كورمە سورەسىنە قولجازبالار جانە سيرەك كىتاپتار ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ قورىندا جيناقتالعان قازاقستان تاريحىنا قاتىستى سيرەك كىتاپتار, قازاق حاندارىنىڭ حاتتارى, ۇلى دالا بەينەلەنگەن ەجەلگى كارتالار, سونىمەن قاتار قازاق حاندىعى داۋىرىنە ءتان تاريحي قولجازبا قۇجاتتار قويىلعان ەكەن. اتاپ ايتساق, ەجەلگى تۇركى-قىپشاق دالاسى بەينەلەنگەن ءحVىى عاسىردا نيدەرلاندتىق كارتوگراف ف.دە ۆيت سىزعان كارتا جانە ءحVى عاسىردا اعىلشىن ديپلوماتى ەنتوني دجەنكينسون جاساعان ازيا كارتاسى قاتارلى قۇندى دۇنيەلەرمەن بىرگە, قازاق تاريحىنا قاتىستى دەرەكتىك ماعلۇماتقا باي قولجازبا-كىتاپتار قويىلىپتى. ولاردىڭ اراسىندا ءحىىى عاسىردا ءومىر سۇرگەن تاريحشىلار – زايناددين ۆاسيفي حاراۆيدىڭ «باداي ال-ۆاكاي» تۋىندىسى, رۋزبيحان ءال-يسفاحانيدىڭ «مەحمانناما بۇحارا» كىتابى, كۇللى تۇركى جۇرتىنا ورتاق عۇلاما مۇحاممەد حايداردىڭ «تاريح راشيدي», كازي احماد عافاريدىڭ «تاريح دجاحان ارا» سەكىلدى قۇندى ەڭبەكتەرى كوپشىلىككە ۇسىنىلدى.
وسى ورايدا ماڭىزدى جيىندى اشىپ, كوپشىلىككە اتالعان شارانىڭ ماقساتى جايلى تانىستىرعان مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى ارحيۆ ىستەرى جانە قۇجاتتامانى باسقارۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى قۋات بوراش: «مەملەكەت باسشىسى قاسىم جومارت توقاەۆتىڭ «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» اتتى ماقالاسىندا: ««مادەني مۇرا» باعدارلاماسى ۇلت شەجىرەسىن تۇگەندەۋگە جول اشتى. وتاندىق تاريح عىلىمى تىڭ سەرپىنمەن دامىپ, ءتۇرلى باعىت بويىنشا كوپتەگەن زەرتتەۋ جۇرگىزىلدى. بۇرىن ءبايمالىم بولعان قانشاما تاريحي دەرەكتەر, ارحەولوگيالىق قازىنالار تابىلدى. تاريحىمىز سان مىڭ جىلدان تامىر تارتاتىنى زاتتىق ايعاقتارمەن تولىقتى. ەلباسىنىڭ وسى ىرگەلى باستاماسى حالقىمىزدىڭ تاريحي ساناسىن جاڭعىرتۋعا زور ۇلەس قوستى. باعدارلاما اياسىنداعى ەڭبەكتەر توم-توم بولىپ جارىققا شىقتى» دەگەن بولاتىن. وسى رەتتە, مەملەكەت تاريحىن, ۇلت تاريحىن زەرتتەۋدە جانە ونىڭ عىلىمي اينالىمعا تۇسۋىنە جازبا دەرەكتىڭ الاتىن ورنى زور. جازبا دەرەكتەر ءار ەلدىڭ, ۇلتتىڭ, جەردىڭ تاريحىنان, مادەنيەتى مەن رۋحاني ومىرىنەن مول مالىمەت بەرەتىن قۇندى مۇرا, رۋحاني بايلىق», دەدى.
ءسوزىمىزدى تۇيىندەر بولساق, بولاشاقتا مۇنداعى قولجازبا دەرەكتەر عىلىمي اينالىمعا ءتۇسۋى قاجەت. وسى ارقىلى ەلدىڭ, ۇلتتىڭ, جەردىڭ تاريحىن, مادەنيەتى مەن رۋحاني ءومىرىن جاڭا قىرىنان تانىپ, زەرتتەۋگە تىڭ سۇرلەۋ سالىنۋعا ءتيىس.
سۋرەتتە: نيدەرلاندتىق كارتوگراف ف.دە ءۆيتتىڭ كارتاسى. ءحVىى ع.
