بالالىق بالداۋرەنى ءوتىپ, ورتا ءبىلىم العان كوكتوعاي اۋىلىنان الىسقا ۇزاعان جوق. بۇعان بىرىنشىدەن, تۋعان توپىراعىنا دەگەن پەرزەنتتىك ماحابباتى ىقپال ەتتى-اۋ دەيمىز. ەكىنشىدەن, ءوزى سەكىلدى اۋىلدىڭ تالاي بالاسىنا ون جىل بويى ساپالى ءبىلىم بەرگەن, ءومىرى ونەگەگە تولى ۇستازدارىنىڭ جولىن جالعاستىرۋدى كوزدەگەنى اسەر ەتكەنى داۋسىز. ونىڭ ۇستىنە اتاسى بايبەك عابدوللا حح عاسىردىڭ 30-جىلدارىندا تولىباي اۋىلدىق كەڭەسىندە ۇستاز بولىپ, ءىلىم-بىلىمگە قۇشتار بالالاردىڭ جۇرەك تۇكپىرىنە ءبىلىمنىڭ جارىق ساۋلەسىن جاققان. ال اۋىلداستارى «قاتال» مۇعالىم اتاعان اناسى ساليحا يباتوۆا دا وقۋشىلاردىڭ ورىس ءتىلىن مەڭگەرۋىنە ۇلەس قوستى.
– مەنىڭ اتام دا, انام دا – شاكىرت تاربيەلەۋگە سانالى عۇمىرىن ارناعان جاندار. ۇستازدىق جولدى تاڭداۋىما انامنىڭ جۇمىس تاجىريبەسىن, ادامگەرشىلىك قاسيەتتەرىن ۇلگى تۇتقانىم اسەر ەتتى. ءسويتىپ, 1983-1988 جىلدارى گۋرەۆ پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ تاريح فاكۋلتەتىندە جوعارى ءبىلىم الدىم. تاريح فاكۋلتەتىنە بارۋىما مەكتەپتە وسى پاننەن ساباق بەرگەن عادىلجان كەرەەۆتىڭ ىقپالى زور بولدى. ينستيتۋتتان سوڭ بىردەن يندەر اۋدانىنىڭ كوكتوعاي اۋىلىندا ورنالاسقان كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى بوران نىسانباەۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپكە جۇمىسقا ورنالاستىم. بۇل – ءوزىم قاناتتانعان ءبىلىم ۇياسى, – دەپ العاش ەڭبەك جولى باستالعان ءساتتى ەسكە الدى اقمارال لايكەقىزى.
سودان بەرى ءوزى وقىعان مەكتەپتەن تابان اۋدارماي, جۇمىس ىستەگەنىنە 33 جىلدان استى. وسى كەزەڭدە مەكتەپ ديرەكتورى ءابدىراحمان كارەنتاەۆ, وقۋ ءىسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى گۇلبانۋ اجىعاليەۆا, عادىلجان كەرەەۆ, ءىلياس ورازعاليەۆ سىندى ءوز ءىسىنىڭ شەبەرى اتانعان بىلىكتى ۇستازداردىڭ ەڭبەكقورلىعىنان, ماماندىققا ادالدىعى مەن تاجىريبەسىنەن ۇيرەندى. اعا بۋىننىڭ قالاۋىمەن مەكتەپتە باسشىلىق جۇمىستى 20 جىل اتقاردى. ەڭ باستىسى, ىزدەنۋ, ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ, مەكتەپكە ساباق باستالاردان 15 مينۋت بۇرىن كەلۋدى داعدىعا اينالدىردى. ءالى دە وسى داعدىدان جاڭىلعان جوق.
– بۇگىنگى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ باستى كرەدوسى – وزگەرىس, جاڭارۋ, دامۋ, وركەندەۋ. سوعان بايلانىستى زاماناۋي سۇرانىستارعا سايكەس تىڭ يدەيالارعا قولداۋ كورسەتىلىپ, وڭ باستامالاردىڭ قولدانىسقا ەنگىزىلۋىنە جول اشىلدى. جاڭارتىلعان ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى – ساپالى ءبىلىم الۋعا نەگىزدەلگەن زاماناۋي ۇلگىدەگى باعدارلاما. وندا ءار ءپاننىڭ ادىستەمەلىك الەۋەتىن قولدانۋعا, وقۋ, جوبا, زەرتتەۋ تاسىلدەرىن مەڭگەرتۋ ارقىلى وقۋشىلاردىڭ دەربەستىگىن دامىتۋ كوزدەلگەن. وسىعان وراي مۇعالىمدەردىڭ كوزقاراسى, ساباق وتكىزۋ ءادىسى, وقۋشىلاردىڭ ءوزارا قارىم-قاتىناسى وزگەردى. مۇعالىمدەر امىرشىلدىك ستيلدەن ارىلدى. وقۋشىلار ساباق كەزىندە تەك تىنداۋشى, ورىنداۋشى عانا ەمەس, ىزدەنۋشى رەتىندە ءدارىس الادى, – دەيدى قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ۇستازى.
مۇعالىمنىڭ ايتۋىنشا, «اۋىل مەكتەبىندە وقىعان وقۋشىلاردىڭ ءبىلىمى تومەن» دەگەن جاڭساق ۇعىمنان ارىلۋ كەرەك. ويتكەنى بۇل – كەڭەستىك جۇيەدەگى ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا قالىپتاسقان پىكىر. بۇعان سول كەزدەگى اۋىل مەكتەپتەرىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىنىڭ تومەن بولعانى اسەر ەتكەن. بىراق قازىر جاعداي كۇرت وزگەردى. اۋىلداعى ءبىلىم ۇياسىنىڭ ۇلكەن شاھارلارداعى مەكتەپتەن ەش ايىرماسى جوق. مۇعالىمدەر بىلىكتىلىگىن ارتتىرىپ, جاڭا تەحنولوگيامەن جۇمىس ىستەيدى.
– قازىر اۋىل مەكتەبى جان-جاقتى جابدىقتالدى. ەندى ءبىلىم ساپاسىن وبەكتيۆتى, سۋبەكتيۆتى ولشەمشارتتار ارقىلى تالداۋ قاجەت. ءار شاكىرتى ءبىلىمدى, زەيىندى بولسا, بۇل – مۇعالىمنىڭ مەرەيى. سوندىقتان ورتا ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىن جاڭارتۋ باعىتىندا ەنگىزىلىپ جاتقان جاڭاشىل ماقسات مەن مىندەتتەردى, جاڭا تەحنولوگيالاردى, قۇزىرەتتىلىككە نەگىزدەلگەن باعالاۋدىڭ جاڭا فورماسىن الدىمەن مۇعالىمنىڭ ءوزى يگەرگەنى ءجون. سوندا عانا ساپالى بىلىمگە قول جەتكىزەمىز, – دەيدى جوعارى ساناتتى مۇعالىم.
ءار كۇنى قاربالاسقا تولى مۇعالىمنىڭ ەسىندە بيىلعى 18 ناۋرىز ۇمىتىلماستاي بولىپ قالعان. ويتكەنى ءدال سول كۇنى ونى توسىنسىي كۇتىپ تۇردى. بۇل – ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى اسحات ايماعامبەتوۆتىڭ ءوزى تاپسىرعان «قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ۇستازى» قۇرمەتتى اتاعى. مۇنى اۋىل مۇعالىمى اقمارال عابدۋللينانىڭ باعىندىرعان اسۋى دەگەنىمىز ءجون بولار. ەلوردادان شاقىرتۋ جەتكەندە, «وقۋ توقسانى اياقتالاتىن كەزدە وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم دەڭگەيىن قورىتىندىلاۋىم كەرەك. سول سەبەپتەن, ەلورداعا بارۋعا ۋاقىتىم جوق» دەپ, ءبىرىنشى كەزەككە جۇمىسىن قويعانى بار. وسىنىڭ وزىنەن كاسىبىنە ادالدىعى بايقالىپ تۇر.
اتىراۋ وبلىسى,
يندەر اۋدانى
