بولاشاق باعدارىن ايقىندايتىن ەلباسى جولداۋى قازاقستان دامۋىنداعى اسا ماڭىزدى مەجەلەردى انىقتاپ بەردى. ەلدى ۇيىتاتىن – «ماڭگىلىك ەل» يدەياسى پاش ەتىلدى. ماقساتىمىز تايعا تاڭبا باسقانداي ايقىن – دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋ. ال بۇل قازاقستان ساياسي تۇراقتى, ۇلتارالىق كەلىسىمى سالتانات قۇرعان, ەكونوميكاسى باي جانە ءبىلىم, عىلىمى دامىعان قۇقىقتىق مەملەكەت بولعاندا عانا مۇمكىن ەكەنى تاعى ايقىن. سوندىقتان پرەزيدەنت جولداۋىندا «قازاقستان الەمدە ادامدار ءۇشىن قاۋىپسىز جانە تۇرۋعا جايلى ەلدىڭ بىرىنە اينالۋعا ءتيىس. بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىق, ءادىل سوت جانە ءتيىمدى قۇقىق ءتارتىبى دەگەنىمىز – دامىعان ەلدىڭ نەگىزى» دەپ اتاپ كورسەتتى.
ءبىلىم ساپاسى كوتەرىلمەي, قازاقستان قارقىندى دامۋدىڭ جولىنا تۇسە المايدى. مۇنى ەلباسى بۇرىنعى جولداۋلارىندا دا, باسقا دا سويلەگەن سوزدەرىندە ايتىپ ءجۇر. جاڭا تەحنولوگيا دا, يننوۆاتسيا دا, بىلىكتى كادرلار دا, ءىرى ءوندىرىس تە ءبىلىمنىڭ ارقاسىندا بولادى. «ۇلتتىق ءبىلىم بەرۋدىڭ بارلىق بۋىنىنىڭ ساپاسىن جاقسارتۋدا ءبىزدى اۋقىمدى جۇمىس كۇتىپ تۇر. 2020 جىلعا قاراي قازاقستانداعى 3-6 جاس ارالىعىنداعى بالالاردى مەكتەپكە دەيىنگى بىلىممەن 100 پايىز قامتۋ جوسپارلانۋدا. سوندىقتان ولارعا زاماناۋي باعدارلامالار مەن وقىتۋ ادىستەمەلەرىن, بىلىكتى ماماندار ۇسىنۋ ماڭىزدى. ورتا ءبىلىم جۇيەسىندە جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرىندەگى وقىتۋ دەڭگەيىنە جەتكىزۋ كەرەك. مەكتەپ تۇلەكتەرى قازاق, ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرىن بىلۋگە ءتيىس. ولاردى وقىتۋ ناتيجەسى وقۋشىلاردىڭ سىندارلى ويلاۋ, وزىندىك ىزدەنىس پەن اقپاراتتى تەرەڭ تالداۋ ماشىعىن يگەرۋ بولۋعا ءتيىس», دەيدى جولداۋىندا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى.
ال ءبىلىمنىڭ, ءبىلىم ساپاسىنىڭ باستاۋى نەدە؟ ەلباسىنىڭ قازىرگى ۇستازداردىڭ باستى كاسىبي قاعيداسى بولىپ سانالاتىن «جاس ۇرپاق تاعدىرى – ۇستازدىڭ قولىندا» دەگەن ءسوزى ناقتىلىعىمەن قۇندى. ۇستازدىق قاشان دا وڭاي بولماعان. سوندىقتان دا ماعجان جۇماباەۆ اتامىزدىڭ «ەلىمىزدىڭ از عانا جىلدىق ويانۋ داۋىرىنە باعا بەرۋ ءۇشىن التى الاشتىڭ بالاسى باس قوسسا, قادىرلى ورىن – مۇعالىمدەردىكى» دەۋى تەگىن ەمەس. ءحىح عاسىردا كيەلى قوستاناي مەن تورعاي ءوڭىرى قازاقتىڭ ءبىرتۋار اعارتۋشىلارىن بەردى. ىبىراي التىنسارين, احمەت بايتۇرسىنوۆ, ءمىرجاقىپ دۋلاتوۆ, شوقان ءۋاليحانوۆ قالىپتاستىرعان ۇلى دالا مەكتەبى بۇگىندە ءوز جالعاسىن تاۋىپ كەلەدى.
مەكتەپتەردىڭ بۇگىندە ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاعدايى ءشۇكىرلىك دەۋگە بولادى, بىراق ونىڭ قايسىسى دا مۇعالىمنىڭ ورنىن الماستىرا المايدى. كوپ ماسەلەگە اسىرەقىزىل كوزقاراسپەن قاراعان 90-جىلدارى ەكونوميست, زاڭگەر ماماندىعىن قالاعاندار عانا ءومىردەن لايىقتى ورنىن تاپقانداي جايلاعانى راس-تىن. پەداگوگيكالىق وقۋ ورىندارىنا «بارار جەر, باسار تاۋى قالماعاندار» عانا كەلەتىن. بۇگىندە ماماندىق تاڭداۋعا جاستار تالعاممەن قارايتىندىعى بايقالادى. ساۋالداما ناتيجەلەرىنەن بەلگىلى بولعانىنداي, قوستاناي وبلىسى بويىنشا مەكتەپ ءبىتىرۋشى تۇلەكتەردىڭ باسىم ءبولىگى, ياعني 30 پايىزعا جۋىعى ۇستازدىق ماماندىقتارىنا ەرەكشە ىقىلاس تانىتىپ وتىر. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ ۋاقتىلى قولعا العان ماسەلەسى – سىرتتاي وقىتۋ نىسانى تەك ەكىنشى رەت جوعارى ءبىلىم الۋشىلارعا عانا ءمۇمكىندىك رەتىندە بەرىلۋىندە, ال ءبىرىنشى رەت جوعارى ءبىلىم الۋ تەك كۇندىزگى ءبولىم نىسانىندا عانا جۇزەگە اسۋى ءتيىس. سوندىقتان ينستيتۋتتا سىرتتاي وقۋ بولىمىنە ءتۇسۋ ءۇشىن كەشەندى تەستىلەۋگە قاتىسۋشىلارعا دايىندىق كۋرستارى ۇيىمداستىرىلۋدا.
قوستاناي رەسەيدىڭ ءۇش بىردەي وبلىسىمەن جاقىن كورشىلەس بولعاندىقتان, «اي, قاپ!» دەگىزەتىن جاعدايلار دا جىلدا قايتالانادى. بىزبەن شەكارالاس رەسەي قالالارىنان ەرتە كوكتەمدە, ياعني ناۋرىز-ءساۋىر ايلارىندا جوعارى وقۋ ورىندارىنان كوشپەلى قابىلداۋ كوميسسياسى كەلەدى جانە تەستىلەۋ ەمەس, اۋىزشا ەمتيحان الۋ ارقىلى مەملەكەتتىك گرانتتارعا ستۋدەنتتەر قابىلدايدى. ءسويتىپ, وزدەرىنىڭ جوعارى وقۋ ورىندارى ستۋدەنتتەرىنىڭ كونتينگەنتىن قالىپتاستىرادى. بۇل ستۋدەنتتەر مەملەكەتتىك گرانتتار بويىنشا وقىعاندىقتان, كەيىن بىرنەشە جىل رەسەيدە قالىپ جۇمىس ىستەيدى, ءتىپتى, جاقسى ماماندار تۇپكىلىكتى قالىپ تا قويادى. الداعى ۋاقىتتا ەلدىڭ ەكونوميكاسىن دامىتۋ ءۇشىن بىزدەگى ءبىلىم وردالارىندا ماماندىقتار سپەكترىن كەڭەيتۋ قاجەت.
مۇعالىمدەر دايىندايتىن جوعارى وقۋ ورىندارىنا تالاپتار كۇن وتكەن سايىن ارتىپ كەلەدى. ەلباسى وسى جولداۋىندا ايتقانداي, ءبىلىم وردالارىنىڭ جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋداعى نەگىزگى ۇلگى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى مەن نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى ەكەنى ءسوزسىز. وسى ماقساتتا, ءبىزدىڭ ينستيتۋتتىڭ جاس مامانى سامال ىسقاقوۆا «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى» مامانداندىرىلعان ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ پەداگوگيكالىق شەبەرلىك ورتالىعىندا كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورلارىنان ءدارىس الىپ, بىلىكتىلىگىن ارتتىرىپ ءجۇر. بۇل بايلانىس ءداستۇرلى وقىتۋ ءتۇرىن زاماناۋي تەحنولوگيالار مەن وقىتۋدىڭ ۇزدىك ادىستەمەسىنە جالعاۋدىڭ بىردەن-ءبىر جاڭا جولى.
ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى تاراپىنان ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىنداعى نورماتيۆتىك بازانى جاڭا زامان تالاپتارىنا ساي قالىپتاستىرۋ جۇمىسى ۇيىمداستىرىلىپ وتىر. 2011 جىلى «عىلىم تۋرالى», «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى», «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى», «نازارباەۆ قورى مارتەبەسى تۋرالى» جانە ت.ب. جالپى سانى 7 نەگىزگى زاڭ قابىلداندى, ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىنداعى زاڭداردى ءىس جۇزىنە اسىرۋ ءۇشىن ۇكىمەت پەن ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى كوپتەگەن زاڭعا نەگىزدەلگەن اكتىلەر ازىرلەدى, قابىلدايدى. قوستاناي مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىندا قاشىقتىقتان وقىتۋ ورتالىعى قۇرىلىپ, ەلەكتروندى وقۋ-ادىستەمەلىك كەشەنى, پاندەر بويىنشا ەلەكتروندىق كونتەنتتەر دايىندالىپ, سىرتتاي وقۋ بولىمدەرى مەن شەتەلدەردە اكادەميالىق ۇتقىرلىق باعدارلاماسى بويىنشا كۇندىزگى بولىمدەگى ستۋدەنتتەرگە قاشىقتىقتان ءبىلىم بەرۋ جۇمىسى قارقىندى قولعا الىندى, ينستيتۋت كومپيۋتەرلەرى Wi-Fi جەلىسىنە قوسىلعان.
قوستاناي وبلىسىنداعى ءبىلىم مەكەمەلەرىمەن تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتۋ مەن «e-learning» ەلەكتروندىق وقىتۋدى ءتيىمدى ۇيىمداستىرۋ ماقساتىندا ينستيتۋت رەكتورى, پروفەسسور ق.م. بايمىرزاەۆتىڭ باسشىلىعىمەن شالعاي ورنالاسقان مەكتەپتەرمەن on-line رەجىمدە «بيولوگيا – تانىمدىق جانە دۇنيەتانىمدىق كوزقاراس قالىپتاستىراتىن ءبىلىم» تاقىرىبىندا بەينەكونفەرەنتسيالار وتكىزىلۋدە. شەتەلدىك وزىق وقۋ ورىندارىمەن جاسالعان شارت بويىنشا ستۋدەنتتەر مەن وقىتۋشىلار فرانتسيا, كانادا, رەسەيدەگى ۋنيۆەرسيتەتتەردە بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋدا.
بۇگىنگى مەكتەپ وقۋشىسى – ەرتەڭگى ستۋدەنت, ودان كەيىن جاس مامان. مەكتەپتەگى ءبىلىم ساپاسى جوعارى بولعاندا جوعارى وقۋ ورىندارىنا تالاپتى, العىر ستۋدەنتتەر كەلەدى. سوندىقتان ەلباسى جولداۋىندا بۇگىنگى مەكتەپتەر ءۇشىن كوكەيكەستى ماسەلەنى دە اتاپ, ونى جاقسارتۋدى تاپسىردى. ول «تاياۋداعى 3 جىل ىشىندە, 2017 جىلعا دەيىن ورىن جەتىسپەۋشىلىگىن جويىپ, قاجەتتى جەرلەردە ەلدەگى بارلىق مەكتەپتى ەكى اۋىسىممەن وقىتۋعا كوشىرۋ كەرەك. ۇكىمەت پەن اكىمدەر وسى مىندەتتى ورىنداۋ ءۇشىن بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ ءبولىنۋىن قاراستىرعانى ءجون», دەپ كورسەتتى جولداۋىندا پرەزيدەنت.
«تاربيەسىز بەرگەن ءبىلىم – ادامزاتتىڭ قاس جاۋى» دەگەن ۇلى ويشىل ءال-ءفارابيدىڭ دانالىق ءسوزىن ارقاشان تەمىرقازىق ەتىپ ۇستانۋىمىز قاجەت. وقىتۋ ءىسى مەن ءتاربيە جۇمىسىن ءبولىپ قاراۋعا بولمايدى. ەلباسى جولداۋىندا ايتىلعانىنداي, «ءححى عاسىرداعى دامىعان ەل دەگەنىمىز – بەلسەندى, ءبىلىمدى جانە دەنساۋلىعى مىقتى ازاماتتار. بۇل ءۇشىن ءبىز نە ىستەۋىمىز كەرەك؟» بۇل ءۇشىن نۇرسۇلتان نازارباەۆ بۇرىننان ايتىپ كەلە جاتقان سالاماتتى ءومىر سالتى وقۋ ورىندارىنداعى تاربيە كوزى عانا ەمەس, كۇندەلىكتى تۇرمىس-تىرشىلىگىمىزدىڭ وزەگىنە اينالۋى ءتيىس. مۇنسىز ەلباسى ماقسات ەتىپ قويىپ وتىرعان ماڭگىلىك ەل ۇلتتىق يدەياسىن جۇزەگە اسىرا المايمىز. مۇنىڭ جولى دا جولداۋدا «سپورتپەن شۇعىلدانۋ, دۇرىس تاماقتانا ءبىلۋ, جۇيەلى پروفيلاكتيكالىق تەكسەرىلۋ – اۋرۋدىڭ الدىن الۋدىڭ نەگىزى» دەپ تايعا تاڭبا باسقانداي ەتىپ كورسەتىلدى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ ايتقان وسى جولداردىڭ ارقايسىسىنىڭ ارتىندا اتقارىلار ۇلكەن ىستەردىڭ تۇرعانىن سەزىنەمىز. مىسالى, جاس ۇرپاقتى سپورتقا باۋلۋ ءىسى تەك جوعارى وقۋ ورنىندا عانا ەمەس, بالا كەزدەن باستالسا يگى. كۇنى ەرتەڭ سوچي وليمپياداسىنا بارىپ, ەلدىڭ نامىسىن قورعايتىن جەرلەسىمىز دەنيس كۋزيننىڭ جاتتىقتىرۋشىسى پەتر پاستۋششەنكو كونكي سپورتىن قازاقستاندا دامىتۋ قاجەتتىگىن, ول ءۇشىن ماتەريالدىق جاعدايدىڭ ءالى ءماز ەمەس ەكەندىگىن, وسى سپورت تۇرىنە قىزىققان بالالاردى كوشەدەگى قولدان قاتىرىلعان مۇز جولاقتارىندا جاتتىقتىرۋعا تۋرا كەلەتىنىن ايتتى. دەنيس الەم چەمپيونى بولعاننان كەيىن وسى سپورتقا جاس بالعىندار كوپتەپ جازىلا باستاعان. سالاماتتى ءومىر سالتى سالتانات قۇرۋى ءۇشىن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاعدايدى جاقسارتۋمەن قاتار, جاستار مەن بالالار اراسىندا ناسيحات جۇمىسىن دا قۇنتتاۋ كەرەكتىگى بىلىنەدى.
جولداۋدا ايتىلعان ماسەلەلەردىڭ قاي-قايسىسى دا ەلىمىزدىڭ ەرتەڭى بولىپ سانالاتىن جاس ۇرپاقتى اينالىپ وتپەيدى. جاستارىمىز ءبىلىمدى, عىلىمدى, رۋحاني, ادامگەرشىلىك قاسيەتتەرگە باي, ەلىنىڭ تاريحىن, ءتىلىن, سالت-ءداستۇرىن قادىرلەيتىن, ۇستاناتىن ناعىز پاتريوت بولۋى ءتيىس. ول ءۇشىن جاستارعا كوپ ىزدەنىپ, تاۋەلسىز مەملەكەت دەڭگەيىندە ويلاي الاتىن اقىل-پاراساتتى بولۋ جۇكتەلەدى. باستى يدەيا – دەنى ساۋ, ينتەللەكتۋالدى ۇلت قالىپتاستىرۋ. بۇل ورايدا, قوستاناي مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتى ۇجىمى ەلدى ءبىرىكتىرەتىن «ماڭگىلىك ەل» يدەياسىن ءجۇزەگە اسىرۋعا تىڭعىلىقتى دايىن.
مۇحتار تولەگەن,
قوستاناي مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ وقۋ جانە ادىستەمەلىك جۇمىستار جونىندەگى پرورەكتورى.
قوستاناي.
مەكتەپتەردىڭ بۇگىندە ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاعدايى ءشۇكىرلىك دەۋگە بولادى, بىراق ونىڭ قايسىسى دا مۇعالىمنىڭ ورنىن الماستىرا المايدى. كوپ ماسەلەگە اسىرەقىزىل كوزقاراسپەن قاراعان 90-جىلدارى ەكونوميست, زاڭگەر ماماندىعىن قالاعاندار عانا ءومىردەن لايىقتى ورنىن تاپقانداي جايلاعانى راس-تىن. پەداگوگيكالىق وقۋ ورىندارىنا «بارار جەر, باسار تاۋى قالماعاندار» عانا كەلەتىن. بۇگىندە ماماندىق تاڭداۋعا جاستار تالعاممەن قارايتىندىعى بايقالادى. ساۋالداما ناتيجەلەرىنەن بەلگىلى بولعانىنداي, قوستاناي وبلىسى بويىنشا مەكتەپ ءبىتىرۋشى تۇلەكتەردىڭ باسىم ءبولىگى, ياعني 30 پايىزعا جۋىعى ۇستازدىق ماماندىقتارىنا ەرەكشە ىقىلاس تانىتىپ وتىر. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ ۋاقتىلى قولعا العان ماسەلەسى – سىرتتاي وقىتۋ نىسانى تەك ەكىنشى رەت جوعارى ءبىلىم الۋشىلارعا عانا ءمۇمكىندىك رەتىندە بەرىلۋىندە, ال ءبىرىنشى رەت جوعارى ءبىلىم الۋ تەك كۇندىزگى ءبولىم نىسانىندا عانا جۇزەگە اسۋى ءتيىس. سوندىقتان ينستيتۋتتا سىرتتاي وقۋ بولىمىنە ءتۇسۋ ءۇشىن كەشەندى تەستىلەۋگە قاتىسۋشىلارعا دايىندىق كۋرستارى ۇيىمداستىرىلۋدا.
قوستاناي رەسەيدىڭ ءۇش بىردەي وبلىسىمەن جاقىن كورشىلەس بولعاندىقتان, «اي, قاپ!» دەگىزەتىن جاعدايلار دا جىلدا قايتالانادى. بىزبەن شەكارالاس رەسەي قالالارىنان ەرتە كوكتەمدە, ياعني ناۋرىز-ءساۋىر ايلارىندا جوعارى وقۋ ورىندارىنان كوشپەلى قابىلداۋ كوميسسياسى كەلەدى جانە تەستىلەۋ ەمەس, اۋىزشا ەمتيحان الۋ ارقىلى مەملەكەتتىك گرانتتارعا ستۋدەنتتەر قابىلدايدى. ءسويتىپ, وزدەرىنىڭ جوعارى وقۋ ورىندارى ستۋدەنتتەرىنىڭ كونتينگەنتىن قالىپتاستىرادى. بۇل ستۋدەنتتەر مەملەكەتتىك گرانتتار بويىنشا وقىعاندىقتان, كەيىن بىرنەشە جىل رەسەيدە قالىپ جۇمىس ىستەيدى, ءتىپتى, جاقسى ماماندار تۇپكىلىكتى قالىپ تا قويادى. الداعى ۋاقىتتا ەلدىڭ ەكونوميكاسىن دامىتۋ ءۇشىن بىزدەگى ءبىلىم وردالارىندا ماماندىقتار سپەكترىن كەڭەيتۋ قاجەت.
مۇعالىمدەر دايىندايتىن جوعارى وقۋ ورىندارىنا تالاپتار كۇن وتكەن سايىن ارتىپ كەلەدى. ەلباسى وسى جولداۋىندا ايتقانداي, ءبىلىم وردالارىنىڭ جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋداعى نەگىزگى ۇلگى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى مەن نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى ەكەنى ءسوزسىز. وسى ماقساتتا, ءبىزدىڭ ينستيتۋتتىڭ جاس مامانى سامال ىسقاقوۆا «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى» مامانداندىرىلعان ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ پەداگوگيكالىق شەبەرلىك ورتالىعىندا كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورلارىنان ءدارىس الىپ, بىلىكتىلىگىن ارتتىرىپ ءجۇر. بۇل بايلانىس ءداستۇرلى وقىتۋ ءتۇرىن زاماناۋي تەحنولوگيالار مەن وقىتۋدىڭ ۇزدىك ادىستەمەسىنە جالعاۋدىڭ بىردەن-ءبىر جاڭا جولى.
ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى تاراپىنان ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىنداعى نورماتيۆتىك بازانى جاڭا زامان تالاپتارىنا ساي قالىپتاستىرۋ جۇمىسى ۇيىمداستىرىلىپ وتىر. 2011 جىلى «عىلىم تۋرالى», «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى», «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى», «نازارباەۆ قورى مارتەبەسى تۋرالى» جانە ت.ب. جالپى سانى 7 نەگىزگى زاڭ قابىلداندى, ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىنداعى زاڭداردى ءىس جۇزىنە اسىرۋ ءۇشىن ۇكىمەت پەن ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى كوپتەگەن زاڭعا نەگىزدەلگەن اكتىلەر ازىرلەدى, قابىلدايدى. قوستاناي مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىندا قاشىقتىقتان وقىتۋ ورتالىعى قۇرىلىپ, ەلەكتروندى وقۋ-ادىستەمەلىك كەشەنى, پاندەر بويىنشا ەلەكتروندىق كونتەنتتەر دايىندالىپ, سىرتتاي وقۋ بولىمدەرى مەن شەتەلدەردە اكادەميالىق ۇتقىرلىق باعدارلاماسى بويىنشا كۇندىزگى بولىمدەگى ستۋدەنتتەرگە قاشىقتىقتان ءبىلىم بەرۋ جۇمىسى قارقىندى قولعا الىندى, ينستيتۋت كومپيۋتەرلەرى Wi-Fi جەلىسىنە قوسىلعان.
قوستاناي وبلىسىنداعى ءبىلىم مەكەمەلەرىمەن تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتۋ مەن «e-learning» ەلەكتروندىق وقىتۋدى ءتيىمدى ۇيىمداستىرۋ ماقساتىندا ينستيتۋت رەكتورى, پروفەسسور ق.م. بايمىرزاەۆتىڭ باسشىلىعىمەن شالعاي ورنالاسقان مەكتەپتەرمەن on-line رەجىمدە «بيولوگيا – تانىمدىق جانە دۇنيەتانىمدىق كوزقاراس قالىپتاستىراتىن ءبىلىم» تاقىرىبىندا بەينەكونفەرەنتسيالار وتكىزىلۋدە. شەتەلدىك وزىق وقۋ ورىندارىمەن جاسالعان شارت بويىنشا ستۋدەنتتەر مەن وقىتۋشىلار فرانتسيا, كانادا, رەسەيدەگى ۋنيۆەرسيتەتتەردە بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋدا.
بۇگىنگى مەكتەپ وقۋشىسى – ەرتەڭگى ستۋدەنت, ودان كەيىن جاس مامان. مەكتەپتەگى ءبىلىم ساپاسى جوعارى بولعاندا جوعارى وقۋ ورىندارىنا تالاپتى, العىر ستۋدەنتتەر كەلەدى. سوندىقتان ەلباسى جولداۋىندا بۇگىنگى مەكتەپتەر ءۇشىن كوكەيكەستى ماسەلەنى دە اتاپ, ونى جاقسارتۋدى تاپسىردى. ول «تاياۋداعى 3 جىل ىشىندە, 2017 جىلعا دەيىن ورىن جەتىسپەۋشىلىگىن جويىپ, قاجەتتى جەرلەردە ەلدەگى بارلىق مەكتەپتى ەكى اۋىسىممەن وقىتۋعا كوشىرۋ كەرەك. ۇكىمەت پەن اكىمدەر وسى مىندەتتى ورىنداۋ ءۇشىن بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ ءبولىنۋىن قاراستىرعانى ءجون», دەپ كورسەتتى جولداۋىندا پرەزيدەنت.
«تاربيەسىز بەرگەن ءبىلىم – ادامزاتتىڭ قاس جاۋى» دەگەن ۇلى ويشىل ءال-ءفارابيدىڭ دانالىق ءسوزىن ارقاشان تەمىرقازىق ەتىپ ۇستانۋىمىز قاجەت. وقىتۋ ءىسى مەن ءتاربيە جۇمىسىن ءبولىپ قاراۋعا بولمايدى. ەلباسى جولداۋىندا ايتىلعانىنداي, «ءححى عاسىرداعى دامىعان ەل دەگەنىمىز – بەلسەندى, ءبىلىمدى جانە دەنساۋلىعى مىقتى ازاماتتار. بۇل ءۇشىن ءبىز نە ىستەۋىمىز كەرەك؟» بۇل ءۇشىن نۇرسۇلتان نازارباەۆ بۇرىننان ايتىپ كەلە جاتقان سالاماتتى ءومىر سالتى وقۋ ورىندارىنداعى تاربيە كوزى عانا ەمەس, كۇندەلىكتى تۇرمىس-تىرشىلىگىمىزدىڭ وزەگىنە اينالۋى ءتيىس. مۇنسىز ەلباسى ماقسات ەتىپ قويىپ وتىرعان ماڭگىلىك ەل ۇلتتىق يدەياسىن جۇزەگە اسىرا المايمىز. مۇنىڭ جولى دا جولداۋدا «سپورتپەن شۇعىلدانۋ, دۇرىس تاماقتانا ءبىلۋ, جۇيەلى پروفيلاكتيكالىق تەكسەرىلۋ – اۋرۋدىڭ الدىن الۋدىڭ نەگىزى» دەپ تايعا تاڭبا باسقانداي ەتىپ كورسەتىلدى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ ايتقان وسى جولداردىڭ ارقايسىسىنىڭ ارتىندا اتقارىلار ۇلكەن ىستەردىڭ تۇرعانىن سەزىنەمىز. مىسالى, جاس ۇرپاقتى سپورتقا باۋلۋ ءىسى تەك جوعارى وقۋ ورنىندا عانا ەمەس, بالا كەزدەن باستالسا يگى. كۇنى ەرتەڭ سوچي وليمپياداسىنا بارىپ, ەلدىڭ نامىسىن قورعايتىن جەرلەسىمىز دەنيس كۋزيننىڭ جاتتىقتىرۋشىسى پەتر پاستۋششەنكو كونكي سپورتىن قازاقستاندا دامىتۋ قاجەتتىگىن, ول ءۇشىن ماتەريالدىق جاعدايدىڭ ءالى ءماز ەمەس ەكەندىگىن, وسى سپورت تۇرىنە قىزىققان بالالاردى كوشەدەگى قولدان قاتىرىلعان مۇز جولاقتارىندا جاتتىقتىرۋعا تۋرا كەلەتىنىن ايتتى. دەنيس الەم چەمپيونى بولعاننان كەيىن وسى سپورتقا جاس بالعىندار كوپتەپ جازىلا باستاعان. سالاماتتى ءومىر سالتى سالتانات قۇرۋى ءۇشىن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاعدايدى جاقسارتۋمەن قاتار, جاستار مەن بالالار اراسىندا ناسيحات جۇمىسىن دا قۇنتتاۋ كەرەكتىگى بىلىنەدى.
جولداۋدا ايتىلعان ماسەلەلەردىڭ قاي-قايسىسى دا ەلىمىزدىڭ ەرتەڭى بولىپ سانالاتىن جاس ۇرپاقتى اينالىپ وتپەيدى. جاستارىمىز ءبىلىمدى, عىلىمدى, رۋحاني, ادامگەرشىلىك قاسيەتتەرگە باي, ەلىنىڭ تاريحىن, ءتىلىن, سالت-ءداستۇرىن قادىرلەيتىن, ۇستاناتىن ناعىز پاتريوت بولۋى ءتيىس. ول ءۇشىن جاستارعا كوپ ىزدەنىپ, تاۋەلسىز مەملەكەت دەڭگەيىندە ويلاي الاتىن اقىل-پاراساتتى بولۋ جۇكتەلەدى. باستى يدەيا – دەنى ساۋ, ينتەللەكتۋالدى ۇلت قالىپتاستىرۋ. بۇل ورايدا, قوستاناي مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتى ۇجىمى ەلدى ءبىرىكتىرەتىن «ماڭگىلىك ەل» يدەياسىن ءجۇزەگە اسىرۋعا تىڭعىلىقتى دايىن.
مۇحتار تولەگەن,
قوستاناي مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ وقۋ جانە ادىستەمەلىك جۇمىستار جونىندەگى پرورەكتورى.
قوستاناي.
