بۇل ولقىلىققا جول بەرمەي, ەڭبەكتەگەن بالا مەن ەڭكەيگەن قارتتىڭ رۋحاني قاجەتتىلىگىن وتەپ وتىرعان ونەردىڭ العاشقى مەكتەبى – قۋىرشاق تەاترى. ەرتەگىلەر الەمىنە قۇشتار, ىزگىلىككە سەنەتىن كەز كەلگەن جان قۋىرشاق تەاترىنا اسىعاتىنى ءسوزسىز. تەاترعا كەلگەن ءار كورەرمەن قويىلىمنان ىزدەگەن جان تىنىشتىعىن تاۋىپ, ەرەكشە كۇيگە بولەنەدى.
الماتى قالاسىنىڭ مادەنيەت باسقارماسىنا قاراستى مەملەكەتتىك قۋىرشاق تەاترى سوڭعى بەس جىلدا جازعى دەمالىسسىز جۇمىس ىستەپ, كورەرمەنىنە قىزىقتى قويىلىمدار لەگىن ۇسىنۋدا. قالا تۇرعىندارىنىڭ دا سۇرانىسى جوعارى. سەبەبى بالا ساناسىنا ادەبي شىعارمانى ساحنانىڭ ءتىلى ارقىلى سيقىرلاپ, سان ءتۇرلى فورمادا جەتكىزەتىندىگى وزگە ونەر وردالارىنا ۇقسامايدى. قۋىرشاق تەاترىنىڭ الەمى عاجايىپقا تولى ەكەندىگى دە سودان. ساۋساۋققا كيەتىن قۋىرشاقتان باستاپ, قولعاپ, ماريونەتكا, سۋىرمالى (تروستى), پلانشەتتى, بويلى, كولەڭكەلى قۋىرشاقتار قۇبىلىپ ونەر كورسەتكەندە, كوڭىلىڭىز كوتەرىلىپ, سيقىرلى ورتا وزىنە باۋراپ الادى.
مادەني مەكەندەگى قۋىرشاق قويىلىمدارى – ءارتۇرلى جاستاعى بالالاردان بولەك ەرەسەكتەردىڭ وزىنە ۇمىتىلماس اسەر قالدىرادى. سەكسەن التى جىلدىق تاريحى بار رەسپۋبليكانىڭ تۇڭعىش قۋىرشاق تەاترىندا تاربيەلىك مانگە يە, كورەرمەننىڭ ويىن دامىتاتىن قويىلىمدار قاتارى كوپ. قۋىرشاق كەيىپكەرلەر ارقىلى بالانىڭ جان دۇنيەسىنە جارقىن ەموتسيونالدى سەزىمدەردى سىيلاي وتىرىپ, بالدىرعاندارعا دوستىق, جاۋاپكەرشىلىك, مەيىرىمدىلىك, باتىلدىق, ەڭبەكقورلىق سىندى ادامي قاسيەتتەردى دارىپتەيدى. ويلاۋ كوكجيەگىن دامىتىپ, اينالاسىمەن تەز ءتىل تابىسۋعا يتەرمەلەپ, سوزدىك قورىن بايىتادى. ساحنادا بولىپ جاتقان وقيعا ارقىلى كوپتەگەن سۇراقتارعا جاۋاپ تاۋىپ, ىشكى قاقتىعىستاردى شەشۋگە كومەكتەسەدى.
ءار تەاتردىڭ وزىندىك ەرەكشەلىگى, قۇپيا سىرلارى بار. وزگە تەاترلاردا ساحنالاناتىن قويىلىمدى بەكىتكەننەن كەيىن رەجيسسەر بىردەن جۇمىسقا كىرىسەدى. ال مۇندا ءبىرىنشى كەزەكتە قۋىرشاق كەيىپكەرلەردىڭ بەينەلەرى جاسالىنادى. اكتەرلەر قويىلىم بارىسىندا جانسىز قۋىرشاققا جان بىتىرەدى. قۋىرشاقتار ارقىلى بۇكىل ادامزاتقا ورتاق دۇنيەنىڭ بارلىعىن ايتۋعا بولادى. كەيىپكەردىڭ قيمىل قوزعالىسىن ۇيلەستىرىپ, وزىندىك داۋىسىن تابۋ ارقىلى كىشكەنتاي كورەرمەندەردى باۋراپ الۋ وڭاي ەمەس. پايدا بولعاننان باستاپ, قاراعان كوزدى قىزىقتىراتىن ادەمى ونەر ءتۇرىنىڭ قيىندىعى دا جەتەرلىك. بۇل تۇستا تەحنيكالىق ۇجىم مەن شىعارماشىلىق ترۋپپانىڭ ۇزدىكسىز ەڭبەگىن اتاپ وتكەنىمىز ءجون.
قوعامداعى احۋالعا بايلانىستى ونەر ورداسى 2020 جىلدىڭ ناۋرىز ايىنان بەرى كورەرمەنمەن قول ۇزبەۋ ماقساتىندا ءداستۇرلى قويىلىمداردىڭ كورسەتىلىمىنەن تىس رەسمي الەۋمەتتىك پاراقشالارىندا ونلاين جۇمىستى قاتار الىپ ءجۇر. تەاتردىڭ YouTube كانالىندا رەپەرتۋارداعى جيىرما توعىز سپەكتاكلدىڭ ونلاين كورسەتىلىمى ۇيىمداستىرىلىپ, كاسىبي تەاترتانۋشى مامانداردىڭ تەاتر رەپەرتۋارىنداعى سپەكتاكلدەرگە ساراپتامالىق تالداۋىن كورسەتەتىن «تەاترتانۋشى تالداۋى», تەاتر رەجيسسەرى, ارتىستەرى, سۋرەتشى-بۋتافور, تەاتر ديرەكتورلارىن ونەر سۇيەر قاۋىممەن جاقىنىراق بايلانىس قۇرىپ, شىعارماشىلىعىمەن كەڭىنەن تانىستىرۋ ماقساتىندا «تىكەلەي ەفير» ايدارى ارقىلى الپىس بەس ونلاين سۇحبات جۇرگىزىلىندى. سونداي-اق تەاتر ارتىستەرىنىڭ قاتىسۋىمەن: «بالالارعا بازارلىق», «قايىرلى ءتۇن» ايدارلارى ارقىلى قازاق جانە الەم ەرتەگىلەرىنىڭ وقىلىمى; قۋىرشاق جۇرگىزۋدەن شەبەرلىك ساعاتى كورسەتىلگەن «قۇپياعا تولى قۋىرشاقتار»; بالالارعا ارنالعان ويىن-ساۋىق تاسىلدەرىن ۇسىناتىن «وينايىق تا, كۇلەيىك»; بالانى ۇيدە دامىتۋدىڭ ءتۇرلى تاسىلدەرى مەن ادىستەرىن ۇسىناتىن «ۇيرەن دە, جيرەن»; اباي قۇنانباەۆتىڭ ولەڭدەرى مەن قاراسوزدەرىن وقي وتىرىپ, ءمانى مەن ماعىناسىن كورەرمەنگە تەرەڭىرەك ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا «جاۋھار جىرلار جاڭعىرىعى»; جاس دراماتۋرگتەردىڭ بالالارعا ارنالىپ جازىلعان شىعارمالارىن تالدايتىن «پەسا وقىلىمى»; سەكسەن التى جىلدىق تاريحى بار تەاتر تىنىسىنان سىر شەرتەتىن «تاريحقا اينالعان تاعدىرلار»; قۋىرشاق تەاترىن ساعىنعان كىشكەنتاي كورەرمەندەردىڭ سالەمدەمە بەينەجازباسى جولدانعان «قۋىرشاقتى ساعىنعان ق ۇلىنشاق»; الەمدىك, وتاندىق ادەبيەتتەردىڭ ۇزدىك شىعارمالارىنان ءۇزىندى وقيتىن «اسىل قازىنا اياسىندا»; تەاتر قىزمەتكەرلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن «ولەڭ, مەن سەنى ءسۇيىپ وتەم» پوەزيا وقىلىمى جانە تەاترداعى مىنەز-ق ۇلىق ەرەجەلەرى, مادەنيەت جانە ەتيكا زاڭدىلىقتارىن باياندايتىن «كورەرمەنگە كەڭەس» اقپاراتتىق-تانىمدىق ايدارلارى ۇسىنىلدى. اعىمداعى جىلدىڭ قاڭتار ايىندا «حالىقارالىق تەاتر سىنشىلارى بىرلەستىگى» 2020 جىل بويىنشا ەلىمىزدەگى الپىسقا جۋىق تەاترلاردىڭ اتقارعان ەڭبەكتەرىن ساراپتاي كەلىپ, ونلاين فورماتتا «سىنشىلار جۇلدەسىن» تابىستادى. اتالعان ەڭبەكتىڭ ناتيجەسىندە قۋىرشاق تەاترى «ونلاين فورماتتاعى ەڭ ۇزدىك تەاتر», «باق-پەن ۇزدىك جۇمىس جاساعان تەاتر» جانە «ۇزدىك بالالارعا ارنالعان قويىلىم – «ۇيشىك» سپەكتاكلى» نوميناتسيالارى بويىنشا ۇزدىك دەپ تانىلدى.
تەاتر ۇجىمى قۋىرشاق ونەرىن, شىعارماشىلىق تىنىسىن, رەپەرتۋارداعى قويىلىمداردى قوعامعا كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا جان-جاقتى بەلسەندى جۇمىس ىستەۋدە. رەسپۋبليكانىڭ وزگە وڭىرلەرىنىڭ تۇرعىندارى دا حاباردار بولۋى ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ باستاماسىمەن ۇيىمداستىرىلعان «ۇلاعاتتى ۇرپاق» مادەني-ءبىلىم بەرۋ جوباسىنىڭ مەكتەپ باعدارلاماسىنا ساي̆ «تەاتر ونەرى» بولىمىندە كاسىبي تەاترتانۋشىلار, ارتىستەر تەاتر رەپەرتۋارىنداعى ون ەكى ۇزدىك قويىلىم بوي̆ىنشا مەكتەپ وقۋشىلارىنا ونلاين ءدارىس وقىدى. قىزىقتى ءارى تانىمدىق جوبا قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جۇرگىزىلدى.
سونىمەن قاتار ونەر سۇيەر بۇلدىرشىندەر مەن اتا-انالار تەاتر ۇجىمىنىڭ ونەرىن الماتى قالاسىندا ورنالاسقان Alatau Creative Hub الاڭىنان تاماشالاي الادى. مۇندا قۋىرشاق جۇرگىزۋدەن ۇيىرمە جۇمىسى جاندانىپ, تەاتر ارتىستەرى كىشكەنتاي بالالارعا قۋىرشاقتارمەن جۇمىس ىستەۋدىڭ العىشارتتارىن ۇيرەتىپ, شەبەرلىك ساعاتتارىن وتكىزەدى.
سوڭعى كەزدە جاڭاشىلدىعىمەن كوزگە ءتۇسىپ, رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق تەاتر فەستيۆالدەرىندە توپ جارىپ جۇرگەن ونەر ورداسى اعىمداعى جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا تاتارستان رەسپۋبليكاسى قازان قالاسىندا وتكەن «ناۋرىز» XV حالىقارالىق تۇركى حالىقتارىنىڭ تەاتر فەستيۆالىنە «مەن ءبىر جۇمباق اداممىن... اباي» قويىلىمىمەن ونلاين فورماتتا قاتىسىپ, ديپلومانت اتاندى. «ناۋرىز» فەستيۆالى – جىل سايىن جوعارعى دارەجەدە ءوتىپ وتىراتىن رەسەيدەگى ۇلتتىق تەاترلار اراسىنداعى ەڭ اۋقىمدى جالعىز فەستيۆال. ءدال وسى ايدا ونەر ورداسى رەسەي فەدەراتسياسى سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىندا وتكەن «كۋكART» XV حالىقارالىق قۋىرشاق جانە سينتەتيكالىق تەاترلار فەستيۆالىنە دە شاقىرتۋ الىپ, «رومەو مەن دجۋلەتتا» سپەكتاكلىمەن وفلاين فورماتتا قاتىسىپ, «ۋيليام شەكسپير شىعارماسىنىڭ قازاق تىلىندەگى ەرەكشە وقىلىمى» نوميناتسياسىمەن ماراپاتتالدى. جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ءتورت تەاتر فەستيۆالىنە قاتىسۋدى جوسپارلاپ وتىر.
تەاتردىڭ ەڭبەگى ەلدە عانا ەمەس, شەتەلدە دە باعالانۋدا. 2021 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا رەپەرتۋارداعى «انا-جەر انا» قويىلىمى قىرعىزستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق «ەرگۋ» تەاتر جۇلدەسىن يەلەندى. بايقاۋ اياسىندا شەتەلدىك تەاتر ۇجىمدارىنىڭ ش.ايتماتوۆتىڭ ەڭ ۇزدىك شەتەلدىك تەاترلار ساحنالاعان سپەكتاكلدەرى ءوزارا باق سىنادى. ءدۇلدۇل تەاترلار الامانىندا توپ جارعان الماتى قالاسىنىڭ قۋىرشاق تەاترى «قىرعىز اۆتورىنىڭ شىعارماسىن ەڭ ۇزدىك ساحنالاعان شەتەلدىك تەاتر» نوميناتسياسى بويىنشا جەڭىمپاز اتاندى.
تەاتردىڭ ەرەسەك كورەرمەندەرىنە ۇجىم وسى ماۋسىمدا ۋ.شەكسپيردىڭ «ماكبەت» شىعارماسىن, بۇلدىرشىندەرگە حالىق ەرتەگىسى «ەر توستىكتى», «قاسقىر مەن جەتى لاق», «كۇلشە قىز» ەرتەگىلەرىن ساحنالاپ, بازارلىق ۇسىندى. قاي قويىلىمدى الساق تا, باستى ماقسات – جاس ۇرپاق بويىنا سالت-ءداستۇردى دارىپتەپ, دوسقا ادال بولۋدى, قايسارلىققا باۋلىپ, ادامگەرشىلىك قاسيەتتەر مەن ەپتىلىكتى بۇلدىرشىندەر ساناسىنا ءسىڭىرۋ.
قۋىرشاق تەاترى – شەكسىز
تەاتر. قۇدىرەتكە يە ونەر ءتۇرىنىڭ دامۋى جانە ونىڭ كورەرمەندەرىنىڭ مەيلىنشە كوپ بولۋى ۇلتىمىزعا سانالى ۇرپاق سىيلايتىن العاشقى مەكتەپتەردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرمەك.
تالعات ەسەناليەۆ,
مەملەكەتتىك قۋىرشاق
تەاترىنىڭ ديرەكتورى
