«مەن ادەتتە وسى اللەگوريانى كەلتىرەمىن: ءبىز ءبارىمىز كەمەدە ءجۇزىپ ءجۇرمىز جانە ىندەت كەزەڭى جوق, بەتپەردە تاعۋعا بولمايتىن ارالدامىز. بۇل كەمەنىڭ جولىندا كەنەتتەن ۇلكەن ايسبەرگ توسقاۋىل بولادى دا, ءبىز سوعان قاراي بەت الدىق. ايسبەرگ دەرتىن جۇقتىرعاندار – بۇل ۆاكتسينا الماعانداردىڭ ءبارى. ايسبەرگكە تاپ بولماس ءۇشىن ءبىز كەمەنى توقتاتۋ ءۇشىن بار كۇشىمىزدى سالامىز. ول ءۇشىن تۇمشالانىپ, كارانتين جاريالايمىز. ينفەكتسيانىڭ الدىن الۋدىڭ جالعىز جولى – ايسبەرگتى ەرىتەتىن ەكپە سالدىرۋ. ال مۇنى تەك ۆاكتسينا ارقىلى عانا جاساۋعا بولادى», دەيدى الماس شارمان.
عالىمنىڭ ايتۋىنشا, ۆاكتسينا الماعان قازاقستاندىقتاردىڭ 80%-دان استامى ءوز دەنساۋلىعىنا جانە جاقىندارىنىڭ, اسىرەسە قارت ادامداردىڭ دەنساۋلىعىنا قاۋىپ ءتوندىرىپ وتىر. ۆيرۋسولوگ الماتى تۇرعىندارى ەكپە الۋ ارقىلى كوروناۆيرۋستىڭ مۋتاتسياسىنا كەدەرگى كەلتىرۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتىپ, ۆيرۋس ۆاكتسينالانباعان ادامداردىڭ دەنەسىندە عانا وزگەرەتىنىن ءتۇسىندىردى.
«عالىمدار كوروناۆيرۋستىڭ بۇل نۇسقاسى نەگە جۇقپالى ەكەنىن ءتۇسىندى. ويتكەنى مۋتاتسيا گەننىڭ ءبىر بولىگىندە پايدا بولادى. ول ينتەرفەرون دەپ اتالاتىن يممۋندىق مولەكۋلانىڭ تۇزىلۋىنە كەدەرگى كەلتىرەدى. بۇل يممۋندىق قورعانىستى جۇمىلدىرۋ ءۇشىن وتە ماڭىزدى. ۆيرۋس ادام اعزاسىنا تۇسكەن كەزدە ينتەرفەرون ءوندىرىسىن تەجەيدى, يممۋندىق قورعانىس وتە باياۋ باستالادى جانە ۆيرۋس مۇرىن قۋىسىندا كوپ مولشەردە جينالىپ, جەرگىلىكتى قابىنۋدى تۋدىرادى. جۇقتىرعان ادام تۇشكىرە باستايدى جانە ينفەكتسيانى تەز تاراتادى. بۇل – «دەلتا» نۇسقاسىنىڭ بىردەن-ءبىر بەلگىسى», دەيدى عالىم.
سونداي-اق ۆيرۋسولوگ كوروناۆيرۋستى قايتا جۇقتىرۋدىڭ سەبەبىن ءتۇسىندىردى. 2020 جىلدىڭ قاراشا ايىندا اقش-تا جۇرگەندە ول دجونس حوپكينس پەن ستەنفورد ۋنيۆەرسيتەتىندەگى ارىپتەستەرىمەن قايتا جۇقتىرۋدىڭ بەس جاعدايىن تالقىلاعان جانە اۋرۋدان كەيىن يممۋندىق قورعانىستى زەرتتەۋ قيىن دەپ سانايدى.
«ەندى ءبىز اۋىرعان جانە انتيدەنەلەرى بار ادامدار دا قايتالاناتىن ينفەكتسيالارعا ۇشىراۋى مۇمكىن ەكەنىن تۇسىندىك. بۇل ۆيرۋستىڭ مۋتاتسياسىنا بايلانىستى. قازىر ءتۇرلى مالىمەتتەر بويىنشا جاڭا ينفەكتسيالاردىڭ شامامەن 20%-ى بۇرىن اۋىرعان ازاماتتاردا بايقالدى. بۇل ناۋقاستار ءۇشىن ۆاكتسينانىڭ ماڭىزدىلىعىن كورسەتەدى. ۆاكتسينا يممۋندىق قورعانىستى ايتارلىقتاي كۇشەيتۋگە جانە قايتا جۇقتىرۋدان قورعانۋعا كومەكتەسەدى», دەدى ا.شارمان.
عالىم الماتىداعى ىندەت تارالۋىنىڭ ۇلەسى قارت ادامداردان جاس ادامدارعا اۋىسقانىن اتادى. ولار يممۋندىق جۇيەنى جاتتىقتىرۋ ءۇشىن ۆاكتسينا الۋى كەرەك.
الماتى
