ارينە, وتپەلى كەزەڭنىڭ كەلەڭسىزدىكتەرى, داعدارىس پەن ىندەت ەگەمەندىكتىڭ اسقاق مەرەيىنە كولەڭكە تۇسىرە العان جوق. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ستراتەگيالىق باستامالارى دەربەس دامۋ جولىنداعى مەملەكەتتىڭ قۇرىلۋىنا نەگىز بولسا, پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ساباقتاستىقتى ساياساتىنىڭ وزەگىنە اينالدىردى.
سوندىقتان دا پرەزيدەنت بىلتىرعى «جاڭا جاعدايداعى قازاقستان: ءىس-قيمىل كەزەڭى» اتتى جولداۋىندا تۇبەگەيلى رەفورما جۇرگىزۋدە جۇمىستىڭ بارىسى ەمەس, ناتيجەسى ماڭىزدى ەكەنىن ەسكەرتىپ, سان الۋان كورسەتكىشتەر مەن ينديكاتورلاردان تۇراتىن مەملەكەتتىك باعدارلامالاردان بارشاعا تۇسىنىكتى, قىسقا ءارى نۇسقا ۇلتتىق جوبالارعا كوشۋ كەرەكتىگىن ايتتى.
راسىمەن دە, ەل يگىلىگىن ويلايتىن كەمەلدىلىككە ۇمتىلعاندا عانا بىلگەنىمىز بەن بەرەرىمىزدى, وركەنيەتتىڭ وزىق تۇستارىن ۇلتتىق مۇددەمەن ۇيلەستىرە الامىز. اباي ايتقانداي, ارتىق بىلۋگە تالاپ قىلعاندا عانا بيىككە ۇمتىلىپ, الىسقا قۇلاش سەرمەيتىنىمىز ءسوزسىز.
بۇگىندە اقىل ويمەن عانا الەمدىك كوشتىڭ الدىڭعى لەگىنە شىعىپ جاتقان ەلدەر قانشاما؟! مىسالى, ازاماتتىق بەلسەندىلىكتىڭ ارقاسىندا شۆەيتساريالىقتار سانانىڭ وزگەرىستەرگە اشىقتىعى بويىنشا 140 ەلدىڭ ىشىندە كوشباسشىسى بولىپ وتىر. اسىرەسە, بۇل ەلدەگى ەڭ ءىرى قاۋىمداستىقتاردىڭ ءبىرى بولعان HELVETAS-تىڭ ارقاسىندا ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارعا كاسىبي قولداۋ كورسەتىلىپ, حالىقتىڭ ءومىرىن جاقسارتۋعا ارنالعان كەڭ اۋقىمدى گۋمانيتارلىق ماسەلەلەر شەشىلىپ وتىرادى.
ۇلىبريتانيادا قورشاعان ورتامەن قارىم-قاتىناس ورناتۋعا, ءار ءتۇرلى جاعدايلاردى تالقىلاۋعا جانە ءتيىستى شەشىمدەر قابىلداۋعا, وزگەلەردىڭ وزىق تاجىريبەسىن قابىلداپ, ونى ۇيرەنۋگە ارنالعان ۆولونتەرلىك قىزمەت ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ ينتەگراتسيالانۋىنا, جاستاردىڭ بەلسەندى بولۋىنا جول اشىپ وتىر.
مادەني اشىقتىققا كوپ كوڭىل بولىنەتىن سينگاپۋردە بولسا حالقىنىڭ الەمدىك جانە ۇلتتىق مادەنيەتكە ۇلەس قوسۋىنا ەركىندىك بەرىلگەن. ءتىپتى ونداعى كەز كەلگەن ازامات ءوز قولىمەن جاسالعان زاتتاردى دۇكەندەگى نەمەسە مۋزەيدەگى ەكسپوناتتاردى كورسەتۋگە ارنالعان سورەگە قويا الادى. قالا بەردى, ءار سينگاپۋرلىق كەيبىر مۋزەيلەر مەن مادەني مەكەمەلەرگە تەگىن كىرە الادى. بۇلار سانانىڭ جاڭعىرۋى بويىنشا الەمدە الدىڭعى ورىندى بەرمەي تۇرعان مەملەكەتتەردىڭ ىستەپ جاتقان قىرۋار جۇمىسىنىڭ ءبىر پاراسى عانا.
بيىلعى ەگەمەندىكتىڭ 30 جىلدىق مەرەيتويى اسقاق قۋانىشپەن قوسا, وتكەنىمىزدى ەلەكتەن وتكىزىپ, بۇگىنىمىزدى باعامداپ, بولاشاعىمىزدى باعدارلايتىن ءسات. ول ءۇشىن حالىقتىڭ كوكەيىندەگى سۇراقتى ءبىر جاقتىلى ەمەس, قوعام بولىپ شەشۋگە تالپىنۋىمىز ءتيىس. پرەزيدەنت بەكىتكەن 10 ۇلتتىق جوبا وسى تۇيتكىلدى تۇبەگەيلى شەشۋگە باعىتتالىپ وتىر.
بەس جىلعا جوسپارلانعان «دەنى ساۋ ۇلت» ءاربىر ازامات ءۇشىن ساپالى جانە قولجەتىمدى دەنساۋلىق ساقتاۋ»; ء«بىلىمدى ۇلت» ساپالى ءبىلىم بەرۋ»; «ۇلتتىق رۋحاني جاڭعىرۋ»; «تسيفرلاندىرۋ, عىلىم جانە يننوۆاتسيالار ەسەبىنەن تەحنولوگيالىق سەرپىلىس»; «قۋاتتى وڭىرلەر – ەل دامۋىنىڭ درايۆەرى»; «قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان ورنىقتى ەكونوميكالىق ءوسۋ»; «جاسىل قازاقستان»; «قاۋىپسىز ەل» اتتى ۇلتتىق جوبالار ەكونوميكالىق دامۋدى, كاسىپكەرلىكتى نىعايتۋدى, ۇلت دەنساۋلىعىن ساقتاۋدى, اگروونەركاسىپتىك كەشەندى كۇشەيتۋدى, مادەني-گۋمانيتارلىق جاڭعىرۋدى جانە باسقا دا كوپتەگەن ماقساتتى كوزدەيدى.
اتا زاڭدا ايتىلعانداي, ەلىمىزدىڭ ەڭ قىمبات قازىناسى – ادام جانە ادامنىڭ ءومىرى. شىنىن ايتۋ كەرەك, پاندەميا بەلەڭ العان ەكى جىلدا ەلىمىزدەگى مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ ساپاسىنا كوڭىل تولماۋشىلىق قاتتى بايقالدى. بۇرىن نازاردان تىس قالىپ كەلگەن ءتۇيىندى تۇيتكىلدەر انىقتالدى. وسى رەتتە, «دەنى ساۋ ۇلت» ءاربىر ازامات ءۇشىن ساپالى جانە قولجەتىمدى دەنساۋلىق ساقتاۋ» ۇلتتىق جوباسى وسى كورسەتكىشتى 5 جىل ىشىندە 80%-عا جەتكىزۋدى كوزدەپ وتىر.
بۇل – ەل اماندىعى مەن ۇرپاق ساۋلىعى ءۇشىن اسا قاجەتتى شارا. ال دەنى ساۋ ۇلتتىڭ جانى دا ساۋ بولۋى كەرەك قوي. «الەمنىڭ باسەكەگە قابىلەتتى ەلۋ ەلىنىڭ قاتارىنا ەڭ الدىمەن رۋحاني ورەدە جەتۋدى ماقسات تۇتۋىمىز كەرەك», دەپ اقسەلەۋ سەيدىمبەك ايتقانداي, سانا سىلكىنبەي ناعىز نامىسشىل ۇرپاقتى تاربيەلەي المايمىز.
ال شىن نامىس شيرىقپاي داڭعازالىقتان ارىلا المايتىنىمىز, جاھاندانۋدىڭ قۇربانى بولاتىنىمىز ايدان ايقىن. ول ءۇشىن وزىمىزدەگىنىڭ دە, وزگەدەگىنىڭ دە ء«دانىن الىپ, قاۋىزىن تاستاۋىمىز» كەرەك.
بۇعان ەلباسى «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىندا جان-جاقتى توقتالدى. اتالعان باعدارلامانىڭ التى باعىتى بويىنشا 16 ارناۋلى جوبا سوڭعى ءتورت جىلدا كەزەڭ-كەزەڭىمەن ىسكە اسىپ جاتىر. ەندى «رۋحاني جاڭعىرۋ» ۇلتتىق جاڭعىرۋ كەزەڭىنە كوشىپ وتىر.
جوعارىدا مىسالعا كەلتىرگەن بىرنەشە ەلمەن سالىستىرعاندا ءبىزدىڭ جولىمىز, ارينە, وزگەشە بولارى ءسوزسىز. ادامزات بالاسى اقپاراتتىڭ اساۋ تولقىنىنا كومىلىپ, ينتەرنەت پەن تسيفرلى تەحنولوگيالار قاي مەملەكەت پەن قوعامدىق جۇيەنىڭ دە نەگىزىنە اينالىپ وتىرعان بۇگىنگىدەي كەزەڭدە ساۋدا-ەكونوميكالىق, قوعامدىق-الەۋمەتتىك سالالاردا قوردالانعان ماسەلەلەر تەك ءوندىرىستى ىلگەرىلەتۋ ماقساتىندا عانا ەمەس, ادامنىڭ ءومىرى مەن تۇرمىسىن رەتتەۋدە دە بارىنشا ءتيىمدى بولۋى كەرەك.
بۇعان ءبىز عانا ەمەس, تۇتاس الەم ەلدەرى نازار اۋدارىپ وتىر. ەلباسى ماقالاسىندا «بۇل – وزگەلەردىڭ تاجىريبەسىن الىپ, ەڭ وزىق جەتىستىكتەرىن بويعا ءسىڭىرۋ مۇمكىندىگى. ازياداعى ەكى ۇلى دەرجاۆا – جاپونيا مەن قىتايدىڭ بۇگىنگى كەلبەتى – وسى مۇمكىندىكتەردى ءتيىمدى پايدالانۋدىڭ ناعىز ۇلگىسى» دەگەن ەدى.
جاپون ۇكىمەتى الەم ەلدەرى ۇمتىلعان جاڭا «5.0 قوعامىنا» (Society 5.0) جەتۋ ءۇشىن Connected Industries باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىردى. وندا ادامدار كۇندەلىكتى كۇيبەڭ تىرلىگىن روبوتتارعا سەنىپ تاپسىرىپ, جەكە ومىرىنە ۋاقىت ارناي الادى. سول ارقىلى ءبىز ايتاتىن ءبىرىنشى بايلىق – دەنساۋلىق پەن رۋحاني دامۋعا قاتار قول جەتكىزەدى. مىنە, بىزدەگى رۋحاني دامۋ, جاڭعىرۋ دا ءدال وسىعان سايادى.
ءتىل – تۇتاستىق تەتىگى, رۋحاني كودتىڭ نەگىزى. وعان جاس ۇرپاقتى ءوز تىلىندە تاربيەلەۋ ارقىلى عانا جەتەمىز. ال سانانىڭ جاڭعىرىعى ءتول تاريحىن تانىپ, جىراۋىن جاتقا ايتىپ, الەمدىك قازىنادان سۋسىنداعان حالىقتا بولادى.
ول ءۇشىن كىتاپقۇمار «وقيتىن ۇلتتى» قالىپتاستىرۋىمىز كەرەك. مىنە, بۇل – «ۇلتتىق رۋحاني جاڭعىرۋ» ۇلتتىق جوباسىنىڭ حالىقتىق قۇندىلىقتارىمىزدى ىلگەرىلەتىپ, مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋعا ارنالعان العاشقى باعىتى.
«ەل رۋحى» دەپ اتالاتىن كەلەسى باعىت مادەنيەت سالاسىندا قولجەتىمدىلىك پەن ساپانى ارتتىرۋ جانە بالالاردىڭ ءتىلىن قالىپتاستىرىپ وتىرعان قۇرال – تەلەارنالارداعى مۋلتفيلمدەر مەن Youtube ارنالارىن قازاق تىلىنە اۋدارىپ, تاراتۋدى قامتيدى.
جاستاردا بىلىممەن بىرگە كۇش تە, جىگەر دە بار. بىراق ولاردىڭ ەلگە قىزمەت ەتۋى ءۇشىن تولىق جاعداي جاسالۋى ءتيىس. تاۋەلسىزدىك ۇرپاقتارىن تۇرعىن ۇيمەن, جۇمىسپەن قامتۋ جانە قوعامدىق پايدالى قىزمەتكە تارتۋ ۇلتتىق جوبانىڭ ەڭ سوڭعى, بىراق تا ماڭىزدى باعىتىندا كورسەتىلىپ, ناقتى ءىس-شارالار جوسپارى جاسالعان.
قورىتا ايتقاندا, ۇلتتىق جوبالاردىڭ قاي قايسىسى دا بولاشاق ءۇشىن قايتارىمى مول, ناتيجەسى زور بولارى ءسوزسىز. ۇلتتىق بولمىسىمىزدى, سالت-ءداستۇرىمىزدى ساقتاي وتىرىپ جاھاندانۋدىڭ كوشىنەن قالماۋ, تەحنيكانىڭ ءتىلىن تاۋەلسىزدىكتى باياندى ەتۋگە جۇمساۋ – اربىرىمىزگە پارىز ءارى مىندەت. ەلىمىزدىڭ كەلەشەگىن كەمەل ەتۋ جولىندا «ۇلتتىق رۋحاني جاڭعىرۋ» ۇلتتىق جوباسىنىڭ اتقاراتىن قىزمەتى دە زور بولماق.
قىرىمبەك كوشەرباەۆ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى
