوگرافيالىق ونەردىڭ بىرەگەي كورىنىستەرىنە دە­يىنگى بالەتتىڭ قىرى مەن سىرى كوپ عاجايىپ الەمىمەن تانىستىرۋ.

ورىس بالەتىنىڭ ماقتانىشى­نا اينالعان مايا پليسەتسكايا­نىڭ قۇرمەتىنە وتەتىن فەستيۆال­دىڭ «اققۋ كولىمەن» اشىلۋى­نىڭ ­زور ماڭىزى بار, سەبەبى بۇل ­سپەك­­تاكلدەگى ودەتتانىڭ وبرازى پلي­سەتسكايانىڭ الەمدىك با­لەت ءوليم­پىن باعىندىرۋىنا جول اش­قان, ونىڭ اتىن تاريحتا قالدى­رىپ, پريما-پاتشايىمعا اينالدىر­­عان ناعىز تاعدىر تارتۋى بولاتىن. «اققۋ كولىندە» ءدال پليسەتسكايا­داي ۇزاق ويناعان اكتريسا نەكەن-ساياق, ۇلكەن تەاتردىڭ ساحناسىندا ودەتتانىڭ ءرولىن ۇزدىكسىز وتىز جىل ويناعان.

«اققۋ كولى» – كلاسسيكانىڭ ەتا­لونى, ال بۇل سپەكتاكلدەن باس­تى ءرول بۇيىرۋ – الداعى اتاق پەن كەلەشەك جەتىستىكتىڭ بۇلجىماس كەپىلى. پەتر چايكوۆسكيدى ۇلى كوم­پوزيتور داڭقىنا بولەگەن, ورىس كلاسسيكالىق ونەرىنىڭ ­جاۋ­­­ھارى سانالاتىن ولمەس تۋىن­دى­­دا باعىن سىناپ بايقاعىسى كەل­­­گەن­دەر كوپ بولعانىمەن, با­­رىنە بىر­دەي جالىنان سيپاتا بەر­­مە­گەن. سوندىقتان بولار, ال­ما­تى­عا ارنايى شاقىرىلعان ودەت­تا رو­لىندەگى ۇلكەن تەاتردىڭ جە­تەك­شى ءسوليسى الەنا كوۆالەۆا مەن زيگفريد حانزادانىڭ رولىنەن كو­رىن­گەن دەنيس رودكين عاشىق­تار بەي­نە­سىندە كەدەرگى مەن سىناق­قا قۇ­رىل­عان ماحاببات تاريحىن تار­قا­تىپ بەرۋ ءۇشىن بۇكىل تالانتىن جار­قىراتا كورسەتۋگە جانىن سالدى.

اباي اتىنداعى وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ اۋقىمدى ساح­ناسى بۇل كۇنى ايرىقشا بەزەن­دىرىلدى. حانشايىمنىڭ سارايى الدىنداعى باق ەرتەگى الەمىنە ۇق­ساس. كوگالدا جاستار كوڭىل كو­­تەرىپ وتىر. حانشايىم ۇلى زيگ­فريدكە ەرتەڭگى بالدا مەرەكەگە شاقىرىلعان قىزداردىڭ ارا­سىنان قالىڭدىق تاڭداۋ كەرەك دەپ حابارلايدى. زيگفريد جۇ­رەگىنىڭ كىمدى قالايتىنىن بىل­مەيدى, بىراق اناسىنىڭ ءامىر بەرگەنىن قۇپتامايدى. زيگفريد سەرىلىك قۇرعان ەركىن ومىرىمەن قوشتاسقىسى كەلمەيدى, بىراق ءوزى ۇناتاتىن قيالداعى بەينەنى جۇرەگىندە الديلەگەننەن جانى راحات تابادى. بىراق ول ارۋ كىم, قايدا ءجۇر؟ زيگفريد ۇشىپ بارا جاتقان اققۋلاردى قىزىقتاپ تۇ­رىپ, سوڭىنان ىلەسكەنىن سەزبەي دە قالادى. اققۋلار زيگفريدتى قا­لىڭ ورمانعا, قاراڭعى كولدىڭ جا­عاسىنا, قاڭىراپ قالعان ساراي­دىڭ قيراپ قالعان ورنىنا اكەلەدى. زيگفريدتىڭ نازارى اپپاق ادەمى اققۋعا تۇسەدى, اققۋ كەنەت قىزعا اينالىپ سالا بەرەدى...

وسىنىڭ ءبارىن ءتۇسىنۋ ءۇشىن با­لەت بىلگىرى بولۋ شارت ەمەس. ءبىرىن­شى اكتىدە باس باعا قاراپ, باعدار الىپ, ەكىنشى اكتىدەن باستاپ وسى وقيعانىڭ ءبارى ءتىلسىز, ءبىر اۋىز ءسوزسىز, سۇلۋ دەنە, ساۋساق جانە اياق قيمىلى ارقىلى ءوز-وزىنەن تۇسى­نىكتى بولا باستايدى. اسپاننان تۇس­كەن پەرىشتەدەي اق كويلەكتى نازىك جاراتىلىستىڭ موينىن بۇرعانى دا, ساۋساعىن سوزعانى دا, اياعىنىڭ ۇشىمەن اينالعانى دا اعىل-تەگىل ء«سوز». وسىنشاما اسەم قيمىل­دىڭ, سالتانات قۇرعان سۇلۋلىقتىڭ جانىندا ءسوزدىڭ ءوزى قادىرسىز بە دەپ قالاسىڭ, ءسوز تۇگىلى مۇلگىگەن تىنىشتىقتا تىنىس الۋدىڭ ءوزى قورقىنىشتى, عاجايىپ ءساتتىڭ تاس-تالقانى شىعارداي, ۇلپىلدەگەن ۇركەك اققۋلارعا ايالاپ قاراساڭ عانا ونىڭ مۇڭىن تۇسىنەسىڭ.

زيگفريدتىڭ وتىزعا جۋىق قا­لىڭ اققۋدىڭ ىشىنەن ودەتتاسىن ىزدە­گەن ءساتى وتە اسەرلى. ودەتتانىڭ دا جاس جىگىتكە دەگەن سەزىمى بىردەن تۇتانىپ سالا بەردى. قىز زيگفريد­كە ءوزىن جانە قۇربىلارىن قىسپاق­قا سالعان ارباۋدىڭ قۇپياسىن اشا­­دى: ز ۇلىم سيقىرشى روتبارت ولار­دى اققۋعا اينالدىرعان, تەك تۇن­دە عانا وسى قيراعان جەردە ولار ادام كەي­پىنە ەنە الادى ەكەن. اققۋ-قىز­دىڭ قايعىلى اڭگىمەسىنە كوڭىلى ەل­جىرەگەن زيگفريد سيقىرشى­نى ول­تىرۋگە دايىن. ودەتتا ارباۋ­دان قۇتىلۋدىڭ مۇمكىن ەمەس ەكەنىن ايتىپ, مۇڭايادى. ەشقا­شان ەشكىمگە عاشىق بولىپ كور­مەگەن جاس جىگىتتىڭ جۇرەگىنە ءبۇر جارعىزىپ, سەزىمىن وياتقان ودەت­تانى ز ۇلىمنىڭ ارباۋىنان ادال ماحاببات قانا قۇتقارماق. اققۋ-ارۋدى ەسسىز سۇيگەن زيگفريد وعان ماڭگى ادال بولاتىنىن ايتىپ, انت بەرەدى.

ودەتتا مەن زيگفريدتىڭ اڭگى­مە­سىن قيراعان سارايدا تۇراتىن زۇ­لىم ەستىپ قويادى. تاڭ اتادى. قىز­دار قايتادان اققۋعا اينالادى. زيگفريد ءوز سەزىمىنىڭ كۇشى­نە سەنىمدى, ول ودەتتانى سيقىرشى­نىڭ بيلىگىنەن بوساتادى.

بۇل شىعارما عاسىردان اس­تام ۋاقىت بويى ماحاببات پەن ادال­دىقتىڭ ءبارىن دە جەڭەتىنىن, ز ۇلىمدىق پەن قاتىگەزدىك تە ونىڭ الدىندا ءالسىز ەكەنىن جىرلاپ كە­لەدى. الماتىلىق كورەرمەننىڭ پات­شا سارايىنىڭ باعىندا وتىر­عانداي جىپ-جىلى كۇي كەش­كەن بۇل كەشى كوپكە دەيىن ۇمى­تىل­مايتىنى انىق. تورتكۇل دۇنيەنىڭ جۇرتىنا تۇگەل تانىس ءتورت ءبيشى اياقتارى مەن قولدارىن ايقاستىرا بيلەيتىن «كىشكەنتاي اققۋلار ءبيى» – سپەكتاكلدىڭ قولقا-جۇرەگى ىسپەتتى, چايكوۆسكيدىڭ شەدەۆرى شەبەرلىكپەن ورىندالاتىن شاعىن بي مينياتيۋراسىنا كورەرمەن دە ىقىلاستانا قول سوعىپ, ءبىر سەر­پى­لىپ قالاتىنى وسى تۇس. ساحنا­نىڭ تۇبىندەگى «شۇڭقىر» ىشىندە نۇر­­جان بايبوسىنوۆتىڭ ديريجەرلى­گىن­­دەگى وركەستردىڭ قۇيقىلجىعان مۋزى­كاسىنا ىلەسىپ, كۇردەلى ەلەمەنت­تەرى كوپ بالەت قويىلىمىندا ءۇش ساعاتقا جۋىق اياقتىڭ ۇشىمەن بيلەگەن, بيلەپ قانا قويماي, ءاربىر قيمىلدى بىردەي ەتىپ بىرگە جاساعان ارتىستەردىڭ سينحروندى ونەرى مەن كەلىسكەن سىر-سىمباتى, كوزدىڭ جا­ۋىن الاتىن كوستيۋمدەر مەن ما­لىنعان دەكوراتسيا تەك «براۆوعا» عانا لايىق. اۋادا قالىقتاي ۇشىپ, ەپپەن عانا قوناتىن قاۋىرسىن سياق­تى جەپ-جەڭىل نازىك قيمىل­مەن اققۋلار ايدىنىندا ەركىن جۇزگەن, ۇزىلگەلى تۇرعان قىلداي بەلىن قوس قولىمەن تايانىپ الىپ, ساحنانى اينالا جيىرمادان اسا فۋەتە جاساعان ا.كوۆالەۆانىڭ ونەرى – شەبەرلىكتىڭ شىن ۇلگىسى. بۇل حورەوگرافيالىق وقيعاداعى سايقىمازاق تا كوڭىل تورىنەن ورىن الاتىن كەيىپكەر – بي تەحنيكا­سىن بيىك دەڭگەيدە مەڭگەرگەن ونىڭ پارتياسى قانشالىقتى كۇردەلى بولسا, سونشالىق قىزىق, جانارى وت شاشىپ, كەڭ ادىممەن ءۇزىلىسسىز-ۇزدىكسىز اسپانعا قارعىعان ساتتەر ءۇشىن بۇل ونەر باس ءيىپ, باعالاۋعا تۇرارلىق.

Ballet Globe حالىقارالىق بي فەس­تيۆالى «كارمەن-سيۋيتا» جانە «شەل­كۋنچيك» سپەكتاكلدەرىمەن جەل­توقساننىڭ سوڭىنا دەيىن جال­عا­سادى. فەستيۆالدىڭ ۇيىم­داس­تىرۋ­شىسى ءارى باس پروديۋسەرى ەرلان ان­داعۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, جاڭا جىل قار­ساڭىنداعى «شەلكۋنچيك» قويى­لىمىنا الەمنىڭ ەڭ تانىمال با­لەت جۇلدىزدارى شاقىرىلىپ وتىر.

سوڭعى جاڭالىقتار