وتىرىستى اشقان ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى بالايم كەسەباەۆا قازىرگى كەزدەگى شىنايى جاعدايدى ەسكەرە وتىرىپ, جاپپاي ۆاكتسينالاۋدىڭ ماڭىزىن حالىققا دۇرىس جەتكىزۋ قاجەتتىگى تۋرالى ايتتى.
سونداي-اق ۆيتسە-سپيكەر سانيتارلىق-ەپيدەميالىق قىزمەتتىڭ ءالسىز تۇستارى بار ەكەنىن جانە ونىڭ باسقا باعىتتارى نازاردان تىس قالعانىنا نازار اۋداردى. ماسەلەن, اسا قاۋىپتى ينفەكتسيالار, ۆاكتسينامەن ەڭسەرىلەتىن اۋرۋلار, جۇمىستىڭ تسيفرلى فورماتىن قامتاماسىز ەتۋ جانە عىلىمي زەرتتەۋ ماسەلەلەرى كەيىنگى ورىنعا ىسىرىلعان.
سونىمەن قاتار جالاقىنىڭ تومەندىگى سالدارىنان, سانيتارلىق-ەپيدەميالىق قىزمەتتى كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋ پروبلەماسى ساقتالىپ وتىر. وسى ورايدا, بالايم كەسەباەۆا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان شارالار كەشەنى جانە ەلىمىزدەگى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋدىڭ 2020-2025 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ ىسكە اسىرىلۋى سانيتاريالىق-ەپيدەميالىق احۋالدى تۇراقتاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.
بۇدان كەيىن ءسوز العان دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى الەكسەي تسوي ەلدەگى ەپيدەميالىق احۋال تۋرالى بايانداپ بەردى.
«2021 جىلعى 8 ايدا وبا, تىرىسقاق, ءىش سۇزەگى, پاراتيف, تۋليارەميا, ديفتەريا, قىزامىق, پوليوميەليت, سىرەسپە اۋرۋلارى تىركەلگەن جوق. 2020 جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا, 23 نوزولوگيا بويىنشا سىرقاتتانۋشىلىقتىڭ, ونىڭ ىشىندە ءجىتى ۆيرۋستىق گەپاتيتتەر بويىنشا – 3 ەسە, مەنينگوكوكك ينفەكتسياسى بويىنشا 2,6 ەسەگە تومەندەۋى بايقالدى. بيىل قىزىلشامەن اۋىرعاندار سانى ءبىرلى-جارىم جاعدايعا دەيىن تومەندەدى», دەدى ا. تسوي.
ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان اۋماعىندا اسا قاۋىپتى بىرنەشە ينفەكتسيانىڭ تابيعي وشاقتارى بار. قازىرگى تاڭدا ولار رەسپۋبليكا اۋماعىنىڭ 39 پايىزىنا تارالعان. سوعان بايلانىستى جىل سايىن ەپيزووتيالىق مونيتورينگ جۇرگىزىلىپ, تابيعي وشاقتار انىقتالعان اۋماقتاردا پروفيلاكتيكالىق ءىس-شارالار جۇرگىزىلەدى.
«كەيىنگى 3 جىل ىشىندە كونگو-قىرىم گەمورراگيالىق بەزگەگىنىڭ تارالۋ دەڭگەيى بۇرىنعى دەڭگەيدە تۇر. بيىل 18 ادامعا جۇققانى انىقتالدى. سونداي-اق جىل سايىن ءسىبىر جاراسىنىڭ سپوراديكالىق جۇعۋى تۇرعىندار اراسىندا تىركەلەدى. 2021 جىلى 6 وبلىستا 17 ادامعا جۇققان», دەدى مينيستر.
ا.تسويدىڭ ايتۋىنشا, ۆاكتسينا ارقىلى تارالۋى تەجەلەتىن ىندەتتەردى مينيسترلىك ءاردايىم باقىلاۋدا ۇستايدى. جالپى, مۇنداي اۋرۋلار سانى ازايىپ كەلەدى. مىسالى, بيىل مەنينگوك جۇقتىرعان 12 جاعداي انىقتالعان. بۇل بىلتىرعا قاراعاندا 2,7 ەسەگە از. سونىمەن قاتار كوك جوتەل, پاروتيت جانە سىرەسپەنىڭ دە تومەندەگەنى بايقالادى. قىزىلشا جۇقتىرعاندار سانى دا ازايعان.
«رەسپۋبليكادا ۆاكتسينا سالىناتىن ينفەكتسيالاردىڭ ەپيدەميالىق قاۋىپسىزدىگىن ودان ءارى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى ۇسىنعان پروفيلاكتيكالىق ەكپە سالۋدى قامتۋ دەڭگەيىن ۇستاپ تۇرۋ جۇمىستارى جالعاسىپ جاتىر. سونىمەن قاتار بىلتىر ۆاكتسينا سالدىرۋ دەڭگەيى تومەندەپ كەتتى. بۇل كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنا بايلانىستى 2020 جىلدىڭ ناۋرىزىنان مامىرىنا دەيىن توتەنشە جاعداي رەجىمىنىڭ ەنگىزىلۋىنە بايلانىستى», دەدى ا.تسوي.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, بيىل ايماقتاردا ينفەكتسيالىق اۋرۋلارعا قارسى ۆاكتسينا جوسپارعا ساي جۇرگىزىلەدى. سونداي-اق ۆاكتسينالاۋدان باس تارتۋ ماسەلەسى ءالى دە وزەكتى بولىپ تۇر.
«2013 جىلدان باستاپ قازىرگى دەيىن ۆاكتسينا الۋعا ءتيىس تۇرعىنداردىڭ اراسىندا پروفيلاكتيكالىق ەكپەدەن 24 976 ادام باس تارتتى. ونىڭ ىشىندە 58 پايىزى جەكە سەبەپكە, 23,2 پايىزى ءدىني سەنىمى, 12,8 پايىزى ۆاكتسيناعا سەنىمسىزدىك تانىتقاندىقتان, 6 پايىزى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنداعى نەگاتيۆتى اقپارات سالدارىنان ەكپە الماعان», دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.
ونىڭ ايتۋىنشا, بيىلعى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا 3417 ادام ۆاكتسينادان باس تارتقان. تۇراقتى تۇردە جۇرگىزىلگەن ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىنا بايلانىستى ۆاكتسيناعا قارسى پىكىردەگى 197 ادام ويىن وزگەرتىپ, ەكپە سالدىرعان.
بۇدان بولەك, مينيستر ەلدەگى اۋرۋحانالارداعى احۋالعا توقتالدى. بيىل ۋاقتىلى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ ءۇشىن 16 مودۋلدىك اۋرۋحانا سالىندى. 3 جۇقپالى اۋرۋلار اۋرۋحاناسى قايتا جوندەلىپ, 63 دارىگەرلىك امبۋلاتوريا پايدالانۋعا بەرىلگەن.
سونداي-اق 64 وتتەگى ستانساسى جۇمىس ىستەي باستادى. وسىلايشا, مەديتسينالىق ۇيىمدارداعى وكپەنى جاساندى تىنىستاندىرۋ اپپاراتىنا قاجەتتىلىك تولىقتاي قاناعاتتاندىرىلدى. 185 اۋداندىق اۋرۋحانانىڭ ءبارى رەنتگەندى دياگنوستيكالىق قوندىرعىلارمەن جابدىقتالعان.
جەدەل جاردەم قىزمەتىنە 1367 اۆتوكولىك ساتىپ الىنعان. جىلجىمالى مەديتسينالىق كەشەندەر پاركى 100 پايىزعا قامتىلعان. ەپيدەمياعا قارسى شارالارمەن اينالىساتىن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە ماتەريالدىق قولداۋ كورسەتىلدى. ماسەلەن, كوروناۆيرۋسپەن كۇرەسكەن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە 116 ملرد تەڭگە سوماسىندا سىياقى تولەندى.
«دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ەپيدەميالىق احۋالدى باعالاۋدى بولجام مەن ماتريتسا نەگىزىندە جۇرگىزەدى. وسى ورايدا شەكتەۋ ءىس-شارالارىن كۇشەيتۋ مەن جەڭىلدەتۋ بويىنشا شەشىم قابىلدانادى.
قازىرگى كەزدە قازاقستاننىڭ ءوزى جانە ەلىمىزدىڭ 6 ءوڭىرى (الماتى, اقتوبە, قوستاناي, قاراعاندى, باتىس قازاقستان جانە شىعىس قازاقستان) «سارى ايماقتا» تۇر. «جاسىل ايماقتا» دا 6 ءوڭىر (شىمكەنت قالاسى, تۇركىستان, جامبىل, ماڭعىستاۋ, اتىراۋ جانە قىزىلوردا وبلىستارى) قامتىلعان. ال «قىزىل ايماقتا» 5 ءوڭىر (نۇر-سۇلتان مەن الماتى قالالارى, پاۆلودار, اقمولا جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارى) ورنالاسقان.
قازاقستان ىندەت جۇقتىرۋدىڭ ءتورت تولقىنىنان ءوتتى. بۇل ءوز كەزەگىندە كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ جاڭا شتامدارىنىڭ پايدا بولۋىنا قاتىستى. سوڭعى رەت ىندەت جۇقتىرۋ دەڭگەيى ارتقان كەزەڭدە تاۋلىگىنە 7800 جاعداي تىركەلدى. كوروناۆيرۋس بويىنشا پروفيلاكتيكالىق جانە ەپيدەمياعا قارسى جۇمىستاردى ۋاقتىلى جۇرگىزۋ ىندەتتىڭ تارالۋ قارقىنىن تەجەۋگە ءارى ەلدەگى ەپيدەميالىق احۋالدى تۇراقتاندىرۋعا ىقپال ەتتى», دەدى مينيستر.
ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە ەلدەگى ەپيدەميالىق احۋال تۇراقتاندىرىلعان. تاۋلىگىنە شامامەن 2 مىڭعا جۋىق ادامنان ۆيرۋس انىقتالادى. وسىلايشا, ينفەكتسيانىڭ تارالۋى باسەڭدەپ,
1 تامىزدان بەرى رەپرودۋكتيۆتى كورسەتكىشى 1,2 ەسەگە تومەندەگەن.
ا.تسوي كەلتىرگەن دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, ەپيدەميالىق احۋالدىڭ تۇراقتانۋى اۋرۋحاناعا جاتقاندار سانىنان دا بايقالادى. ماسەلەن, قازىر ەلدەگى ينفەكتسيالىق ورىنداردىڭ 36 پايىزىندا, رەانيماتسيالىق ورىنداردىڭ 33 پايىزىندا عانا ناۋقاستار ەم الىپ جاتىر. جالپى, 22 مىڭعا جۋىق ورىن بار.
«مينيسترلىك ۆيرۋستىڭ ەلگە كىرگەن جاعدايى مەن مۋتاتسيالىق وزگەرۋىنە مونيتورينگتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن تۇراقتى تۇردە ۆيرۋستاردى گەنەتيكالىق زەرتتەپ جاتىر. 2020-2021 جىلدارى 1407 سىناما زەرتتەلدى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە ناۋرىزدا «بريتاندىق» Alpha شتامم, «وڭتۇستىكافريكالىق» Beta شتامم, ماۋسىمدا «ۇندىلىك» Delta شتامم, تامىزدا «نيگەريالىق» Eta شتامم انىقتالدى. SARS-CoV-2 ۆيرۋسىنىڭ ءتۇرلى نۇسقالارىنىڭ تارالۋىن انىقتاۋ مەن مونيتورينگىلەۋ جۇمىستارى جالعاسىپ جاتىر», دەدى مينيستر.
بۇدان كەيىن ا.تسوي كوروناۆيرۋسقا قارسى بىردەن-ءبىر قارۋ ۆاكتسينا ەكەنىنە توقتالىپ, قولدا بار ەكپەلەر تۋرالى ايتىپ بەردى. ددۇ-نىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, جىل اياعىنا دەيىن حالىقتىڭ 40 پايىزى ۆاكتسينا الۋعا ءتيىس. ال كەلەر جىلى بۇل كورسەتكىش 70 پايىزعا جەتۋى قاجەت. قازىرگى تاڭدا رەسپۋبليكا ازاماتتارىنا «گام-كوۆيد-ۆاك» (سپۋتنيك V), QazVac, Hayat-Vax, «كوروناۆاك» جانە Sinopharm ۆاكتسينالارى قولجەتىمدى.
«11 قازانداعى جاعداي بويىنشا ەلىمىزدە قامتىلۋعا ءتيىس كونتينگەنتتىڭ 78 پايىزى نەمەسە حالىق سانىنىڭ 41 پايىزى ءبىرىنشى كومپونەنت سالدىردى. سونىمەن قاتار ەكىنشى كومپونەنتتى ۆاكتسينا الۋعا ءتيىس تۇرعىنداردىڭ 69 پايىزى سالدىردى.
Pfizer كومپانياسىنىڭ ۆاكتسيناسى 12-17 جاس ارالىعىنداعى بالالار مەن جۇكتى ايەلدەرگە رۇقسات ەتىلگەن جالعىز ەكپە بولىپ تۇر. وسىعان بايلانىستى مينيسترلىك Pfizer كومپانياسىمەن كەلىسىمگە قول قويىپ, 2021 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن 4 ملن دوزا Comirnaty ۆاكتسيناسى جەتكىزىلمەك», دەدى مينيستر.
بۇدان كەيىن ا.تسوي سانيتارلىق-ەپيدەميالىق قىزمەتتىڭ ماسەلەلەرى تۋرالى ايتىپ بەردى. سونداي-اق بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋ بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارعا دا توقتالدى.
ءماجىلىستىڭ الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى ءجاميلا نۇرمانبەتوۆا پاندەميا جاعدايىنداعى سانيتارلىق-ەپيدەميالىق قىزمەت سالاسىنداعى پروبلەمالار كەشەنىن اتاپ ءوتتى.
اتاپ ايتقاندا, اتالعان قىزمەت ءوزىنىڭ ەسكەرتۋ قاداعالاۋىن قامتاماسىز ەتۋ فۋنكتسياسىن جوعالتقانىنا بايلانىستى ءوز دەربەستىگىنەن دە ايىرىلعان. وسىعان بايلانىستى دەپۋتاتتار تاراپىنان سانيتارلىق-ەپيدەميالىق قىزمەتتى جاڭعىرتۋدىڭ جول كارتاسىن ازىرلەۋدى ۇسىندى.
وتىرىس بارىسىندا دەپۋتاتتار ساپالى مامانداندىرىلعان كومەك كورسەتۋ ءۇشىن دەربەس ينفەكتسيالىق ستاتسيونارلار قاجەتتىگىنە توقتالدى. بۇل تۋرالى ءماجىلىس دەپۋتاتى گۇلدارا نۇرىموۆا بۇگىنگى كۇنى ينفەكتسيالىق اۋرۋحانالار ينفەكتسيالىق بولىمشەلەر رەتىندە 10 وڭىردەگى كوپبەيىندى اۋرۋحانالاردىڭ قۇرامىنا كىرگەنىن اتاپ ءوتىپ, حالىقتىڭ اسا قاۋىپتى جانە ينفەكتسيالىق اۋرۋلاردى جۇقتىرۋ قاۋپى جوعارى بولىپ قالىپ وتىرعانىنا قاتىستى سۇراق قويدى.
سونىمەن قاتار ۇكىمەت ساعاتىندا ەلنۇر بەيسەنباەۆ, عالىمجان ەلەۋوۆ, سەرگەي سيمونوۆ, يرينا سميرنوۆا, اسقاربەك ۇيسىمباەۆ, بەكقالي تورعاەۆ جانە باسقا دەپۋتاتتار قازىرگى ەلدەگى ەپيدەميالىق احۋال تۋرالى بىرقاتار ماسەلەنى كوتەرىپ, جاۋاپتى مەملەكەتتىك ورگان باسشىسىنا سۇراقتار قويىپ, پىكىر الماستى.
تالقىلاۋ قورىتىندىسى بويىنشا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى سانيتارلىق-ەپيدەميالىق قىزمەتتى جاڭعىرتۋعا, سانيتارلىق-ەپيدەميالىق قاداعالاۋ سالاسىنىڭ ماماندارىن دايارلاۋعا, ۆەتەرينارلىق ءىس-شارالاردىڭ ساپاسىن باقىلاۋدى ارتتىرۋعا باعىتتالعان ۇسىنىستاردى قابىلداپ, ۇكىمەتكە جولدادى.
