جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋلەر بارىسىندا ترانسشەكارالىق اۋماقتاردان, سارقىندى سۋلاردىڭ توگىندىلەرى بايقالاتىن جەرلەردەن سىنامالار الىندى. سۋ وبەكتىلەرىنىڭ, ونىڭ جاعالاۋ ايماعىنىڭ جاي-كۇيىنە كوزبەن شولۋ جۇرگىزىلدى, گيدرولوگيالىق تەكسەرۋلەر جۇرگىزىلدى. لاستانۋدىڭ بولجامدى كوزى ورىندارىندا اۋانىڭ لاستانۋ دەڭگەيىن 6 كورسەتكىش (كۇكىرتتى سۋتەك, فورمالدەگيد, اممياك, كۇكىرت ديوكسيدى, ازوت وكسيدى, ازوت ديوكسيدى) بويىنشا ولشەۋ جانە سۋ ساپاسىنا گيدروحيميالىق تالداۋ 33-38 كورسەتكىش بويىنشا جۇرگىزىلدى.
كەشەندى تەكسەرۋ قورىتىندىسى بويىنشا باتىس قازاقستان جانە اقتوبە وبلىستارىنىڭ اۋماعىندا سۋ ساپاسىنىڭ 4 جانە 5-كلاسى, اتىراۋ وبلىسىندا – 1-4-كلاسى انىقتالدى.
باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اۋماعىندا جايىق وزەنىنىڭ سۋ سىنامالارىندا وبت5 (5 تاۋلىك ىشىندە وتتەگىن بيوحيميالىق تۇتىنۋ), فوسفاتتار مەن جالپى فوسفور, امموني-يون, جالپى تەمىر, ماگني جانە حلوريدتەر بويىنشا بىرىڭعاي جىكتەۋ جۇيەسىنە سايكەس سۋ ساپاسىنىڭ 1-كلاسى (ەڭ جاقسى ساپا) نورمالارىنىڭ اسىپ كەتۋى بايقالادى.
جوعارىدا اتالعان لاستاۋشى زاتتاردى شامادان تىس مولشەردە تابۋ قاردىڭ ەرۋىنەن, جاعالاۋلاردىڭ شايىلۋىنان جانە سۋ تاسقىنى كەزەڭىندە سۋ دەڭگەيىنىڭ جوعارىلاۋى ناتيجەسىندە سۋدىڭ لاستانۋىنان تۋىنداۋى مۇمكىن.
سونداي-اق, اتموسفەرالىق اۋا سىنامالارى الىندى. مونيتورينگ ناتيجەلەرى بويىنشا شەكتى جول بەرىلەتىن كونتسەنتراتسيالاردىڭ ارتۋى انىقتالعان جوق.
وبلىس اۋماعىندا توگىندىلەردى جۇزەگە اسىراتىن كاسىپورىندار «جايىقجىلۋقۋات» اق, «باتىس سۋ ارناسى» جشس بولىپ تابىلادى, الايدا كەشەندى زەرتتەۋ جۇرگىزۋ كەزىندە بۇل كاسىپورىنداردىڭ سۋ ساپاسىنا اسەرى انىقتالعان جوق.
اتىراۋ وبلىسىندا كەشەندى تەكسەرۋ بارىسىندا يندەر, ماحامبەت اۋداندارىندا, اتىراۋ قالاسىنىڭ اۋماعىندا, جايىق وزەنىنىڭ ساعاسىندا, ياعني كاسپي تەڭىزىنىڭ وزەنمەن قوسىلعان جەرىندە اۋا, سۋ سىنامالارى الىندى.
جايىق وزەنىندە وحت (وتتەگىنى حيميالىق تۇتىنۋ), تەمىر, مۇناي ونىمدەرى, ماگني, نيتريت انيون, وبت5 بويىنشا سۋ ساپاسىنىڭ 1-كلاسى نورمالارىنان اسۋ انىقتالعان.
ودان بولەك, يندەر اۋدانى يندەربور كەنتىندەگى اۋداندا كوممۋنالدىق قالدىقتار, اۆتوكولىك قۇرالدارىنىڭ قالدىقتارى, اعاش جانە ت.ب. انىقتالدى. يندەربور كەنتىنىڭ ورتالىق كوپىرىنىڭ جوعارعى جانە تومەنگى بولىكتەرىندە يەسىز كەمەلەر سۋ استىندا قالىپ, وزەندى لاستاعانى انىقتالدى.
ناتيجەسىندە اتموسفەرالىق اۋادا زياندى زاتتاردىڭ شجك ارتۋ جاعدايلارى انىقتالعان جوق.
وبلىس اۋماعىندا توگۋدى جۇزەگە اسىراتىن كاسىپورىندار «اتىراۋ سۋ ارناسى» كمك, «اتىراۋ جىلۋ ەلەكتر ورتالىعى» اق, «جايىق-اتىراۋ بەكىرە بالىق ءوسىرۋ زاۋىتى» ركمك, «اتىراۋ بەكىرە بالىق ءوسىرۋ زاۋىتى» ركمك, «اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى» جشس بولىپ تابىلادى. كەشەندى تەكسەرۋ جۇرگىزۋ كەزىندە وسى كاسىپورىنداردىڭ سۋ ساپاسىنا اسەرى انىقتالعان جوق.
اقتوبە وبلىسىندا جايىق وزەنىنىڭ سالاسى بولىپ تابىلاتىن ەلەك وزەنىنىڭ سۋ سىنامالارىندا امموني-يون, وحت, قورعاسىن, فەنول, ماگني, فتوريدتەر, حروم (6+), نيتريتتەر جانە مينەرالدانۋ بويىنشا سۋ ساپاسىنىڭ 1-كلاسى نورمالارىنان اسۋ بايقالادى.
ەلەك وزەنىنىڭ ەكوجۇيەسىنە اسەر ەتەتىن وبلىس اۋماعىنداعى لاستانۋ كوزى قوج ءۇيىندىسى بار «قازحروم» تۇك» اق فيليالى – اقتوبە فەرروقورىتپا زاۋىتى, «اقتوبە جەو» اق, شلام جيناعىشتارى بار «اقتوبە حروم قوسىلىستارى زاۋىتى» اق بولىپ تابىلادى.
وزەننىڭ تومەنگى اعىسىندا اقتوبە قالاسىن سۋمەن جابدىقتاۋ جانە سۋ بۇرۋمەن اينالىساتىن «Aktobe su-energy group» اق تازارتۋ قۇرىلىستارى ورنالاسقان. كاسىپورىن سۋ تاسقىنى كەزەڭىندە شارتتى تۇردە تازارتىلعان سارقىندى سۋلاردى ەلەك وزەنىنە جوسپارلى اعىزۋدى جۇزەگە اسىرادى.
ەلەك وزەنى سۋلارىن لاستاۋ كوزدەرى وزەن ارناسىنا تىكەلەي جاقىن ورنالاسقان جانە سۋ تاسقىنى كەزەڭىندە وزەنگە قالدىقتارىن ورنالاستىراتىن كوپتەگەن مال شارۋاشىلىعى شارۋاشىلىقتارى بولۋى مۇمكىن.
سونداي-اق, ەلەك وزەنىنىڭ اعىسىمەن العا قالاسىنداعى بۇرىنعى كيروۆ اتىنداعى حيميا زاۋىتىنىڭ بۋلاندىرعىش توعاندارى لاستانۋ كوزى بولىپ تابىلادى.
كەشەندى تەكسەرۋ بارىسىندا اتموسفەرالىق اۋا سىنامالارى دا الىندى, لاستاۋشى زاتتاردىڭ شجك ارتۋى انىقتالعان جوق.
