وتكەن اپتادا نيۋ-يوركتە وتكەن G20 سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ كەزدەسۋىنە توراعالىق ەتكەن دي مايو: ء«بىز اۋعانستاننىڭ ىدىراۋىنان قورعاپ, كورشى ەلدەردىڭ تۇراقسىزدانۋىنا الىپ كەلەتىن, باقىلانبايتىن كوشى-قون اعىنىنا جول بەرمەۋىمىز كەرەك», دەدى جينالعان ارىپتەستەرىنە.
ەۋروپا وداعىنا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ «تاليبانعا» كوزقاراسى – كوپشىلىكتىڭ كوكەيىندەگى ساۋال. ويتكەنى شيەلەنىسكە تولى ايماقتاردان قاشاتىن حالىقتىڭ كوبى وسى كارى قۇرلىققا بەتتەيدى.
جالپى, كوپتەگەن ۇكىمەت تەرروريستەرمەن كەلىسسوز جۇرگىزىلمەيدى دەگەن رەسمي ۇستانىمدى قولدايتىنى اۋەلدەن بەلگىلى. الايدا بۇل ساياساتقا بەرىك بولۋ كوپ جاعدايدا قولدان كەلە بەرمەيدى. الەم ەلدەرى «يرلانديا رەسپۋبليكالىق ارمياسى», «پالەستينانى ازات ەتۋ ۇيىمى» سياقتى زورلىق-زومبىلىقتى ناسيحاتتايتىن نەمەسە تەرروريستىك شابۋىلدار جاساعان ۇيىمدارمەن جانە توپتارمەن كەلىسسوزدەر ۇستەلىنە بىرنەشە مارتە وتىرعان-دى.
بۇل رەتتە اۋعانستانداعى جاعداي ەرەكشە. ويتكەنى «تاليبان» راديكالدى يسلامشىلدىق قوزعالىسى تۇگەل ءبىر حالىقتى تۇتقىنعا الىپ وتىر. ال بۇل حالىققا كومەكتەسكىسى كەلەتىندەر قالاسا دا, قالاماسا دا «تاليبانمەن» كەلىسۋگە ءماجبۇر.
گەرمانيا كانتسلەرى انگەلا مەركەل تاليبانداردىڭ ىنتىماقتاستىققا دايىن ەكەندىگىنە ۇمىتتەنەدى. بىرنەشە ايدان بەرى قاتار استاناسى دوحادا بىرقاتار ەۋروپالىق مەملەكەت وكىلدەرى «تاليباننىڭ» ساياسي باسشىلارىمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋگە تىرىسۋدا. العاشقى كەزدە كەلىسىم تاقىرىبى سونداعى حالىقتىڭ جاعدايى بولسا, بۇگىندە ەۋروپالىق ساياساتكەرلەر كابۋلدان ءوز ازاماتتارى مەن بەيبىت تۇرعىنداردى ودان ءارى ەۆاكۋاتسيالاۋ مۇمكىندىگىنە باسىمدىق بەرىپ وتىر.
ورتالىق جانە وڭتۇستىك ازيا اراسىندا ستراتەگيالىق ماڭىزعا يە مەملەكەتتەگى وقيعا – شىن مانىندە ەلەۋسىز قالدىرۋعا بولمايتىن ماسەلە. وسى رەتتە يتاليا ءمينيسترى شەتەلدىك ۇكىمەتتەردى ميگرانتتاردىڭ جاپپاي كەلۋىنە اكەپ سوقتىراتىن قارجىلىق قۇلدىراۋدىڭ الدىن الۋعا شاقىردى.
«تاليبان» ۇكىمەتىنىڭ مويىندالۋى مۇمكىن ەمەس, ويتكەنى مينيسترلەردىڭ اراسىندا 17 تەرروريست بار, ال ايەلدەر مەن قىزداردىڭ قۇقىقتارى مۇلدە ەلەنبەيدى», دەدى دي مايو Rai 3 مەملەكەتتىك تەلەديدارىنا بەرگەن سۇحباتىندا.
«تاليبانعا» اقشا بەرمەي-اق قارجىلىق قولداۋدى قامتاماسىز ەتۋدىڭ جولدارى بار. ءبىز سونداي-اق گۋمانيتارلىق كومەكتىڭ ءبىر بولىگى ارقاشان ايەلدەر مەن قىزداردى قورعاۋعا باعىتتالۋى كەرەك دەپ شەشتىك», دەدى وتىرىس ناتيجەسى تۋرالى اقپارات بەرگەن مينيستر.
G20 ەلدەرى اۋعانستانعا كورشىلەس ەلدەرمەن بىرگە تەرروريزمگە قارسى كۇرەسۋگە جانە ادام قۇقىقتارىن قورعاۋعا دايىن ەكەنىن حابارلادى.
ال «تاليبان» وكىلدەرى دوحادا دا, كابۋلدا دا ءوز ءيميدجىن جاقسارتۋعا تىرىسۋ ۇستىندە. وسىلايشا, اۋعانستان حالقىنىڭ ولاردان قورقۋىنا ەشقانداي سەبەپ جوق دەگەن بەلگى بەرگەندەي. «تاليبان» باسشىلارى ءتىپتى باق-تارعا سۇحبات تا بەرەدى.
شىنى كەرەك, «تاليبان» ەكونوميكالىق كومەكتىڭ كەز كەلگەن تۇرىنە مۇقتاج. ويتكەنى 40 جىلدىق سوعىستان كەيىن اۋعانستاننىڭ ينفراقۇرىلىمى تولىعىمەن جويىلدى. تاليباندار باتىس ۇكىمەتتەرىنىڭ پىكىرىمەن ساناسپاسا, ەلگە باعىتتالعان جاڭا اقشا اعىنىنا قول جەتكىزۋ قيىن بولاتىنىن تۇسىنەدى. سەبەبى گەرمانيامەن قاتار بىرنەشە مەملەكەت اۋعانستانعا قارجىلىق كومەك كورسەتۋدى توقتاتتى. Western Union جانە حالىقارالىق اقشا اۋدارىمىمەن اينالىساتىن باسقا كومپانيالار كابۋلداعى كەڭسەلەرىن جاۋىپ تاستادى.
نە دەگەنمەن, G20 وتىرىسىندا مەملەكەتتەر ماسەلەنى بىرلەسىپ شەشۋ كەرەك دەگەن ورتاق شەشىمگە كەلگەنىمەن, جاڭا ۇكىمەتتى مويىنداۋعا قاتىستى ناقتى ۇيعارىم بىلدىرمەدى.
