قازاقستان كولىك سالاسىن جانە كولىك دالىزدەرىنىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن دامىتۋ ءۇشىن زور كۇش-جىگەر جۇمساۋدا. ءبىز بىرقاتار سالالىق باعدارلامالاردى ىسكە اسىردىق, سالانىڭ قۇقىقتىق نەگىزىن قالىپتاستىردىق. كولىك قىزمەتتەرىن كورسەتۋدىڭ قولايلى باسەكەلەستىك ورتاسى قۇرىلدى.
بۇگىنگى تاڭدا دامىعان ينفراقۇرىلىمدى ەسكەرە وتىرىپ, قازاقستان اۋماعى ارقىلى 11 حالىقارالىق ترانزيتتىك ءدالىز, ونىڭ ىشىندە 5 تەمىر جول جانە 6 اۆتوموبيل ءدالىزى وتەدى. جىبەك جولى جوباسى قارقىندى دامىپ, شىعىس پەن باتىس اراسىنداعى ترانزيتتىك كوپىرگە اينالدى, بۇل قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا جاڭا سەرپىن بەرەدى.
كولىك – قاشان دا ەلدىڭ ەكونوميكالىق جانە ساياسي ءومىرىنىڭ ماڭىزدى سالاسى. قازاقستاننىڭ وراسان زور اۋماعى, حالىق تىعىزدىعىنىڭ تومەندىگى, ەلدى مەكەندەردىڭ ءبىر-بىرىنەن الشاقتىعى, الەمدەگى ينتەگراتسيا مەن جاھاندانۋدىڭ ۇدەمەلى پروتسەستەرى بۇل سالانى ەلدەگى دامۋدىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ بىرىنە اينالدىرادى.
تەمىر جول كولىگى
وتاندىق تەمىر جول سالاسىنىڭ عاسىردان استام تاريحى بار. وسى كەزەڭدە تەمىر جول تەك ەل اۋماعىندا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ودان تىس جەرلەردە دە جولاۋشىلار مەن جۇك تاسىمالىن جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا ماڭىزدى مەملەكەتتىك مىندەتتەردى قامتاماسىز ەتتى.
سوڭعى جىلدارى سالا ايتارلىقتاي دامۋعا قول جەتكىزدى: 2 مىڭ شاقىرىمنان اسا جاڭا تەمىر جول ۋچاسكەلەرى سالىندى, كولىك-لوگيستيكالىق ورتالىقتار جەدەل قارقىنمەن سالىنۋدا, وتاندىق جانە شەتەلدىك جۇك جونەلتۋشىلەر ءۇشىن جاڭا تارتىمدى باعىتتار قۇرىلۋدا.
قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا مىناداي تەمىر جول جەلىلەرى سالىندى: 2001 جىلى ۇزىندىعى 184 كم اقسۋ – دەگەلەڭ تەمىر جول جەلىسى سالىندى, ول پاۆلوداردى سەمەيمەن بايلانىستىردى; 2004 جىلى قوستاناي جانە اقتوبە وبلىستارىن جالعاعان ۇزىندىعى 402 كم حرومتاۋ – التىنسارين تەمىر جول جەلىسى سالىندى; 2008 جىلى شىعىس ءوڭىرىنىڭ بىرىڭعاي تەمىر جول ينفراقۇرىلىمىن قالىپتاستىرعان ۇزىندىعى 151 كم شار – وسكەمەن تەمىر جول جەلىسى سالىندى.
جوعارىدا كورسەتىلگەن تەمىر جول جەلىلەرى ەلدىڭ تەمىر جول جەلىسىن وڭتايلاندىرۋعا جانە رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ شەكاراسىن كەسىپ ءوتۋ قاجەتتىلىگىنسىز ەل وڭىرلەرى اراسىندا تاسىمالداۋدى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەردى.
– 2012 جىلى قازاقستاننىڭ باتىسىنان تۇرىكمەنستان مەن يران ارقىلى پارسى شىعاناعىنا دەيىن تىكەلەي مارشرۋتتى قامتاماسىز ەتەتىن ۇزىندىعى 146 كم قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇرىكمەنستانمەن مەملەكەتتىك شەكاراسى تەمىر جول جەلىسى سالىندى.
– 2012 جىلى ۇزىندىعى 293 كم جەتىگەن – قورعاس تەمىر جول جەلىسى سالىندى, بۇل قازاقستاننىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان, قىتايدان قازاقستاننىڭ وڭتۇستىك وڭىرلەرى مەن ورتالىق ازيا ەلدەرىنە دەيىنگى قاشىقتىقتى 550 كم قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەردى.
– 2015 جىلى ۇزىندىعى 214 كم ارقالىق – شۇباركول تەمىر جول جەلىسى سالىندى, بۇل ورتالىق قازاقستاننان سولتۇستىك وڭىرلەرگە دەيىنگى قاشىقتىقتى 540 كم قىسقارتتى.
– 2016 جىلى ۇزىندىعى 1 036 كم بولاتىن جەزقازعان – بەينەۋ تەمىر جول جەلىسى سالىندى, بۇل قىتايدان ەۋروپاعا دەيىنگى قاشىقتىقتى 1 200 كم-گە قىسقارتتى.
– 2016 جىلى ۇزاقتىعى 14 كم بورجاقتى – ەرساي تەمىر جول جەلىسى سالىندى, بۇل قۇرىق پەرسپەكتيۆالىق پورتىن تەمىر جول ماگيسترالىمەن بايلانىستىردى.
– 2017 جىلى «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا ۇزىندىعى 110 كم الماتى – شۋ ۋچاسكەسىندە ەكىنشى جولدار سالىندى, بۇل جەلى جەتكىزۋ مەرزىمدەرىن قىسقارتۋ جانە تيىسىنشە كولىك شىعىستارىن ازايتۋ ەسەبىنەن شەتەلدىك جۇك جونەلتۋشىلەر ءۇشىن قازاقستاندىق باعىتتىڭ تارتىمدىلىعىن ارتتىردى.
تاۋەلسىزدىك جىلدارى سالىنعان تەمىر جول قاتىناستارى تەمىر جول جەلىسىن وڭتايلاندىرۋعا مۇمكىندىك بەردى جانە ەلدىڭ جۇك تاسىمالىن قىسقارتتى, وسىلايشا جۇك جونەلتۋشىلەر ءۇشىن كولىك شىعىندارىن ايتارلىقتاي ۇنەمدەدى. بۇل تىزىمدە Dosjan temir joly اكتسيونەرلىك قوعامى پايدالاناتىن شار – وسكەمەن تەمىر جول ۋچاسكەسى ەرەكشە ورىن الادى. 2005 جىلعى ناۋرىزدا ۇكىمەت قاۋلىسى بويىنشا قۇرىلعان اكتسيونەرلىك قوعام ءوز فۋنكتسيالارىن 15 جىلدان اسا ۋاقىت تابىستى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى.
اتالعان تەمىر جول ۋچاسكەسىنىڭ اشىلۋى جول ءجۇرۋ كەزىندەگى تەحنولوگيالىق ۋاقىتتى ەداۋىر قىسقارتتى, سونىمەن قاتار رەسەي فەدەراتسياسىمەن شەكارادان ءوتۋ كەزىندە قاجەت بولاتىن قوسىمشا كەدەندىك جانە شەكارالىق راسىمدەردى اينالىپ ءوتىپ, جۇكتەردى مەجەلى ورىندارعا جەتكىزۋدى جەڭىلدەتتى. بۇل رەتتە جۇكتەردى جەتكىزۋ مەرزىمى 12-14 ساعاتقا دەيىن قىسقاردى. وسىلايشا, جاڭا تەمىر جول ۋچاسكەسى شىعىس قازاقستاننىڭ ءىرى تەمىر جول تورابىن رەسەي اۋماعىن اينالىپ ءوتىپ, تىكەلەي قاتىنايتىن «تۇركسىب» ترانزيتتىك ماگيسترالىمەن بايلانىستىردى.
شار – وسكەمەن تەمىر جولىن پايدالانۋ 2009 جىلى باستالدى. 2018 جىلدىڭ باسىنان باستاپ تۇراقتى نەگىزدە كونتەينەرلىك تاسىمالدار جۇزەگە اسىرىلۋدا.
بارلىق تاسىمالداۋ پروتسەسى جانە تەمىر جول ۋچاسكەسىن پايدالانۋ «قتج» ۇك» اق جانە ونىڭ قۇرىلىمدىق بولىمشەلەرى – «قتج-جۇك تاسىمالدارى» جانە «ماگيسترالدىق جەلى ديرەكتسياسى» فيليالىمەن تىعىز ءوزارا ءىس-قيمىل كەزىندە جۇزەگە اسىرىلاتىنىن اتاپ ءوتۋ قاجەت.
شار – وسكەمەن تەمىر جول ۋچاسكەسى – بۇگىنگى تاڭدا تەحنيكالىق جابدىقتالۋ جاعىنان قازاقستانداعى الدىڭعى قاتارلى تەمىر جول ۋچاسكەلەرىنىڭ ءبىرى. مۇندا تەحنيكانىڭ ەڭ زاماناۋي جەتىستىكتەرى ەنگىزىلگەن.
تاسىمالداۋ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ۋچاسكەدەگى پويىزدار قوزعالىسىن باسقارۋ «ديالوگ» ميكروپروتسەسسورلىق ورتالىقتاندىرۋ جۇيەسىن پايدالانۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. بۇل – اۆتوماتتى باقىلاۋدى جانە تاسىمالداۋ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەتىن قۇرىلعىلار كەشەنى.
شار – وسكەمەن ۋچاسكەسىندە جوعارى تەحنولوگيالارمەن جۇمىس ىستەيتىن بىلىكتى قىزمەتكەرلەر – وسى كاسىپورىننىڭ تابىستى جۇمىسىنىڭ نەگىزگى كەپىلى. بۇگىندە وندىرىستىك كورسەتكىشتەردى جاقسارتۋ ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالعان. ۇيىمدىق قۇرىلىمنىڭ بارلىق دەڭگەيىندە اكىمشىلىكتەن وندىرىستىك پەرسونالعا دەيىن ۇجىمدىق شارتتا كوزدەلگەن الەۋمەتتىك پاكەت قامتاماسىز ەتىلەدى, سونداي-اق ادال ەڭبەكتى ىنتالاندىرۋ جۇيەسى جۇمىس ىستەيدى.
بۇعان قوسا, دامۋ ستراتەگياسىن ىسكە اسىرۋ جانە ۇيىمنىڭ ءتيىمدى قىزمەتىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ءاربىر قىزمەتكەر ءۇشىن ىنتالاندىرۋ جۇيەسى ەنگىزىلگەن. دەمەك, سوڭعى ەكى-ءۇش جىلداعى وڭ ناتيجەلەر كومپانيانىڭ دۇرىس باعىتتا كەلە جاتقانىن بايقاتادى.
بولاشاقتا جۇك اينالىمىنىڭ جىل سايىنعى ءوسىمى, سايكەسىنشە تاسىمالداردان تۇسەتىن تابىس تا ۇلعايادى دەپ بولجانۋدا. بۇل ءبىرىنشى كەزەكتە كومپانيانىڭ ۇكىمەت الدىنداعى وبليگاتسيالىق جانە كرەديتتىك مىندەتتەمەلەرىن ۋاقتىلى ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋگە, سونداي-اق اكتيۆتەردى جاڭعىرتۋعا, تەمىر جول كولىگى سالاسىندا جاڭا تەحنولوگيالىق شەشىمدەردى ەنگىزۋگە جانە بەلگىلى ءبىر شىعىستاردى وتەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
اۆتوموبيل كولىگى
قازاقستاننىڭ تەڭىزگە تىكەلەي شىعۋعا مۇمكىندىگى جوق ەكەنىن ەسكەرسەك, اۆتوكولىك باعىتى ەۋروپا مەن ازيانى سىرتقى ساۋدامەن قامتاماسىز ەتۋدەگى اسا ماڭىزدى سالا ەكەنىن اڭعارۋعا بولادى. قازىر ەلىمىز حالىقارالىق اۆتوموبيل تاسىمالى اياسىندا 42 ەكىجاقتى ۇكىمەتارالىق كەلىسىمگە قول قويعانىن ايتا كەتكەن ورىندى. ناتيجەسىندە, رەسپۋبليكا اۋماعىندا حالىقارالىق جۇك تاسىمالىن 7,6 مىڭعا جۋىق كولىك پەن 370 كومپانيا جۇزەگە اسىرىپ جاتىر.
جولاۋشىلاردى تۇراقتى تۇردە تاسىمالداۋ ءىسى 2684 باعىتتا جۇزەگە اسىرىلىپ, اۆتوبۋس پاركى 15 مىڭنان اسا كولىكپەن قامتىلعان. بۇل سالادا 1 مىڭعا جۋىق تاسىمالداۋشى جۇمىس ىستەپ ءجۇر. ەسكىرگەن اۆتوبۋستاردىڭ ۇلەسى 46%-عا قىسقارتىلدى. بۇعان قالالىق اۆتوبۋس پاركىن جاڭارتۋعا بايلانىستى مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى ىقپال ەتتى. اتاپ ايتقاندا, جەڭىل ليزينگتىك باعدارلاما ارقىلى 2018-2020 جىلدار ارالىعىندا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 57,2 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ, 8 وڭىردە 1618 اۆتوبۋس ساتىپ الىندى. سونىمەن قوسا حابارلاما بەرۋ ءتارتىبىنىڭ ەنگىزىلۋى تاكسي قىزمەتىندەگى رەسمي تاسىمالداۋشىلاردىڭ سانىن 5353-كە دەيىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەردى. ەلىمىزدە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ تىزىمىنە ەنگىزىلگەن 38 اۆتوۆوكزال مەن 113 اۆتوستانسا جۇمىس ىستەيدى.
بيىل كولىك قۇجاتتارىن باسقارۋدىڭ بىرىڭعاي جۇيەسى تاجىريبەلىك ماقساتتا ىسكە قوسىلعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. بۇل جۇرگىزۋشىلەرىنە كولىك قۇجاتتارىن وزىمەن بىرگە الىپ جۇرۋگە قاتىستى راسىمدەردى وڭتايلاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
تەڭىز كولىگى
سۋ كولىگى سالاسىنداعى قىزمەت تۇرلەرىن كاسپي تەڭىزىندە اقتاۋ جانە باۋتينو پورتتارىندا «قازاقتەڭىزكولىكفلوتى» وتاندىق كەمە قاتىناسى كومپانياسى, ىشكى سۋ جولدارىندا مينيسترلىككە قاراستى «قازاقستان سۋ جولدارى» كاسىپورنى, پاۆلودار جانە اتىراۋ وزەن پورتتارىنداعى ۇيىمدار, سونداي-اق جەكە كەمە يەلەرى ۇسىنىپ كەلەدى.
قازىر اقتاۋ تەڭىز پورتى كاسپي تەڭىزىنىڭ جۇك اعىندارىن قالىپتاستىرىپ, تيەۋدە جەتەكشى ورىنداردىڭ ءبىرىن الادى. 2003-2005 جىلدارى پورت ايلاقتارىن قايتا جاڭارتۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلدى. بۇل 13 مىڭ توننانى قۇرايتىن تانكەرلەردى قابىلداۋعا مۇمكىندىك بەردى. 2015 جىلى «اقتاۋ پورتىن سولتۇستىك باعىتتا كەڭەيتۋ» جوباسى شەڭبەرىندە 3 قۇرعاق جۇك تەرمينالىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ, ناتيجەسىندە پورتتىڭ وتكىزۋ قابىلەتى شامامەن 21 ملن توننانى قۇرادى.
باۋتينو پورتى تۇپقاراعان شىعاناعىندا ورنالاسقان جانە كاسپي تەڭىزىنىڭ قازاقستاندىق سەكتورىن يگەرۋ شەڭبەرىندە تەڭىز وپەراتسيالارىن جۇرگىزۋ بازاسى رەتىندە قىزمەت ەتەدى. تەڭىزدە ءجۇزۋ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 2007 جىلى كەمەلەر قوزعالىسىن باسقارۋ جۇيەسى پايدالانۋعا ەنگىزىلدى. بۇل 20 ميل راديۋستا كەمەلەردىڭ قوزعالىسىن باقىلاۋعا جانە جىلىنا 5 مىڭ كەمەگە دەيىن قامتاماسىز ەتۋگە جول اشادى.
«نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە 2015-2018 جىلدارى قۋاتى جىلىنا 6 ملن توننا جۇك قابىلداۋعا قاۋقارلى قۇرىق پورتىندا پاروم كەشەنىن سالۋ جوباسى ىسكە اسىرىلدى.
2016 جىلى قۇرىق پورتىندا قۋاتى 4 ملن توننا تەمىر جول پارومدىق تەرمينالى ىسكە قوسىلىپ, ونىڭ قىزمەتى 2017 جىلى باستالدى. جۇكتەردىڭ نەگىزگى نومەنكلاتۋراسىن مۇناي ونىمدەرى (گازويل), حالىق تۇتىناتىن تاۋارلار, حيميكاتتار, جابدىقتار مەن مەتالل ونىمدەرى قۇرايدى.
2018 جىلى قۇرىق پورتى قۇرىلىسىنىڭ ەكىنشى كەزەڭى اياقتالىپ, دوڭعالاقتى تەحنيكانى وڭدەۋدى قامتاماسىز ەتەتىن قۋاتى جىلىنا 2 ملن اۆتوموبيل پارومدىق تەرمينالى سالىندى. ناتيجەسىندە, وتاندىق تەڭىز پورتتارىنىڭ وتكىزۋ قابىلەتتىلىگى 27 ملن تونناعا جەتتى. بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك تەڭىز كەمە تىزىمىندە 300-دەن اسا كەمە تىركەلدى, ونىڭ ىشىندە 9-ى – ساۋدا كەمەسى. بۇل رەتتە 10 جىل بۇرىن بارلىعى 80-اق كەمە بولعانىن ەسكە سالا كەتكەن ارتىق بولمايدى.
وتاندىق فلوتتىڭ كاسپي نارىعىنا كىرۋى «قازاقتەڭىزكولىكفلوتى» ۇلتتىق تەڭىز تاسىمالداۋشىسى قۇرىلعان كەزدەن (1998 جىل) باستالدى. وسى كومپانيانىڭ نەگىزگى قىزمەتى ۇلتتىق تەڭىز ساۋدا فلوتىن دامىتۋعا باعىتتالىپ, بۇل ەلىمىزدەگى سۋ كولىگى سالاسىن الەمدىك كولىك جۇيەسىنە ينتەگراتسيالاۋعا جول اشتى. 2013 جىلى قازاقستاندىق فلوت جۇك كوتەرۋ قابىلەتى 5 مىڭ توننا بولاتىن ەكى قۇرعاق جۇك كەمەلەرىمەن تولىقتىرىلدى. 2017 جىلى جۇك كوتەرىمدىلىگى 7 مىڭ توننانى قۇرايتىن تاعى 2 قۇرعاق جۇك كەمەسى سۋعا ءتۇسىرىلدى.
قازىر جوعارىدا اتالعان كەمەلەر كاسپيدە قۇرعاق جۇكتەردى تاسىمالداۋدى جۇزەگە اسىرىپ, سونداي-اق اقتاۋ جانە باكۋ پورتتارى اراسىنداعى كونتەينەرلەردى تاسىمالداۋ بويىنشا فيدەرلىك جەلىگە تارتىلعان. سونداي-اق اشىق تەڭىزدەردە 115 مىڭ توننالى Aframax ءتيپتى 2 تانكەر جۇمىس ىستەپ كەلەدى. سوڭعى ون جىلدا كەمەلەردەگى ەكيپاجدا قازاقستان ازاماتتارىنىڭ ۇلەسى ءۇش ەسەگە ءوسىپ, 73%-دى جانە كوماندالىق قۇرام دەڭگەيىندە 29%-دى قۇرادى.
2012 جىلى قازاقستان-بريتان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى جانىندا تەڭىزشىلەر دايارلاۋدا حالىقارالىق دەڭگەيدە جۇزەگە اسىراتىن قازاقستان تەڭىز اكادەمياسى اشىلدى. اكادەمياعا جەتەكشى گوللاند تەڭىز مەكتەبىنىڭ وقىتۋشىلارى تارتىلدى. قۇرىلعان ساتتەن باستاپ اتالعان اكادەميادا كەمەدەگى باسشىلىق قۇرامىنىڭ 111 مامانى دايارلاندى. 2015 جىلى قازاقستان تەڭىزشىسىنىڭ جەكە كۋالىكتەرىن بەرۋ باستالىپ, بۇل تەڭىزشىلەرگە شەتەلدىك پورتتارداعى جاعالاۋعا شىعۋعا مۇمكىندىك بەردى.
وزەن كولىگى
2004 جىلى كەمە قاتىناسىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ەرتىس وزەنىنىڭ قازاقستاندىق بولىگىندە قۇرىلىسى 1978 جىلى باستالعان ءشۇلبى كەمە ءشليۋزى پايدالانۋعا بەرىلدى. 2005 جىلى جايىق-كاسپي كانالىن قايتا قۇرۋ جوباسى اياقتالدى. 2012 جىلى ۇزدىكسىز پايدالانۋدا بولعان جانە وتكەن عاسىردىڭ 60-جىلدارىنىڭ باسىندا جابدىقتارى بار 50 جىلدان استام ۋاقىت بولعان وسكەمەن جانە بۇقتىرما شليۋزدەرىن قايتا جاڭارتۋ جوباسى اياقتالدى. ناتيجەسىندە, ەرتىس, جايىق-كاسپي جانە ىلە-بالقاش باسسەيندەرىندەگى پايدالانىلاتىن كەمە قاتىناسى سۋ جولدارىنىڭ ۇزىندىعى 3,5 مىڭ شاقىرىمنان 4 مىڭ شاقىرىمعا دەيىن ۇلعايىپ, جۇك تاسىمالداۋ كولەمى 132 مىڭ توننادان 1,2 ملن تونناعا دەيىن ءوستى.
وسى ورايدا قازاقستان حالىقارالىق تەڭىز ۇيىمىنىڭ (Iمو) مۇشەسى سانالاتىنىن, سول سەكىلدى Iمو جانە حالىقارالىق ەڭبەك ۇيىمى ارقىلى قابىلدانعان 12 نەگىزگى كونۆەنتسياعا قوسىلعانىن ايتا كەتكەن ءجون. بىلتىر مەملەكەت باسشىسى «كەمە قاتىناسى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭعا قول قويعان ەدى. بولاشاقتا كەلىسىم نورمالارىن ەسكەرىپ, وزەن تاسىمالدارىنىڭ كولەمىن جىلىنا 1,5 ملن تونناعا دەيىن جانە ترانزيت تاسىمالىنىڭ كولەمىن جىلىنا 250-300 مىڭ تونناعا دەيىن ۇلعايتۋ جوسپارلانۋدا.
بەرىك قاماليەۆ,
يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى
