ونەر • 22 قىركۇيەك، 2021

قوڭىر اۋەن

33 رەت كورسەتىلدى

كەيىنگى كەزدەرى ۇلتتىق بەينەلەۋ ونەرىمىزدى بيىككە كوتەرگەن تالانتتى تۇلعالارىمىزدىڭ تۋىندىلارىنا زەر سالا ءجۇرىپ، ولاردىڭ شىعارماشىلىعى الەمدەگى اتاقتى قىلقالام شە­بەرلەرىنەن مىسقالداي كەم ەمەستىگىنە كوزىمىز جەتكەندەي بولدى. سونداي كورنەكتى سۋرەتشىنىڭ ءبىرى، ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك سىي­لىق­تىڭ لاۋرەاتى، قازاق­ستان­نىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قاي­راتكەرى − ۇكى اجيەۆ.

تابيعاتى كوركەم الاتاۋدىڭ ەتە­گىندەگى الاقانداي قارابۇلاق دەگەن اۋىل­دا تۋعان تالاپتى جاس بالا كۇنىنەن قازاقستان سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ جانىنداعى سۋرەتشىلەر ۇيىرمەسىنە قاتىسىپ، بەينەلەۋ ونەرىنىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرەدى. اسىرەسە، قىلقالام شەبەرىنىڭ شىعارماشىلىعىندا اكۆارەل جانرى ەرەكشە ورىن الادى. اكۆارەل دەگەنىمىز دە كەسكىندەمەنىڭ كوركەم ءبىر ءتۇرى، ونداعى بوياۋلاردىڭ ەرەكشەلىگى – بۇلاق سۋىنداي مولدىر­لىگى. مۇندا اق بوياۋ مۇلدە قولدا­نىل­مايدى، ونى اق قاعازدىڭ ءوزى اۋىس­تىرادى. اكۆارەل بوياۋلارى قول­دانۋعا قاراپايىم بولعانىمەن، تەح­نيكا­سى – مەيلىنشە كۇردەلى. ايتا كەتەيىك، اكۆارەل بوياۋىن ي.رەپين، ت.شەۆ­چەنكو سەكىلدى ساڭلاقتار ءوز جۇمىس­تارىندا كەڭىرەك پايدالانسا، قازاق سۋرەتشىلەرى اراسىندا ءا.قاس­تەەۆ پەن ا.عالىمباەۆا شەبەر قولدانعان. ال ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز وسى جانردى بيىك­كە كوتەرىپ، ۇلكەن مەكتەپ قالىپ­تاستىردى.

ماسەلەن، «قالاداعى قىس»، «جاي­لاۋداعى تاڭ»، «ىلە»، «جايلاۋ» اتتى اكۆارەلمەن سالعان كارتينالارىندا تابيعاتتىڭ كوركەم كەلبەتىن اق كەنەپكە دالمە-ءدال تۇسىرگەن. مۇنداعى تابيعات پەن ادامنىڭ نازىك بايلانىسىن شىنايى ساباقتاستىرا بىلگەن اۆتوردىڭ قيالى مەن شەبەر­لىگىنە ءتانتى بولاسىز.

وسى ورايدا بەلگىلى ادەبيەت سىنشىسى سايلاۋبەك جۇمابەك اعامىز ەرتەرەكتە تالانتتى تۇلعا تۋرالى جازعان ماقالاسىندا: «سۋرەتشىنىڭ كۇرمەۋى قيىن، كوپ ونەرپازعا وڭاي­لىقپەن قۇرىق سالدىرماس، ال سالدىرا قالعان كۇندە دە باس ءبىلىپ، تىز­گىن ۇستاي قويۋى ءارى ەكىتالاي، ءارى نە­عاي­بىل، تاۋلى جەردىڭ قۇبىلمالى اۋا­سىنداي اۋمالى-توكپەلى مىنەزدى اكۆا­رەل سالاسىندا ۇكى اعامىزدىڭ ەلىمىزدەگى بەلگىلى شەبەرلەردىڭ بى­رى­­­نەن سانالاتىندىعى كىم-كىمدى بول­­سىن قىزىقتىرماي، ماقتانىش سەزىم تۋدىرماي قويمايدى...» دەپ تول­عانىپتى.

ۇكى اجيەۆ شىعارماشىلىعى ادامدى شىنايىلىعىمەن عانا ەمەس، سان قىرلىلىعىمەن دە باۋراپ اكەتەدى. ول بەينەلەۋ ونەرىنىڭ ءار جانرىنا ەركىن بارىپ، تۇعىرلى تۋىندىلار قالدىردى. ايتالىق، «م.اۋەزوۆ»، ء«ا.قاس­تەەۆ»، «ستۋدەنت قىز»، «اۆتو­پورترەت» سەكىلدى جۇمىستارى پورترەت جانرىنىڭ ۇزدىك ۇلگىلەرىنە جاتادى. مۇندا اۆتور كەيىپكەردىڭ بەينەسى ارقىلى ىشكى جان الەمىن ايقارا اشىپ كورسەتكەن. سونداي-اق سۋرەتشىنىڭ «انا ويلارى»، «قازاق مادونناسى»، «ايەلدىڭ پورترەتى» سەكىلدى كارتينالارىنداعى قازاق انالارىنىڭ بويىنداعى ەرىك-جىگەرگە تولى رۋح پەن اسەمدىككە ءسۇيسىنىپ قارايسىز.

كورنەكتى قىلقالام شەبەرى پەيزاج جانرىنا دا قامشى سالدىرمايدى. مىسالى، وسى جانرداعى «اسسى جايلاۋى»، «حان-ءتاڭىر بوكتەرىندە»، «بيىك تاۋلى جايلاۋ»، «تاۋ ءىشى»، «تاۋ­داعى ەرتە كوكتەم»، «كولساي»، «شى­لىك القابى» اتتى تۋىندىلارىندا تۋعان جەردىڭ عاجايىپ تابيعاتى سول مولدىرەگەن قالپىندا تۇسە قالعان.

ۇكى اعامىز كوزى تىرىسىندە ءبىراز شەت مەملەكەتتەرگە ساپارلاپ، سوندا تۇراتىن حالىقتىڭ بولمىسى، دۇنيە­تانىمى، تابيعاتى جايىندا بىرنەشە توپتامانى ومىرگە اكەلدى. وسى تاراپتا اۆتوردىڭ جاپونيا، موڭعوليا، نيگەريا جانە يۋگوسلاۆياعا بارعان­داعى قىلقالامىنان تۋعان كارتينالارىنان سول ەلدىڭ تۇرمىسى مەن ادامدارىنىڭ بولمىسىمەن جاقىن تانىس بولاسىز.

سونىمەن قاتار سۋرەتشىنىڭ «بۇ­حارا»، «سامارقان» سەريالارىنا ەنگەن «شايحانادا»، «حيۋا كوشەسى»، «حاۋ 1968 جىل» دەگەن جۇمىستارىندا شىعىس حالىقتارى مەن قالالارىنىڭ تىرشىلىگىن بوياۋ تۇسىمەن كوركەم جەتكىزەدى.

ۇلتتىق بەينەلەۋ ونەرىمىزدىڭ دامۋىنا زور ۇلەس قوسقان تالانتتى تۇلعانىڭ تۋىندىلارى، بۇگىندە ەلى­مىزدە عانا ەمەس، اقش، فرانتسيا، يتا­ليا، گەرمانيا، اقش، شۆەيتساريا، رە­سەي، وڭتۇستىك كورەيا ەلدەرىنىڭ ايگىلى ونەر مۇراجايلارىندا ساقتالعان.

سىرشىل سۋرەت­شىنىڭ شىعارماشى­لىعىنان ۇلتتىق بوياۋدىڭ ءيىسى اڭقىپ تۇرادى، سودان بولار ونى باسقا قىل­قالام شەبەرىمەن سالىستىرا الماي­سىز. ويتكەنى ونىڭ تۋىندىلارىن كورگەندە قازاقى قوڭىر اۋەن ەستىل­گەندەي كۇي كەشەسىز.

سوڭعى جاڭالىقتار

9 سۋ قويماسى سالىنادى

ەكولوگيا • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار