قازاقستان • 26 قىركۇيەك، 2021

ەڭبەكپەن ەسەيگەن ەر

83 رەت كورسەتىلدى

ەلىمىزدە ەڭبەكپەن ەسەيگەن، سانالى عۇمىرىن ەڭبەك جولىنا ارناعان جاندار بارشىلىق. حالقىمىز ەجەلدەن جاس ۇرپاقتى ايانباي ەڭبەك ەتۋگە باۋلىپ كەلە­دى. قاراپايىم حالىقتان شىعىپ، ءوزىنىڭ تابان اقى، ماڭداي تەرىمەن ەڭبەك ەتىپ، بيىككە كوتەرىلگەن ازاماتتاردىڭ ءبارى دە – جاستارعا ۇلگى. سونداي جاننىڭ ءبىرى – قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى مۇقاش ەسكەندىروۆ. ول – قىرىق جىل عۇمىرىن ەلىمىز­دە­گى حيميا وندىرىسىنە ارناعان، ونىڭ دامۋىنا ايتارلىقتاي ۇلەس قوسقان تۇلعا.

1982 جىلى شىمكەنت قالاسىنداعى قازاق حيميا-تەحنولوگيا ينستيتۋتىن اياقتاعان جاس مۇقاش سول كەزدەگى جامبىل قالاسىندا ورنالاسقان «جاڭا جامبىل فوسفور زاۋىتى» مەكەمەسىنە اۋىسىم شەبەرى بولىپ ورنالاسادى. ول كەزدە اتالعان كاسىپورىننىڭ ەكىنشى كە­زەڭى­نىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتقان ەكەن. بالا كۇنىنەن حيميا پانىنە ايرىقشا قىزىققان، ءتىپتى اتالعان ءپان مۇعالىمى قوڭىرجان تالقانباەۆانىڭ ۇيىنە اپتاسىنا ءۇش-ءتورت رەت بارىپ، ساباق الىپ ءجۇرىپ، ءبىلىمىن جەتىلدىرگەن ول كەيىن دە ىز­دە­نىسىن تەرەڭدەتە تۇسەدى. جاس مامان ءوزى­نىڭ ءبىلىم-بىلىگىن كورسەتۋ ءۇشىن، ونى دالەل­دەۋ ءۇشىن الدىنا ماقسات قويادى. سول ماق­سات ۇدەسىنەن شىعۋ ءۇشىن ءارى قاراي ىزدەنە بەرەدى.

ەتكەن ەڭبەك ەلەۋسىز قالماي، مۇقاش ەسكەندىروۆ ءار جىلدارى 4-تسەح باستىعى، زاۋىتتىڭ پارتيا كوميتەتىنىڭ حاتشىسى، ديرەكتوردىڭ سىرتقى ەكونوميكالىق قىزمەت جونىندەگى ورىنباسارى بولىپ قىزمەت ىستەيدى. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاش­قى جىلدارىندا دا كاسىپورىننىڭ كۇر­دە­لى ماسەلەلەرىن شەشۋگە اتسالىسىپ، ەڭبەك ەتەدى. ال 1999 جىلى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ىقپال ەتۋى­مەن قۇ­رامىنا بىرنەشە زاۋىت كىرەتىن «قاز­فوس­فات» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىك­تەس­تىگى قۇرىلادى.

نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى جامبىل وبلىسىنا جۇمىس ساپارىمەن كەلگەن سا­يىن اتالعان كاسىپورىنعا كەلىپ تۇردى. ەلى­مىزدەگى حيميا وندىرىسىنە ءمان بەرىپ، مەيلىنشە بۇل سالاعا قولداۋ كورسەتتى. سوڭعى 17 جىل بويى مۇقاش ەسكەندىروۆ الىپ «قازفوسفات» كاسىپورنىنىڭ باس ديرەكتورى قىزمەتىن اتقاردى. قاراپايىم اۋىسىم شەبەرى بولىپ كەلىپ، قىرىق جىل بويى قايناعان ەڭبەكتىڭ ورتاسىندا بولىپ، ونىڭ ءاربىر ساتىسىنان وتكەن مۇقاش ەسكەندىروۆ 2015 جىلى قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى اتاعىن الدى. بۇل دا تالاي جىلعى تىنىمسىز ەڭبەكتىڭ ناتيجەسى ەدى.

مۇقاش ەسكەندىروۆتە قاراپايىم ەڭ­بەك ادامىنا ءتان مىنەز بار. بالا كۇنى­نەن ەڭبەكپەن ەسەيگەن، شوپان بولىپ ەڭبەك ەتكەن اكەنىڭ تاربيەسىن كورگەن بۇگىنگى ەڭبەك ەرى قازىرگى جاستار ءوندىرىس سالا­سىنا بارىپ جۇمىس ىستەسە ەكەن دەيدى. «كەزىندە كاسىپورىنداردا جۇمىس ىستەۋ لاۋازىمدى قىز­مەتپەن بىردەي دارە­جە ەدى. كەيىنگى جاس­تار دا ءوندىرىس سالا­سىندا جۇمىس ىس­تەسە ەكەن دەيمىن. ول ءۇشىن ءبىلىم كەرەك. ما­ماندىققا ادال بولۋ كەرەك. جالپى، ءوندىرىس سالاسى ادامدى اش قالدىرمايدى. ماسەلەن، مەن «قازفوسفات» كاسىپورنىن باسقارىپ جۇر­گەندە بىزدە 6500 ادام جۇمىس ىستەدى. ونىڭ 40 پايىزى – جاس­تار. ىشىندە قازاقتىڭ بالالارى مەن قىزدارى دا بار. ءبارى دە ەڭبەك ەتتى. ءوزىم دە ۇزاق جىلدار بويى ەلىمىزدەگى حيميا ءوندىرىسىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسقانىما قۋانىشتىمىن»، دەيدى ول.

قاي كەزدە دە قاراپايىم قالپىنان تانباعان، ەڭبەكپەن ەسەيگەن ەر مۇقاش ەسكەندىروۆ اۋليەاتا ءوڭىرىنىڭ الەۋەتىن ارت­تىرۋعا دا وزىندىك ۇلەسىن قوستى. بىر­قا­تار سپورت نىسانىنىڭ سالىنۋى­نا دەمەۋشىلىك جاساپ، جاستارعا قول­داۋ كور­سەتتى. «ەڭبەكتىڭ نانى ءتاتتى» دەيدى حا­لىق. ادال ەڭبەك ادامدى قاي كەزدە دە بيىككە جەتەلەپ، ۇشپاققا شىعاراتىنى ءسوزسىز. ەڭبەك ادامدارى قوعامدا قانداي قۇرمەتكە بولسا دا لايىقتى.

ال ءوز سالاسىندا ەرەن جەتىستىككە جە­تىپ، كوپتىڭ كوزايىمىنا اينالعان ازا­ماتتار دا – ەلدىڭ ماقتانىشى. مۇقاش ەسكەندىروۆ سياقتى ناعىز ەڭبەك ادا­مى­نىڭ ءومىر جولىنا قاراپ وتىرىپ، كەز كەلگەن جەتىستىككە جەتۋ ءۇشىن ەڭبەكپەن قا­تار ءبىلىمنىڭ دە قاجەت ەكەنىن كورۋگە بولادى. كورگەن، كوڭىلگە تۇيگەن نارسەنىڭ ناتيجەسىنىڭ دە بولاتىنى انىق.

سوڭعى جاڭالىقتار

6 ءوڭىر «جاسىل» ايماقتا تۇر

كوروناۆيرۋس • كەشە

دەپۋتاتتى پىشاقتاپ كەتتى

الەم • 15 قازان، 2021

شەتەلدىك ۆاكتسينالار اقىلى بولادى

كوروناۆيرۋس • 15 قازان، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار