قاراعاندى وبلىستىق پروكۋراتۋراسى ۇيىمداستىرعان قۇقىق قورعاۋ جانە ارنايى ورگاندار ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا وسىنداي جانتۇرشىگەرلىك دەرەكتەر ءمالىم بولدى. ونلاين رەجىمدە وتكەن بۇل جيىنعا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, وبلىستىق جانە اۋداندىق اكىمدىكتەردىڭ, سونىمەن قاتار اۆتو جولداعى قىزمەت كورسەتۋشى ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى قاتىسىپ, وڭىردەگى جول قاۋىپسىزدىگى پروبلەمالارى بويىنشا پىكىر الماسۋعا اتسالىستى.
جيىندا ايتىلعانداي, جول ۇستىندەگى اپاتتىڭ باسىم كوپشىلىگى جول قوزعالىسى ەرەجەلەرىن ورەسكەل بۇزۋدىڭ سالدارىنان بولادى ەكەن. اسىرەسە, «تەمىر تۇلپاردى» تىزگىندەگەندەر جىلدامدىقتى شامادان تىس اسىرىپ جىبەرىپ, ءوزىن دە, وزگەنى دە باقىتسىز جاعدايعا دۋشار قىلاتىنى وتە كوپ تىركەلگەن. ءتىپتى ءاربىر ەكى اپاتتىڭ ءبىرى وسىنداي زاڭ بۇزۋشىلىقتىڭ سالدارىنان بولاتىن كورىنەدى.
بۇدان بولەك, جول اپاتىنىڭ كوبەيۋىنە سول جولداردىڭ ساپاسىزدىعى دا تەرىس اسەرىن تيگىزەدى دەگەندى العا تارتتى ماماندار. ويقى-شويقى جولدارمەن كەلە جاتقان كولىكتەر كوبىنە تەگىس جەردى قۋالايمىن دەپ, قارسى جولاققا شىعىپ كەتەتىن جاعدايلار ءجيى كەزدەسەدى ەكەن. ودان كەيىن قۇقىق بۇزۋشىلاردى ءتارتىپ ساقشىلارى تاراپىنان دەر كەزىندە جازالاماۋ دا جامان كورسەتكىشتىڭ ارتۋىنا ءوز «ۇلەسىن» قوسىپ وتىر. ماسەلەن, جول پوليتسياسىنان «اكە-كوكەلەپ» قۇتىلىپ كەتكەن جۇرگىزۋشىلەر جاۋاپكەرشىلىكتى لەزدە ۇمىتىپ, كوپ ۇزاماي ەسكى ادەتتەرىنە باساتىنى بەلگىلى.
تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن جايت – قازىرگى اۆتومەكتەپتەردەگى جۇرگىزۋشىلەردى وقىتۋ ماسەلەسى. قۇقىق قورعاۋشىلار بۇل سالاداعى وقىتۋ ۇدەرىسىنىڭ ساپاسى كوڭىل كونشىتپەيدى دەيدى. ال پروكۋرورلار وسى ءىستى قاتاڭ قاداعالاۋ كەرەك دەپ سانايدى. جالپى, مۇنداي سىننىڭ جانى بار. بۇگىندە «بارماق باستى, كوز قىستىمەن» جۇرگىزۋشى كۋالىگىن الاتىنداردىڭ كوبەيىپ تۇرعانى ءمالىم. مۇنداي سوراقىلىقتىڭ ءوزى كۇرە جولدىڭ ۇستىندەگى قاۋىپ-قاتەر بۇلتىن قويۋلاتىپ, قانشاما اپاتقا اكەپ سوقتىرىپ جاتىر دەسەڭىزشى؟!
جيىندا بەينەكامەرا ورناتىلماعان نەمەسە جول بەلگىلەرى جوق ەلدى مەكەندەردە اپاتتىڭ ءجيى بولىپ تۇراتىنى ايتىلدى. بۇل دا – ويلاناتىن جايت. جاسىراتىنى جوق, قازىر ءىرى قالالارداعى جول بويىندا سامساپ تۇرعان كامەرالار جول قاۋىپسىزدىگى ىسىندە پايداسىن كورسەتىپ تە جاتىر. جۇرگىزۋشى مادەنيەتى قالىپتاسقانشا, بۇل دا اسا قاجەت امالدىڭ ءبىرى بولىپ تۇر. ال بەينەكامەرا جوق جەرلەردە كولىك جۇرگىزۋ مادەنيەتىنەن جۇرداي جۇرگىزۋشىلەر تىم ەركىنسىپ كەتەتىنى – اششى شىندىق.
بەينەكامەرا دەمەكشى, تاياۋ ارادا قاراعاندى, تەمىرتاۋ, جەزقازعان, ساتباەۆ جانە ساران قالالارىنداعى اۆتوموبيل جولدارى بويىندا قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردى تىركەيتىن قوسىمشا 100 كامەرا جۇمىس ىستەي باستايدى. قىراعى كوز قۇرىلعىلار جول قاۋىپسىزدىگى ەرەجەلەرى تالاپتارىنىڭ ساقتالۋىن اۆتوماتتى رەجىمدە باقىلايتىن بولادى.
سونىمەن قاتار «قاۋىپسىز قالا» جوباسى اياسىندا 100 اپپاراتتىق-باعدارلامالىق كەشەن ورناتىلاتىنىن دا ايتا كەتكەن ءلازىم. ولاردىڭ جيىرماسى جول قيىلىستارىندا جول قوزعالىسى ەرەجەلەرىن بۇزۋدى تىركەپ وتىرسا, تاعى بىرنەشەۋى توقتاۋ سىزىعىنىڭ قيىلىسۋى جانە باعدارشامنىڭ قىزىل سيگنالىنا ءوتۋ سياقتى بۇزۋشىلىقتاردى انىقتايدى. ال 80 كامەرا جىلدامدىق رەجىمىنىڭ بۇزىلۋىن قاداعالايتىن بولادى.
جالپى, جول قاۋىپسىزدىگىن ساقتاپ, اپاتتاردىڭ الدىن الۋ سياقتى كۇردەلى ماسەلەنى كەشەندى تۇردە شەشپەسە, ءىس العا باسپايتىنى ايتىلدى اتالعان باسقوسۋدا. بۇل جەردە دامىعان ەلدەردەگى وزىق تاجىريبەلەرگە سۇيەنگەننىڭ دە ەش سوكەتتىگى جوق. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, جاڭالىق اتاۋلىنى ادامنىڭ جول ۇستىندەگى ءومىرى سىنعا تۇسكەن بۇل سالاعا اياماي ەنگىزۋ كەرەك بولىپ تۇر.
ءبىر عانا مىسال: جول-كولىك وقيعاسى بولعان جەردە «درون» قۇرىلعىسىن پايدالانسا, اپاتتىڭ كومپيۋتەردەگى سىزباسىن اينا-قاتەسىز تۇسىرۋگە كومەگىن ءتيدىرۋشى ەدى. مۇنىڭ ءوزى جول-كولىك وقيعاسى بويىنشا ماتەريالداردىڭ ساپالى جانە ناقتى بولۋىن قامتاماسىز ەتىپ قويماي, بۇل ءىس-شاراعا كەتەتىن ۋاقىتتى ازايتىپ جانە كولىك كەپتەلىسىنىڭ مەيلىنشە از بولۋىنا يگى ىقپالىن تيگىزەر ەدى.
قاراعاندى وبلىسى
