ونەر • 01 تامىز، 2021

قۇبىجىق ءمۇسىن

89 رەت كورسەتىلدى

قازاق دالاسىنا قىرىق جىلدان استام ۋاقىت ۋىتىن توككەن سەمەي يادرولىق پوليگونىنىڭ جابىلعانىنا – 30 جىل. وكىنىشتىسى سول، سىناق توقتاعانىمەن، زاردابىن حالىق ءالى تارتىپ كەلەدى. سونىڭ ءبىر ايعاعى – «يادرولىق سىناقتاردان ازات الاڭ» اتتى قولونەر شەبەرى قۇرمان ايتمۇحانبەتوۆتىڭ كورمەسى.

ابايدىڭ «جيدەباي-ءبو­رىلى» مەملەكەتتىك قورىق-مۋ­زەيىندە وتكەن بۇل كورمەگە اعاش­تان جاسالعان قۇبىجىق مۇسىندەر قويىلدى. زالدىڭ ور­تاسىندا قاز-قاتار تۇرعان كوم­پوزيتسيالارعا قاراساڭ، كو­مەيگە وكسىك تىعىلادى. ەل­دى مەكەننىڭ قاق ورتاسىندا ۇز­دىكسىز جارىلعان بومبانىڭ رادياتسياسى توپىراققا ءسىڭىپ قانا قويعان جوق، ادام اعزاسىن زا­قىمداعان، مۋتاتسياعا ۇشى­راتقان. اڭ بىتكەننىڭ ءبارى دۇم­پۋلەردەن بوي تاسالاپ، اۋىپ كەتكەن. كورمەنىڭ تورىندە تۇر­عان بۇلعىننىڭ ءمۇسىنى سول، ادام قولىمەن جاسالعان قيا­نات­قا وكپەلى كوزبەن قاراپ تۇر­عانداي. كوزىنەن تامىپ بارا جات­قان ءموپ-ءمولدىر جاس تا نەبىر ويعا شومدىرادى. ءمۇسىنىڭ تا­قىرىبى دا «كىنالى سەندەر، ادامدار». راس، تابيعاتقا كەلتى­رىلگەن زالالدىڭ ءبارى ادام­داردىڭ كەسىرىنەن ورىن الدى. ونى مويىنداماسقا شارا جوق.

ۆ

مۇسىندەردىڭ بارلىعى دەر­لىك مۋتاتسياعا ۇشىراعان ءتىرى اعزانى بەينەلەيدى. سۋرەتشى قۇرمان ايتمۇحامبەتوۆ كەيبىر مۇسىندەردى ءبۇتىن اعاشتان شاۋىپ جاساسا، ەندى ءبىرىن الدەنەگە ۇق­­ساتىپ، كومپوزيتسيا ەتىپ وي­لاس­تىرعان. بىراق ءار ءمۇسىنى وي­­لان­دىرادى، تاۋبەگە تۇسىرەدى. كەيدە قانىڭدى قۇج-قۇج قاينا­تادى.

كەلۋشىلەر نازارى زالدىڭ شەتىندە جەكە تۇرعان اق جاۋ­لىقتى انانىڭ مۇسىنىنە اۋدى. اۋسا، اۋعانداي. ءمۇسىن بول­عانىمەن، كوزىندە مۇڭ، جۇزىندە زار بار. سىناق سالدارىنان قا­ڭىراپ قالعان اۋىلىنا، اۋرۋعا ۇشىراعان ۇل-قىزىنا قاراپ تۇرعانداي.

– 1998 جىلى سەمەيگە كوشىپ كەلگەم. ءبىر كۇنى باقشامدا قۋراپ قالعان الما اعاشىنىڭ ءتۇبىن قازىپ جاتسام، الدەنەگە ۇقساس تامىرى شىقتى. سودان كومپوزيتسيا جاساپ، ءبىر قولىنا نان، ەندى ءبىر قولىنا تۇز ۇس­تاتتىم. پوليگون زاردابىن تارت­قان كەمتار ادامعا ۇقساپ شىعا كەلدى. العاشقى ءمۇسىنىم وسى، – دەيدى سۋرەتشى قۇرمان ايت­مۇحامبەتوۆ.

اۋىر تاقىرىپقا بارىپ، ۇلكەن كورمە ۇيىمداستىرعان سۋرەتشىگە مۋزەي اكىمشىلىگى دە ءبىراۋىز جىلى لەبىزىن ءبىلدىرىپ، ەستەلىك سىيلىقتارىن تابىستادى.

– حح عاسىردىڭ ورتاسىندا قاسيەتى مول قازاق جەرىندە قىزىل يمپەريانىڭ ىقپالىمەن قاسىرەتتى وقيعا ورىن الدى. ونىڭ زاردابى بارشا ادامزات بالاسىنا بۇگىندە بەلگىلى. قازاق ەلىندە ادامزات بالاسىنا ناۋبەت اكەلەتىن يادرولىق سىناققا ساياسي تۇرعىدان عانا ەمەس، الەۋمەتتىك قوزعالىسپەن، ونەر جولىمەن دە كۇرەس ءبىر ءسات تولاستامادى. بۇگىنگى اباي مۋزەيىندە ءوتىپ جاتقان مادەني-شىعارماشىلىق شارا سونىڭ كورىنىسى، – دەدى مۋزەي باسشىسى تۇردىقۇل شاڭباي.

سونىمەن قاتار كورمەگە «سەمەي نەۆادا» قوزعالىسىنىڭ مۇشەلەرى دە قاتىسىپ، مۇسىنشىگە جىلى لەبىزدەرىن ءبىلدىردى. ولار­دىڭ تىلەگى جالقى: زامان تى­نىشتىعى. شىنىندا دا مۇنداي قۇبىجىقتاردىڭ بەينەسىن تەك كورمەدەن عانا كورەيىك.

 

سەمەي

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇكىمەت شيكى مۇناي باعاسىن بەكىتتى

ەكونوميكا • 24 قىركۇيەك، 2021

قىتاي مەن قازاقستان جۇك تاسىمالى ارتقان

ەكونوميكا • 24 قىركۇيەك، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار