ونەر • 06 قىركۇيەك، 2021

پەيزاج جانرىنىڭ جىرشىسى

181 رەت كورسەتىلدى

ۇلتتىق بەينەلەۋ ونەرى دەگەندە الدىمەن، وسى ورەلى ونەردىڭ كاسىبي نەگىزىن قالاپ، شىرقاۋ بيىككە كوتەرگەن ءابىلحان قاستەەۆ، ورال تاڭسىقباەۆ، مولداحمەت كەنباەۆ، اۋباكىر ىسمايىلوۆ سەكىلدى تالانتتى تۇلعالار ويىمىزعا كەلەدى. وسى الىپتاردىڭ ءىزىن باسا كەلگەن، كورنەكتى كەسكىندەمەشى، قازاقستاننىڭ حالىق سۋرەتشىسى جاڭاتاي شاردەنوۆ تە بەينەلەۋ ونەرىندە ءوز ورنەگى مەن قولتاڭباسىن قالىپتاستىردى. اسىرەسە كوزىقاراقتى قاۋىم سۋرەتشىنىڭ تابيعاتتىڭ تاڭعاجايىپ قۇبىلىستارىن كوركەم بەدەرلەگەن تۋىندىلارىن ەرەكشە باعالايدى.

ماقالامىزعا شىعار­ما­شى­لى­عى وزەك بولعان سۋرەتشىنىڭ ەسىمىن مەن العاش رەت بەلگىلى قىلقالام شەبەرى شىنىباي پىرىمباەۆتىڭ اۋزىنان ەستىدىم. ول كىسى اڭگىمە ارا­سىندا شاردەنوۆتىڭ ەڭبەكتەرىن جوعارى باعالايتىندىعىن ايتقان ەدى. سودان مەنىڭ دە وسى سۋرەت­شى­گە دەگەن قىزىعۋشىلىعىم ويانىپ، شىعارماشىلىعىنا زەر سالا باس­تادىم.

بەينەلەۋ دە باسقا ونەر سەكىلدى ءتۇرلى جانرعا بولىنەدى. سونىڭ ىشىن­دە پەيزاج جانرى ەرەكشە ورىن الادى. جاڭاتاي شاردەنوۆ − وسى جانردىڭ دامۋىنا زور ۇلەس قوسقان تۇلعا. ۇلەس قوسىپ قانا قويماي، وزىنشە مەكتەپ قا­لىپ­تاس­تىر­عان دەپ ايتۋعا بولا­دى. ونى ونەرتانۋشىلار ءوز ەڭ­بەك­تە­رىن­دە جىلىكتەپ جازعان.

ماسەلەن، قىلقالام شەبەرىنىڭ «الاتاۋ بوكتەرىندە» (1970)، «اعاش تۇبىندەگى شاعىن ءۇي» (1971)، «كوكتوبە» (1972)، «جاس قا­يىڭدار» (1975)، «الما-اراسان سايى»، (1978) «كەشكى اۋەن» (1983) سە­كىلدى كارتينالار وسى سوزىمىزگە تو­لىق دالەل بولادى. اۆتور مۇندا ادام مەن تابيعات اراسىنداعى نا­زىك ۇندەستىكتى بوياۋ تىلىمەن كوركەم جەت­كىزە بىلگەن.

سونداي-اق «تاۋلار»، «كۇن باتۋ سيم­فونياسى»، «تاۋداعى كەش»، «ىمىرت» اتتى ەڭبەكتەرىندەگى تاۋلار بەينەسى اسقاقتىعىمەن عانا ەمەس شىنايىلىعىمەن دە باۋراپ الادى. جالپى سۋرەتشىنىڭ تاۋلارى – باسقا شەبەرلەر بەينەلەگەن تاۋلارعا مۇلدە ۇقسامايدى. كوركەمدىگىمەن كوز تارتادى.

ونەرتانۋشى اقبوتا ىلياس­جان­قىزى شاردەنوۆ تۋىن­دىلا­رىن­داعى تۇستەردىڭ ماڭىزىنا ءمان بەرە كەلىپ: «ونىڭ «قىسقى پەيزاج» (1960)، «تاۋداعى جىلىمىق» (1973)، «بيىك تاۋدا» (1972)، «الاتاۋ كورىنىسى» (1970) اتتى جۇ­مىستارىندا كەرىسىنشە، اشىق، نا­زىك تۇستەرمەن، ياعني اقشىل - كوك، كۇلگىن، قىزعىلت، كەيدە قىستىڭ ىزعارىن بەرەتىن سۋىق تۇستەر، ەندى بىردە، كوكشىل، اشىق جاسىل تۇستەر باسىم بولادى. بىراق سۋرەتكەر قول­داناتىن تۇستەردى ناقتى ايتۋ قيىن، ويت­كەنى، ول ءبىر ءتۇستى شىعارۋ ءۇشىن بىرنەشە ءتۇستى كەلتىرەدى» دەپ جا­زادى.

سونىمەن قاتار سۋرەتشى شى­­عار­­­ما­شىلىعىندا اعاشتار مەن گۇل­دەردىڭ دە ورنى بولەك. مىسالى، «كۇزگى ەمەن»، «قارا ورىك گۇلدەدى»، «قىزىل گۇلدەر»، «قىس. اعاشتار»، «قوشقىل شىرشالار» تۋىندىلارى وز­گەشە فورماسىمەن عانا ەمەس، ءتۇرلى-ءتۇستى بوياۋلارىمەن دە ەرەك­شەلەنەدى. وسىدان-اق سۋرەت­­شىنىڭ سەزىمىن، كوڭىل-كۇيىن، تا­بيعاتقا دەگەن كوزقاراسىن ايقىن اڭعاراسىز. ول كىسى تەك پەيزاج عانا ەمەس، ناتيۋرمورت پەن پورترەت جانرىندا دا جەمىستى جۇمىس ىس­تەپ، ايشىقتى تۋىندىلار قال­دىردى. مىسالى، جازۋشى سا­پار­عالي بەگالين مەن ەكى مارتە كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى، اتاقتى ۇشقىش تالعات بيگەلدينوۆتىڭ پورترەتتەرى – وسى جانردىڭ قا­زى­ناسىن بايىتقان ۇزدىك دۇ­نيە­لەر سانالدى. قىلقالام شە­بەرى كەيبىر ەڭبەكتەرىندە بەينەلەۋ مەن ۇلتتىق قول ونەردى شەبەر ۇي­لەستىرىپ،تەكەمەت پەن سىر­ماق­­تارداعى ويۋ-ورنەكتەردى تۋىندىلارىنا ارقاۋ ەتكەن.

جاڭاتاي شاردەنوۆتىڭ تۋىن­دى­لارى ەلىمىزدە عانا ەمەس، شەت مەملەكەتتەردە وتكەن كورمە­لەر­گە قويىلعان. ونىڭ عا­جا­يىپ قول­تاڭ­باسى مەن ونەرىن امە­ري­كا­لىق بەلگىلى سۋرەت­شى ر.كەنت جو­عارى باعالاعان. قابىر­عالى قىل­قالام شەبەرى 1992 جىلى دۇنيە­دەن وزدى. قازىر باس شا­ھاردا جاڭاتاي شاردەنوۆ اتىن­داعى كوشە بار. پەيزاج جان­رى­نىڭ جىر­شىسى اتانعان تا­لانت­تى تۇلعانىڭ ونەرى عانا ەمەس، ەسىمى دە ۇمىتىلمايدى دەگەن وسى...

سوڭعى جاڭالىقتار

دوستىق بەسىگى

ايماقتار • بۇگىن، 08:43

ەل كۋبوگى ءۇشىن تالاسادى

فۋتبول • بۇگىن، 08:40

شيرەك فينالدا ۇتىلدى

تەننيس • بۇگىن، 08:39

دايارلىقتارىن پىسىقتادى

حوككەي • بۇگىن، 08:37

ازىرگە بەسىنشى ورىندامىز

سپورت • بۇگىن، 08:30

ون جىلعا سوتتالدى

قوعام • بۇگىن، 08:25

41 جوباعا – 11،2 ملرد تەڭگە

ايماقتار • بۇگىن، 08:20

732،5 ملرد تەڭگە تارتىلادى

ايماقتار • بۇگىن، 08:15

ۇقساس جاڭالىقتار