قازاقستان • 01 تامىز، 2021

كولىك قىزمەتى – ەكونوميكانىڭ سەرپىندى درايۆەرى

73 رەت كورسەتىلدى

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ­تىڭ ستراتەگيالىق شەشىمدەرى ارقىلى قازاقستان وڭىرلىك لوگيستيكالىق حابقا جانە تران­زيتتىك الەۋەتى دامىعان ەلگە اي­نال­دى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇكىمەتكە «نۇر­لى جول» باعدارلاماسىن ىسكە اسى­رۋ اياسىندا كولىك لوگيستيكاسى جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدى جانە ەلىمىزدىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن ودان ءارى دامىتۋدى تاپسىردى. بۇگىندە وتاندىق كولىك قىزمەتىندە 400 مىڭنان اسا ادام جۇمىس ىستەپ ءجۇر.

قازاقستان كولىك سالاسىن جانە كولىك دالىزدەرىنىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن دامىتۋ ءۇشىن زور كۇش-جىگەر جۇمساۋدا. ءبىز بىر­قاتار سالالىق باعدارلامالاردى ىسكە اسىر­دىق، سالانىڭ قۇقىقتىق نەگىزىن قا­­لىپ­­تاس­تىردىق. كولىك قىزمەتتەرىن كور­سەتۋد­ىڭ قولايلى باسەكەلەستىك ورتاسى قۇرىلدى.

بۇگىنگى تاڭدا دامىعان ينفراقۇرى­لىم­دى ەسكەرە وتىرىپ، قازاقستان اۋماعى ارقىلى 11 حالىقارالىق تران­زيت­­تىك ءدالىز، ونىڭ ىشىندە 5 تەمىر جول جا­­نە 6 اۆتوموبيل ءدالىزى وتەدى. جىبەك جو­لى جو­باسى قارقىندى دامىپ، شى­عىس پەن باتىس اراسىنداعى تران­زيت­­تىك كو­­پىر­­گە اينالدى، بۇل قازاقستان ەكو­نو­­مي­­كا­­سىنىڭ دامۋىنا جاڭا سەرپىن بەرەدى.

كولىك – قاشان دا ەلدىڭ ەكونوميكا­لىق جانە ساياسي ءومىرىنىڭ ماڭىزدى سالاسى. قازاقستاننىڭ وراسان زور اۋماعى، حالىق تىعىزدىعىنىڭ تومەن­دىگى، ەلدى مەكەن­دەر­دىڭ ءبىر-بىرىنەن الشاقتىعى، الەمدەگى ين­تە­گراتسيا مەن جاھاندانۋدىڭ ۇدەمەلى پرو­تسەستەرى بۇل سالانى ەلدەگى دامۋدىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ بىرىنە اينالدىرادى.

 

تەمىر جول كولىگى

وتاندىق تەمىر جول سالاسىنىڭ عا­سىر­­­دان استام تاريحى بار. وسى كەزەڭ­دە تەمىر ­جول تەك ەل اۋماعىندا عانا ەمەس، سونىمەن قاتار ودان تىس جەرلەردە دە جو­لاۋ­شىلار مەن جۇك تاسىمالىن جۇ­زەگە اسىرۋ بويىنشا ماڭىزدى مەم­لە­كەتتىك مىندەتتەردى قامتاماسىز ەتتى.

سوڭعى جىلدارى سالا ايتارلىقتاي دامۋعا قول جەتكىزدى: 2 مىڭ شاقىرىمنان اسا جاڭا تەمىر جول ۋچاسكەلەرى سالىندى، كولىك-لوگيستيكالىق ورتالىقتار جەدەل قارقىنمەن سالىنۋدا، وتاندىق جانە شەتەلدىك جۇك جونەلتۋشىلەر ءۇشىن جاڭا تارتىمدى باعىتتار قۇرىلۋدا.

قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدا­رىن­­دا مىناداي تەمىر جول جەلى­­لەرى سا­­لىن­دى: 2001 جىلى ۇزىندىعى 184 كم اقسۋ – دەگەلەڭ تەمىر جول جە­لىسى سا­­لىندى، ول پاۆلوداردى سەمەي­­مەن باي­­­لانىستىردى; 2004 جىلى قوس­­تا­ناي جانە اقتوبە وبلىستارىن جال­ع­ا­عان ۇزىن­دىعى 402 كم حرومتاۋ – ال­تىن­سارين تەمىر جول جەلىسى سالىن­دى; 2008 جىلى شىعىس ءوڭىرىنىڭ بىرىڭ­عاي تەمىر جول ينفراقۇرىلىمىن قالىپتاس­تىرعان ۇزىندىعى 151 كم شار – وسكە­مەن تەمىر جول جەلىسى سالىندى.

جوعارىدا كورسەتىلگەن تەمىر جول جەلىلەرى ەلدىڭ تەمىر جول جەلىسىن وڭتاي­لان­دىرۋعا جانە رەسەي فەدەراتسياسى­نىڭ شەكاراسىن كەسىپ ءوتۋ قاجەتتىلىگىنسىز ەل وڭىرلەرى اراسىندا تاسىمالداۋدى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەردى.

– 2012 جىلى قازاقستاننىڭ باتىسىنان تۇرىكمەنستان مەن يران ارقىلى پارسى شىعاناعىنا دەيىن تىكەلەي مارشرۋتتى قامتاماسىز ەتەتىن ۇزىندىعى 146 كم قازاقستان رەس­پۋبلي­كاسىنىڭ تۇرىكمەنستانمەن مەم­لەكەتتىك شەكاراسى تەمىر جول جەلىسى سالىندى.

– 2012 جىلى ۇزىندىعى 293 كم جەتى­گەن – قورعاس تەمىر جول جەلىسى سالىن­دى، بۇل قازاقستاننىڭ ترانزيت­تىك الەۋە­تىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان، قىتاي­دان قازاق­ستاننىڭ وڭتۇستىك وڭىر­لەرى مەن ورتالىق ازيا ەلدەرىنە دەيىنگى قا­شىق­تىقتى 550 كم قىسقارتۋعا مۇم­كىندىك بەردى.

– 2015 جىلى ۇزىندىعى 214 كم ارقالىق – شۇباركول تەمىر جول جەلىسى سالىندى، بۇل ورتالىق قازاقستاننان سول­تۇستىك وڭىرلەرگە دەيىنگى قاشىق­تىق­تى 540 كم قىسقارتتى.

– 2016 جىلى ۇزىندىعى 1 036 كم بولاتىن جەزقازعان – بەينەۋ تەمىر جول جە­لىسى سالىندى، بۇل قىتايدان ەۋروپا­عا دە­يىنگى قاشىقتىقتى 1 200 كم-گە قىسقارتتى.

– 2016 جىلى ۇزاقتىعى 14 كم بور­جاق­تى – ەرساي تەمىر جول جەلىسى سالىن­دى، بۇل قۇرىق پەرسپەكتيۆالىق پور­تىن تەمىر جول ماگيسترالىمەن بايلانىستىردى.

– 2017 جىلى «نۇرلى جول» مەم­لە­كەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا ۇزىندىعى 110 كم الماتى – شۋ ۋچاس­كەسىندە ەكىن­­شى جولدار سالىندى، بۇل جەلى جەت­­كىزۋ مەرزىمدەرىن قىسقارتۋ جانە تيى­­سىن­­شە كولىك شىعىستارىن ازايتۋ ەسە­بى­نەن شەت­ەلدىك جۇك جونەلتۋ­شىلەر ءۇشىن قازاق­ستاندىق باعىتتىڭ تارتىم­دىلىعىن ارتتىردى.

تاۋەلسىزدىك جىلدارى سالىنعان تەمىر­ جول قاتىناستارى تەمىر جول جەلىسىن وڭ­تاي­لاندىرۋعا مۇمكىندىك بەردى جانە ەل­دىڭ جۇك تاسىمالىن قىسقارتتى، وسى­لاي­شا جۇك جونەلتۋ­شىلەر ءۇشىن كولىك شى­­عىن­دارىن ايتار­لىقتاي ۇنەمدەدى. بۇل تىزىمدە Dosjan temir joly اكتسيو­نەر­­لىك قوعامى پايدالاناتىن شار – وس­كە­م­ەن تەمىر جول ۋچاسكەسى ەرەكشە ورىن الا­دى. 2005 جىلعى ناۋرىزدا ۇك­ى­مەت قاۋ­لى­سى بو­يىنشا قۇرىلعان اك­تسيو­­نەر­لىك قوعام ءوز فۋنكتسيالارىن 15 جىل­دان اسا ۋاقىت تابىستى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى.

اتالعان تەمىر جول ۋچاسكەسىنىڭ اشىلۋى جول ءجۇرۋ كەزىندەگى تەحنولوگيالىق ۋاقىتتى ەداۋىر قىسقارتتى، سونىمەن قاتار رەسەي فەدەراتسياسىمەن شە­كارا­دان ءوتۋ كەزىندە قاجەت بولاتىن قوسىمشا كەدەندىك جانە شە­كارا­­لىق راسىمدەردى اينالىپ ءوتىپ، جۇك­تەردى مەجەلى ورىندارعا جەتكىزۋدى جەڭىل­دەتتى. بۇل رەتتە جۇكتەردى جەتكىزۋ مەر­زىمى 12-14 ساعاتقا دەيىن قىسقاردى. وسى­لاي­شا، جاڭا تەمىر جول ۋچاسكەسى شىعىس قازاق­ستاننىڭ ءىرى تەمىر جول تورا­بىن رەسەي اۋماعىن اينالىپ ءوتىپ، تى­كەلەي قاتى­نايتىن «تۇركسىب» تران­زيت­تىك ماگيسترا­لىمەن بايلانىستىردى.

شار – وسكەمەن تەمىر جولىن پايدالانۋ 2009 جىلى باستالدى. 2018 جىل­دىڭ باسىنان باستاپ تۇراقتى نەگىز­دە كونتەينەرلىك تاسىمالدار جۇزەگە اسىرىلۋدا.

بارلىق تاسىمالداۋ پروتسەسى جانە تەمىر جول ۋچاسكەسىن پايدالانۋ «قتج» ۇك» اق جانە ونىڭ قۇرىلىمدىق بولىمشەلەرى – «قتج-جۇك تاسىمالدارى» جانە «ماگيسترالدىق جەلى ديرەكتسياسى» فيليالىمەن تىعىز ءوزارا ءىس-قيمىل كەزىندە جۇزەگە اسىرىلاتىنىن اتاپ ءوتۋ قاجەت.

شار – وسكەمەن تەمىر جول ۋچاسكەسى – بۇگىنگى تاڭدا تەحنيكالىق جابدىقتالۋ جاعىنان قازاقستانداعى الدىڭعى قا­تار­لى تەمىر جول ۋچاسكەلەرىنىڭ ءبىرى. مۇندا تەحنيكانىڭ ەڭ زاماناۋي جەتىس­تىكتەرى ەنگىزىلگەن.

تاسىمالداۋ قاۋىپسىزدىگىن قامتاما­سىز ەتۋ ماقساتىندا ۋچاسكەدەگى پو­يىزدار قوزعالىسىن باسقارۋ «ديالوگ» ميكروپروتسەسسورلىق ورتالىقتاندىرۋ جۇيەسىن پايدالانۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. بۇل – اۆتوماتتى باقىلاۋ­دى جانە تاسىمالداۋ قاۋىپسىزدىگىن قام­تاما­سىز ەتەتىن قۇرىلعىلار كەشەنى.

شار – وسكەمەن ۋچاسكەسىندە جوعا­رى تەح­نولوگيالارمەن جۇمىس ىستەي­تىن بىلىكتى قىزمەتكەرلەر – وسى كاسىپ­ورىن­­­نىڭ تابىستى جۇمىسىنىڭ نەگىزگى كەپىلى. بۇگىندە وندىرىستىك كورسەت­كىش­تەردى جاق­سارتۋ ءۇشىن بارلىق جاعداي جا­سال­عان. ۇيىمدىق قۇرىلىمنىڭ بار­لىق دەڭگەيىندە اكىمشىلىكتەن وندى­رىس­تىك پەرسونالعا دەيىن ۇجىمدىق شارت­تا كوزدەلگەن الەۋمەتتىك پاكەت قامتا­ما­سىز ەتىلەدى، سونداي-اق ادال ەڭبەكتى ىنتالاندىرۋ جۇيەسى جۇمىس ىستەيدى.

بۇعان قوسا، دامۋ ستراتەگياسىن ىسكە اسىرۋ جانە ۇيىمنىڭ ءتيىمدى قىزمەتىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ءاربىر قىز­­مەتكەر ءۇشىن ىنتالاندىرۋ جۇيەسى ەن­گىزىلگەن. دەمەك، سوڭعى ەكى-ءۇش جىل­داعى وڭ ناتيجەلەر كومپانيانىڭ دۇرىس با­عىتتا كەلە جاتقانىن بايقاتادى.

بولاشاقتا جۇك اينالىمىنىڭ جىل سايىنعى ءوسىمى، سايكەسىنشە تاسىمالداردان تۇسەتىن تابىس تا ۇلعايادى دەپ بولجانۋدا. بۇل ءبىرىنشى كەزەكتە كومپانيانىڭ ۇكىمەت الدىنداعى وبليگاتسيالىق جانە كرەديتتىك مىن­دەت­تەمەلەرىن ۋاقتىلى ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋگە، سونداي-اق اكتيۆ­تەردى جاڭعىرتۋعا، تەمىر جول كولىگى سالاسىندا جاڭا تەحنولوگيالىق شەشىم­دەر­دى ەنگىزۋگە جانە  بەلگىلى ءبىر شىعىس­تاردى وتەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

 

اۆتوموبيل كولىگى

قازاقستاننىڭ تەڭىزگە تىكەلەي شىعۋ­عا مۇمكىندىگى جوق ەكەنىن ەسكەرسەك، اۆتو­كولىك باعىتى ەۋروپا مەن ازيانى سىرتقى ساۋدامەن قامتاماسىز ەتۋدەگى اسا ماڭىزدى سالا ەكەنىن اڭعارۋعا بولادى. قازىر ەلىمىز حالىقارالىق اۆتوموبيل تاسىمالى اياسىندا 42 ەكىجاقتى ۇكىمەتارالىق كەلىسىمگە قول قويعانىن ايتا كەتكەن ورىندى. ناتيجەسىندە، رەس­پۋبليكا اۋماعىندا حالىقارالىق جۇك تاسىمالىن 7،6 مىڭعا جۋىق كولىك پەن 370 كومپانيا جۇزەگە اسىرىپ جاتىر.

جولاۋشىلاردى تۇراقتى تۇردە تاسىمالداۋ ءىسى 2684 باعىتتا جۇزەگە اسىرىلىپ، اۆتوبۋس پاركى 15 مىڭنان اسا كولىكپەن قامتىلعان. بۇل سالادا 1 مىڭعا جۋىق تاسىمالداۋشى جۇمىس ىستەپ ءجۇر. ەسكىرگەن اۆتوبۋستاردىڭ ۇلەسى 46%-عا قىسقارتىلدى. بۇعان قالالىق اۆتوبۋس پاركىن جاڭارتۋعا بايلانىستى مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى ىقپال ەتتى. اتاپ ايتقاندا، جەڭىل ليزينگتىك باعدارلاما ارقىلى 2018-2020 جىلدار ارالىعىندا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 57،2 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ، 8 وڭىردە 1618 اۆتوبۋس ساتىپ الىندى. سو­نى­مەن قوسا حابارلاما بەرۋ ءتارتى­بى­نىڭ ەن­گىزىلۋى تاكسي قىزمەتىندەگى رەسمي تا­سى­مال­داۋشىلاردىڭ سانىن 5353-كە دەيىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەردى. ەلىمىزدە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان­داردىڭ تىزىمىنە ەنگىزىلگەن 38 اۆتوۆوكزال مەن 113 اۆتوستانسا جۇمىس ىستەيدى.

بيىل كولىك قۇجاتتارىن باسقارۋدىڭ بىرىڭعاي جۇيەسى تاجىريبەلىك ماقساتتا ىسكە قوسىلعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. بۇل جۇر­­گىزۋ­­شىلەرىنە كولىك قۇجاتتارىن وزى­­­مەن بىر­گە الىپ جۇرۋگە قاتىستى را­سىم­­­دەر­­دى وڭ­­تاي­لاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

 

تەڭىز كولىگى

سۋ كولىگى سالاسىنداعى قىزمەت تۇر­لەرىن كاسپي تەڭىزىندە اقتاۋ جانە باۋتينو پورتتارىندا «قازاقتەڭىز­كو­لىك­­­فلوتى» وتاندىق كەمە قاتىناسى كوم­­پانياسى، ىشكى سۋ جولدارىندا مي­­نيستر­­لىككە قاراستى «قازاقستان سۋ جول­­­دارى» كاسىپورنى، پاۆلودار جانە اتى­راۋ وزەن پورتتارىنداعى ۇيىمدار، سون­­داي-اق جەكە كەمە يەلەرى ۇسىنىپ كەلەدى.

قازىر اقتاۋ تەڭىز پورتى كاسپي تەڭىزىنىڭ جۇك اعىندارىن قالىپتاس­تى­رىپ، تيەۋدە جەتەكشى ورىنداردىڭ ءبىرىن الادى. 2003-2005 جىلدارى پورت ايلاقتارىن قايتا جاڭارتۋ بويىن­شا جۇمىستار جۇرگىزىلدى. بۇل 13 مىڭ تون­نانى قۇرايتىن تانكەرلەردى قابىل­داۋ­عا مۇمكىندىك بەردى. 2015 جىلى «اقتاۋ پورتىن سولتۇستىك باعىت­تا كەڭەيتۋ» جو­باسى شەڭبەرىندە 3 قۇر­عاق جۇك تەر­مي­نالىنىڭ قۇرىلىسى اياق­تا­لىپ، نا­تي­­جەسىندە پورتتىڭ وتكىزۋ قابى­لەتى شا­مامەن 21 ملن توننانى قۇرادى.

باۋتينو پورتى تۇپقاراعان شىعا­نا­عىندا ورنالاسقان جانە كاسپي تەڭىزى­نىڭ قازاقستاندىق سەكتورىن يگەرۋ شەڭ­بەرىندە تەڭىز وپەراتسيالارىن جۇرگىزۋ بازاسى رەتىندە قىزمەت ەتەدى. تەڭىزدە ءجۇزۋ قاۋىپسىزدىگىن قام­تا­ما­سىز ەتۋ ماقساتىندا 2007 جىلى كەمە­لەر قوزعالىسىن باسقارۋ جۇيەسى پاي­دالانۋعا ەنگىزىلدى. بۇل 20 ميل راديۋس­تا كەمەلەردىڭ قوزعالىسىن باقىلاۋعا جانە جىلىنا 5 مىڭ كەمەگە دەيىن قام­تاماسىز ەتۋگە جول اشادى.

«نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدار­لا­ماسىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە 2015-2018 جىلدارى قۋاتى جىلىنا 6 ملن توننا جۇك قابىلداۋعا قاۋقارلى قۇرىق پورتىندا پاروم كەشەنىن سالۋ جو­با­سى ىسكە اسىرىلدى.

2016 جىلى قۇرىق پورتىندا قۋاتى 4 ملن توننا تەمىر جول پارومدىق تەرمينالى ىسكە قوسىلىپ، ونىڭ قىز­مەتى 2017 جىلى باستالدى. جۇكتەردىڭ نەگىزگى نومەنكلاتۋراسىن مۇناي ونىم­دەرى (گاز­ويل)، حالىق تۇتىناتىن تاۋار­لار، حيميكاتتار، جابدىقتار مەن مەتالل ونىمدەرى قۇرايدى.

2018 جىلى قۇرىق پورتى قۇرىلى­سى­نىڭ ەكىنشى كەزەڭى اياقتالىپ، دوڭعا­لاقتى تەحنيكانى وڭدەۋدى قامتا­ماسىز ەتەتىن قۋاتى جىلىنا 2 ملن اۆتو­­مو­­­بيل پارومدىق تەرمينالى سالىن­دى. ناتيجەسىندە، وتاندىق تەڭىز پورت­­تارى­­نىڭ وتكىزۋ قابىلەتتىلىگى 27 ملن تونناعا جەتتى. بۇگىنگى تاڭدا قازاق­ستان­نىڭ مەم­لەكەتتىك تەڭىز كەمە تىزى­مىن­دە 300-دەن اسا كەمە تىركەلدى، ونىڭ ىشىندە 9-ى – ساۋدا كەمەسى. بۇل رەتتە 10 جىل بۇرىن بارلىعى 80-اق كەمە بول­عانىن ەسكە سالا كەتكەن ارتىق بولمايدى.

وتاندىق فلوتتىڭ كاسپي نارىعىنا كىرۋى «قازاقتەڭىزكولىكفلوتى» ۇلتتىق تەڭىز تاسىمالداۋشىسى قۇرىلعان كەزدەن (1998 جىل) باستالدى. وسى كوم­پانيانىڭ نەگىزگى قىزمەتى ۇلتتىق تەڭىز ساۋدا فلوتىن دامىتۋعا باعىتتا­لىپ، بۇل ەلىمىزدەگى سۋ كولىگى سالاسىن الەمدىك كولىك جۇيەسىنە ينتەگراتسيالاۋعا جول اشتى. 2013 جىلى قازاقستاندىق فلوت جۇك كوتەرۋ قابىلەتى 5 مىڭ توننا بولاتىن ەكى قۇرعاق جۇك كەمەلەرى­مەن تولىق­تىرىلدى. 2017 جىلى جۇك كوتەرىم­دىلىگى 7 مىڭ توننانى قۇرايتىن تاعى 2 قۇرعاق جۇك كەمەسى سۋعا ءتۇسىرىلدى.

قازىر جوعارىدا اتالعان كەمەلەر كاسپيدە قۇرعاق جۇكتەردى تاسىمال­داۋدى جۇزەگە اسىرىپ، سونداي-اق اقتاۋ جانە باكۋ پورتتارى اراسىنداعى كون­تەينەرلەردى تاسىمالداۋ بويىنشا في­دەر­لىك جەلىگە تارتىلعان. سونداي-اق اشىق تەڭىزدەردە 115 مىڭ توننالى Aframax ءتيپتى 2 تانكەر جۇمىس ىستەپ كەلەدى. سوڭعى ون جىلدا كەمەلەردەگى ەكي­­پاجدا قازاقستان ازاماتتارىنىڭ ۇلەسى ءۇش ەسەگە ءوسىپ، 73%-دى جانە كو­مان­­د­الىق قۇرام دەڭگەيىندە 29%-دى قۇرادى.

2012 جىلى قازاقستان-بريتان تەح­ني­كالىق ۋنيۆەرسيتەتى جانىندا تەڭىز­­شىلەر دايارلاۋدا حالىقارالىق دەڭ­گەي­دە جۇزەگە اسىراتىن قازاقستان تەڭىز اكا­دەمياسى اشىلدى. اكادەمياعا جەتەك­شى گوللاند تەڭىز مەكتەبىنىڭ وقى­تۋ­­شى­لارى تارتىلدى. قۇرىلعان سات­تەن باس­تاپ اتالعان اكادەميادا كەمە­دەگى باس­شى­لىق قۇرامىنىڭ 111 مامانى دايار­لاندى. 2015 جىلى قازاقستان تەڭىز­شىسىنىڭ جەكە كۋالىكتەرىن بەرۋ باس­تا­لىپ، بۇل تەڭىزشىلەرگە شەتەلدىك پورت­تار­داعى جاعالاۋعا شىعۋعا مۇمكىندىك بەردى.

 

وزەن كولىگى

2004 جىلى كەمە قاتىناسىن قامتا­ماسىز ەتۋ ماقساتىندا ەرتىس وزەنى­نىڭ قازاقستاندىق بولىگىندە قۇرىلىسى 1978 جىلى باستالعان ءشۇلبى كەمە ءشليۋزى پايدالانۋعا بەرىلدى. 2005 جىلى جايىق-كاسپي كانالىن قايتا قۇرۋ جوباسى اياقتالدى. 2012 جىلى ۇزدىكسىز پايدالانۋدا بولعان جانە وتكەن عاسىردىڭ 60-جىلدارىنىڭ باسىندا جابدىقتارى بار 50 جىلدان استام ۋاقىت بولعان وسكەمەن جانە بۇقتىرما شليۋزدەرىن قايتا جاڭارتۋ جوباسى اياقتالدى. ناتي­جەسىندە، ەرتىس، جايىق-كاسپي جانە ىلە-بالقاش باسسەيندەرىندەگى پايدالانىلاتىن كەمە قاتىناسى سۋ جولدارىنىڭ ۇزىندىعى 3،5 مىڭ شاقىرىمنان 4 مىڭ شاقىرىمعا دەيىن ۇلعايىپ، جۇك تاسىمالداۋ كولەمى 132 مىڭ توننادان 1،2 ملن تونناعا دەيىن ءوستى.

وسى ورايدا قازاقستان حالىقارا­لىق تەڭىز ۇيىمىنىڭ (Iمو) مۇشەسى سانالاتىنىن، سول سەكىلدى Iمو جانە حالىقارالىق ەڭبەك ۇيىمى ارقىلى قابىل­دانعان 12 نەگىزگى كونۆەنتسياعا قو­سىلعانىن ايتا كەتكەن ءجون. بىلتىر مەم­لەكەت باسشىسى «كەمە قاتىناسى تۋ­را­لى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرا­لى» زاڭعا قول قويعان ەدى. بولاشاقتا كەلى­سىم نورمالارىن ەسكەرىپ، وزەن تاسى­مال­دارىنىڭ كولەمىن جىلىنا 1،5 ملن تونناعا دەيىن جانە ترانزيت تاسىما­لىنىڭ كولەمىن جىلىنا 250-300 مىڭ تونناعا دەيىن ۇلعايتۋ جوسپارلانۋدا.

 

بەرىك قاماليەۆ،

يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇكىمەت شيكى مۇناي باعاسىن بەكىتتى

ەكونوميكا • 24 قىركۇيەك، 2021

قىتاي مەن قازاقستان جۇك تاسىمالى ارتقان

ەكونوميكا • 24 قىركۇيەك، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار