بەرەكە, بىرلىك – ەل تىرەگى

...جاقىندا وتكەن ءبىر ادەمى ادەبي كەشتە قىرعىز حالقىنىڭ ءانى شىر­قالدى. “ماحابباتىم ساعان ارنا­لادى” دەپ تۇيىندەلەتىن سول ءان “بەگى­مايدىڭ جىرى” دەپ اتالادى ەكەن. قازاق دالاسىندا قىرعىز باۋى­رىم­نىڭ ەلگە, جەرگە دەگەن ساعىنى­شى ءجۇ­رەكتەردە جىر بولىپ تۇنىپ جا­تىر. ال قىرعىز­دىڭ ءوز جەرىندە قان­توگىس. جۇرەگىم ءدىر ەتە قالدى. بەرەكە, بىرلىك بول­ماعان جەردى شاي­تان جايلايدى دەۋشى ەدى. سول راس بولىپ شىقتى. بىراق ايىرقالپاقتى اعا­يىن­­دارىمدى جاماندىققا قيمادىم. قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزي­دەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەل تاۋەل­سىزدىگىن جاريالاعاننان بەرى قاي جەردە, قاي جيىندا بولسا دا بەرەكە, بىرلىكتىڭ ءمانىن ۇعىندى­رىپ كەلەدى. ىنتىماعى جوق حا­لىق­تىڭ قانداي كۇيگە ۇشىراعانىن كورىپ ءجۇرمىز عوي. قازاقستاندا تىرشىلىككە تىنىس بەرىپ, جۇرەككە نۇر سەبەتىن مامىر ايى حالقىمىزدىڭ بىرلىگى مەرە­كەسى­­مەن باستالادى. بۇل – باسى­مىزعا قونعان باقتى ىنتىماققا جەتەلەي­تىن مەيرام. ەلباسىمىز­دىڭ اڭساعان ارمانى دا وسى. پرە­زي­دەنتى­مىز ۇيىتقى بولعان ىنتى­ماق وسى مەرە­كەنىڭ نەگىزگى وزەگىنە اينا­لىپ, اينا­لانى التىن نۇرعا بولەپ تۇر. جاقىندا عانا ۆاشينگتوندا وتكەن يادرولىق قاۋىپسىزدىك ءجونىن­دەگى جاھاندىق سامميتكە جينالعان الپاۋىت ەلدەردىڭ باسشىلارى قازاق­ستان پرەزيدەنتىنە ەرەكشە قۇرمەت كورسەتتى. بۇل نە قۇدىرەت!؟ اقش پرەزيدەنتى باراك وبامانىڭ ءوزى قازاقستاندى ياد­رو­لىق قارۋسىز­دانۋ جونىندەگى الەمدەگى كوشباس­شى ەل دەپ اتاپ, ەلباسىنىڭ وسى سالاداعى ەڭبەگىن ەرلىك دەپ باعالا­دى. ويتكەنى, قازاق­ستان يادرولىق قارۋ­دان ءوز ەركىمەن باس تارتقان الەمدەگى ءبى­رىن­شى ەل بولىپ تانىل­­­عانىن 90-شى جىلداردىڭ جىلنا­ماسى كەزىندە تالاي رەت جازعان. ارادا جيىرما جىل ۋاقىت وتكەنى­مەن, قازاق­ستان­نىڭ بۇل باستا­ما­سىن بەي­بىت­شى­لىكتى قولداي­تىن الەم حال­قى ۇنەمى ايتىپ كە­لەدى. كەشەگى جاھان­­دىق سامميت سونىڭ ءبىر دالە­لى رەتىندە ەستە قالدى. قازاق­ستان تاعى دا حالىق­ارالىق قوعام­داستىق تاراپىنان جوعارى باعالاندى. بيىل قازاقستان بارىسى سەر­پىن­دى سەكىرىس جاسادى. ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك پەن ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە 56 مەملەكەت قا­زاق­ستان­عا ەۋروپا ءتورىن ۇسىندى. ەقىۇ تاريحىندا تۇڭعىش رەت ازيا ەلدەرى ىشىندە قازاقستان بيىك تۇ­عىر­عا كوتەرىلدى. رەۆوليۋتسيا جاسا­عىش ۋكراينا مەن قىرعىز­ستان دا قينالعاندا جانىنا جۇبا­نىش ىزدەيتىن ەل وسى ءبىزدىڭ قازاق­ستان بولىپ تۇر. كەشە ەلىمىزگە كەلگەن بۇۇ باس حاتشىسى بارلىق ەلدەردى قازاقستاننان ۇلگى الۋعا شاقىردى. مۇنىڭ ءبارى ەلباسى­مىزدىڭ ەرەن ەڭبەگى ناتيجەسىندە بولىپ جات­قانىن ۇمىتپايىق, اعايىن! ءيا, “تورتەۋ تۇگەل بولسا توبە­دەگى كەلەدى, التاۋ الا بولسا اۋىز­داعى كەتەدى”. بۇل – ەلباسى­مىز­دىڭ قايتالاۋدان جا­لىق­پايتىن ماقا­لى. كەشەگى ارقا ءتورىن­دەگى باتپاقتان باس قالا – استا­نا­نى كوتەرگەن ۇلى تىرلىك وسى ءبىر­لىك­تىڭ ارقا­سىندا بول­دى دەسەك, قاتەلەس­پەي­مىز. الەم­­­دىك جانە ءداس­تۇرلى ءدىن­دەر جەتەك­شىلەرىن ءبىر شاڭى­راق­تىڭ اس­تىنا جي­ناپ, ادام­­زاتتى ءتۇر­لى قا­تەر­دەن ساقتاۋ ءجو­نىن­­دەگى مامىلەنى كو­تەر­گەن دە ەل­با­سى­مىز. جەر-جەر­دەگى تارىداي شا­شى­­لىپ كەتكەن قا­زاق­­تاردى اتاجۇرتقا كەلىڭدەر دەپ ءۇن­دەگەن دە – ەل­باسى­مىز. مەككە مەن مەدينەدە, پاي­عام­بارى­مىز­دىڭ قاعباسىندا تۇرىپ, حالقىنا ساۋلىق, ەلىنە تى­نىش­تىق تىلەگەن دە وسى ەل­باسى­مىز بولا­تىن. حالىق­تىڭ بىلىمىنە دەنساۋلىعى ساي بول­سىن دەپ “100 مەكتەپ, 100 اۋرۋ­حانا” سالىپ بەرىپ جاتىر. مىنە, ەندى “بالاپان” باعدارلاماسى دا قاناتىن قومداپ تۇر. ارينە, ەلباسىمىزدىڭ تۋعان ەلى ءۇشىن جاساپ جاتقان ۇشان-تەڭىز ەڭبەگىن تۇگەلدەي ءتىزىپ شىعۋ ءمۇم­كىن ەمەس. كوزىقاراقتى وقىر­مان ونى كۇندەلىكتى گازەت-جۋرنالداردان وقىپ, تەلەديدار مەن راديودان كورىپ-تىڭداپ جاتقانى انىق. وزدەرىنىڭ ەلباسىنا دەگەن قۇر­مەتىن, ىستىق ىقىلاسىن, العىسىن “پرەزيدەنت پوشتاسىنا” جولداپ جاتقاندار تىپتەن كوپ. ءبىز حالىق قالاۋلىسى رەتىندە سايلاۋشىلارمەن ءجيى جۇزدەسەمىز. كونەكوز قاريالارمەن كەڭەسىپ, اردا­گەر­لەردىڭ اماناتتارىن ەستىپ, ارقالانىپ قالامىز. البەتتە, اڭگىمە ەلدىڭ تۇتقاسى بولىپ وتىر­عان ەلباسىنان باستالادى. “پرەزي­دەنتكە بالاما جوق!” – دەيدى ولار. نە ءۇشىن ايتتى ەكەن دەپ ويلانىپ قالامىز. سودان كەيىن سۋىرتپاقتاپ سىر تارتامىز عوي ەندى. ولاردىڭ ءۋاجى سالماقتى شىعادى. تارازىلاپ كورەيىك. قازاقتا “كەدەي باي بولسام, باي قۇداي بولسام” دەيدى دەگەن ءسوز بار. كەدەيدىكى دۇرىس, ال بايدىڭ قۇداي بولعىسى كەلەتىنى اسىلىق ەندى. قاي ءبىر جىلى پرەزيدەنتتىك تاققا 4-5 ادام تالاستى. دۇرىس, دەموكراتيا بولسىن دەگەن شىعار. بىراق, حالىق ءوزىنىڭ تۇڭعىش پرەزي­دەنتى, تاۋەل­سىز­­دىك العاننان بەرى ەلدىڭ ىستىعى­نا كۇيىپ, سۋىعىنا توڭىپ كەلە جاتقان نۇرسۇلتان نازارباەۆقا داۋىس بەردى. حالىق بۇل جولى دا قاتەلەسپەدى. ەل ەكونو­ميكاسى ىلگەرى جىلجىپ, ءال-اۋقات دەڭگەيى كوتە­رىلدى. ءتىپتى كەشە­­گى الەمدى دۇرلىك­تەر­گەن داع­دارىسقا دا دامۋمەن جاۋاپ بەردى. وسىندايدا “تاق تالاسى” كەزىندە “قازاقستاندى بايلىققا بەلشەسى­نەن باتىرامىز” دەپ ءۇيىپ-توگىپ ۋادە بەرگەن الگى ازا­ماتتارى­مىز قايدا ءجۇر دەگەن سۇراق تۋادى. پرەزيدەنتتىككە وتپەي قال­عانىمەن, ەل ازاماتى رەتىندە ەلبا­سى­مەن قاتار­­لاسىپ, قاناتتاسىپ نەگە ءجۇر­مەيدى ولار. كەيبىر تاۋەلسىز با­سى­­لىمدار ەلدەگى تاتۋ تىرلىككە قارا كۇيە جاعىپ جاتقاندا نەگە “قو­يىڭ­دار” دەمەيدى. بارىمىزگە ەل ور­تاق, جەر ورتاق, پرەزيدەنت ورتاق. ەندە­­شە, ەلدىڭ بىرلىگى مەن تاتۋ-ءتاتتى ءتىر­لىگى ءۇشىن ىنتىماق­تاسىپ جۇمىس ىستەگەن ءجون-اۋ, ءوزى. ال سەندەر, حا­لىق قالاۋلىسى رەتىن­دە وسىعان ۇيىتقى بولىڭدار, دەيدى زيالى قاۋىم. جالپى, ءوز باسىم ەلباسىمىز قولعا العان ءىستىڭ قاشان دا جەڭىس­پەن اياقتالاتىنىنا سەنىمدى­مىن. قابىرعالى حالقى, ەڭسەلى ەلى تۇرعاندا قازاقستاننىڭ بيىگى الاسارمايدى. پەرنەبەك رايىمبەكوۆ,  وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.