قوعام • 02 تامىز، 2021

ەڭبەك داۋىن ءتيىمدى شەشۋدىڭ جولى قايسى؟

36 رەت كورسەتىلدى

بۇگىنگى تاڭدا ءار جەردە ءبىر بوي كوتەرىپ قالاتىن ەڭبەك داۋلارىن شەشۋدىڭ ەڭ ءبىر ءتيىمدى جولى – ەڭبەك ۇجىمدارىنىڭ مۇددەسىن قورعاي الاتىن ىقپالعا يە قۋاتتى باستاۋىش كاسىپوداق ۇيىمدارىن قالىپتاستىرۋ ەكەنى ءسوزسىز. بۇل ماسەلە توڭىرەگىندەگى تۇشىمدى وي-پىكىرلەر «قالىڭ قالاي، باستاۋىش ۇيىم؟» اكتسياسى اياسىندا قوستاناي قالاسىندا ونلاين رەجىمدە وتكەن كاسىپوداق ۇيىمدارىنىڭ جيىنىندا ايتىلدى.

باستاۋىش كاسىپوداق ۇيىم­دارى­نىڭ قازىرگى جاي-كۇيى تال­قى­لانعان باسقوسۋعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى توراعاسىنىڭ ورىن­باسارى مۇحتار تىنىكەەۆ، ءما­جىلىس دەپۋتاتى ەكاتەرينا سمى­شلياەۆا، وبلىستىق كاسىپوداق ور­تا­­لىعىنىڭ ءتورايىمى يرينا ارو­نوۆا، قوستاناي وبلىسىن­دا­عى كاسىپورىنداردىڭ باستاۋىش كاسىپوداق ۇيىمدارىنىڭ وكىل­دەرى قاتىستى. جيىن بارى­سىندا وڭىردەگى ەڭبەك ۇجىم­دا­رىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى تال­قىلانىپ، اگروونەركاسىپ كەشەنى جۇمىسكەرلەرىنىڭ ەڭبەك جانە الەۋ­مەتتىك-ەكونوميكالىق قۇ­قىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ جونىندە ۇسى­نىستار ­ايتىلدى.

– بيىل 22 اقپاندا باستال­عان «قالىڭ قالاي، باستاۋىش ۇيىم؟» اكتسياسى اياسىندا ءبىز فەدەرا­­­تسيا باسشىلىعىمەن بىرلەسە وتى­رىپ، ءار سالاداعى باستاۋىش كا­سىپ­­وداق ۇيىمدارىمەن، ەڭ­­بەك ۇجى­مدارىمەن كەزدەسۋ وت­كىز­دىك. بۇگىن ونلاين رەجىمدە ۇيىم­داستىرىلىپ جاتقان جيىن – سول شارالاردىڭ جالعاسى. باستى ماقسات – سالالىق كاسىپوداق ۇيىم­دارىنىڭ جۇمىسىن جانداندى­رۋ، سونداي-اق باستاۋىش ۇيىم­دار­مەن تىكەلەي بايلانىس­تا بولۋ، وز­دە­رىن تولعاندىرعان ماسەلەلەر جونىندە قاتارداعى كاسىپوداق مۇ­شەلەرىنەن تىكەلەي حابار الىپ وتىرۋ جانە كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى باسقارۋشى جانە ات­­قارۋشى ورگاندارىنىڭ جۇ­مىس­شىلاردىڭ الەۋمەتتىك-ەكو­نوميكالىق جانە ەڭبەك قۇ­قىق­تارىن قورعاۋ جونىندەگى مۇشە­لىك ۇيىمداردىڭ جۇمىسىن جان­دان­دىرۋعا باعىتتالعان جاڭا جوبالارىن، قابىلداعان شە­شىم­دە­رىن، اتقارىپ جاتقان جۇمىس­تا­رىن باستاۋىش كاسىپوداق ۇيىم­دا­رى­نا حاباردار ەتىپ وتىرۋ. تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن جايت، بيىل ءبىز سالا­لىق كاسىپوداق فيلالدارى­مەن بىر­گە ءۇش بىردەي جاڭا باس­تاۋىش كاسىپوداق ۇيىمىنىڭ اشى­لۋى­نا ۇيتقى بولدىق، – دەدى وب­لىس­تىق كا­سىپوداق ورتالىعىنىڭ ءتور­ايى­مى ي.ارونوۆا.

جيىن بارىسىندا زارەچنىي اۋىلىندا ورنالاسقان «تەررا» شارۋاشىلىعىنداعى باستاۋىش كاسىپوداق ۇيىمى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى تاتيانا سالكو ون­لاين بايلانىسقا شىعىپ، جيىن­عا قاتىسۋشىلاردى شا­رۋا­شىلىقتىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن، ءوزى باس­شىلىق ەتەتىن ۇيىمنىڭ جۇمى­سىمەن تانىستىردى.

كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى مۇح­­تار تىنىكەەۆتىڭ ايتۋىنشا، بيىل فەدەراتسيا باسشىلىعىنىڭ قاتىسۋىمەن ءارتۇرلى سالاداعى 343 باستاۋىش كاسىپوداق ۇيىمى­مەن ونلاين-كەزدەسۋلەر وتكەن. 30 مىڭ­عا جۋىق كاسىپوداق مۇشەسى قامتىلعان مۇنداي كەزدەسۋلەردە نەگىزىنەن ەڭبەككەرلەردىڭ ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋعا بايلانىستى ماسەلەلەر كوتەرىلگەن. كاسىپوداق مۇشەلەرىن اسىرەسە لايىقتى جا­لاقى، الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەر، زەينەتكەرلىك جاستى تومەندەتۋ، 3 جاسقا دەيىنگى بالا كۇتىمى بويىنشا جاردەماقى تولەمدەرى، شيپاجايدا ەمدەلۋ سياقتى ماسەلەلەر تولعاندىرادى.

– ونلاين كەزدەسۋلەردە كو­تەرىلگەن 228 ماسەلەنىڭ 48-ءى ايماق­تىق دەڭگەيدە، 8-ءى رەسپۋبليكا­لىق دەڭگەيدە شەشىلدى. 170 ماسەلە ­با­قىلاۋعا الىندى، ولاردى شە­شۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا. قيىن­دىعى سول، بۇل تەك قولدانىس­تا­عى زاڭ­دارعا وزگەرىستەر مەن تو­­لىق­تىرۋلار ەنگىزۋ ارقىلى عا­نا شەشىم تابادى. سوڭعى كەز­­دەرى ءبىزدىڭ ەلىمىزدە 40-تان اسا كا­سىپ­ورىندا ەڭبەك داۋىنان باس­تال­عان جانجال تۋىندادى. وسى كاسىپورىنداردىڭ 18-ىن­دە عانا ­باستاۋىش كاسىپوداق ۇيىم­دارى بار ەكەن. وسىعان قا­­راماستان، ءبىزدىڭ فەدەراتسيا وكىل­دەرى، اۋماقتىق كاسىپوداق بىر­­لەستىكتەرىنىڭ باسشىلارى وسى جان­جالداردىڭ بارىنە دەرلىك ارا­لاسىپ، تاراپتاردى ىمى­راعا شا­قىرۋ شارالارىن جۇر­گىزدى. بۇل داۋلاردا نەگىزىنەن جا­لا­قى­نى كوتەرۋ، ەڭبەك جاعدايىن جاق­­­سارتۋ، جۇمىسشىلاردى ارنا­يى كيىم­مەن قامتاماسىز ەتۋ، دۇ­رىس تاماق­تان­دىرۋ سياقتى ما­سە­لە­لەر كوتە­رىلىپ جاتادى، – دەدى م.تىنىكەەۆ.

كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى توراعاسى ورىنباسارىنىڭ سو­زىن­شە، قازىرگى قولدانىستاعى ەڭ­بەك كودەكسىنە وزگەرىستەر ەنگىزۋ قا­جەت. ويتكەنى قازىرگى ەڭبەك كودەكسى بو­يىنشا كوپ جاعدايدا جۇمىس بە­رۋ­شىگە قۇقىقتىق با­سىمدىق بە­رىلگەن.

– بۇل كەزىندە ءىرى بيزنەستى دامىتۋ ءۇشىن وڭىرلەرگە ينۆەستور تار­تۋ ماقساتىندا جاسالعان بولاتىن. قازىر جاعداي وزگەردى. سون­دىقتان اتالمىش قۇقىقتىق كو­دەكس وزگەرىستەر ەنگىزۋدى تالاپ ەتەدى. بۇل تۋرالى جوعارعى سوت توراعاسىمەن بولعان كەزدەسۋ­دە دە ايتىلدى. قازىرگى سوتتار كو­بىنە ەڭبەك داۋىنا قاتىستى شا­عىم­داردان باس كوتەرە المايتىن جاعدايعا جەتتى. سوندىقتان قا­زىرگى ەڭبەك كودەكسى ەڭبەك ادامى­نىڭ قۇقىعىن تولىق قورعاپ قا­لا المايدى، – دەدى فەدەراتسيا تور­اعاسىنىڭ ورىنباسارى.

جيىندا ەڭبەك كودەكسىندەگى ولقىلىقتاردىڭ ناتيجەسىندە ءار وبلىس ورتالىعىندا ىمىراعا شاقىرۋ ورتالىعى قۇرىلعانى تۋرالى ايتىلدى. بۇگىنگە دەيىن بۇل ورتالىقتارعا 40 مىڭنان اسا ەڭبەك داۋىنا قاتىستى شاعىم كەلىپ تۇسكەن.

كاسىپوداق مۇشەلەرى سونىمەن قاتار مەملەكەتتىك ەڭبەك ينس­پەكتسياسىنىڭ قىزمەتىن كۇ­شەيتۋ تۋرالى ماسەلە قوزعادى. ايتۋىنشا، ەلىمىزدە قازىر 240-تان اسا مەملەكەتتىك ەڭبەك ينس­پەكتورى جۇمىس ىستەيدى ەكەن. زاڭ بەكىتكەن ەرەجە بويىنشا 1 ينس­پەكتورعا 10 مىڭ ادامنان كەلۋ كەرەك بولسا، قازىر ءار ينسپەكتورعا 23 مىڭ ادامنان كەلەدى ەكەن. مۇنىڭ سىرتىندا، قازىرگى ەڭبەك ينسپەكتورلارى كاسىپورىنداردىڭ 3-اق پايىزىن قامتىپ وتىرعان كورىنەدى. جيىنعا قاتىسۋشىلار الداعى ۋاقىتتا ەڭبەك ينسپەكتسيا­سى قىزمەتىن اكىمدىكتەردەن الىپ، ونى مينيسترلىكتىڭ قۇزىرىنا تاپسىرۋ كەرەك دەگەن ۇسىنىس ازىرلەۋ قاجەت دەگەن شەشىمگە كەلدى.

 

قوستاناي وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار