ايماقتار • 27 قازان، 2021

ديقاندار قارىزىن وتەي الماي وتىر

76 رەت كورسەتىلدى

قوستاناي وبلىستىق كاسىپ­كەرلەر پالاتاسىنىڭ وڭىر­لىك كەڭەسى بيىلعى قۇر­عاق­­شى­لىقتى تابيعي تو­تە­ن­شە جاعداي دەپ تانىپ، ديقان­داردىڭ «ازىق-ت ۇلىك كە­لىسىم­شارت كورپوراتسيا­سى» مەن وزگە دە قارجى ينس­تي­تۋت­تارىنىڭ الدىن­داعى مىن­دەت­تە­مە­لەرىنىڭ وتەم مەرزى­مىن ۇزارتۋدى ۇسىنىپ وتىر.

مۇنىڭ سىرتىندا، القاپتاعى استىقتىڭ بۇيىرعانى ءوسىپ، جەتىلگەنشە اۋىلشارۋاشى­لىق تەحنيكالارىنا قاجەت تەمىر-تەرسەك پەن قوسالقى بولشەكتەر دە ەكى-ءۇش ەسە قىم­باتتاپ كەتتى. سوندىقتان بيدايدىڭ قازىرگى باعاسىنا، جۇمسارتىڭقىراپ ايتقاندا، ديقانداردىڭ كوڭىلى تولمايدى.

بۇل ماسەلە اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى مەن «اتامەكەن» ۇكپ-نىڭ اگروونەركاسىپ كەشەنى ماسەلەلەرى جونىندەگى كوميتەتىندە دە قارالىپ، بيىل­عى كۇردەلى جاعدايدان كەيىن شات­قاياق­تاپ قالعان شارۋاشىلىقتاردى ساقتاپ قالۋ ءۇشىن اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ باعاسىن كوتەرۋگە قو­سىم­شا قارجى ءبولۋ مۇمكىندىكتەرىن قاراس­تى­رۋ قاجەتتىگى ءسوز بولعان ەدى.

باستى ماسەلە – وتكەن كوكتەمدە «ازىق-ت ۇلىك كورپوراتسياسى» اق مەن جەر­گىلىكتى شارۋاشىلىقتاردىڭ اراسىندا جاسالعان بيدايدى فورۆاردتىق ساتىپ الۋ تۋرالى كەلىسىمشارتتار تو­ڭىرەگىندە بولىپ وتىر. بيىل مەم­لەكەتتىك كومپانيا قوستاناي وبلى­سىن­­داعى اۋىلشارۋاشىلىق تاۋارلارىن وندىرۋشىلەردىڭ كوكتەمگى ەگىس ناۋقانىنا قارجىلاي قولداۋ كورسەتىپ، ديقاندار بەرەشەگىن الداعى وراقتىڭ ەسەبىنەن بيدايمەن قايتارۋ تۋرالى مامىلە جاساسقان بولاتىن. شارت بو­يىنشا، كورپوراتسيا كوك­تەم­دە شارۋانىڭ سۇراعان اقشاسىن بەرىپ، بىزگە كۇزدە وسىنداي باعامەن، بالەنباي توننا بيداي وتكىزەسىڭ دەگەن مىندەت جۇكتەيدى. شارۋا كەلىسىم بەرگەن سوڭ، قوس تاراپ شارتتاسىپ، ورتاق قۇجاتقا قول قويىسادى.

قازىر قارىزدى قايتاراتىن ۋادەلى مەر­زىم جەتتى. بىراق ديقانداردىڭ قام­باسى بوس. ەرتە كوكتەمنەن بەل جازباي جەر تىرماپ ءدان سىڭىرگەن ديقان بيىل تاعى دا قۇرعاقشىلىققا تاپ بولدى. مامىر مەن ماۋسىم ايلارىندا – ەگىن ساباعىنىڭ بويلاپ، ماساق تاس­­تاۋ كەزەڭىندە جاۋىن-شاشىن ورتاشا كوپجىلدىق كورسەتكىشتەن ءۇش، كوپ جەرلەردە ءتىپتى ءتورت ەسە از ءتۇستى. ەكى اي بويى 35-40 گرادۋس ىستىق جەل قاقتاپ، كەبەرسىپ كەت­كەن توپىراققا تۇسكەن تۇقىمنىڭ ءبىرا­زى ونبەي قال­دى. ناتيجەسىندە، ەگىن­نىڭ شىعىمى جىل­داعىدان الدەقايدا تومەن بولىپ شىقتى.

– وبلىستىڭ وڭتۇستىك جانە ور­تا­­لىق وڭىرلەرىندەگى ون شاقتى اۋدانداعى ورتاشا ءونىم گەكتارىنا 2،7-دەن 5 تسەنتنەرگە دەيىن بولدى. كەي­بىر شارۋاشىلىقتاردا ەگىن ءتۇسىمى 1-3 تسەنتنەر عانا. ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءتيىمسىز بولعاندىقتان بىرقاتار شارۋاشىلىقتار كۇزدە القاپقا شىقپاي، ەككەن ەگىنىن سول كۇيى قالدىردى. مۇنى تابيعاتتىڭ توسىن مىنەزىنەن بولعان توتەنشە جاعداي دەپ باعالاۋ كەرەك، – دەدى «مەليتوپولسكوە» سەرىكتەستىگىنىڭ باسشىسى ەدۋارد دۆۋرەچەنسكي.

وبلىستىق كاسىپكەرلەر پالاتا­سى­نىڭ مالىمەتىنشە، توبىل وڭىرىندەگى 51 شارۋاشىلىق «ازىق-ت ۇلىك كورپوراتسياسىنان» العان بەرە­شەك­تەرىن بەرە الماي وتىر. بۇل – كوك­تەمدە اتالعان كورپوراتسيا­­­مەن فور­ۆاردتىق ساتىپ الۋ شارتتارىن جا­ساسقان شارۋاشىلىقتاردىڭ تەڭ جار­تىسى. ولاردىڭ مەملەكەتتىك كوم­پانياعا 3،2 ملرد تەڭگە كولەمىن­دە­گى قارىزى بار. وسىلايشا، كورپوراتسيا كوكتەمدە ديقاندارعا بەرگەن قارىزىنىڭ ۇشتەن ءبىرىن قايتارا الماي وتىر.

– قوستاناي وبلىسىندا جۇمىس جۇر­گىزگەن رەسپۋبليكالىق كوميسسيا وڭىر­دە تەك 15 شارۋاشىلىق قانا قۇرعاق­شى­لىقتان زارداپ شەكتى دەپ تاپقان. ولار فورۆاردتىق ساتىپ الۋ شارتتارى بويىنشا العان بارلىعى 460 ملن تەڭگە كولەمىندەگى قارىزدىڭ مەرزىمىن ۇزارتىپ الدى. الايدا پرولونگاتسياعا ىلىگە الماعان ديقاندار مۇنداي شەشىمدى نەگىزسىز دەپ سانايدى. «اتامەكەن» ۇكپ اوك كوميتەتىنىڭ توراعاسى يۆان ساۋەر­دىڭ ايتۋىنشا، تابيعي اپاتتىڭ سالدارىنان القابى تاقىرعا اينالىپ، تىعىرىققا تىرەلىپ وتىرعان ديقاندار قيىن-قىسپاق كەزەڭدە كومەك قولىن سوزاتىن قۋاتتى مەملەكەتىمىزدىڭ بار ەكەنىن سەزىنۋى كەرەك.

مۇنىڭ سىرتىندا، بيىلعى قۇر­عاق­شىلىققا بايلانىستى، كور­شىلەس جاتقان رەسەيدە دە بيدايدىڭ قۇنى كۇرت ءوسىپ كەتتى. سوندىقتان ديقان­دار قازىرگى نارىقتاعى ءبىر توننا بيداي­دىڭ ەڭ تومەنگى باعاسى 127 مىڭ تەڭگە شاماسىندا بولۋ كەرەك دەيدى. ال ازىق-ت ۇلىك كورپوراتسياسى بەلگىلەپ وتىرعان باعا – 103 مىڭ تەڭگە. وسىلايشا، اۋىلشارۋاشىلىق تاۋارىن وندىرۋشىلەر كورپوراتسيادان بيدايدى ساتىپ الۋ قۇنىن نارىقتىق باعاعا سايكەستەندىرۋدى سۇرايدى. بىراق قارىز بەرۋشى ءوز تالابىنان، ءوز ۋاجىنەن اينىر ەمەس.

– بيدايى جوق شارۋالار قارىزىن اقشالاي قايتارا الادى. قىركۇيەكتىڭ باسىندا بيدايدىڭ نارىقتىق باعاسى تونناسىنا 100 مىڭ تەڭگە بولىپ تۇرعاندا، ءبىز 103 مىڭ مەن 107 مىڭ تەڭگەنىڭ ارالىعىنداعى ەڭ جوعارعى باعانى ۇسىندىق. سوندىقتان ءدال قازىر سالقىنقاندىلىق تانىتىپ، سابىر­عا كەلۋگە شاقىرامىن، – دەدى «ازىق-ت ۇلىك كورپوراتسياسى» ۇك» اق-نىڭ باسقارما مۇشەسى توبىلبەك وماروۆ.

ديقانداردىڭ مۇددەسىن قورعاپ جۇرگەن ەدۋارد دۆۋرەچەنسكيدىڭ ايتۋىنشا، ەگەر جاعداي ءدال وسى كۇيىندە قا­لاتىن بولسا، قارىزىن قايتارۋعا قاۋ­قار­سىز كوپتەگەن شارۋاشىلىقتار زاڭ بويىنشا وڭالتۋ شارالارىنا بارۋعا ءماجبۇر بولادى.

– بۇدان نەسيە بەرۋشى دە، قارىز الۋشى دا زارداپ شەگەدى. ودان كە­يىن شارۋا­شى­لىقتارعا بەس جىل بويى قولايسىز جاعدايدا جۇمىس ىس­تەۋگە تۋرا كەلەدى. ءبىز جەرگىلىكتى شار­ۋا­­شىلىقتاردى، ءوندىرىستى ساقتاپ قا­لۋعا مۇمكىندىك بەرۋدى سۇراپ وتىرمىز. مۇنداي فورس-ماجورعا ۇي­رە­نە­تىن كەزىمىز جەتتى. بۇگىندە دۇنيە جۇزىندە نە بولىپ جاتقانىن كورىپ-ءبىلىپ وتىرسىزدار، بۇكىل الەم اي سايىن اۋا رايىنىڭ وزگەرىپ بارا جاتقانىن تالقىلاپ جاتىر. «اپات ايتىپ كەلمەيدى»، بيىل ەلىمىزدە الاپات قۋاڭشىلىق بولعانى راس، ال رەسەيدى سۋ باسىپ جاتىر. توقسان اۋىز ءسوزدىڭ توبىقتاي ءتۇيىنى، ءبىز تاعدىرى اۋىل حالقىمەن تىكەلەي بايلانىستى شارۋاشىلىقتاردىڭ جو­يىلىپ كەتپەۋى ءۇشىن قام جاساۋىمىز كەرەك. بۇگىندە قارىزعا بەلشەسىنەن باتىپ وتىرعان شارۋاشىلىقتاردىڭ جەرگىلىكتى جەردەگى ءمان-ماڭىزىن دۇرىس ءتۇسىنىپ، ولاردىڭ موينىنداعى قارىز قا­مىتىن قىسا ءتۇسۋدىڭ ورنىنا، جانا­شىر­لىق تانىتىپ، جەڭىلدىك جاساپ، وتەم مەرزىمىن مۇمكىندىگىنشە كەيىن شەگەرۋ جاعىن ويلاس­تىرۋىمىز كەرەك. بۇلار اۋىلدارداعى الەۋ­مەتتىك تۇراقتىلىقتىڭ كەپىلى عوي، جۇمىس ورىندارى عوي، – دەدى ە.دۆۋرەچەنسكي.

«اتامەكەن» ۇكپ باسقارما تو­را­عا­سىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ناريمان ابىلشايىقوۆ «ازىق-ت ۇلىك كورپو­راتسياسىنا» قاتىستى ماسەلەنى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە جەتكى­زە­تىنىن ايتتى. ال وبلىستىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى دانيار كۇزەن­باەۆ بارلىق وڭىرلىك پالاتالارعا ليزينگ تولەمدەرىن، كرە­ديتتەر مەن فورۆاردتىق ساتىپ الۋ بو­يىنشا العان قارىزدارىنىڭ وتەم مەرزىمىن ۇزارتقىسى كەلەتىن شارۋا­شى­لىقتاردان ءوتىنىم جيناپ، ونىڭ «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» مەن «نۇح بايتەرەك» اق-عا جىبەرىلىپ جات­قانىن مالىمدەدى.

ءبىر سوزبەن ايتقاندا، ديقانداردىڭ كۇزگى جيىن-تەرىمنەن كەيىنگى جاعدايى ءماز ەمەس. تىقىر تاياپ كەلەدى، ويتكەنى شىعىنعا باتقان شارۋاشىلىقتار «ازىق-ت ۇلىك كورپوراتسياسىنان» فورۆاردتىق ساتىپ الۋ بويىنشا العان قارىزدارىن 15 قاراشاعا دەيىن تولىق وتەپ ءبىتۋى ءتيىس.

 

قوستاناي وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

الماتىدا ەپيداحۋال كۇردەلەنىپ بارادى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 11:00

«سارى» ايماقتا تۇركىستان وبلىسى تۇر

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:10

كوروناۆيرۋس قايتا كۇشەيدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 08:54

وڭتايلىسى – ونلاين وقۋ

ايماقتار • بۇگىن، 08:53

ساپا ارتپايىنشا، سۋبسيديا جوق

ايماقتار • بۇگىن، 08:45

كوروناۆيرۋس قايتا ءورشىدى

الەم • بۇگىن، 08:42

ۆيرۋس جۇقتىرۋ ازايماي تۇر

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 08:30

اسىعىس شەشىم

قازاقستان • بۇگىن، 08:15

كومەك كورسەتىلەدى

قوعام • بۇگىن، 08:10

قور ستراتەگياسى ازىرلەنەدى

قازاقستان • بۇگىن، 08:00

ۇقساس جاڭالىقتار