ەكولوگيا • 19 شىلدە، 2021

ەكى جىلدا 1 734 شاقىرىم كانال جوندەلدى

34 رەت كورسەتىلدى

ەكولوگيا، گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ماعزۇم مىرزاعاليەۆ بەينەكونفەرەنتسيا رەجىمىندە ازاماتتىق سەكتور جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەسىپ، وندا سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋداعى وزەكتى ماسەلەلەر تالقىلاندى. مۇنداي كەزدەسۋ جىلىنا ەكى مارتە ۇيىمداستىرىلادى. وتكەن جىلى كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار قورشاعان ورتانى قورعاۋ ماسەلەسىن نازارعا العان بولاتىن.

– سۋ – تىرشىلىك كوزى، ەل ەكونو­مي­­­كاسىنىڭ تۇراقتى دامۋىن قام­­­تاماسىز ەتەتىن ماڭىزدى فاك­تور­لاردىڭ ءبىرى. سوندىقتان سۋ قاۋىپ­سىزدىگى ماسەلەسى ۇلكەن ماڭىز­عا يە. قازاقستاننىڭ قولدا بار سۋ رە­سۋرس­تارى جەراستى سۋلارى مەن وزەن اعىسىنىڭ قورلارىنان تۇرا­دى. وزەن رەسۋرستارىنىڭ ناق­تى كورسەتكىشتەرى كەيىنگى جىل­­دارى شامامەن 90-100 تەكشە شا­قى­رىم­دى قۇرايدى. سونىڭ ىشىن­دە 50،8 تەكشە شاقىرىم – جەر­­گى­لىك­تى اعىن، 39،2 تەكشە شا­قى­رىم – قىتايدان، ورتالىق ازيا ەل­دەرىنەن جانە رەسەيدەن ترانس­­شە­كا­رالىق وزەندەر ارقىلى كە­لىپ تۇ­سەدى. سونىمەن قاتار رە­سەي فە­­دە­را­تسياسىنا كەتەتىن اعىن جىلى­­نا ورتا ەسەپپەن 16،5 تەكشە شا­­قى­­رىمدى قۇرايدى، – دەدى مينيستر.

ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا، 3،5 مىڭنان استام كەن ورىندارىندا جىلىنا 15،5 تەكشە شاقىرىم كولەمدە جەراستى سۋلارىنىڭ راستالعان قورى بار. گەوگرافيالىق تۇرعىدان، بۇل قور بىركەلكى بولىنبەگەن. باتىستا كەن ورىندارىنىڭ سانى – 20%-دان كەم بولسا، ورتالىق، سولتۇستىك جانە شى­عىس ايماقتاردا – 30%، ال ەلى­مىز­دىڭ وڭتۇستىگىندە شامامەن 50% ەكەن.

– ەكولوگيالىق قاجەتتىلىكتەر­گە شامامەن 50 تەكشە شاقىرىم سۋ قاجەت. ال پايدالانىلاتىن سۋدىڭ جالپى كولەمى شاما­مەن 25 تەكشە شاقىرىمدى قۇراي­­دى. سونىڭ ىشىندە اۋىل شا­رۋا­­شى­لىعىنا 15 تەكشە شاقى­رىم، ونەركاسىپكە 6 تەكشە شا­قى­­­رىم (نەمەسە 30%) جانە كوم­مۋ­­­نال­دىق شارۋاشىلىققا 1 تەك­شە شاقىرىم (نەمەسە 5%) تيە­سى­لى. سونداي-اق تاسىمالداۋ كەزىن­­دەگى شىعىندار شامامەن 3 شا­­قى­­­رىم­عا تەڭ. ەلىمىزدە سۋمەن قام­­­تا­ما­سىز ەتۋ ءىسى ەكو­نو­مي­كا سالاسى مەن حالىقتىڭ سۇ­را­نى­سىن وتەپ وتىر، – دەدى م.مىرزاعاليەۆ.

مينيستر ەلىمىزدەگى ۆەگەتا­تسيا­­لىق كەزەڭنىڭ بارىسىنا دا توق­تالدى. ونىڭ ايتۋىنشا، وزەن باسسەيندەرى بويىنشا جۇرگىزىلگەن تالداۋعا سايكەس، قازاقستان سۋ ازدىعى تسيكلىن باستان كەشىپ وتىر. 2019 جىلى جالپى اعىن 83 تەكشە شاقىرىمدى، ال بىلتىر 93 تەكشە شاقىرىمدى قۇرادى.

– شارۋالاردى سۋمەن قام­تا­ماسىز ەتۋ ماقساتىندا بىر­قاتار جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر. ماسەلەن، كورشى ەلدەرمەن قارىم-قاتىناس جولعا قويىلعان. سىرداريا وزەنى بويىنشا ءبىز قىرعىز ەلىمەن قو­سىمشا سۋ اعىزۋ تۋرالى كەلىسىمگە كەلدىك. ۆە­گەتاتسيانىڭ شارىقتاۋ شەگى سانالاتىن ماۋسىم-تامىز ايلارىندا «توقتاعۇل» سۋ قويماسىنان قو­سىمشا 330 ملن تەكشە مەتر سۋ اعى­زىلادى. وسىنداي سۋ كولەمىن وزبەك­ستان اۋماعى ارقىلى وتكىزۋ تۋرا­لى دا ۋاعدالاستىققا قول جەت­­كىزىلدى. سونداي-اق تاجىك جانە وز­­بەك تاراپتارىمەن بىرلەسىپ، وسى جىلعى 16 ماۋسىمدا «باحري توچيك» سۋ قويماسىنىڭ جۇمىس رە­­­جى­­­مىن كەلىسۋ بويىنشا، ماۋ­سىم-تامىز كەزەڭىنە ارنالعان جۇ­­­مىس كە­ڭەسىنىڭ حاتتاماسىنا قول قو­­يىل­د­ى، – دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى. 

م.مىرزاعاليەۆتىڭ ايتۋىنشا، وسى جىلدىڭ ماۋسىم ايىن­دا ورىنبور قالاسىندا سۋ شا­رۋا­شىلىعى ۇيىمدارىنىڭ كەز­دەسۋى ءوتىپ، وندا جايىق وزەنى باس­سەينىندەگى سۋ شارۋاشى­لىعى­نىڭ جاعدايى تالقىلانعان. كەزدەسۋ قورىتىندىسى بويىنشا، الداعى جاز-كۇز مەزگىلىنە ارنالعان «يريك­لين» سۋ قويماسىنىڭ جۇ­مىس رەجىمى بەكىتىلگەن.

– اقپان-ناۋرىز ايلارىندا ءبىز اۋىل شارۋاشىلىعى مي­نيستر­­لىگىمەن بىرگە وڭىرلەرگە بارىپ، جينالىستار وتكىزدىك. ق­الىپ­­تاسىپ وتىرعان سۋ شارۋا­شى­­لى­­عى­نىڭ جاعدايى تۋرالى حابار­دار ەتتىك. سۋدى كوپ قاجەت ەتە­تىن داقىلداردىڭ ەگىستىگىن ازايتۋدى ۇسىن­دىق. كۇردەلى جاعدايداعى ۆەگە­تا­تسياعا دايىندالدىق. ماسە­لەن، قىزىلوردا وبلىسىندا بيىل كۇ­رىش ەگۋ القابى 82،4 مىڭ گەكتار­دى قۇرادى. بۇل بىلتىر­مەن سالىس­تىر­عاندا 7،6 مىڭ گەكتارعا از. سونى­مەن قاتار كولەكتورلى-درەناج­دى سۋلاردى قايتا پايدالانۋ تاجى­ريبەلەنۋدە. ارنالاردى مەحا­ني­كالىق تازارتۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. سونداي-اق سۋارۋ كەزەگىنىڭ كەستەسى ازىرلەندى، – دەدى مينيستر.

ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا، رەسپۋبليكالىق مەن­شىك­تە ۇزىندىعى 21،5 مىڭ شاقى­رىمدى قۇرايتىن 3 298 سۋارۋ جەلىسى بار. سونىڭ ىشىندە، 11،9 مىڭ شاقىرىم جەلىنىڭ جاعدايى قاناعاتتاندىرمايدى. سونىڭ سالدارىنان، شارۋالارعا سۋ تاسىمالداۋ كەزىندە كوپ شىعىن شىعىپ جاتىر. ايتا كەتۋ قاجەت، سۋارمالى ەگىنشىلىك – نەگىزگى سۋ تۇتىنۋشى بولىپ سانالادى.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس، ۆەدومستۆو سۋارمالى جەر كولەمىن 2030 جىلعا دەيىن 1،6 ملن گەكتاردان 3 ملن گەك­تارعا دەيىن جەتكىزۋى ءتيىس. 2019-2020 جىلدارى 1 734 شاقىرىم كانال جوندەلدى. 111،5 مىڭ گەكتار سۋارمالى جەر اينالىمعا ەنگىزىلدى. بۇل قادام قوسىمشا 22،3 مىڭ جۇمىس ورنىن قۇرۋعا جانە اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمىنىڭ كولەمىن جىل سايىن 95 ملرد تەڭگەگە ۇلعاي­تۋعا مۇمكىندىك بەردى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

اسىل اعانىڭ شاراپاتى

رۋحانيات • كەشە

قۇيماقۇلاق

رۋحانيات • 26 قازان، 2021

قوعامنىڭ بىتەۋ جاراسى

قوعام • 26 قازان، 2021

گاز باعاسى نەگە قىمبات؟

ايماقتار • 26 قازان، 2021

فرانتسيا تىزگىنى ءۇشىن تايتالاس

ساياسات • 26 قازان، 2021

ەربوسىن ۇلىن اۋىر سىناق كۇتىپ تۇر

كاسىپقوي بوكس • 26 قازان، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار