دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ مالىمەتى بويىنشا, تەمەكى ەپيدەمياسى - قوعامدىق دەنساۋلىققا ەڭ قاۋىپتى قاتەرلەردىڭ ءبىرى. جىل سايىن ودان 8 ميلليوننان استام ادام قايتىس بولادى. ونىڭ 7 ميلليوننان استامى - تەمەكى شەگەدى نەمەسە بۇرىن شەككەن. ال 1,2 ميلليوننان استامى - تەمەكى شەكپەيتىندەر, بىراق تەمەكى تۇتىنىنەن ۋلانعاندار.
1,3 ميلليارد تەمەكى تۇتىنۋشىنىڭ 80%-ى تومەن جانە ورتاشا تابىستى ەلدەردە تۇرادى.
دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ 2021 جىلعى جاھاندىق تەمەكى ەپيدەمياسى تۋرالى ەسەبىنە سايكەس, ورتالىق ازيا مەن ەاەو ەلدەرىنىڭ ىشىندە تۇركىمەنستان مەن وزبەكستاندا تەمەكى شەگەتىندەردەن از. بۇل ەلدەردە تەمەكى شەگەتىن ەرەسەكتەردىڭ كۇندەلىكتى ۇلەسى سايكەسىنشە 4% جانە 9% قۇرادى.
قازاقستان ءوز كەزەگىندە ايماقتاعى 7 ەلدىڭ اراسىندا 3-ورىنعا يە بولدى. مۇندا ەرەسەكتەر اراسىندا كۇندەلىكتى تەمەكى شەگۋشىلەردىڭ ۇلەسى 16%-دى قۇرادى. الدىڭعى ەسەپ بويىنشا تەمەكى شەگۋشىلەردىڭ ۇلەسى 17% بولاتىن.
سونىمەن قاتار قىرعىزستاندا ەرەسەكتەر اراسىندا كۇندەلىكتى تەمەكى شەگۋشىلەردىڭ ۇلەسى - 22%, بەلارۋستە - 23%, ارمەنيادا 25% بولدى.
ورتالىق ازيا ەلدەرى مەن ەاەو اراسىندا ەڭ كوپ شىلىم شەگەتىندەر رەسەيدە تىركەلدى. مۇندا تەمەكى شەگۋشىلەردىڭ ۇلەسى 27% قۇرادى.
ددۇ تەمەكىنىڭ بارلىق ءتۇرى دەنساۋلىققا زيان ەكەنىن جانە ونىڭ زيانسىز دوزاسى جوق ەكەنىن ايتادى.
الەمدە تەمەكى ونىمدەرىنىڭ ىشىندە ەڭ كەڭ تاراعان ءتۇرى - تەمەكى شەگۋ. تەمەكى ونىمدەرىنىڭ باسقا تۇرلەرىنە كاليان, سيگارا, سيگاريللو, وراما تەمەكى, قۇبىرلى تەمەكى, بيديس جانە كرەتەك جاتادى.
الەم ەلدەرى تەمەكى تۇتىنۋ كولەمىن ازايتۋعا كوپ كوڭىل بولەدى. وعان ىقپال ەتۋدىڭ ءتيىمدى قۇرالدارىنىڭ ءبىرى — سالىق سالۋ.
تەمەكى ونىمدەرىنىڭ 10% قىمباتتاۋى تابىس دەڭگەيى جوعارى ەلدەردە تەمەكى تۇتىنۋدىڭ شامامەن 4% جانە تابىس دەڭگەيى تومەن جانە ورتاشا ەلدەردە 5% تومەندەۋىنە اكەلەدى.
قازاقستاندا 2017 جىلدان 2019 جىلعا دەيىن تەمەكى ونىمدەرىنىڭ قۇنىنان اكتسيزدىڭ پايىزدىق مولشەرلەمەسى 52,4%-دان 55,7%-عا دەيىن ۇلعايدى.
وا جانە ەاەو ەلدەرى بويىنشا ەڭ كوپ سالىق وزبەكستاندا (56,3%) جانە رەسەيدە (56,1%) تولەنەدى. قازاقستان ءۇشىنشى ورىندا. ال بەلارۋستە تەمەكى ونىمدەرىنىڭ قۇنىنان اكتسيزدىڭ پايىزدىق مولشەرلەمەسى 55,6%, قىرعىزستاندا — 52,9%, ارمەنيادا — 44,2% قۇرايدى.
