باستاۋىش كاسىپوداق ۇيىمدارىنىڭ قازىرگى جاي-كۇيى تالقىلانعان باسقوسۋعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى مۇحتار تىنىكەەۆ, ءماجىلىس دەپۋتاتى ەكاتەرينا سمىشلياەۆا, وبلىستىق كاسىپوداق ورتالىعىنىڭ ءتورايىمى يرينا ارونوۆا, قوستاناي وبلىسىنداعى كاسىپورىنداردىڭ باستاۋىش كاسىپوداق ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى. جيىن بارىسىندا وڭىردەگى ەڭبەك ۇجىمدارىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى تالقىلانىپ, اگروونەركاسىپ كەشەنى جۇمىسكەرلەرىنىڭ ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ جونىندە ۇسىنىستار ايتىلدى.
– بيىل 22 اقپاندا باستالعان «قالىڭ قالاي, باستاۋىش ۇيىم؟» اكتسياسى اياسىندا ءبىز فەدەراتسيا باسشىلىعىمەن بىرلەسە وتىرىپ, ءار سالاداعى باستاۋىش كاسىپوداق ۇيىمدارىمەن, ەڭبەك ۇجىمدارىمەن كەزدەسۋ وتكىزدىك. بۇگىن ونلاين رەجىمدە ۇيىمداستىرىلىپ جاتقان جيىن – سول شارالاردىڭ جالعاسى. باستى ماقسات – سالالىق كاسىپوداق ۇيىمدارىنىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋ, سونداي-اق باستاۋىش ۇيىمدارمەن تىكەلەي بايلانىستا بولۋ, وزدەرىن تولعاندىرعان ماسەلەلەر جونىندە قاتارداعى كاسىپوداق مۇشەلەرىنەن تىكەلەي حابار الىپ وتىرۋ جانە كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى باسقارۋشى جانە اتقارۋشى ورگاندارىنىڭ جۇمىسشىلاردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە ەڭبەك قۇقىقتارىن قورعاۋ جونىندەگى مۇشەلىك ۇيىمداردىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋعا باعىتتالعان جاڭا جوبالارىن, قابىلداعان شەشىمدەرىن, اتقارىپ جاتقان جۇمىستارىن باستاۋىش كاسىپوداق ۇيىمدارىنا حاباردار ەتىپ وتىرۋ. تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن جايت, بيىل ءبىز سالالىق كاسىپوداق فيلالدارىمەن بىرگە ءۇش بىردەي جاڭا باستاۋىش كاسىپوداق ۇيىمىنىڭ اشىلۋىنا ۇيتقى بولدىق, – دەدى وبلىستىق كاسىپوداق ورتالىعىنىڭ ءتورايىمى ي.ارونوۆا.
جيىن بارىسىندا زارەچنىي اۋىلىندا ورنالاسقان «تەررا» شارۋاشىلىعىنداعى باستاۋىش كاسىپوداق ۇيىمى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى تاتيانا سالكو ونلاين بايلانىسقا شىعىپ, جيىنعا قاتىسۋشىلاردى شارۋاشىلىقتىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن, ءوزى باسشىلىق ەتەتىن ۇيىمنىڭ جۇمىسىمەن تانىستىردى.
كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى مۇحتار تىنىكەەۆتىڭ ايتۋىنشا, بيىل فەدەراتسيا باسشىلىعىنىڭ قاتىسۋىمەن ءارتۇرلى سالاداعى 343 باستاۋىش كاسىپوداق ۇيىمىمەن ونلاين-كەزدەسۋلەر وتكەن. 30 مىڭعا جۋىق كاسىپوداق مۇشەسى قامتىلعان مۇنداي كەزدەسۋلەردە نەگىزىنەن ەڭبەككەرلەردىڭ ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋعا بايلانىستى ماسەلەلەر كوتەرىلگەن. كاسىپوداق مۇشەلەرىن اسىرەسە لايىقتى جالاقى, الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەر, زەينەتكەرلىك جاستى تومەندەتۋ, 3 جاسقا دەيىنگى بالا كۇتىمى بويىنشا جاردەماقى تولەمدەرى, شيپاجايدا ەمدەلۋ سياقتى ماسەلەلەر تولعاندىرادى.
– ونلاين كەزدەسۋلەردە كوتەرىلگەن 228 ماسەلەنىڭ 48-ءى ايماقتىق دەڭگەيدە, 8-ءى رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە شەشىلدى. 170 ماسەلە باقىلاۋعا الىندى, ولاردى شەشۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا. قيىندىعى سول, بۇل تەك قولدانىستاعى زاڭدارعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ ارقىلى عانا شەشىم تابادى. سوڭعى كەزدەرى ءبىزدىڭ ەلىمىزدە 40-تان اسا كاسىپورىندا ەڭبەك داۋىنان باستالعان جانجال تۋىندادى. وسى كاسىپورىنداردىڭ 18-ىندە عانا باستاۋىش كاسىپوداق ۇيىمدارى بار ەكەن. وسىعان قاراماستان, ءبىزدىڭ فەدەراتسيا وكىلدەرى, اۋماقتىق كاسىپوداق بىرلەستىكتەرىنىڭ باسشىلارى وسى جانجالداردىڭ بارىنە دەرلىك ارالاسىپ, تاراپتاردى ىمىراعا شاقىرۋ شارالارىن جۇرگىزدى. بۇل داۋلاردا نەگىزىنەن جالاقىنى كوتەرۋ, ەڭبەك جاعدايىن جاقسارتۋ, جۇمىسشىلاردى ارنايى كيىممەن قامتاماسىز ەتۋ, دۇرىس تاماقتاندىرۋ سياقتى ماسەلەلەر كوتەرىلىپ جاتادى, – دەدى م.تىنىكەەۆ.
كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى توراعاسى ورىنباسارىنىڭ سوزىنشە, قازىرگى قولدانىستاعى ەڭبەك كودەكسىنە وزگەرىستەر ەنگىزۋ قاجەت. ويتكەنى قازىرگى ەڭبەك كودەكسى بويىنشا كوپ جاعدايدا جۇمىس بەرۋشىگە قۇقىقتىق باسىمدىق بەرىلگەن.
– بۇل كەزىندە ءىرى بيزنەستى دامىتۋ ءۇشىن وڭىرلەرگە ينۆەستور تارتۋ ماقساتىندا جاسالعان بولاتىن. قازىر جاعداي وزگەردى. سوندىقتان اتالمىش قۇقىقتىق كودەكس وزگەرىستەر ەنگىزۋدى تالاپ ەتەدى. بۇل تۋرالى جوعارعى سوت توراعاسىمەن بولعان كەزدەسۋدە دە ايتىلدى. قازىرگى سوتتار كوبىنە ەڭبەك داۋىنا قاتىستى شاعىمداردان باس كوتەرە المايتىن جاعدايعا جەتتى. سوندىقتان قازىرگى ەڭبەك كودەكسى ەڭبەك ادامىنىڭ قۇقىعىن تولىق قورعاپ قالا المايدى, – دەدى فەدەراتسيا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى.
جيىندا ەڭبەك كودەكسىندەگى ولقىلىقتاردىڭ ناتيجەسىندە ءار وبلىس ورتالىعىندا ىمىراعا شاقىرۋ ورتالىعى قۇرىلعانى تۋرالى ايتىلدى. بۇگىنگە دەيىن بۇل ورتالىقتارعا 40 مىڭنان اسا ەڭبەك داۋىنا قاتىستى شاعىم كەلىپ تۇسكەن.
كاسىپوداق مۇشەلەرى سونىمەن قاتار مەملەكەتتىك ەڭبەك ينسپەكتسياسىنىڭ قىزمەتىن كۇشەيتۋ تۋرالى ماسەلە قوزعادى. ايتۋىنشا, ەلىمىزدە قازىر 240-تان اسا مەملەكەتتىك ەڭبەك ينسپەكتورى جۇمىس ىستەيدى ەكەن. زاڭ بەكىتكەن ەرەجە بويىنشا 1 ينسپەكتورعا 10 مىڭ ادامنان كەلۋ كەرەك بولسا, قازىر ءار ينسپەكتورعا 23 مىڭ ادامنان كەلەدى ەكەن. مۇنىڭ سىرتىندا, قازىرگى ەڭبەك ينسپەكتورلارى كاسىپورىنداردىڭ 3-اق پايىزىن قامتىپ وتىرعان كورىنەدى. جيىنعا قاتىسۋشىلار الداعى ۋاقىتتا ەڭبەك ينسپەكتسياسى قىزمەتىن اكىمدىكتەردەن الىپ, ونى مينيسترلىكتىڭ قۇزىرىنا تاپسىرۋ كەرەك دەگەن ۇسىنىس ازىرلەۋ قاجەت دەگەن شەشىمگە كەلدى.
قوستاناي وبلىسى