– اباي قايىرقوجا ۇلى, بۇگىندە ەلورداداعى عانا ەمەس, ەلىمىزدەگى ايتۋلى ونكولوگ دارىگەرسىز. ادام جانىنىڭ اراشاسى بولىپ جۇرگەن وسىناۋ سالاعا قالاي كەلدىڭىز؟
– ءوزىم – وسى اقمولا وڭىرىندە تۋىپ-وسكەن قازاقپىن. مەديتسينالىق ءبىلىمدى العاش قازىرگى استانا, كەزىندەگى تسەلينوگراد قالاسىنىڭ تسەلينوگراد مەملەكەتتىك مەديتسينا ينستيتۋتىنان الدىم. وسى وقۋ ورنىن 1982 جىلى ءتامامداپ, حيرۋرگيا ماماندىعىن الىپ, كوكشەتاۋ قالالىق اۋرۋحاناسىندا جۇمىس ىستەپ, ءبىر جىل ينتەرناتۋرادان ءوتتىم. ءسويتىپ 7 جىل وقۋدان سوڭ جولدامامەن كوكشەتاۋ وبلىسىنداعى چكالوۆ اۋداندىق اۋرۋحاناسىنا حيرۋرگ بولىپ ورنالاستىم. ودان كەيىن كوكشەتاۋ قالالىق اۋرۋحاناسىنىڭ جەدەل حيرۋرگيا بولىمىنە اۋىستىم. وندا ءتورت جىلداي ەڭبەك ەتتىم.
ءوز ماماندىعىنىڭ شىڭىنا شىعۋدى كوكسەيتىن كاسىبي ماماندار سياقتى حيرۋرگ تە تاجىريبەسى جەتىلگەن سايىن كۇردەلى وپەراتسيالاردى جاساۋدى ويلايدى. مەن وپەراتسيالارى كۇردەلى, بولاشاعى بار ونكولوگيا سالاسىنا ماماندانۋدى ماقسات تۇتتىم. وسى ماقساتپەن 1986 جىلدان باستاپ كوكشەتاۋ وبلىستىق ونكولوگيالىق ديسپانسەرىندە حيرۋرگ-ونكولوگ بولىپ ىستەي باستادىم. سودان بەرى وسى سالادامىن. 1986 جىلى ونكولوگياعا العاشقى ماماندانۋ بويىنشا يركۋتسكىدەگى مەملەكەتتىك مەديتسينالىق دايىنداۋ ينستيتۋتىندا بىلىكتىلىگىمدى ارتتىردىم. 1988-1990 جىلدارى قازاق كسر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ جولداماسىمەن ماسكەۋ قالاسىندا كسرو مەديتسينا عىلىمدارى اكادەمياسىنىڭ بۇكىلوداقتىق ونكولوگيالىق عىلىمي ورتالىعىندا ماقساتتى كلينيكالىق ورديناتۋرادان ءوتتىم. ول جەرگە التى جىلدىق تاجىريبەمەن بارعانمىن, پروفەسسورلارمەن بىرگە وپەراتسيالارعا قاتىسىپ كوزگە ءتۇستىم. ولار ماعان عىلىمعا بەت بۇرۋعا كەڭەس بەردى. كلينيكالىق ورديناتۋرانى بىتىرگەن سوڭ سوندا جۇمىسقا قالدىم. 1991 جىلى ماسكەۋدە ديسسەرتاتسيامدى قورعاپ, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى دارەجەسىنە يە بولدىم. ودان سوڭ ەلگە قايتۋدى ءجون كورىپ, كوكشەتاۋداعى ونكولوگيالىق ديسپانسەردە حيرۋرگ بولىپ, كەيىن باس دارىگەردىڭ ورىنباسارى بولىپ قىزمەت ەتتىم. بۇل قىزمەتىممەن قاتار 1992 جىلدان باستاپ كوكشەتاۋ وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باس حيرۋرگى بولىپ ىستەدىم. 1995 جىلدان باستاپ ءۇش جىل ماسكەۋدە ونكولوگيالىق عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ توراكالدى بولىمىندە الەمگە ايگىلى اكادەميك م.ي.داۆىدوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن دوكتورانتۋرادا وقىدىم. 1997 جىلى مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى عىلىمي دارەجەسىن الۋ ءۇشىن جاساعان ديسسەرتاتسيامدى ءساتتى قورعاپ شىقتىم.
بۇل ۋاقىت استانامىزدى اقمولا وڭىرىنە كوشىرۋ باستالىپ جاتقان كەز ەدى. سول شاقتا ءوزىم ءبىلىم العان استانا مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسشىلىعى ەلوردا مارتەبەسىنە ساي قالانىڭ مەديتسينالىق الەۋەتىن كوتەرۋ باعىتىندا وقۋ ورنىنان ونكولوگيا كافەدراسىن اشۋدى ۇسىنىپ, مەنى رەسمي تۇردە جۇمىسقا شاقىردى. سودان 1997 جىلى وسىندا ونكولوگيا كافەدراسىن اشتىم, مامانداردى دايارلاۋدى قولعا الا باستادىق. ەلوردا تۇگىلى, ەلىمىزدە ونكولوگتەر تاپشى بولاتىن. ەلدىڭ ءبىر كەرەگىنە جاراپ, ۇلەسىمىزدى قوسساق دەگەن نيەت وسى سالادا بەلسەنە جۇمىس ىستەۋگە ىنتالاندىردى.
– ەلىمىزدە ونكولوگيا سالاسىنا قاي ۋاقىتتان باستاپ مىقتاپ كوڭىل بولىنە باستادى؟
– جالپى, ونكولوگيا سالاسى 50-60 جىلدارى كەڭەس وداعى كەزىندە قولعا الىنا باستاعان. بۇل زەرتتەۋشىلەر وتە از, دياگنوستيكانىڭ كەمشىن, ەمدەۋ كورسەتكىشى تومەن كەزەڭ ەدى. سول شاقتاردا اكادەميك ن.ءبلوحيننىڭ باستاماسىمەن ماسكەۋدە ەڭ العاشقى بۇكىلوداقتىق ونكولوگيالىق ورتالىق اشىلدى. وسى ورتالىقتىڭ كومەگىمەن قازاقستاندا جانە باسقا دا رەسپۋبليكالاردا كادرلار دايارلايتىن, عىلىمي جانە ەمدەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەتىن ونكولوگيالىق ينستيتۋتتار اشىلا باستادى. بىزدە ونكولوگيا ينستيتۋتى الماتى قالاسىندا قۇرىلدى. قاتەرلى ىسىكتى انىقتاۋ, ەمدەۋ قيىن كەز ەدى. بۇدان ءولىم-ءجىتىم دە كوپ بولاتىن. سوندىقتان ءوز الدىنا بولەك ونكولوگيالىق ديسپانسەر اشۋ كەرەك دەگەن قاۋلى شىققان. سولاي ءار وبلىستا ديسپانسەرلەر پايدا بولدى. 80-جىلداردان باستاپ جاڭا جابدىقتار اكەلىنە باستادى. سوعان قاراماستان ونكولوگيالىق وپەراتسيالاردى جۇرگىزۋ ءالى جەتىلە قويمادى. بۇل حيرۋرگيانىڭ ەڭ كۇردەلى وپەراتسيالارى ەدى. جوعارىدا اتالعان ماسكەۋدەگى ينستيتۋتتىڭ كومەگىمەن جەر-جەردە ونكولوگيا سالاسى دامي باستادى. مەن دە سول ينستيتۋتتا ءبىلىمىمدى جەتىلدىرىپ, شىڭدالدىم.
1999 جىلى ۇكىمەتتىڭ قاۋلىسىمەن استانادا قالالىق ونكولوگيالىق ديسپانسەردىڭ بازاسىندا عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ جانە ناۋقاستارعا كورسەتىلەتىن ەم-دوم شارالارىن جاقسارتۋ ماقساتىندا الماتىداعى قازاق ونكولوگيا جانە راديولوگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ فيليالى اشىلدى. مەن سول جىلدان باستاپ 2007 جىلعا دەيىن وسى فيليالدىڭ ديرەكتورى بولدىم.
بۇدان كەيىن ەلوردا اتانىپ, حالقى كوبەيىپ, تالاپ كۇشەيە باستاعان تۇستا جاڭا ونكولوگيالىق ورتالىق سالۋ قاجەتتىگى تۋدى. 2008 جىلى جاڭادان ونكولوگيالىق ورتالىق اشىلىپ, سوندا باس دارىگەر بولىپ 2010 جىلعا دەيىن قىزمەت ەتتىم.
ال ءبىزدىڭ استانا مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەتىنەن اشىلعان ونكولوگيا كافەدراسى سالاداعى مامانداردى دايارلاۋعا, ەلىمىزدەگى ونكولوگتەردىڭ قاتارىن ارتتىرۋعا ايتارلىقتاي ۇلەسىن قوسىپ كەلەدى. جالپى, بولاشاق ونكولوگتەردى دايارلاۋ, عىلىممەن اينالىسۋ, ەمدەۋ – ءۇش جۇمىستى قاتار اتقارىپ كەلە جاتىرمىن.
استانا استانا بولعانعا دەيىن مۇندا كۇردەلى وپەراتسيالار جاسالا بەرمەيتىن. ماسكەۋدە وقىپ-توقىپ, العان تاجىريبەممەن 1997 جىلى ونكولوگيالىق بارلىق وپەراتسيانى جۇرگىزۋدى ءوزىم باستاپ قولعا الدىم. جەرگىلىكتى دارىگەرلەردىڭ بىلىكتىلىگىن كوتەرۋگە ىقپال ەتتىم. قازىر شاكىرتتەرىممەن بىرگە وسىندا وڭەش, وكپە, اسقازان, باۋىر, بۇيرەك, تاعى باسقا دا ورگاندارعا وپەراتسيا جاساپ ءجۇرمىز. ناۋقاستار ماڭايدان عانا ەمەس, رەسپۋبليكانىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلەدى. كۇنىنە كەم دەگەندە 15-20 وپەراتسيا جاسايمىز. ءار وپەراتسيا كەم دەگەندە ءتورت ساعاتقا سوزىلادى. وسى جەردە قىزمەت ەتىپ جۇرگەن دارىگەرلەردىڭ دە تاجىريبەسى تولىسا باستادى. سوندىقتان دارىگەرلەردى باسقا قالالارعا تاجىريبەسىن جەتىلدىرۋگە جىبەرە بەرمەيتىن بولدىق. ويتكەنى وزىمىزدە بارلىق جاعداي جان-جاقتى قاراستىرىلعان.
– دەگەنمەن دارىگەرلەردى اۋرۋحاناعا اكەلىنىپ جاتقان سوڭعى زاماناۋي تەحنولوگيالاردى جەتە مەڭگەرۋى ءۇشىن, ولارمەن جۇمىس ىستەي الۋى ءۇشىن تاجىريبە الماسۋعا باسقا جاقتارعا جىبەرىپ تۇراتىن شىعارسىزدار؟
– البەتتە, بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ قاشاندا توقتاعان ەمەس. مەن بۇل جەردە ءبىر جاعىنان قازىرگى ۋاقىتتا پاندەمياعا بايلانىستى تاجىريبە الماسۋ ماقساتىنداعى ءىس-شارالاردىڭ شەكتەلىپ تۇرعانىن ايتىپ وتىرمىن. ايتپەسە ءبىزدىڭ دارىگەرلەر الەمنىڭ كوپتەگەن مەديتسيناسى وزىق مەملەكەتىندە تاجىريبەدەن ءوتىپ كەلىپ ءجۇر. اتاپ ايتقاندا, كورشى ەلدەرگە قوسا جاپونيادا, كورەيادا, ەۋروپا ەلدەرىندە, سونداي-اق مۇحيتتىڭ ارعى جاعىنداعى مەملەكەتتەرگە بارىپ قايتقان دارىگەرلەرىمىزدىڭ كورگەنى مەن كوڭىلگە تۇيگەنى كوپ. باسقا مەملەكەتتەر ماماندارىنىڭ دا ءبىزدىڭ دارىگەرلەردەن ۇيرەنەرى مول.
ال ءوزىڭىز ايتىپ وتىرعان جوعارى تەحنولوگيالىق جاڭا قۇرالداردى مەڭگەرۋگە كەلسەك, دارىگەرلەرىمىز الماتىدا, ماسكەۋدە قوسىمشا بىلىكتىلىگىن ارتتىرىپ, ساۋلەلى ەمدى جۇرگىزۋدىڭ قىر-سىرىنا قانىقتى. ءوزىم دە 2009 جىلى اقش-تىڭ بوستون قالاسىندا ماسساچۋسەتس جالپى اۋرۋحاناسىندا تاعىلىمدامادان وتكەنمىن.
– ەلىمىزدە ونكولوگيالىق اۋرۋلاردى ەمدەيتىن دارىگەرلەردىڭ كوپتەپ دايارلانىپ جاتقانى قۋانتادى. الايدا بۇل وڭ وزگەرىس سالاداعى دارىگەرلەرگە دەگەن سۇرانىستى قاناعاتتاندىرا الا ما؟
– راس, ونكولوگ دارىگەرلەر جەتىسپەيدى. بۇل رەتتە ءالى دە ءبىراز جۇمىس ىستەۋ كەرەك دەپ ويلايمىن. ارينە, ۇكىمەت تاراپىنان قولداۋعا كەندە ەمەسپىز, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى جىل سايىن ونكولوگيا سالاسىندا ماماندار دايارلاۋعا كۆوتانى كوبەيتىپ جاتىر. مىسالى, استانا مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ونكولوگيا ماماندىعىنا بىلتىر 14 ادام تۇسسە, بيىل 19 ادام ءتۇستى. تۇلەكتەرىمىزدىڭ كوبى استاناداعى ونكولوگيالىق ورتالىقتا, قالالىق اۋرۋحانالاردا, ەمحانالاردا جۇمىس ىستەپ جاتىر, باسقا دا وڭىرلەرگە بارىپ جاتقاندار بار.
وسى تۇستا استاناداعى ونكولوگيالىق ورتالىقتاعى دارىگەرلەر تۇگەلگە جۋىق ءوزىمنىڭ شاكىرتتەرىم ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون. قازىر وسىندا ءبىرى حيرۋرگ, ءبىرى حيمياتەراپەۆت, ءبىرى راديولوگ بولىپ جۇمىس ىستەپ ءجۇر. ءبارى – ءبىر-ءبىر ءبولىمنىڭ مەڭگەرۋشىسى. بۇل 24 جىلدان بەرى بولاشاق مامانداردى دايارلاپ كەلە جاتقان, ءوزىم اشقان كافەدرانىڭ جەمىسى دەر ەدىم.
– جوعارىدا شاكىرتتەرىڭىز حيرۋرگيالىق ەم جۇرگىزۋدى جەتىك مەڭگەرگەنىن اتاپ ءوتتىڭىز. وسى رەتتە, ءوزىڭىز جۇمىس ىستەيتىن اۋرۋحانادا قاتەرلى ىسىكتى ەمدەۋدىڭ قانداي تۇرلەرى بار ەكەنىن ايتىپ بەرسەڭىز؟
– ءبىزدىڭ ورتالىق ەمدەۋدىڭ بارلىق ءتۇرىن جۇرگىزۋگە قاۋقارلى. بۇعان قاجەتتى جوعارى تەحنولوگيالىق قۇرال-جابدىقتارىمىز جەتكىلىكتى. جالپى, ونكولوگيالىق اۋرۋلاردى ەمدەۋدىڭ ءۇش ءتۇرى بار: حيرۋرگيالىق, ساۋلەلى ەم جانە حيمياتەراپيا. بارلىق ەم-دوم شارالارىن ءۇزىلىسسىز جۇرگىزۋگە ۇكىمەت ۇنەمى قولداۋ كورسەتىپ وتىر. سونىڭ ىشىندە بارلىق اۋرۋحانا حيمياتەراپيا ءۇشىن قاجەت قىمبات ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتىلگەن.
قازاقستان حالقىنا ونكولوگيالىق كومەك كورسەتۋ – دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ نەگىزگى باعدارلامالىق قۇجاتتارىندا ايقىندالاتىن مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باستى باعىتى. بۇگىندە ەلىمىزدىڭ تۇس-تۇسىندا ونكولوگيالىق ديسپانسەرلەر اشىلىپ, ولاردى تالاپقا ساي تولىقتاي جابدىقتاۋ ماسەلەسى دە نازاردان تىس قالماعان.
ءبىزدىڭ دە عيماراتىمىزدى جاڭا دەۋگە ابدەن بولادى, سالىنعانىنا 10 جىلدان استى. ونكولوگيالىق ورتالىق بۇرىنعىعا قاراعاندا ايتارلىقتاي كەڭىپ قالعان. ناۋقاستارعا قولايلى جاعدايدىڭ ءبارى جاسالعان. بۇرىن ءبىر پالاتادا 8-10 ناۋقاس جاتسا, قازىر ءبىر ورىندىق, ەكى ورىندىق پالاتالار بار. ارقايسىسىنىڭ بولەك دۋش كابيناسى بار.
– استاناداعى ونكولوگيالىق ورتالىقتا قالا تۇرعىندارىنا قوسا باسقا وڭىرلەردەن كەلىپ قارالاتىندار كوپ پە؟
– ارينە, بۇل جەردە ەڭ الدىمەن ءبىزدىڭ ورتالىق قالالىق ەمەس, ەلوردالىق دەڭگەيدەگى ونكولوگيالىق ورتالىق رەتىندە قابىلدانادى. ەلوردالىق دەگەن رەسپۋبليكالىق مارتەبە ىسپەتتەس. ياعني استانا بولعان سوڭ, بۇل قالاعا دەرتىنە داۋا ىزدەپ, ءۇمىت ارتىپ, ەلىمىزدىڭ جان-جاعىنان كەلىپ ەمدەلەتىندەر كوپ. سوندىقتان ءبىزدىڭ دارىگەرلەر سول ۇدەدەن شىعىپ, ۇنەمى ىزدەنىس ۇستىندە بولىپ, ناۋقاستارعا قولدان كەلگەن كومەگىن ايامايدى.
قازىر اۋرۋحاناداعى ناۋقاستاردىڭ جارتىسىنا جۋىعى – باسقا وڭىرلەردەن كەلگەندەر. ولاردىڭ دەنى – ءوز قالاۋىمەن استاناعا ارنايى كەلىپ, بىزگە جۇگىنگەندەر. ايماقتاعى دارىگەرلەردىڭ جولداماسىمەن كەلىپ قارالاتىندار دا كوپ. وعان ايماقتاردا قاجەتتى جابدىقتاردىڭ جەتكىلىكسىزدىگى جانە بىلىكتى دارىگەرلەردىڭ تابىلماۋى سەبەپ بولۋى مۇمكىن.
الدىمىزعا شالعاي اۋىل-ايماقتان كەلىپ, قانشاما ۋاقىت ەمدەلىپ, اۋرۋىنان ايىعىپ, العىسىن جاۋدىرىپ كەتىپ جاتقان اعايىن كوپ. مۇنداي جاعدايلار, ارينە, مەرەيىمىزدى وسىرەدى. وكىنىشكە قاراي, اۋرۋى ابدەن اسقىنىپ, مەڭدەگەن ناۋقاسقا قانشاما كومەگىمىزدى كورسەتكەنىمىزبەن, ودان قايران بولماي جاتادى.
– جالپى, ەلىمىزدە قاتەرلى ىسىكتەن بولاتىن ءولىم-ءجىتىمنىڭ سانى ازايىپ جاتىر ما؟
– كەيىنگى جىلداردىڭ ستاتيستيكاسىنا قاراساق, ءولىم-ءجىتىمنىڭ تومەندەگەنىن اڭعارۋعا بولادى. بۇعان ەكى فاكتوردىڭ ىقپال ەتىپ جاتقانىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. ءبىرىنشىسى – اۋرۋدى ەرتە انىقتاۋ. ەكىنشىسى – مەديتسينالىق نىسانداردىڭ كوپتەپ سالىنۋى. نىساندار جاي اشىلىپ قانا قويماي, زاماناۋي تەحنولوگيالارمەن جان-جاقتى قامتاماسىز ەتىلىپ جاتىر. مۇنىڭ ءبارى اۋرۋدى دەر كەزىندە ەمدەۋگە سەپتىگىن تيگىزەدى.
ەندى ەرتە دياگنوستيكالاۋعا كەڭىرەك توقتالا كەتسەم دەيمىن. بۇل – قاتەرلى ىسىكتى ەمدەۋدىڭ ەڭ ماڭىزدىسى. ويتكەنى اۋرۋى ەرتە بەلگىلى بولعان ناۋقاستاردىڭ تۇگەلگە جۋىق جازىلىپ كەتۋ مۇمكىندىگى بار. ياعني وبىردىڭ ءبارى – ولىمگە سوقتىراتىن تاجال ەمەس. وعان قارسى تۇرۋ ءۇشىن, كۇرەسۋ ءۇشىن ساۋ كۇنىڭدە ارەكەت جاساۋ كەرەك. قازىر كەز كەلگەن ەمحانادا ۋدز, كت, مرت, مامموگرافيا, ەندوسكوپيالىق اپپاراتتاردىڭ ءبارى بار. مىسالى, ەندوسكوپيا – ادامنىڭ ىشكى ورگاندارىن ارنايى اسپاپ ەندوسكوپ ارقىلى تەكسەرۋ. مامموگرافيا ارقىلى ءسۇت بەزىنىڭ قاتەرلى ىسىگىن ەرتە دياگنوستيكالاۋعا بولادى. مىنە, وسىنداي زەرتتەۋلەردەن سوڭ انىقتالعان اۋرۋدى اسقىنباي تۇرىپ ەمدەۋگە مۇمكىندىك وتە زور.
قاتەرلى ىسىك ءتورت ساتىعا بولىنەدى. ءبىرىنشى, ەكىنشى ساتىسى – ەرتە ساتى, ال ءۇشىنشى, ءتورتىنشىسى – اۋرۋدىڭ اسقىنىپ كەتكەن ساتىسى. قازىر ءبىزدىڭ اۋرۋحانادا اۋرۋى العاشقى ەكى ساتىسىندا انىقتالعان ناۋقاستاردىڭ ۇلەسى 50%-دان اسادى. ولاردىڭ بارلىعىنىڭ جازىلىپ كەتۋ مۇمكىندىگى جوعارى. قالعانى – اۋرۋى ابدەن اسقىنىپ كەتكەندەر. بۇلاردىڭ ىشىندە وبىردى جەڭىپ شىعاتىندار بار. سوندا بۇل بالەكەت دەرتتەن جازىلعانداردىڭ ۇلەسى 50%-دان اسادى دەپ شامالاۋعا بولادى. رەسپۋبليكاداعى ستاتيستيكا دا وسىعان ۇقساس. ناقتىراق ايتساق, 2020 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قاتەرلى ىسىكتەن امان قالۋدىڭ بەس جىلدىق كورسەتكىشى 54%-دى قۇرادى. 2019 جىلى بۇل كورسەتكىش 52,9% بولعان. ياعني جىلدان-جىلعا وبىردان كەلەتىن ءولىم قاۋپى ازايىپ كەلەدى.
بۇرىن قاتەرلى ىسىكتەن ءولىم-ءجىتىمنىڭ كوپ بولاتىن سەبەبى – ناۋقاستاردىڭ 80-90%-ى اۋرۋى ابدەن اسقىنىپ كەتكەن كەزدە انىقتالاتىن. قازىر بۇل كورسەتكىشتىڭ دە 50%-عا تۇسكەنىن كورىپ وتىرمىز. بۇل رەتتە مەملەكەت ۇلت دەنساۋلىعىن ساقتاۋدا ۇلكەن جۇمىس جۇرگىزىپ وتىر. ەرتە دياگنوستيكالاۋعا بارلىق جاعداي جاسالۋدا. ونكولوگيالىق سكرينگتەردىڭ باعدارلاماسى قاراستىرىلعان. حالىق تا بۇعان سەرگەك قاراپ, تەكسەرىلۋگە باراتىن جۇرتتىڭ قاتارى ارتىپ جاتىر.
– سكرينينگ دەمەكشى, پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بيىلعى جولداۋىندا پاندەميا كەزىندە جوسپارلى سكرينينگتەر مەن وتا جاساۋ كەيىنگە قالىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. بۇعان قاتىستى نە ايتار ەدىڭىز؟
– مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆتىڭ جولداۋىن, اسىرەسە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا قاتىستى ءبولىمىن زور ىقىلاسپەن تىڭدادىم. پرەزيدەنت كوروناۆيرۋس دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى ءۇشىن ۇلكەن سىناق بولعانىن ايتتى. راسىندا, بۇل كۇردەلى كەزەڭنىڭ ءالى دە بىتەر ءتۇرى جوق. سوندىقتان مەديتسينا سالاسىنا تۇسەتىن سالماق ودان سايىن ەسەلەنە بەرمەك. ونىڭ ۇستىنە مەملەكەت باسشىسى كوروناۆيرۋسقا قاتىسى جوق باسقا دا اۋرۋلارعا بايلانىستى احۋالدى ناشارلاتىپ الماۋ كەرەك ەكەنىمىزدى العا تارتتى.
پاندەميا كەزىندە قالىپتى تىرشىلىگىمىزدەن ءبىرشاما اينىپ قالعانىمىز بەلگىلى. وسى رەتتە, پرەزيدەنت جوسپارلى سكرينينگتەردىڭ دە كەيىنگە قالىپ قويىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. بۇل دا ماڭىز بەرىپ قارايتىن وتە وزەكتى ماسەلە ەكەنىن ۇمىتپاعانىمىز ءجون. ويتكەنى ءبىر «جاۋمەن» كۇرەسەمىز دەپ, ۇيرەنىپ قالعان «جاۋدان» كەلەتىن قاۋىپتى قاپەردە ۇستاۋىمىز كەرەك. ياعني ەرتە دياگنوستيكالاۋدى قاجەت ەتەتىن اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ۇدايى تەكسەرىلۋ جوسپاردان تىس قالماعانى ماڭىزدى. بۇل قاتاردا ونكولوگيالىق پاتولوگيالاردى انىقتاۋعا باعىتتالعان ءىس-شارالاردى جۇيەلى تۇردە جۇرگىزۋ كەرەك.
پرەزيدەنت حالىققا جولداۋىندا «دەنى ساۋ ۇلت» جوباسى بويىنشا كەمىندە 12 زەرتحانانى جوعارى تەحنولوگيالىق قۇرالدارمەن جابدىقتاۋ قاجەت ەكەنىن, سونىڭ ناتيجەسىندە زەرتحانالارىمىز 90%-عا دەيىن حالىقارالىق تالاپقا ساي جۇمىس ىستەيتىنىن ايتتى. كەز كەلگەن دەرتتىڭ داۋاسى ۋاقىتىندا انىقتاۋ بولسا, وسى قويىلعان مىندەتتەر سول ماقساتتى ورىنداۋعا باستايتىن باعىت ەكەنى انىق.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
ورىنبەك وتەمۇرات,
«Egemen Qazaqstan»
